www.archive-org-2014.com » ORG » W » WIKIPEDIA

Choose link from "Titles, links and description words view":

Or switch to "Titles and links view".

    Archived pages: 2198 . Archive date: 2014-09.

  • Title: Dualizm ontologiczny – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Dualizm ontologiczny.. Dualizm co do substancji.. dualizm ontologiczny.. – obok.. monizmu.. pluralizmu.. , jedno z głównych stanowisk.. ontologicznych.. co do głównych klas.. substancji.. Wyróżnia dwie:.. ciało.. (materię, substancję fizyczną) i.. ducha.. (substancję duchową).. Dualizm zakłada, że istnieją zarówno substancje duchowe, jak i substancje cielesne.. W sensie ontologicznym dualizm przeciwstawia się więc kierunkom monistycznym:.. materializmowi.. spirytualizmowi.. monizmowi właściwemu.. immanentnemu.. Według dualizmu ciała są podłożem zjawisk fizycznych, dusze są podłożem zjawisk znanych nam z doświadczenia wewnętrznego (myślenie, cierpienie, radość, itp.. ).. Rodzaje dualizmu ontologicznego.. [.. edytuj.. |.. edytuj kod.. ].. Dualizm skrajny.. – reprezentowany w poglądach.. św.. Augustyna.. Kartezjusza.. ; zakłada, że dusze i ciała to.. byty.. samoistne, równorzędne –.. substancje.. , które mogą stanowić podłoże dla jakichś cech, ale same żadnego podłoża do istnienia nie potrzebujące..  ...   stanowi o tym, że dane ciało jest tym, czym jest, a nie czymś innym; coś, co wyróżnia ciało spośród innych ciał tego samego rodzaju).. Arystoteles stwierdza, że forma nie może istnieć bez materii.. Człowiek, jak każdy byt, składa się z materii i formy.. Formę człowieka nazywa Arystoteles duszą.. Duszę zaś określa jako wszystko to, co sprawia, że nieożywione pierwiastki chemiczne stają się żywą, czującą i myślącą istotą.. Istnieje ona tylko dzięki ciału.. Z kolei wg Tomasza z Akwinu, który dokonał recepcji poglądów Arystotelesa dla potrzeb chrześcijaństwa, to dusza jest substancją (bytem) samoistnym i może ona istnieć bez ciała.. Zobacz też.. dualizm (religia).. php?title=Dualizm_ontologiczny oldid=38062863.. Kategorie.. Ontologia.. Epistemologia.. Artykuł.. Edytuj.. Edytuj kod źródłowy.. Cytowanie tego artykułu.. Frysk.. اردو.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 21:18, 3 gru 2013..

    Original link path: /wiki/Dualizm_ontologiczny
    Open archive

  • Title: Osoba – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Osoba.. inne znaczenia.. πρόσωπον.. [prosopon],.. łac.. persona.. ) – pierwotnie, zarówno po grecku, jak i po łacinie słowo to oznaczało „maskę”, którą zakładali aktorzy w.. teatrze starożytnym.. Następnie zaczęto go używać w odniesieniu do roli, jaką jednostka odgrywa w dramacie życia.. [1].. Podmiot.. o rozumnej naturze.. [2].. Może nim być człowiek, a także Bóg, rozumiany jako byt wyróżniający się najdoskonalszą formą istnienia.. [3].. We współczesnej.. filozofii.. pojęcie kluczowe dla.. chrześcijańskiego.. i niechrześcijańskiego.. personalizmu.. , mającego źródła w chrześcijańskim (zwłaszcza.. tomistycznym.. ) rozumieniu człowieka jako bytu odrębnego od świata rzeczy, przyrody, w tym także.. zwierząt.. Spis treści.. 1.. 1.. Epoka patrystyczna.. 2.. Średniowiecze.. 3.. Myśl nowożytna.. 2.. W filozofii współczesnej.. Personalizm.. Fenomenologia.. Karol Wojtyła.. 3.. Kwestia osób niebędących ludźmi.. 4.. Kwestia ludzi niebędących osobami.. 5.. 6.. Przypisy.. 7.. Bibliografia.. Początkowo, za czasów.. Ojców Kościoła.. definicja osoby kształtowała się w dyskusjach wokół tajemnicy.. Trójcy Świętej.. , gdzie.. hypostasis.. były synonimami.. Dopiero później stała się tematem.. antropologii filozoficznej.. Jedną z pierwszych definicji osoby podał.. wczesnochrześcijański.. myśliciel.. rzymski.. Boecjusz.. (480-524) w traktacie.. O osobie Chrystusa i jej dwóch naturach.. PL.. 64,1343).. Definicja ta stała się później klasyczną:.. Substancja.. indywidualną mającą rozumną naturę.. /.. naturae rationalis individua substantia.. /.. [4].. W XII w.. przyjęła się też definicja osoby sformułowana przez.. Ryszarda od św.. Wiktora.. naturae intellectualis incommunicabilis existentia.. [5].. Według klasycznej.. arystotelesowskiej.. definicji, którą przejął i rozpowszechnił.. tomizm.. człowiek.. to.. zwierzę rozumne.. ang.. animal rationale.. ), czyli.. osoba.. Oznacza to, że natura człowieka jest.. dwoistą.. jednością – posiada on niematerialną, zupełnie różną od zwierzęcej,.. duszę rozumną.. ożywiającą ciało i wyrażającą się poprzez nie.. W długiej europejskiej tradycji intelektualnej człowiek był i jest powszechnie uznany za istotę jednocześnie będącą częścią świata zwierzęcego, a jednocześnie go przekraczającą,.. transcendującą.. – właśnie poprzez swoją rozumność.. John Locke.. (1632-1704) sformułował definicję osoby na zupełnie innych założeniach.. Utożsamił ją z kimś posiadającym świadomość własnego istnienia i pamięć, zapewniającą kontynuację świadomości swej tożsamości.. Dla.. Maxa Schelera.. (1874-1928), osoba jest kimś cechującym się jednością istnienia, jest podmiotem wiedzy.. metafizycznej.. Charles Taylor.. zebrał istotne elementy rozumności człowieka, stanowiące o jego bycie osobowym i wyróżniające go w świecie zwierząt:.. Gdzie jest czymś więcej niż po prostu synonimem «istoty ludzkiej», «osoba» obecna jest przede wszystkim w kwestiach dotyczących moralności i.. prawa.. Osoba jest to byt o pewnym moralnym statusie oraz będący podmiotem praw.. U podłoża statusu moralnego muszą się znajdować, jako warunek konieczny, określone zdolności.. Osoba jest istotą, która ma poczucie siebie, ma pojęcie o przyszłości i przeszłości, może posiadać wartości, dokonywać wyborów; krótko mówiąc, może podejmować plany na swoje życie.. Osoba musi być co najmniej taką istotą, która jest zasadniczo do wszystkiego tego zdolna, jakkolwiek by te zdolności były uszkodzone w praktyce.. [6].. Osoba jest ważnym pojęciem dla.. Francuski personalista chrześcijański.. Emmanuel Mounier.. (1905-1950) rozumiał osobę jako.. podmiot.. zdolny do życia społecznego i łączenia się ze wspólnotą bez rozbicia swej podmiotowości i indywidualności.. Osoba jest więc nazywana „więzią bytu”.. W pojęciu osoby występuje według personalistów.. antynomia fundamentalna.. – osobą jest się przez inną osobę lub osoby, czyli osobą jest się dzięki swej całkowitej relacyjności względem innych osób i całej rzeczywistości i.. Boga.. Dopiero wtedy uzyskuje własną tożsamość.. Celem człowieka-osoby jest rozwój społecznej komunikacji i wzajemne ubogacanie się.. Według.. Jacques’a Maritaina.. (1882-1973), osoba nie może być zredukowana do czynników czysto naturalnych.. [7].. fenomenologa.. Romana Ingardena.. (1893-1970), o istocie osoby stanowi centrum bytowe, którym jest Ja osobowe, zogniskowane w świadomym podmiocie.. Osoba nie jest oczywiście samym strumieniem świadomości, podlega zmianom historycznym.. Wykracza poza sam ogół zdarzeń i procesów dzięki trwałemu rdzeniowi, będącemu podstawą rozwoju, jak i konfrontacji ze światem.. [8].. Karola Wojtyły.. odkrycie pojęcia osoby dokonywało się poprzez próbę syntezy klasycznej.. filozofii człowieka.. takich autorów jak.. Platon.. Arystoteles.. Augustyn z Hippony.. Tomasz z Akwinu.. , i współczesnej filozofii świadomości, takich autorów jak.. Max Scheler.. Immanuel Kant.. Jego filozofię człowieka – autonomiczną w swych odpowiedziach wobec wiary – konkretne pytania  ...   i komunikacją.. [15].. Great Ape Project.. dąży do przyznania praw człowieka wszystkim.. małpom człowiekowatym.. , co zostało już uczynione w 2007 roku na Balearach.. [16].. Możliwe, że w przyszłości status osoby zostanie przyznany również posiadaczom.. sztucznej inteligencji.. [17].. Również otwartymi pozostają kwestie istnienia kosmitów i istot, których egzystencja jest postulowana przez religie.. Zgodnie z doktryną Kościoła katolickiego wszyscy ludzie, wliczają w to ludzkie zygoty, zarodki i płody, są osobami.. Zdanie to jest podzielane również częściowo przez inne organizacje religijne.. Peter Singer.. , czasami określany jako najbardziej wpływowy współczesny filozof.. [18].. , uznaje, że osobami są tylko istoty.. samoświadome.. [19].. Człowiek uzyskuje samoświadomość prawdopodobnie w drugim roku życia (.. test lustra.. zaliczają dopiero 18-miesięczne dzieci.. [20].. ), jednak może ją stracić na skutek zespołów zaburzeń świadomości, np.. śpiączki.. [21].. Zobacz hasło.. w Wikisłowniku.. Zobacz w.. Wikicytatach.. kolekcję cytatów.. o osobie.. jednostka społeczna.. – człowiek w socjologii.. Laborem exercens.. – encyklika poświęcona człowiekowi.. personalizm.. ↑.. 1,0.. 1,1.. 1,2.. Por.. Person.. W:.. Dictionary of Philosophy and Religion.. Eastern and Western Thought.. s.. 424.. ↑.. Persōna.. , w:.. A Lexicon of St.. Thomas Aquinas.. , s.. 830.. M.. A.. Krąpiec OP: Osoba.. Powszechna Encyklopedia Filozofii.. T.. 873.. Grossi V.. , Ladaria L.. F.. SJ, Lécrivain Ph.. SJ, Sesboüé B.. SJ:.. Człowiek i jego zbawienie.. 102.. http://nowezycie.. archidiecezja.. wroc.. pl/numery/102002/01.. html.. Ch.. Taylor:.. Philosophical Papers.. 1 – The Concept of a Person.. 97.. Personalism.. 425.. W: A.. Węgrzecki:.. Słownik pojęć filozoficznych Romana Ingardena.. 183-184.. Galarowicz:.. Człowiek jest osobą.. Podstawy antropologii filozoficznej Karola Wojtyły.. 13-14.. 46-47.. Styczeń: Słowo wstępne.. W: Karol Wojtyła:.. Wykłady Lubelskie.. 7-9.. Wojtyła K.. Osoba i czyn.. Kilka uwag o sposobie czytania «Osoby i czynu».. , w: K.. Wojtyła,.. Osoba i czyn oraz inne studia antropologiczne.. , KUL 1994.. 95.. http://wyborcza.. pl/1,75476,15362542,Indie_uznaly_delfiny_za__osoby_niebedace_ludzmi___WIDEO_.. http://news.. bbc.. co.. uk/2/hi/uk_news/magazine/6505691.. stm.. http://www.. techdirt.. com/articles/20110313/23512613479/when-will-we-have-to-grant-artificial-intelligence-personhood.. shtml.. dobreksiazki.. pl/b18739-zycie-ktore-mozesz-ocalic.. htm.. animal-rights-library.. com/texts-m/midgley01.. psychology.. emory.. edu/cognition/rochat/lab/SelfPerceptionandAction.. pdf.. thelancet.. com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(06)68508-5/fulltext.. Buttiglione R.. : Kilka uwag o sposobie czytania «Osoby i czynu».. W: Wojtyła K.. Styczeń (red.. TN KUL, 1994, seria: Źródła i monografie 142 (Człowiek i moralność 4).. Galarowicz J.. Wyd.. 2 (uzupełnione).. Kęty: ANTYK – Marek Derewiecki, 2000, s.. 311.. ISBN 83-88524-03-8.. Gołaszewska M.. Ingardenowska koncepcja osoby.. „Studia Filozoficzne”.. 7 (1975).. 125-141.. Człowiek i jego zbawienie, Historia Dogmatów.. Bernard Sesboüé (red.. ), Piotr Rak (przekł.. ), Tadeusz Dzidek (red.. nauk.. Kraków: Wydawnictwo „M”, 2001, s.. 557.. Krąpiec M.. OP: Osoba.. Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, 2006, s.. 873-887.. ISBN 83-60144-30-3.. Kupczak, Jarosław.. Destined for liberty.. The human person in the philosophy of Karol Wojtyła/John Paul II.. Washington: The Catholic University of America Press, 2000, s.. 169.. Thomas Aquinas based on the Summa Theologica and selected passages of his other works.. R.. I.. Deferrari, M.. Barry CDP, I.. McGuiness OP (red.. Baltimore: Catholic University of America Press, 1948, s.. 830-831.. W.. L.. Reese.. 10.. New Jersey – Nowy Jork: Humanities Press, 1993, s.. 424-425.. ISBN 0-391-00941-9.. Rosik M.. Godność osoby ludzkiej w świetle Ps 8,2-10.. „Wrocławskie Studia Teologiczne”.. Nr 2.. 19 (2011), s.. 81-96.. Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu.. ISSN.. 1231-1731.. Styczeń T.. : Słowo wstępne.. Lublin: TN KUL, 1986, s.. 7-17, seria: Źródła i monografie120 (Człowiek i moralność 3).. Cambridge: Cambridge University Press, 1985.. Węgrzecki A.. : Osoba.. A.. J.. Nowak, L.. Sosnowski (red.. naukowa).. Kraków: Universitas, 2001, s.. ISBN 83-7052-781-7.. Kraków: Polskie Towarzystwo Teologiczne, 1985, s.. 367.. ISBN 8300008993.. : Akt i przeżycie etyczne.. W: Tenże:.. 19-73, seria: Źródła i monografie 120 (Człowiek i moralność 3).. /Jan Paweł II:.. Mężczyzną i niewiastą stworzył ich.. Odkupienie ciała a sakramentalność małżeństwa.. Lublin: RW KUL, 2008, s.. 406.. ISBN 978-83-7363-652-1.. php?title=Osoba oldid=39836781.. Antropologia filozoficzna.. Ænglisc.. ܐܪܡܝܐ.. Azərbaycanca.. Հայերեն.. Ilokano.. Қазақша.. Kiswahili.. Limburgs.. Lojban.. मर ठ.. न प ल.. Nouormand.. Occitan.. Sicilianu.. Soomaaliga.. Srpskohrvatski / српскохрватски.. Tagalog.. தம ழ.. Татарча/tatarça.. Tsetsêhestâhese.. יי דיש.. Edytuj linki.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 12:28, 8 lip 2014..

    Original link path: /wiki/Osoba
    Open archive

  • Title: Dusza (filozofia) – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Dusza (filozofia).. Ten artykuł dotyczy pojęcia filozoficznego.. Zobacz też: inne pojęcia słowa.. dusza.. Dusza.. hebr.. נ פ ש /nefesz/,.. anima.. gr.. ψυχή.. /psyche/) – w.. pierwiastek życia, decydujący o tym, że.. osoba ludzka.. zwierzę.. roślina.. są bytami żywymi.. W.. najczęściej przyjmuje się, że dusza rozumna jest, obok.. materialnego.. ciała, jednym z dwóch konstytutywnych elementów struktury bytu człowieka (.. Dusza w refleksji filozofów greckich.. Sokrates.. 4.. Inne koncepcje greckie.. Dusza w ujęciu filozofów chrześcijańskich.. Dusza w filozofii nowożytnej.. Dusza w filozofii współczesnej.. Dusza w psychologii.. Krytyka pojęcia duszy.. 8.. 9.. Linki zewnętrzne.. Filozofia Sokratesa opiera się na pojęciu indywidualnej duszy, której dobro jest znacznie ważniejsze niż dobra materialne.. "Wynalezienie" pojęcia.. duszy.. (gr.. ψυχή,.. psyche.. ) przypisywane jest Sokratesowi.. U.. filozofów przedsokratejskich.. oznaczało.. tchnienie.. i łączone było z.. inteligencją.. Sokrates zmodyfikował jego znaczenie i uczynił centralnym pojęciem swojej filozofii.. Sokratesa.. to dusza jest właściwym człowiekiem, jego "ja".. To ona odróżnia go bowiem od świata zwierząt.. Każdy człowiek jest wyposażony w indywidualną duszę, która jest siedzibą.. cnót.. Sokratejskie hasło, by "poznać samego siebie" wskazywało, że należy odejść od problematyki.. jońskiej filozofii przyrody.. i zwrócić się ku.. problematyce antropologicznej.. Głównym zagadnieniem miał się stać człowiek i jego dobro.. Nowe znaczenie pojęcia.. oznaczało więc także początek.. etyki.. Człowiek powinien dbać przede wszystkim o cnotę i dobro duszy.. Dobra materialne są znacznie mniej istotne.. Problematykę rozpoczętą przez Sokratesa kontynuował.. , a za nim.. , czerpiąc ze słów swego nauczyciela.. , uważa duszę za esencję osoby, cząstkę, która decyduje o naszym zachowaniu.. Uważał tę esencję za bezcielesnego mieszkańca naszego bycia.. Stwierdza on, że "człowiek jest to dusza uwięziona w ciele".. Dusza według Platona składa się z trzech części:.. rozsądku (gr.. logos.. czyli.. umysł.. ),.. pożądliwości (pasja),.. popędliwości (gr.. pathos.. emocje.. Każda z tych części ma swoje miejsce w zrównoważonej i spokojnej duszy.. Rozsądek, czyli według Platona umysł, można przyrównać do woźnicy.. rydwanu.. powożącego końmi pożądania i emocji.. Pożądliwość ciągnie człowieka w kierunku zaspokajania podstawowych potrzeb cielesnych, ale gdy rządzi całkowicie, stacza się on w.. hedonizm.. Z drugiej strony popędliwość pcha nas ku wzniosłym aktom.. Jednak jeśli rządzi, wiedzie do dumy, która jest przywarą.. za Platonem definiował duszę jako.. esencję.. danego.. bytu.. , ale nie zgadzał się z tym, że istnieje ona niezależnie.. W traktacie "O duszy" czytamy, że dusza to.. forma.. ciała.. naturalnego, posiadającego w.. możności.. życie.. Na przykład jeśli nóż miałby duszę, to byłby nią.. akt.. cięcia – ponieważ "cięcie" jest esencją bycia nożem.. Dlatego niezależne istnienie duszy oznaczałoby możliwość oddzielenia aktu cięcia od noża.. Jako że dusza – według Arystotelesa – jest aktywnością ciała, nie może więc być nieśmiertelna (tzn.. nie może istnieć po śmierci ciała, oddzielnie od niego) – kiedy nóż zostaje zniszczony, cięcie ustaje.. Bardziej precyzyjnie, dusza jest "pierwotną aktywnością" żywego ciała.. Jest to potencjał przejawienia się właściwej ("wtórnej") aktywności.. Powiedzenie, że "topór ma ostrze, by mógł rąbać", było dla Arystotelesa analogiczne do "ludzie mają ciała, by mogli podejmować racjonalne działania".. Ów potencjał do racjonalnych działań konstytuuje esencję ludzkiej duszy.. Dusza ludzka (rozum,.. nous.. ) stała się najdoskonalszą z form; jedyną, która posiadła zdolność rozumienia świata zewnętrznego i świadomość samej siebie.. Jako najdoskonalsza jest też najbliższa połączenia się z Bogiem.. Dusza jest jednak tylko formą.. materii.. , nierozerwalnie z nią związaną.. Dusza i materia wchodząca w skład ciała człowieka tworzą swoistą całość (cielesnego człowieka), a nie dwa oddzielne byty.. Części duszy wedle Arystotelesa.. Arystoteles wyróżniał trzy części duszy, odpowiadające różnym.. poziomom organizacji życia.. :.. dusza wegetatywna.. wiąże się z.. odżywianiem.. , wzrostem i rozmnażaniem; stanowi formę wszystkich istot żyjących: roślin, zwierząt i ludzi;.. dusza zmysłowa.. czyni zdolnym do.. postrzegania.. zmysłowego i poruszania się; stanowi formę u zwierząt i ludzi;.. dusza rozumna.. (rozum) występuje wyłącznie u ludzi i umożliwia im myślenie; dzieli się na:.. rozum bierny.. receptywny.. ;.. rozum czynny.. , który, nie będąc powiązany z ciałem (stanowiąc czystą formę), jest jako jedyny.. nieśmiertelny.. Wielu Greków nie wierzyło w niematerialną duszę.. Epikurejczycy uważali, że dusza składa się z atomów.. Krytykował ich za takie poglądy m.. Plutarch.. Stoicy mówili, że wszystko jest materialne, a dusza jest oddechem przenikającym ciało, stworzonym z najsubtelniejszej materii eterycznej.. Lukrecjusz.. rozróżniał duszę biologiczną,.. , od mieszczącej się w sercu duszy subtelnej, zwanej.. animus.. i będącej centrum zdolności poznawczych i emocji.. Echo tej koncepcji widać w.. psychoanalizie.. Junga.. Pitagorejczycy.. wierzyli, że cały Wszechświat posiada duszę, będącą harmonią, jej esencja posiada doskonałe proporcje matematyczne, będące podstawą.. muzyki sfer.. Indywidualne dusze były częścią tej duszy Wszechświata.. Zobacz więcej w artykule.. Antropologia Augustyna z Hippony.. , w sekcji.. Dusza ludzka.. Święty Augustyn.. (354–430) uznawał kwestię duszy za jedną z najtrudniejszych problemów dla intelektu (łac.. obscurissima quaestio.. Dusza ma charakter rozumny, ponieważ jest zasadą życia.. Biskup Hippony określił to lakonicznie:.. My sami w duchu nie jesteśmy zmysłowymi (łac.. animi sensibiles.. ), lecz rozumnymi, ponieważ jesteśmy życiem.. Relację między rzeczywistością racjonalną a życiem przedstawił w dziełku.. O wolnej woli.. Nie wszystko, co żyje, ma świadomość tego, że żyje, podczas gdy wszystko, co jest świadome swojego życia, na pewno żyje.. ) Czy świadomość życia nie wydaje ci się lepszą niż samo życie? Czy też może rozumiesz, że świadomość jest swego rodzaju wyższym i prawdziwszym życiem, którego nikt nie może być świadomy, jeśli nie poznaje rozumem? Poznanie rozumowe czymże innym jest, jeśli nie  ...   się obracać, nie znaczy to, że prządka umarła /.. Sämtliche Werke.. , t.. 2, s.. 1250/.. Josefa Piepera.. takie spirytualistyczne odrealnienie natury człowieka w kontekście zagadnienia śmierci, wywołało korektę ze strony filozoficznego nurtu.. realizmu.. , ale także kontratak.. materializmu.. Ta sekcja jest niekompletna.. Jeśli możesz,.. rozbuduj ją.. Dusza jest pojęciem, które było traktowane i definiowane na wiele sposobów od początku istnienia psychologii jako odrębnej dziedziny naukowej (XIX w.. W wyniku badań nad funkcjonowaniem.. mózgu.. odrzucano myślenie o duszy jako o odrębnym bycie,.. Psychologowie ukierunkowani.. behawioralni.. nie używali pojęcia duszy uznając je za bezużyteczne.. Psychologia głębi.. używa tego terminu funkcjonalnie (np.. Zygmunt Freud.. W psychologii humanistycznej chętniej używa się terminu.. osobowość.. , określając tak duchowy podmiot zdolny do poznania, wolności i odniesienia do wartości.. Współczesna.. psychologia eksperymentalna.. nie zajmuje się pojęciem duszy.. Podział człowieka na część fizyczną i duchową (.. dualizm.. ) bywa krytykowany z pozycji materialistycznych.. Richard Dawkins.. , z.. brytyjskiego.. Narodowego towarzystwa na rzecz świeckości.. National Secular Society.. ) w książce.. Bóg urojony.. twierdzi, że dualizm postrzegania istoty ludzkiej w podziale na fizyczność oraz część emocjonalno-duchową jest wynikiem kroku ewolucyjnego, w którym człowiek uzyskał.. świadomość.. Nie ma on nic wspólnego z rzeczywistością, a jest wynikiem istnienia w każdym człowieku wewnętrznego głosu.. Ponieważ każdy człowiek posiada życie wewnętrzne, które jest pozornie oderwane od naszej fizyczności ulegamy złudzeniu, że umysł człowieka jest czymś odrębnym od ciała.. potrzebne źródło.. Niektóre współczesne kierunki terapii (np.. Psychologia zorientowana na proces.. ) również koncentrują się na ciele człowieka w równym stopniu, co na jego psychice podczas pracy z problemami uznając, że nie istnieje granica między ciałem a psychiką ludzką.. – w doktrynach religijnych.. w rozumieniu teologii katolickiej.. Wolna wola.. Giovanni Reale:.. Historia filozofii starożytnej.. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2008, s.. 316.. ISBN 83-7363-761-0.. Eric A.. Havelock:.. Przedmowa do Platona.. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2007, s.. 246.. Arystoteles, De Anima II.. 1–3.. Tzn.. "tym, co formuje", nie formą w sensie "rodzaju".. Arystoteles, De Anima III.. 5.. Przeciw Julianowi.. , V, 4.. 17; PL 44, 794.. Nosque ipsi animi non sensibiles simus, sed intellegibiles, quoniam vita sumus.. (.. De Trinitate.. , XI, 1.. 1; CCL 50, 333 [I 18-19]).. Ks.. I, 7.. 16n, przekład polski: Anna Trombala, [w:] Augustyn,.. Dialogi filozoficzne.. , Kraków: Znak 1999, seria: Filozofia i Religia, s.. 508n;.. De libero arbitrio.. ; CCL 29, 222 [58n]:.. Non omne quod vivit scire se vivere, quanquam omne quod se vivere sciat, vivat necessario.. ) Meliorne tibi videtur vitae scientia quam ipsa vita? An forte intelligis superiorem quamdam et sinceriorem vitam esse scientiam, quam scire nemo potest, nisi qui intelligit? Intelligere autem quid est, nisi ipsa luce mentis illustrius perfectiusque vivere? Quare tu mihi, nisi fallor, non vitae aliud aliquid, sed cuidam vitae meliorem vitam praeposuisti.. , III, 11.. 34; /.. CCL.. 29,295 [118,41–43]:.. Nec ideo tamen talis anima inferior est corpore caelesti, cui corpori etiam corpora terrena subiecta sunt.. ; Por.. Thomas E.. Clarke SJ, St.. Augustine and Cosmic Redemption, „Theological Studies”, 19 (1958) nr 2, s.. 153.. 11,0.. 11,1.. X, 7.. 11–8.. 12,tłumaczenie własne.. przekład polski: Wyznania, tłum.. Z.. Kubiak, Warszawa 1987 Pax, wyd.. 3 poprawione s.. 225-226; Confessiones; CCL 27, 160–161 [7,1–12; 8,1–2]:.. Quid ergo amo, cum Deum meum amo? Quis est ille super caput animae meae? Per ipsam animam meam ascendam at illum.. Transibo vim meam, qua haereo corpori et vitaliter compagem eius repleo.. Non ea vi reperio Deum meum: nam reperiret et equus et mulus, quibus non est intellectus (Ps 31, 9), et est eadem vis, qua vivunt etiam eorum corpora.. Est alia vis, non solum qua vivifico sed etiam qua sensifico carnem meam, quam mihi fabricavit Dominus, iubens oculo, ut non audiat, et auri, ut non videat (Rom.. 11,8), sed illi, per quem videam, huic, per quam audiam, et propria singillatim ceteris sensibus sedibus suis et officiis suis: quae diversa per eos ago unus ego animus.. Transibo et istam vim meam; nam et hanc habet equus et mulus; sentiunt enim etiam ipsi per corpus.. Transibo ergo et istam naturae meae, gradibus ascendens ad eum, qui fecit me.. Tomasz z Akwinu; Suma Teologiczna, I-I q.. 76 a.. Quaestio disputata.. De anima, q.. 11 resp.. (Czy w człowieku dusza rozumna, zmysłowa i wegetatywna jest jedną substancją) w:.. Sancti Thomae Aquinatis Quaestiones disputatae.. , ed.. P.. Bazzi, M.. Calcaterra, T.. Centi, E.. Odetto, P.. Pession, t.. II, wyd.. 9, Taurini 1953, s.. 277-362.. Tamże:.. Unde anima rationalis dat corpori humano quidquid dat anima sensibilis brutis, vegetabilis plantis, et ulterius aliquid; et propter hoc ipsa est in homine et vegetabilis et sensibilis et rationalis.. q.. 11 arg.. 1-8 i ad 1-8.. … hoc quousque conceptum habeat formam perfectam.. Et ideo dicitur quod anima vegetabilis prius est in semine; sed illa abiicitur in processu generationis, et succedit alia, quae non solum est vegetabilis, sed etiam sensibilis.. Ad istam iterum additur alia quae simul est vegetabilis, sensibilis et rationalis.. 5, s.. 293.. Josef Pieper:.. Śmierć i nieśmiertelność.. Paryż: Editions du Dialogue, 1970, s.. 33-34.. Zob.. Encyklopedia Gazety Wyborczej.. Religie świata.. , pod red.. Rawicz,Kraków.. 131, seria: Znaki Czasu 15.. Traktat.. O duszy.. php?title=Dusza_(filozofia) oldid=40280257.. Ukryte kategorie:.. Zalążki sekcji artykułów.. Artykuły wymagające uzupełnienia źródeł od 2010-08.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 15:51, 30 sie 2014..

    Original link path: /wiki/Dusza_%28filozofia%29
    Open archive
  •  

  • Title: Materia (filozofia) – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Materia (filozofia).. Starożytność.. Czasy nowożytne.. XX i XXI wiek.. Ten artykuł dotyczy materii w rozumieniu filozofii.. inne znaczenie tego słowa.. Materia.. materia.. ) to.. byt.. rozciągający się w.. przestrzeni.. i w.. czasie.. , chociaż położenie.. obiektów.. materialnych nie musi być jednoznacznie określone.. Materia jest jednym z podstawowych.. pojęć.. , jednak od początków.. była rozpatrywana i rozumiana w różny sposób.. Nazwa.. została wprowadzona do filozofii wraz z innymi terminami łacińskimi dopiero w okresie hellenistycznym (.. III.. I wiek p.. Anaksymander.. rozpatrywał ogólne prawa przekształcania się.. przyrody.. , a mianowicie prawa ruchu, który jest nieodłączny od materii.. Empedokles.. zerwał z.. monizmem.. poprzednich filozofów, do których są zaliczani.. Tales z Miletu.. Anaksymenes.. Heraklit.. Ksenofanes.. , przyjmując jako podstawowe składniki przyrody cztery.. żywioły.. wodę.. powietrze.. ziemię.. ogień.. W tym pierwszym okresie filozofii (do.. V wiek p.. ) pojęcie materii nie było jeszcze sprecyzowane, ani stosowane, wymienione.. traktowano jako podstawowe zasady (.. Arché.. ) przyrody, toteż określanie tych filozofów jako.. materialistów.. w dzisiejszym rozumieniu nie znajduje uzasadnienia.. uważał, że przyroda stanowi jedność elementów materialnych i pierwiastków idealnych oraz duchowych.. Świat.. został  ...   klasy bytów i dla danego indywidualnego bytu.. nauczał, że istotą.. cielesnych jest.. i materia.. Był to pogląd wspólny z Arystotelesem, zwany.. hilemorfizmem.. głosił, że.. przymiotem ciała jest rozciągłość.. Ponieważ właściwością rozciągłości jest podzielność, Kartezjusz nie akceptował teorii.. atomizmu.. , odnowionej za jego czasów.. Gottfried Wilhelm Leibniz.. twierdził, że.. są materialne, rozciągłe i podzielne.. Jednak ciała traktował jako.. zjawiska.. Materia nie może zginąć.. Antoine Lavoisier.. 1743.. -.. 1794.. W 1908 roku.. Włodzimierz Lenin.. w swoim dziele.. Materializm a empiriokrytycyzm.. podał następującą definicję materii:.. Materia jest filozoficzną kategorią, która dana jest człowiekowi we wrażeniach, którą nasze wrażenia kopiują, fotografują, odzwierciedlają, a która istnieje niezależnie od nich.. Niektóre informacje tej sekcji wymagają weryfikacji.. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w.. dyskusji tej sekcji.. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tej sekcji.. W związku z rozwojem badań fizycznych nad.. cząstkami elementarnymi.. filozofia przejęła stanowisko.. fizyki.. w rozumieniu czym jest oraz czym nie jest materia.. materializm.. php?title=Materia_(filozofia) oldid=38342132.. Arystotelizm.. Ukryta kategoria:.. Artykuły do weryfikacji.. Кыргызча.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 10:22, 8 sty 2014..

    Original link path: /wiki/Materia_%28filozofia%29
    Open archive

  • Title: Metafizyka klasyczna – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Metafizyka klasyczna.. albo.. filozofia pierwsza.. τα μετα τα φυσικά.. ta meta ta physika.. – "to, co po fizyce/ponad fizyką"; zob.. ontologia.. ) – dziedzina wiedzy ukonstytuowana przez.. , rozważająca.. byt jako byt.. oraz jego istotne własności i ostateczne przyczyny (por.. Metafizyka.. 1003a, 20–32; 1022a).. Nazwa.. Następcy Arystotelesa.. Krytyka metafizyki.. Nazwa "metafizyka" nie pochodzi od.. Najprawdopodobniej zaproponował ją.. Andronikos z Rodos.. , filozof.. perypatetycki.. z I w.. p.. , który uporządkował.. dzieła Arystotelesa.. umieszczając zbiór pism (dziś tworzą one poszczególne księgi.. Metafizyki.. ) traktujących o zasadach bytu po pismach przyrodniczych –.. Fizyce.. Nazwa ta "meta ta fizyka" oznaczałaby w tym kontekście.. te pisma (w kolejności) po tych o fizyce.. Po raz pierwszy w historii myśli termin.. metafizyka.. pojawił się u Mikołaja z Damaszku (ur.. ok.. 64 r.. Tę teorię pochodzenia nazwy popiera większość wybitnych badaczy Arystotelesa, jak Zeller, Ross czy Jaeger.. Wedle innej teorii uczonego M.. H.. Reinera tytuł dzieła.. był inspirowany przez samego Arystotelesa i był używany już przez jego bezpośrednich uczniów.. Metafizyka to filozofia pierwsza (określenie Arystotelesa), bo wszystkie nauki szczegółowe  ...   w postaci.. neotomizmu.. Jednym z jego najwybitniejszych przedstawicieli w Polsce był o.. prof.. Mieczysław Krąpiec.. Projekt metafizyki jest absolutny.. Chodzi o wyjaśnienie.. (dlaczego jest) i.. poznanie.. jego istotnych właściwości (czym jest), np.. istoty.. czy przyczyn, relacji koniecznych, co może stanowić podstawę dla wypracowania kryteriów.. wiedzy.. pewnej.. Według niektórych koncepcji metafizyki, jej przedmiot leży poza obrębem doświadczenia.. Dlatego metafizykę krytykuje się z pozycji.. sceptycznych.. empirystycznych.. pozytywistycznych.. scjentystycznych.. K.. Leśniak.. Wstęp.. do Arystoteles.. str.. xii-xiii, Warszaw PWN 1983.. Władysław Stróżewski.. , Wydawnictwo Aureus – Znak, Wydanie I, Kraków 2004,.. ISBN 83-87887-44-7.. ISBN 83-240-0393-2.. Mieczysław Albert Krąpiec OP,.. Zarys teorii bytu.. , Lublin 1978,.. Selman, Francis:.. From Physics to Metaphysics.. Saint Austin Press, 2001, s.. 168.. ISBN 1901157334.. Relacje między filozofią i metafizyką.. php?title=Metafizyka_klasyczna oldid=40317927.. Afrikaans.. Alemannisch.. Bân-lâm-gú.. Boarisch.. 贛語.. ह न द.. Interlingua.. Basa Jawa.. Kurdî.. Latviešu.. മലയ ള.. Mirandés.. Монгол.. न प ल भ ष.. Oʻzbekcha.. ਪ ਜ ਬ.. Plattdüütsch.. Русиньскый.. Саха тыла.. स स क तम.. Shqip.. کوردی.. Volapük.. Võro.. 文言.. Winaray.. 粵語.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 10:43, 2 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Metafizyka_klasyczna
    Open archive

  • Title: Platon – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Ten artykuł dotyczy starożytnego filozofa.. Πλάτων.. Data i miejsce urodzenia.. 427 p.. Ateny.. Data śmierci.. 347 p.. Multimedia w Wikimedia Commons.. Platon w Wikicytatach.. , Plátōn (ur.. prawdopodobnie w.. Atenach.. (według niektórych świadectw na wyspie.. Eginie.. ), zm.. ) (inne źródła podają, że żył.. 428.. 348 p.. ) – grecki filozof.. Był twórcą systemu filozoficznego zwanego obecnie.. idealizmem platońskim.. Życie Platona.. Dialogi Platona.. Filozofia Platona.. Dusza i Demiurg – Budowniczy Świata.. Teoria poznania – metoda dialektyczna.. Etyka i Teoria Państwa.. Kosmogonia.. Niepisana nauka Platona.. Platon a matematyka.. Platon a muzyka.. Pozagreckie inspiracje Platona.. Przekłady.. 11.. 12.. 13.. Nie ma zbyt wiele informacji o najmłodszych latach życia Platona, tak jak nie ma pewności co do daty urodzenia Platona, którą zwykło się obliczać na podstawie roku śmierci.. Jego ojciec Ariston pochodził ze znakomitego, ateńskiego rodu.. Kodrosa.. , matka.. Periktione.. natomiast miała wśród swoich przodków.. Solona.. Pozycja społeczna rodziny Platona jest istotnym faktem biograficznym, ukierunkowała bowiem jego zapatrywania polityczne.. Jak to często bywa z wybitnymi postaciami historii, istnieje legenda przytaczana przez Diogenesa Laertiosa, o tym jak ojcu Platona pojawił się we śnie sam.. Apollo.. - opiekun Muz i mądrości, co powstrzymało Aristona od zbliżania się do jego matki, aż do narodzenia dziecka.. Właściwe imię Platona, otrzymane po dziadku, brzmi.. Arystokles.. Według najpopularniejszej hipotezy przezwisko Platon (od gr.. platos.. – szerokość, obszerność, rozległość) zostało nadane przez jego nauczyciela gimnastyki.. Aristona z Agros.. lub któregoś ze współuczniów na określenie jego masywnej budowy ciała (możliwe jest tłumaczenie przydomku jako "szerokoplecy" tj.. atletycznej budowy).. Inne koncepcje mówią, że to przezwisko wywodzi się od obfitującego w słowa stylu pisarskiego Platona.. Platon miał dwóch braci Glaukona i Adejmantosa, których uwiecznił w swoim dialogu Państwo oraz siostrę.. Potone.. , która stała się matką jego następcy w Akademii.. Speuzypa.. Najmłodszego brata Antyfonta umieścił Platon w dialogu Parmenides.. Otrzymał staranne wykształcenie, które według zasad greckich polegało na kształtowaniu harmonii ducha i ciała (tzw.. kalokagatia.. ), a więc obejmowało zarówno naukę, jak i rozwój fizyczny.. W Atenach nie było szkół w dzisiejszym rozumieniu, a dzieci wysyłano do nauczycieli pod opieką.. Pedagoga.. paidagogos - prowadzący dzieci).. Pierwszym nauczycielem Platona był Dionizjos który uczył go sztuki pisania i czytania.. Zajmował się także malarstwem i poezją.. Muzyki uczyć go miał Drakon z Aten i Metellaos z Akragantu.. Studia filozoficzne rozpoczął pod kierunkiem.. Kratylosa.. , zwolennika.. Heraklita.. "Opowiadają, że Sokratesowi przyśniło się raz, iż trzymał na kolanach młodego łabędzia, któremu natychmiast wyrosły skrzydła i który z prześlicznym śpiewem wzbił się w powietrze.. Nazajutrz przedstawiono mu Platona.. Wtedy Sokrates miał powiedzieć, że tym ptakiem jest właśnie Platon".. Tak w wieku około 20 lat spotkał.. i został jego najsłynniejszym uczniem.. Studiował u niego przez 8 lat.. Wyrok śmierci wydany na Sokratesa, za wypowiadanie niepopularnych poglądów, zniechęcił Platona do demokratycznego systemu rządów.. Po śmierci Sokratesa opuścił wraz z innymi współuczniami Ateny i przez 12 lat podróżował po Grecji, Egipcie i.. Wielkiej Grecji.. Powrócił w 40.. roku życia do.. Aten.. i tu założył swą.. Akademię Ateńską.. Według pewnych opinii pierwszymi dziełami filozoficznymi Platona były dialogi Sokratesa ze sceptykiem.. Filonem.. Do dziś jest przedmiotem sporu, czy Platon wkładał w usta.. własne poglądy, czy też dialogi są faktyczną wykładnią poglądów Sokratesa.. 387 p.. założył sławną.. Miała ona wydać wykształconą klasę "filozofów-władców", zgodnie z poglądami politycznymi Platona.. Filozofia Platona, zwłaszcza w postaci.. neoplatonizmu.. w ujęciu.. Plotyna.. Porfiriusza.. została później zaadaptowana przez myśl chrześcijańską.. Nurt.. franciszkański.. tej myśli wciąż odwołuje się do tradycji platońskiej.. Pisma Platona obejmujące 35.. dialogów.. Listy.. starożytni filologowie pogrupowali w dziewięć tetralogii.. Obecnie jednak tylko część z pism z poniższej listy uważa się za dzieła Platona:.. I.. – Eutyfron –.. Obrona Sokratesa.. Kriton.. Fedon.. II.. Kratylos.. – Teajtet – Sofista – Polityk.. – Parmenides – Fileb –.. Uczta.. Fajdros.. IV.. – Alkibiades I – Alkibiades II – Hipparch – Rywale.. V.. – Teages – Charmides – Laches – Lysis.. VI.. – Eutydem –.. Protagoras.. – Gorgiasz –.. Menon.. VII.. – Hippiasz Większy – Hippiasz Mniejszy –.. Ion.. – Meneksenos.. VIII.. – Klejtofon –.. Państwo.. Timajos.. – Kritiasz.. IX.. – Minos – Prawa – Epinomis – Listy.. Według okresu powstawania dzieli się je tradycyjnie na trzy grupy:.. Dialogi wczesne – zwane także.. sokratycznymi.. , gdyż główną postacią w nich występującą jest.. , albo.. aporetycznymi.. aporia.. oznacza.. trudność logiczną, niemożność rozwiązania problemu.. , dosł.. bezdroże.. ), gdyż Sokrates w trakcie dyskusji zbija przekonania swoich oponentów, nie proponując w zamian konstruktywnych wniosków.. Należą tutaj:.. Laches.. Charmides.. Lyzis.. Eutyfron.. Gorgiasz.. Hippiasz Mniejszy.. Hippiasz Większy.. Eutydem.. Meneksenos.. Dialogi średnie – konstruktywne, w których przedstawiona jest teoria idei.. Grupa ta obejmuje dialogi.. W dialogach tych również występuje postać Sokratesa, ale nie odgrywa już roli pierwszoplanowej, a ogranicza się do przekazywania platońskiej nauki o ideach.. Dialogi późne, albo krytyczne, w których Platon zdaje się wycofywać z teorii idei dostrzegając tkwiące w nich aporie.. Do grupy tej zaliczamy dialogi:.. Parmenides.. Sofista.. Polityk.. Fileb.. Kritiasz.. Prawa.. są jedynym dialogiem, w którym nie występuje postać ukochanego mistrza Platona.. Platon – fragment fresku.. Szkoła Ateńska.. Rafaela Santiego.. System Platona był próbą rozstrzygnięcia dylematu, jaki dręczył filozofów przedplatońskich.. Dylemat ten wynikał z rozważań nad znaczeniem pojęcia.. Grecy mieli tradycję rozumienia bytu w kategoriach absolutnych, tzn.. przyjmowali od czasu.. Parmenidesa.. , że coś, co naprawdę "jest" powinno być zawsze i powinno być niezmienne.. Jak ujął to Parmenides.. Byt jest, a niebytu nie ma.. , czyli coś, co jest naprawdę, musi istnieć wiecznie i musi być niezmienne, bo inaczej jest tylko jakimś "pseudobytem", który jest stale zagrożony zmianą lub zniknięciem.. Ten pogląd stał w sprzeczności z rzeczywistością obserwowaną zmysłami, która jest pełna zmian i niestabilności.. Podstawą systemu Platona było przyjęcie, że prawdziwy wieczny byt to.. idee.. , a rzeczywistość materialna jest jedynie odbiciem wiecznotrwałych, niezmiennych idei.. Zdaniem Platona, relacja między światem idei a światem rzeczywistym jest podobna do relacji prawdziwych przedmiotów i ich odbić w mętnym świetle.. Wymagało to przyjęcia istnienia swoistego mechanizmu "emanacji" idei w przedmioty materialne.. Mechanizm ten jest – zdaniem Platona – niedoskonały; na drodze od idei do przedmiotów materialnych następuje wiele przekłamań, podobnie jak to jest z odbiciem przedmiotów w migotliwym świetle świecy.. Wyjaśnia to niekompletność, zmienność i niedoskonałość świata materialnego.. Teorię zmiany zaczerpnął Platon od.. Zmiana była dla Platona złem, ponieważ z każdą zmianą wszystkie rzeczy oddalają się coraz bardziej od pierwotnych idei.. Przeciwieństwem zmiany jest stałość, która zdaniem Platona jest czymś boskim.. Dlatego świat materialny jest zły, a świat duchowy – jako niezmienny – jest dobry.. Świat idei Platon wyobrażał sobie niemal "namacalnie".. Świat ten składał się z nieskończonej liczby idealnych i doskonałych obiektów, takich jak np.. bryły platońskie.. , które są bardziej "realne" i "rzeczywiste" od przedmiotów materialnych.. Obiekty te są "wieczne", co znaczy, że nie były nigdy stworzone, ani nie mogą ulec zniszczeniu.. Idee tworzą hierarchię – najwyższą ideą jest.. idea dobra.. , obdarzająca inne idee bytem i poznawalnością.. Naczelnymi ideami u Platona były:.. dobro.. piękno.. prawda.. Idea była dla Platona piątym i ostatnim etapem, który należy przejść, żeby osiągnąć.. doskonałość.. Pozostałe to kolejno: nazwa, definicja, obraz i wiedza.. Oba światy – świat idei i świat materialny są według Platona odseparowane i nawzajem się nie przenikają.. Jedynymi odstępstwami od tej reguły jest ludzka.. Demiurg.. boski.. budowniczy świata.. Aby odpowiedzieć na pytanie, jak możliwe jest poznanie prawdziwego bytu, jak możliwe jest przejście od świata rzeczy do świata idei, należy zbadać naturę narzędzia, którym wiedzę o ideach zdobywamy, a więc umysłu, czy też mówiąc słowami Platona – duszy.. Schemat platońskiej koncepcji duszy przedstawić można następująco.. dusza jest nieśmiertelna (.. To bowiem, co się zawsze porusza, jest nieśmiertelne.. ), ona jest motorem napędzającym ciało;.. dusza, zanim przyoblekła się w ciało i zamieszkała w nim niczym "ślimak w skorupie", przebywała w świecie idei;.. dusza, zstępując w ciało, zapomina o wszystkim, czego nauczyła się w świecie idei;.. dusza, chcąc zdobyć wiedzę musi odtworzyć to, czego doświadczała w świecie idei.. Według Platona ludzi od reszty świata materialnego odróżnia to, że mają duszę, która pochodzi wprost ze świata idei.. Podobnie jak idee jest więc ona wieczna, niestworzona i niezniszczalna.. Dusza, należąc do świata idei może poznawać idee.. Inną cechą duszy jest zdolność do poruszania się samej z siebie.. Z ideą.. nieśmiertelności duszy.. wiąże się idea jej.. preegzystencji.. : istniała ona przed narodzeniem i została uwięziona w ciele, które jest jej grobem.. Jej celem jest zatem odrzucenie ciała przez śmierć i powrót do świata idei.. Platon dzielił duszę na trzy części: na boski.. rozum.. oraz należące częściowo do świata postrzeżeń szlachetniejsza.. popędliwość.. i niższa.. pożądliwość.. Świat materialny jest bezrozumny, ale zdaniem Platona w przyrodzie istnieje harmonia i ład.. Jest to zrozumiałe jedynie, gdy przyjmiemy celowość świata, a zatem jego stworzenie.. Istotą, która zbudowała świat materialny, jest właśnie Demiurg.. Z jednej strony wzorował się on na ideach, co powoduje pewne zbliżanie się rzeczy materialnych do doskonałości.. Z drugiej strony zbudował świat z odwiecznie istniejącej materii, czy też bezrozumnego.. tworzywa.. dechomenon.. ) co powoduje, że odbicie idei jest niedoskonałe.. Z koncepcji istnienia świata idei i rozumienia duszy wynikała platońska teoria poznania.. Zdaniem Platona dusze posiadały doskonałą wiedzę o świecie idei, w nim preegzystując, ale na drodze ze świata idei do ciała człowieka tę wiedzę traciły.. Zapominanie to jednak nie było zupełne i człowiek ma możliwość przypomnieć sobie znane niegdyś idee.. Uczenie się jest więc w istocie nie poznawaniem nowych rzeczy, lecz ".. przypominaniem.. " (.. anamnezą.. ) świata idei.. Tęsknotę wobec świata idei, będącą motorem poznania rozumowego Platon nazywa.. Erosem.. Wierzył w reinkarnację (gr.. metempsychoza.. ), którą pojmował w ten sposób, że człowiek ma się odradzać dopóty, dopóki nie nastąpi pełne przypomnienie.. Aby dusza nie zbłądziła, proces uczenia musi być właściwie przeprowadzony.. Nauczanie umiejętności praktycznych jest tylko pomocą w radzeniu sobie w świecie materialnym.. Dużo istotniejsze dla Platona jest studiowanie "samego siebie" w poszukiwaniu pamięci o prawdziwych ideach.. Pomocny w tym miał być system edukacji oparty na.. dialektyce.. Polegał on na dochodzeniu do prawdy poprzez dialog ucznia z nauczycielem, analizę i syntezę pojęć, tworzenie tez i antytez, ich przyjmowanie lub odrzucanie.. Papirus z.. Oksyrynchos.. – fragment dialogu.. Dobro jest w tym systemie pamięcią o świecie idei, w którym panują "idealne" stosunki, a zło jest brakiem tej pamięci.. Zło wynika więc z niewiedzy; pogląd ten wywodzi się od.. i zwany jest.. intelektualizmem etycznym.. Dążenie do dobra zostanie po śmierci wynagrodzone poprzez powrót duszy do świata idei, podczas gdy dusze nierozumne zostaną ukarane ponowną utratą życia i wcieleniem.. Ta koncepcja etyczna została uzupełniona przez nawiązującą do podziału duszy na trzy części teorię cnoty.. Każdej części duszy odpowiada właściwe jej dobro.. Zadaniem części rozumnej jest osiągnięcie..  ...   długotrwałego obcowania z przedmiotem, na mocy zżycia się z nim, nagle jakby pod wpływem przebiegającej iskry, zapala się w duszy światło i płonie odtąd samo siebie podsycając.. )".. W dialogu.. Platon przytacza mit o królu Egiptu Tamuzie i bogu Teucie – Teut zachwala wynalazek pisma (wszystkie cytaty w tłum.. Witwickiego.. ):.. Królu, ta nauka uczyni Egipcjan mądrzejszymi i sprawniejszymi w pamiętaniu; wynalazek ten jest lekarstwem na pamięć i mądrość.. (LIX 274 E).. Na to Tamuz:.. Ten wynalazek niepamięć w duszach ludzkich posieje, bo człowiek, który się tego wyuczy przestanie ćwiczyć pamięć.. Więc to nie jest lekarstwo na pamięć, tylko środek na przypominanie sobie.. Uczniom swoim dasz tylko pozór mądrości, a nie mądrość prawdziwą.. Posiądą bowiem wielkie oczytanie bez nauki i będzie się im zdawało, że wiele umieją, a po większej części nie będą umieli nic i tylko obcować z nimi będzie trudno; to będą mędrcy z pozoru, a nie ludzie mądrzy naprawdę.. (LIX 275 B).. Dalej Platon wkłada w usta Sokratesa słowa:.. Coś strasznie dziwnego ma do siebie pismo, Fajdrosie.. ) Zdaje ci się nieraz, że on (słowa pisane) myślą i mówią.. A jeśli ich zapytasz o coś z tego, o czym mowa (.. ) one wciąż tylko jedno wskazują; zawsze jedno i to samo.. (LX E).. I jeszcze:.. A cóż ten, który posiada wiedzę o tym, co sprawiedliwe i piękne i dobre (.. ) i on nie będzie serio pisał tych rzeczy na płynącej wodzie, nie będzie piórem i atramentem siał słów, które za sobą słowa przemówić nie potrafią i prawdy nauczyć, jak należy.. (LXI C).. Te krótkie ustępy nasunęły niektórym komentatorom Platona myśl, że prawdziwa jego nauka nie została nigdy spisana – są to tak zwane.. ἄγραφα δόγματα.. nauki niespisane.. – i należy ją dopiero zrekonstruować.. Same.. Dialogi.. zaś byłyby w tej interpretacji jedynie zbiorem pewnych tez, służących.. przypominaniu.. sobie przez uczniów nauki niespisanej.. Badacze ci skupieni są w tak zwanej.. szkole tybińskiej.. , założonej przez.. Hansa Krämera.. i działającej na uniwersytecie w.. Tybindze.. Obecnie głównymi jej przedstawicielami są.. Thomas Aleksander Szlezák.. Giovanni Reale.. Część głoszonych przez nich tez jest obecnie rozważana coraz poważniej również przez oponentów idących ścieżką klasycznych interpretacji.. Działalność Platona odcisnęła także piętno na koncepcji uprawiania geometrii jak w jego czasach zwano matematykę.. Wobec kryzysu pojęciowego wywołanego niewspółmiernością przekątnej i boku kwadratu (porównaj.. pitagorejczycy.. ) Platon wprowadził do matematyki, z powodów estetycznych, ścisły kanon metodologiczny.. W myśl jego doktryny dozwolone konstrukcje geometryczne mogły być prowadzone tylko przy użyciu cyrkla i linijki, co uzasadniał tym, że jedynie linia prosta i okrąg mogą ślizgać się samo po sobie.. Do dziś taki rodzaj konstrukcji nosi nazwę.. konstrukcji platońskich.. W rozważaniach bardziej abstrakcyjnej natury Platon i platonicy zwalczali wszelkie użycie.. nieskończoności.. aktualnej dopuszczając jedynie nieskończoność potencjalną.. Najlepiej ów wpływ Platona widać u.. Euklidesa.. który właśnie z tego powodu wyrażał swoje słynne.. aksjomaty.. Elementach.. w nieco sztuczny sposób.. Nad wejściem do swojej akademii Platon umieścił napis.. ἀγεωμέτρητος μηδεὶς εἰσίτω.. niech nie wchodzi nikt nieobeznany z geometrią.. , czyli matematyką).. Ten, kto nie radził sobie z tą dziedziną (ścisłość, logika, umiejętność wyciągania właściwych wniosków) nie powinien w opinii Platona zaczynać z filozofią.. Platon, świadomy siły emocjonalnego oddziaływania muzyki, gdyż rytm i harmonia.. "najmocniej się czepia duszy przynosząc piękny wygląd; potem się człowiek pięknie trzyma, jeżeli go dobrze wychowano.. A jeżeli nie, to przeciwnie".. – był zwolennikiem poddania jej pełnej kontroli państwa.. Zalecał pozostawienie "męskiej" skali.. doryckiej.. (tj.. skali.. od dźwięku D) i "błagalnej".. frygijskiej.. (od dźwięku E), a usunięcie pozostałych, takich jak "pijacka".. lidyjska.. (od dźwięku f).. Radził stosować tylko "rytmy porządne i nacechowane męstwem".. Przede wszystkim jednak zalecał kontrolowanie artystów, aby nie naruszali tradycji.. Trzeba się wystrzegać przełomów i nowości w muzyce, bo to w ogóle rzecz niebezpieczna.. Nigdy nie zmienia się styl w muzyce bez przewrotu w zasadniczych sprawach politycznych.. Platońska idea traktowania muzyki jako środka dyscyplinującego emocjonalnie i służącego podtrzymywaniu więzi społecznych i z tego powodu kontrolowanego przez państwo miała wielu zwolenników.. Podobnie wyobrażali sobie jej rolę twórcy renesansowych utopii literackich.. Thomas More.. Tommaso Campanella.. Podczas wielkiego festiwalu muzyki niemieckiej w 1938 roku w Düsseldorfie.. "muzykolodzy, którzy debatowali nad powiązaniem "Państwa i muzyki", oczywiście powoływali się na Platona; stwierdzając zaś, że w minionych wiekach muzyka bardzo oddaliła się od społeczeństwa deklarowali, iż zadaniem władz.. Rzeszy.. winno być zwalczanie przesadnego indywidualizmu w sztuce i popieranie twórczości adresowanej do szerszych warstw".. System filozoficzny Platona, zwłaszcza w odniesieniu do.. kosmogonii.. , pojęć.. , świata.. idei.. odseparowanego od świata.. dusz.. nieśmiertelnych nie może być rozumiany jedynie jako prosta kontynuacja refleksji filozofów greckich.. Trudno nie dostrzec bardziej lub mniej widocznych wpływów kosmogonii.. judaizmu.. , który.. stworzenie.. Księgi Rodzaju.. 1-3 rozumiał jako proces ukształtowania świata z bezładnej materii przez Boga.. Takie inspiracje Platona zakładał.. Justyn.. , filozof z I/II w.. po Chrystusie, z rodziny greckiej zamieszkałej w Samarii: ".. Podobnie i Platon (…), przejął tę myśl od Mojżesza.. Gdyż Mojżesz jest bardziej starożytny niż wszyscy pisarze greccy.. I cokolwiek zarówno filozofowie, jak i i poeci powiedzieli o nieśmiertelności duszy lub karze po śmierci, lub kontemplacji rzeczywistości niebiańskiej czy o podobnych sprawach, otrzymali do tego nauczania wskazówki od proroków, którzy pomogli im rozumieć i tłumaczyć te rzeczy.. ".. Tugendhold,.. O nieśmiertelności duszy z Platona w trzech rozmowach.. , 1829.. F.. Kozłowski,.. Dzieła Platona.. , 1845.. Bronikowski,.. , 1858-84.. S.. Siedlecki,.. Obrona, Kryton, Eutyfron, Laches, Protagoras, Gorgiasz.. , 1879-81.. Maszewski,.. Obrona.. , 1885.. B.. Kąsinowski,.. , 1888.. Świderski,.. Jezierski,.. , 1890.. Biel,.. Biesiada.. , 1899.. Okołów,.. Fedon, Sympozjon.. , 1907-9.. Jędrzejowski,.. Wybór pism Platona.. , 1913.. Lisiecki,.. Rzeczpospolita.. , 1929.. Witwicki,.. Platona Uczta.. Dyalog o miłości.. , Lwów 1909.. Platona Fajdros.. , Lwów 1918.. Platona Eutyfron, Obrona Sokratesa, Kryton.. , Lwów 1920.. Platona Hippiasz Mniejszy, Hippiasz Większy, Ijon.. , Lwów 1921.. Platona Gorgiasz.. , Lwów 1922.. Platona Protagoras.. , Lwów 1923.. Platona Fedon.. , Lwów 1925.. Platona Eutyfron.. , Lwów 1934.. Platona Menon.. , Warszawa 1935.. Platona Teajtet.. , Warszawa 1936.. Platona Charmides i Lyzis.. , Warszawa 1937.. Platona Laches.. Platona Fileb.. , Warszawa 1938.. Platona Państwo.. , Warszawa 1948.. Platon: Timajos, Kritias.. , Warszawa 1951.. Platon: Sofista, Polityk.. [oprac.. D.. Gromska], Warszawa 1956.. Platon: Eutydem.. H.. Elzenberg], Warszawa 1957.. Platon: Państwo z dodaniem siedmiu ksiąg Praw.. , Warszawa 1958.. Platon: Timaios.. , Warszawa 1960.. Platon: Parmenides.. , Warszawa 1961.. Maykowska,.. Bocheński,.. , Edinburgh 1944.. Brzostowska,.. Zimorodek.. , Roczniki Humanistyczne 3/1972.. O sprawiedliwości.. , Roczniki Humanistyczne 3/1974.. , Lublin 1990.. L.. Regner,.. Alkibiades I i inne dialogi oraz definicje.. [Pseudo-Platon], Warszawa 1973.. , Filomata 328/1978.. Zimorodek i inne dialogi.. [Pseudo-Platon], Warszawa 1985.. Faidros.. , Warszawa 1993, 2004.. , Warszawa 1995, 2004.. O cnocie.. [Pseudo-Platon], Meander 3/1997.. Siwek,.. Timajos, Kritias albo Atlantyk.. , Warszawa 1986.. Gorgias, Menon.. , Warszawa 1991.. Stefański,.. , Wrocław 1990.. E.. Zwolski,.. , Kraków 1993.. Phaidros.. , Kraków 1996.. Phileb.. , Kraków 1999.. Tuszyńska-Maciejewska,.. , Wrocław 1994.. Legutko,.. , Kraków 1995.. , Kraków 1998.. , Kraków 2003.. Serafin,.. , Warszawa 2012.. Platon (imię).. aprioryzm.. natywizm.. rok platoński.. Diogenes Laertios:.. Żywoty i poglądy słynnych filozofów.. PWN, 1984.. ISBN 83-01-02092-X.. Plutarch:.. O muzyce.. Damian Leszczyński,.. Filozofowie i ich filozofie.. Opowieści dla niewtajemniczonych.. , wyd.. Atla 2, Wrocław 2002, s.. 53,.. ISBN 83-88555-85-5.. Platon,.. w: tenże,.. Unia Wydawnicza "Verum", Warszawa 2007, ISBN: 978-83-85921-73-8.. Platon:.. tłumaczenie: Maria Maykowska.. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987.. ISBN 83-01-06116-2.. Księga III.. , tłum.. Witwicki.. , Warszawa 1994, s.. 134.. Państwo, Księga IV.. , op.. cit.. , s.. 174.. Gwizdalanka.. Muzyka i polityka.. , Kraków 1999, s.. 182.. Niehoff,.. Creatio ex Nihilo Theology in Genesis Rabbah in Light of Christian Exegesis.. , „Harvard Theological Review”, 99 (2006) nr 1, s.. 44; G.. May,.. Schöpfung aus dem Nichts: die Entstehung der Lehre von der creatio ex nihilo.. , Berlin 1978, s.. 6–8; J.. Goldstein, II Maccabees.. A New Translation with Introduction and Commentary.. , Nowy Jork 1983, s.. 307–315; J.. C.. O’Neill,.. How Early is the Doctrine of «creatio ex nihilo».. ?,„The Journal of Theological Studies” 53 (2002), s.. 49–65.. pojęcie.. Golema.. 1 Apologia, 44,8-9, s.. 238.. Dialog o miłości cielesnej.. Polskie Radio Dwójka.. [on-line].. 19.. 06.. 2012.. [dostęp 2012-06-20].. Albert,.. O platońskim pojęciu filozofii.. Blandzi,.. Henologia, meontologia, dialektyka.. , Warszawa 1992.. Dąmbska,.. Dwa studia o Platonie.. , Wrocław 1972.. Domański,.. Platon Witwickiego.. , Studia Filozoficzne 10/1984.. -G.. Gadamer,.. Idea dobra w dyskusji między Platonem i Arystotelesem.. , Kęty 2002.. Gilson,.. Siódmy list Platona.. [w:] tegoż,.. Lingwistyka a filozofia.. , Warszawa 1975.. Havelock,.. , Warszawa 2007.. Jaeger,.. Paideia.. , Warszawa 2001.. Justyn Męczennik: Pierwsza Apologia.. Pierwsi apologeci greccy.. Kwadratus, Arystydes z Aten, Aryston z Pelli, Justyn Męczennik, Tacjan Syryjczyk, Milcjades, Apolinary z Hierapolis, Teofil z Antiochii, Hermiasz.. ks.. Leszek Misiarczyk (przekład, wstęp i przypisy), ks.. Józef Naumowicz (oprac).. Kraków: Wydawnictwo „M”, 2004, s.. 207-270, seria: Biblioteka Ojców Kościoła 24.. ISBN 83-7221-640-1.. Leśmian,.. Miłość platońska.. Szkice literackie.. , Warszawa 1959.. Leśniak,.. , Warszawa 1993.. Parandowski,.. Juwenilia.. Podbielski,.. [w:].. Literatura Grecji starożytnej.. , Lublin 2005.. Stróżewski,.. Wykłady o Platonie.. , Kraków 1992.. Szlezák,.. Czytanie Platona.. , Warszawa 1997.. U.. v.. Wilamowitz-Moellendorff,.. Sein Leben und seine Werke.. , Berlin 1959.. Edward Iwo Zieliński,.. – artykuł w Powszechnej Encyklopedii Filozofii.. The Perseus Digital Library.. – dzieła Platona w oryginale i przekładach angielskich.. Góra Karmel.. – dzieła w kilku językach.. Wybrane dialogi Platona (Fajdros, Uczta, Menon, Eutyfron, Obrona Sokratesa, Kriton, Fedon, Timaios, Kritias).. Utwory Platona.. w serwisie.. Wolne Lektury.. •.. d.. e.. Dzieła.. Platona.. pseudoplatonica.. Teajtet.. Alkibiades I.. Alkibiades II.. Hipparch.. Rywale.. Teages.. Klejtofon.. Minos.. Epinomis.. List siódmy.. ) •.. Syzyf.. Aksjochos.. Eryksjas.. Kontrola autorytatywna.. (osoba):.. ISNI.. 0000 0001 2096 469X.. 0000 0001 2096 7858.. VIAF.. 108159964.. ULAN.. 500248317.. LCCN.. n79139459.. GND.. 118594893.. NDL.. 00452937.. SELIBR.. 196943.. BnF.. 11920019p.. SUDOC.. 027076164.. NKC.. jn19981001996.. WorldCat.. php?title=Platon oldid=40364049.. Etycy.. Filozofowie starożytnej Grecji.. Starożytni myśliciele polityczni.. Starożytni Ateńczycy.. Urodzeni w V wieku p.. Zmarli w IV wieku p.. Filozofowie Akademii.. Grafika załadowana lokalnie jest inna niż w serwisie Wikidata.. Artykuły wymagające uzupełnienia źródeł od 2009-09.. አማርኛ.. Aragonés.. Asturianu.. Basa Banyumasan.. Башҡортса.. བ ད་ཡ ག.. Буряад.. Чӑвашла.. Cebuano.. Corsu.. Cymraeg.. Emiliàn e rumagnòl.. Estremeñu.. Fiji Hindi.. Føroyskt.. Gaeilge.. Gàidhlig.. ગ જર ત.. ব ষ ণ প র য মণ প র.. Interlingue.. ಕನ ನಡ.. Ladino.. Лезги.. ລາວ.. Ligure.. Lumbaart.. Malagasy.. მარგალური.. مصرى.. ماز رونی.. Baso Minangkabau.. Mìng-dĕ ng-ngṳ.. မ န မ ဘ သ.. Nāhuatl.. Nedersaksies.. Нохчийн.. Novial.. پنجابی.. Papiamentu.. پښتو.. ភ ស ខ ម រ.. Piemontèis.. Tok Pisin.. Qaraqalpaqsha.. Runa Simi.. Sámegiella.. Sardu.. Scots.. سنڌي.. Словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ.. Taqbaylit.. Тоҷикӣ.. ئۇيغۇرچە / Uyghurche.. Vèneto.. Vepsän kel’.. Walon.. Yorùbá.. Zazaki.. Zeêuws.. Žemaitėška.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 14:09, 7 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Platon
    Open archive

  • Title: Kartezjusz – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Ten artykuł od 2010-03 wymaga.. Możliwe, że ten artykuł w całości albo w części zawiera informacje nieprawdziwe.. dyskusji tego artykułu.. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.. René Descartes.. Portret Kartezjusza pędzla.. Fransa Halsa.. z 1649.. 31 marca.. 1596.. Descartes.. Francja.. Data i miejsce śmierci.. 11 lutego.. 1650.. Sztokholm.. Szwecja.. Kartezjusz w Wikicytatach.. Dysputa królowej.. Krystyny.. i Kartezjusza.. fr.. Renatus Cartesius.. , ur.. La Haye-en-Touraine.. Turenii.. , zm.. Sztokholmie.. ) –.. francuski.. filozof.. matematyk.. fizyk.. , jeden z najwybitniejszych uczonych XVII wieku, uważany za prekursora nowożytnej kultury umysłowej.. Życie i śmierć.. Filozofia Kartezjusza.. Poglądy.. Dokonania Kartezjusza na polu nauk przyrodniczych i ścisłych.. Główne dzieła.. Wydania zbiorowe.. Pochodził ze starego szlacheckiego rodu, wychowany u.. jezuitów.. La Flèche.. (1606–1614), później naukę kontynuował w.. Paryżu.. Studiował tam m.. inżynierię wojskową.. W 1616 uzyskał tytuł naukowy z dziedziny.. na Uniwersytecie w.. Poitiers.. W 1618 zaciągnął się do.. armii holenderskiej.. , gdzie spotkał.. Izaaka Beekmana.. , który przedstawił mu wiele nowych teorii matematycznych.. Z wdzięczności Kartezjusz napisał dla niego kompendium muzyczne, opublikowane dopiero w 1650.. Brał udział jako żołnierz w wyprawach wojennych w Holandii, następnie pod.. Tillym.. w Niemczech.. Z rozmyślań na zimowej kwaterze nad.. Dunajem.. w 1619 wyniósł niezachwiane przekonanie, iż tylko to, co da się poznać „jasno i wyraźnie” („.. clair et distinct.. ”), należy uważać za prawdę.. Kartezjusz zajmował się też.. optyką.. chemią.. mechaniką.. anatomią.. embriologią.. medycyną.. astronomią.. meteorologią.. Wywarł wielki wpływ na filozofię i naukę następnych stuleci.. Studiował.. prawo.. medycynę.. W 1625 powrócił do.. Francji.. , gdzie w Paryżu zaczął studiować i skierował swe zainteresowania ku naukom matematycznym i fizycznym.. Od 1628 żył w Holandii w ukryciu, zmieniając mieszkanie dwanaście razy.. W Holandii spędził 16 lat swego życia, odwiedzając Francję trzykrotnie.. W 1629 zaczął wykładać na Uniwersytecie we.. Franeker.. W 1649 przyjął zaproszenie.. królowej szwedzkiej Krystyny.. do Sztokholmu, która chciała pod jego kierunkiem studiować filozofię i skorzystać z jego rad przy organizowaniu.. szwedzkiej akademii nauk.. Królowa wyznaczyła mu godzinę swoich korepetycji na piątą rano, a odbywały się one w nieogrzewanej sali.. Nie mogąc znieść ostrego klimatu, filozof zmarł w następnym roku.. Przyczyną śmierci były komplikacje przy leczeniu.. przeziębienia.. , które przybrało śmiertelną postać.. zapalenia płuc.. Ze względu na nietypowe w ostatnim stadium choroby zachowanie pacjenta nadworny lekarz szwedzkiej królowej.. Johann van Wullen.. miał wątpliwości, czy śmierć Kartezjusza była wynikiem naturalnych okoliczności.. ; hipoteza ta nie jest jednak uznawana za wiarygodną w opracowaniach dot.. życia filozofa.. Kartezjusz nigdy się nie ożenił, jednak z krótkotrwałego związku ze służącą Helene Jans miał córkę Francine (1635–1640).. Miejscowość urodzenia Kartezjusza, La Haye-en-Touraine, w XIX wieku została przemianowana na La Haye-Descartes a od 1969 nazywa się Descartes.. Po kilku przenosinach ostatecznie został pochowany w 1819 w klasztorze.. Saint-Germain-des-Prés.. ; w 1878 czaszkę filozofa zabrano do paryskiego.. Musée d'Ethnographie du Trocadéro.. (obecnie.. Muzeum Człowieka.. Mimo że Kartezjusz żył w epoce.. baroku.. , jego filozofia jest przejściem od.. scholastyki.. do.. oświecenia.. Tak jak scholastycy, stawia on sobie za zadanie ustalenie systemu i związku dla zasadniczych prawd nauki i religii.. Nowością jest jednak to, że jedynie.. matematykę.. uznaje za naukę, matematyzuje naturę i uznaje jedynie rozumowe myślenie za źródło poznania.. Na tym też polega jednostronność jego rozumowania, z którym łączy się jeszcze typowa wówczas pogarda dla historii, tym samym dla ustalonych przez nią, także w dziedzinie filozofii, pojęć.. Połączenie przez Kartezjusza matematyczno-fizycznego światopoglądu z teologią, w przeciwstawieniu do chrześcijaństwa, w którym teologia wiąże się z historią, odnajdujemy u.. Spinozy.. Leibniza.. Wolffa.. , a nawet u.. Kanta.. , dla którego zawsze jeszcze matematyka jest istotną nauką, a Bóg najwyższym przedmiotem filozofii.. Wychodząc, tak jak.. Augustyn.. z zasadniczego zwątpienia o wszystkim, co nazywamy poznaniem, dochodzi Kartezjusz do odkrycia, iż jedynie tylko uświadomienie sobie zwątpienia jest bezwzględnie pewne.. Wątpienie jest aktem myśli, więc stwierdza równocześnie istnienie myślących ludzi.. Tak dochodzi do swego pierwszego twierdzenia: „.. cogito ergo sum.. ” („myślę, więc jestem”).. Ponieważ wszystkie twierdzenia o mojej osobie mogę odrzucić, a nie mogę odrzucić tylko myślenia, bo choćbym je odrzucił, to jednak negując je – myślę, przeto wynika z tego, że istota człowieka polega na myśleniu.. W przeciwieństwie do.. wyklucza zatem Kartezjusz poza myśleniem każdą inną treść świadomości: Rozsądkowe myślenie jest jedynym źródłem prawdy, które posiadamy.. Pewnym jest zatem wszystko, co rozsądek jasno i wyraźnie widzi, jak np.. Jeżeli  ...   Kartezjusza.. Rozprawa o metodzie.. (fr.. Discours de la méthode.. , 1637), wywołało sensację i zapewniło mu sławę w całej.. Europie.. , gdyż było to pierwsze od czasów.. całościowe i przekonujące podejście do filozofii oczyszczające ją z wielu niejasnych i przyjmowanych zbyt pochopnie założeń.. Dokonania Kartezjusza na polu.. nauk przyrodniczych.. ścisłych.. Dołączony do.. Rozprawy.. traktat.. La géométrie.. (1637) (.. Geometria.. ) zawierał opis zastosowania metody Kartezjusza w.. geometrii.. Wyrazem jego prac przyrodniczych jest „Dioptrique” (1639), zawierająca.. prawo załamania światła.. Kartezjusz sądził, że geometrii brak ogólnej metody postępowania a.. algebra.. bez właściwego powiązania z geometrią jest trudno zrozumiała.. intuicyjnie.. Traktat zawiera oryginalny pomysł nadania każdemu.. punktowi.. na płaszczyźnie nazwy przez przypisanie mu dwóch liczb.. Obecnie przyjmuje się, że liczby te są równe, z dokładnością do znaku, odległościom od dwóch wzajemnie prostopadłych prostych, ale Kartezjusz rozpatrywał tylko jedną prostą z wybranym punktem.. O.. Dzięki temu, krzywe można było opisywać równaniami spełnionymi przez liczby przypisane punktom krzywych.. Rozwój idei Kartezjusza doprowadził do powstania.. geometrii analitycznej.. a badania własności geometrycznych krzywych metodami algebraicznymi do powstania.. rachunku różniczkowego.. całkowego.. , a następnie.. geometrii różniczkowej.. Kartezjusz po raz pierwszy wprowadził termin.. funkcja.. a także nazwę.. liczby urojone.. Zapoczątkował też badania wielu problemów teorii równań algebraicznych.. Sformułował twierdzenie znane obecnie pod nazwą.. twierdzenia Bézout.. oraz (w sposób bardzo niejasny) twierdzenie o liczbie rzeczywistych i zespolonych pierwiastków równania algebraicznego (tzw.. zasadnicze twierdzenie algebry.. ), udowodnione następnie przez matematyka niemieckiego.. Carla Gaussa.. Kartezjusz podał również prosty sposób oszacowania liczby dodatnich i ujemnych.. pierwiastków.. równania algebraicznego, tzw.. regułę znaków Kartezjusza.. Znalazł graficzny sposób rozwiązania.. równania algebraicznego.. trzeciego stopnia, jak również nowy sposób rozwiązania równania czwartego stopnia.. Badał także własności niektórych.. krzywych.. nazwanych później jego imieniem takich jak.. liść Kartezjusza.. owal Kartezjusza.. Wprowadził też do powszechnego użycia zapis potęgowania w postaci indeksu górnego.. Kartezjusz był też jednym z prekursorów.. fizyki klasycznej.. Sformułował.. zasadę zachowania pędu.. oraz tzw.. teorię wirów.. , według której.. Wszechświata.. znajduje się w ciągłym ruchu, wywołującym wiry wypełniającego wszechświat.. eteru.. Kartezjusz zajmował się również eksperymentami optycznymi, sformułował.. prawo załamania.. odbicia.. światła.. W Holandii na usilne prośby swych przyjaciół wydał (1637) anonimowo swe dzieła: „Essais philosophiques”, zawierające: „Discours de la méthode”, „La Dioptrique”, „Les Météores”, oraz uzasadnienie swych wynalazków w zakresie geometrii analitycznej: „La géométrie”.. Po tych nastąpiły później „Meditationes de prima philosophia” (1641) i „Principia philosophiae” (1644).. Ostatnim przez niego wydanym dziełem było „Traité des passions de l’âme” (1649), napisane dla księżniczki.. Elżbiety palatyńskiej.. Po jego śmierci zostały wydane pisma, ukrywane wcześniej z obawy przed.. inkwizycją.. : „Le monde” i „Traité de l'homme” (1677), „Regulae ad directionem ingenii” (1701) i „Inquisitio veritatis per lumen naturale” (1701).. Dzieła zbiorowe Kartezjusza pojawiły się w nowym wydaniu Paryskiej Akademii pod redakcją Adama i Tannery'ego (1897 i n.. , 10 t.. W przekładach polskich ukazały się: Discours, Dobrzycki, 1878; Rozmyślania nad zasadami filozofii, J.. Dworzaczek, 1885; Rozprawa o metodzie,.. Tadeusz Boy-Żeleński.. , Studium Ludwika Chmaja: „Rozwój filozoficzny Kartezjusza” (1930).. Dualizm kartezjański.. Świat albo traktat o Świetle.. Galileusz.. W swym liście do znanego.. holenderskiego.. lekarza.. Willema Piso.. (ujawnionym dopiero w 1980) pisał m.. "Przez pierwsze dwa dni mocno spał.. Nic nie jadł, nic nie pił, nie przyjmował żadnych lekarstw.. Trzeciego i czwartego dnia nie spał w ogóle i był bardzo pobudzony (.. ) Przez piąty i szósty dzień skarżył się na zawroty głowy i wysoką gorączkę.. Ósmego dnia miał uporczywą czkawkę, wymiotował czarną treścią; jego oddech stał się przerywany, a wzrok błędny, co zwiastowało rychłą śmierć.. Dnia dziewiątego stan Descartesa był już krytyczny, zaś wczesnym rankiem następnego dnia dusza opuściła jego ciało".. Analizując tę relację.. biegły.. z zakresu.. medycyny sądowej.. potwierdził, iż są to objawy typowe dla zatrucia.. arszenikiem.. Arszenikiem w Kartezjusza.. – Focus Historia, 5/2007.. Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powszechna.. , Wydawnictwo Gutenberga, tom 7, Kraków 1930.. John J.. O'Connor; Edmund F.. Robertson:.. MacTutor History of Mathematics archive.. Utwory Kartezjusza.. 0000 0001 2129 6144.. 41838958.. 500223252.. n79061201.. 118524844.. 00437738.. 183696.. 11899775j.. 027287165.. SBN.. IT\ICCU\CFIV\009080.. NLA.. 35035074.. jn19990001725.. BNE.. XX990358.. NTA.. 068457170.. php?title=Kartezjusz oldid=40300023.. Absolwenci Uniwersytetu w Poitiers.. Filozofowie francuskojęzyczni.. Filozofowie nowożytni.. Francuscy matematycy.. Urodzeni w 1596.. Zmarli w 1650.. Francuscy fizycy.. Artykuły wymagające uzupełnienia źródeł od 2010-03.. Grafika załadowana lokalnie jest taka sama jak w serwisie Wikidata.. Kapampangan.. Kinyarwanda.. Kreyòl ayisyen.. Malti.. Picard.. ස හල.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 13:15, 1 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Kartezjusz
    Open archive

  • Title: Antropologia Augustyna z Hippony – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Ważną częścią.. Augustyna z Hippony.. jest jego.. antropologia filozoficzna.. , uznająca.. osoby ludzkiej.. Naturę człowieka tworzy duchowa, niematerialna.. materialne.. Podstawowa struktura człowieka.. Dusza jako pierwiastek życia o charakterze racjonalnym.. Dusza jako obraz Boży.. Równość dusz mężczyzny i kobiety.. Ciało i jego miejsce w naturze ludzkiej.. Augustyn z Hippony rozróżnia w strukturze.. człowieka dwie podstawowe, radykalnie różne od siebie substancje:.. i ciało, utworzone z.. Dusza jest substancją pozbawioną wymiarów przestrzennych, natomiast ciało posiada trzy wymiary i składa się z czterech elementów.. W dyskusji z nauczycielem manichejskim Faustusem Augustyn streszcza swoją wizję natury człowieka:.. Należy więc zapytać, jaki jest porządek natury w człowieku? Składa się człowiek z duszy i ciała: ale takimi są także zwierzęta.. Nie ma żadnej wątpliwości, że dusza, naturalnym porządkiem rzeczy, ma kierować ciałem.. W duszy człowieka znajduje się rozum, którego u zwierzęcia nie ma.. ) Nas przeto, których ciało martwe jest ze względu na grzech, i nasze ciała (.. ) ożywi Bóg przez mieszkającego w nas swego Ducha (por.. Rz.. 8, 10-11).. Relację wzajemną między tymi dwoma składowymi.. osoby.. ludzkiej Augustyn opisał także w.. De quantitate animae.. , definiując duszę:.. Jest to pewna substancja o charakterze rozumnym, dostosowana do ciała, którym ma kierować.. Różnicę metafizyczną między ciałem i duszą widział Augustyn w ich zdolności do zmienności.. Dusza jest pod tym względem czymś pośrednim między całkowicie zmiennym ciałem a całkowicie niezmiennym Bogiem.. Pisał o tym w 389 lub 390 r.. :.. Istnieje natura zmienna co do przestrzeni i czasu - ciało.. Jest też natura niezmienna co do przestrzeni, ale zmienna co do czasu - dusza.. A jest natura nie będąca zmienną ani co do przestrzeni, ani co do czasu - jest nią Bóg.. To co postulowałem tu jako zmienne nazywa się stworzeniem, co niezmienne, Stwórcą.. Według M.. -A.. Vannier, postawienie duszy jako bytu pośredniego między materią i Bogiem było typowe dla neoplatonizmu i było inspirowane przez.. Porfirusza.. Jednak jednocześnie w rozróżnieniu.. ontologicznym.. na to, co stworzone i to, co niestworzone widać zdecydowane odejście Augustyna od tej filozofii.. Rozróżnienie to było jednym ze szczytowych punktów jego ontologii teologalnej i było rozumiane jako realne a nie tylko intelektualne, o czym świadczy także użyte w.. , VII,10.. 16 pojęcie.. Regio disimilitudinis.. Królestwo niepodobieństwa.. Jak zauważa W.. E.. Mann, Augustyn wyznaje jednoznacznie dualistyczną koncepcję człowieka, ale jednocześnie nie podejmuje prób, jak czynili to.. czy później.. , wyjaśnienia wzajemnego metafizycznego powiązania duszy i ciała.. Pozostaje przy stwierdzeniu, że są one metafizycznie odrębne, że o człowieczeństwie osoby decyduje złożenie tych dwóch substancji, oraz że dusza stanowi element wyższy tego złożenia, dlatego ma kierować ciałem.. Augustyn porównuje relację duszy i ciała do relacji małżeńskiej:.. ciało twoje jest twoją małżonką.. caro tua, coniux tua.. (354–430) uznawał kwestię duszy za jeden z najtrudniejszych problemów dla intelektu (.. Relację między rzeczywistością racjonalną a życiem przedstawił w swojej pracy.. Augustyn zrównuje godność duszy i ciała niebieskiego (łac.. ), czyli anioła -.. (łac.. Augustyn kontynuuje swą myśl, odnosząc się do innej części duszy ludzkiej – tej, która jest wspólna ze zwierzętami i nie ma w sobie pierwiastka racjonalnego, nie może więc poznawać Boga:.. Początkowo Augustyn uznawał zgodnie z tradycją patrystyczną sięgającą.. Ireneusza.. , że prawdziwym, pisanym dużą literą.. Obrazem Boga.. jest tylko Syn Ojca, Jezus Chrystus.. Człowiek jest stworzony jedynie.. na obraz.. , czyli że jest on obrazem i podobieństwem tego jedynego.. Obrazu.. , którym jest Syn.. Później jednak doszedł do wniosku, że przy stworzeniu człowieka.. mężczyzną i niewiastą.. Rdz.. 1,27) Bóg wszczepił.. obraz Boży.. w ich dusze, czego wyrazem jest rozumność.. W latach 399–419, pracując nad traktatem.. O Trójcy Świętej.. , Augustyn odniósł się do tradycyjnego nauczania.. o rozumnej części duszy jako o obrazie Bożym.. W strukturze duszy rozumnej wyodrębnił trzy władze: «umysł-samopoznanie-miłość».. W tych trzech członach doskonale przedstawiona jest odrębność relacji poszczególnych Osób Boskich, jak też Ich współistotność.. Umysł.. człowieka (symbol Ojca) wraz z.. samopoznaniem.. umysłu (symbolizującym zrodzone z niego Słowo - Syna), są ogarnięte przez.. miłość.. umysłu (symbol Ducha Świętego).. Te trzy władze duszy tworzą bez pomieszania troistą jedność.. Augustyn uznaje równość duszy kobiety i mężczyzny.. Zarówno kobieta, jak i mężczyzna posiadają w jednakowym stopniu w swej duszy.. Uprzedzając nieporozumienia krążące wśród jemu współczesnych, Augustyn podkreślał, że chociaż żona, będąc kobietą poprzez ciało, jako kobieta obrazem Boga nie jest - oboje, mąż i żona, mając dusze rozumne, w równym stopniu noszą w sobie obraz Boży i oboje są zdolni do kontemplacji Boga.. Pod tym względem nie ma już podziału na mężczyzn i kobiety:.. Jednak także i kobieta, która kobiecość zawdzięcza ciału, odnawia się w duchu swojego umysłu (por.. Ef 4,23) ku poznaniu Boga, według obrazu Tego, który ją stworzył (Kol 3,10), gdzie już nie ma mężczyzny ani kobiety (por.. Ga.. 3,28).. Tak więc nie są odsunięte kobiety od tej łaski odnowy i przywrócenia pierwotnej jasności (łac.. reformatio.. ) obrazu Bożego, chociaż w płci ich ciała jest ukazane (łac.. figuratum.. ) coś innego, i ze względu na to właśnie jedynie sam mąż nazywany jest.. obrazem i chwałą Boga.. (zob.. 1 Kor 11,7); tak więc w stanie pierwotnej niewinności człowieka, ponieważ i kobieta była człowiekiem, miała ona przeto.. mens rationale.. ), co w sposób oczywisty świadczy, że uczyniona została na obraz Boży.. Augustyn postrzegał pozycję mężczyzn i kobiet dwojako: pod względem ciała i pod względem duszy.. Cieleśnie, każda.. płeć.. ma swoją rolę.. Mężczyzna ma być głową, ma kierować.. Kobieta ma być podporządkowana mężowi, przyjmować jego kierownictwo, podobnie jak we władzach duszy wola ma korzystać ze światła rozumu.. Pod względem duszy zaś oboje są równi w godności, zdolni kontemplować Boga i uczestniczyć w jego wolności i miłości.. Takie nauczanie o relacji mężczyzny i kobiety wykazał R.. McGowan, wbrew interpretacji następujących krytyków koncepcji Augustyna: Børresen, Ruether, Tavard, Farley, Wolfskeel oraz O'Faolain i Martines.. Według McGowana różnica i podprządkowanie płci żeńskiej, jako słabszej, płci męskiej, jako doskonalszej, w nauczaniu biskupa Hippony ma drugorzędne znaczenie ze względu na akcent, jaki teolog ten kładzie na duszę ludzką, niemającą cech płciowych.. Według McGowana portret.. Moniki.. Ostii.. , na parę dni przed śmiercią wznoszącej się wraz z Augustynem w duchowej rozmowie na szczyty kontemplacji jest najlepszym faktycznym potwierdzeniem jego doktryny o równości dusz kobiety i mężczyzny.. Za.. Pawłem.. Augustyn przyjął trzy pary podobnych do siebie związków: Chrystusa i Kościoła, męża i żony, oraz ducha i ciała.. Rozwijając naukę Apostoła, biskup Hippony uznał, że małżeństwo jest podobne do relacji umysł-ciało – gdzie mąż jest symbolem umysłu, a żona symbolem ciała - dzięki temu też mogą oni być znakiem-sakramentem miłości Chrystusa-Głowy i Kościoła-ciała.. Ale to pociąga za sobą stwierdzenie, że jedynie mężczyzna, jako symbol Chrystusa-Głowy jest obrazem Boga, a kobieta, jako symbol Kościoła-Ciała, obrazem tym nie jest, będąc jednak podobieństwem Chrystusa.. Tak też nauczał św.. Paweł, że mężczyzna jest obrazem i chwałą Boga, a kobieta chwałą mężczyzny.. [22].. W pierwszym okresie swych poszukiwań antropologicznych Augustyn był por silnym wpływem.. W jego wczesnych pismach sprzed.. chrztu.. można spotkać takie określenie ciała jak.. mroczne więzienie duszy.. w dziełku.. Przeciw akademikom.. I,3,9.. [23].. , gdy mówił o poznawaniu prawdy.. W miarę  ...   295–296 [1–2]:.. Mens enim amare se ipsam non potest, nisi etiam se noverit: nam quomodo amat quod nescit?.. Sullivan,.. The Image of God.. The Doctrine of St.. Augustine and its influence.. , Dubuque – Iowa 1963, s.. 117.. 22.. Komentarz słowny do Księgi Rodzaju.. , III, 22,34; tłumaczenie własne.. Tekst łaciński:.. De Genesi ad litteram.. BA.. 48, 266;.. 34, 293):.. Tamen et femina, quia est corpore femina, renovatur etiam ipsa in spiritu mentis suae in agnitionem Dei secundum imaginem eius qui creavit, ubi non est masculus et femina (cf.. Ga 3,28).. Sicut enim ab hac gratia renovationis, et reformatione imaginis Dei, non separantur feminae, quamvis in sexu corporis earum aliud figuratum sit, secundum quod vir solus dicitur esse imago et gloria Dei (Cf.. 1 Cor 11, 7); sic et in ipsa prima conditione hominis, secundum id quod et femina homo erat, habebat utique mentem suam eademque rationalem, secundum quam ipsa quoque facta est ad imaginem Dei.. , III, 22.. 34, [w:] tenże,.. Pisma egzegetyczne przeciw manichejczykom.. Sulowski, Warszawa 1980 ATK PSP 25, s.. 164; PL 34, 293.. McGowan.. Augustine's spiritual Equality: the Allegory of Man and Woman with Regard to Imago Dei.. „Revue des Études Augustiniennes”.. 33 (1987).. 255-264.. Paris.. 0035-2012.. Wyznania.. , Ks.. IX,10.. De continentia.. , 9.. 23; CSEL 41, 168[19-24]; PL 40, 364: przekład polski, zob.. , Sylwester Laskowski (tłumacz.. ), [w:].. , Augustyn Eckmann(red.. ), Lublin 2003 Towarzystwo Naukowe KUL, s.. 299-342.. Chciałbym, żebyście wiedzieli, że głową każdego mężczyzny jest Chrystus, mężczyzna zaś jest głową kobiety, a głową Chrystusa - Bóg.. )(7) Mężczyzna zaś nie powinien nakrywać głowy, bo jest obrazem i chwałą Boga, a kobieta jest chwałą mężczyzny.. 1 Kor.. 11,7).. Przeciw Akademikom.. Augustyniak, [w:] tenże,.. , Kraków 1999 Znak FiR, s.. 66.. Świderkówna.. , [w:] tenże,.. 21-22.. Demoribus Ecclesiae, 1,4.. 6; PL 32, 1313.. Ciało człowieka w refleksji filozoficznej.. 44-45.. , XII, 1.. 1, s.. 329; CCL 50, 356 [I 4-10].. , 12.. 26, przeł.. 334; PL 40, 367; Por.. Stanisław Kowalczyk,.. Koncepcja człowieka u św.. , „Studia Sandomierskie” 1(1980), s.. 292; A.. Scola, G.. Marengo, J.. Prades López,.. Osoba ludzka.. Antropologia teologiczna.. , Lucjan Balter SAC (przekład i opracowanie), Poznań: Pallotinum 2005, s.. 172.. ; L.. Ladaria, Człowiek stworzony na obraz Boga – rozdział 2 książki: V.. Grossi, L.. Ladaria, Ph.. Lécrivain, B.. Sesboüé,.. , Historia Dogmatów t.. 2, Bernard Sesboüé (red.. ), Piotr Rak (przeł.. ), ks.. Tadeusz Dzidek (red.. ), Kraków: Wydawnictwo „M” 2001, s.. 98-100.. O porządku.. II, 11.. 31, przeł.. Wł.. Seńko, [w:] tenże,.. , Kraków 1999 Znak FiR[6], s.. 213-214; CCL 29, 124 [18]; PL 32,1009; Por.. O wielkości duszy, 25,47-49, przeł.. Turkowska, [w:] tenże, Dialogi filozoficzne, Kraków 1999 Znak FiR, s.. 386-389; CSEL 89, 190-194; PL 32, 1062-1063.. Couturier SJ,.. La structure métaphysique de l'homme d'après saint Augustin.. Augustinus Magister.. , Congrès International Augustinien.. Communications, Paryż 1954, t.. 543.. Nec ideo tamen contemnenda et abiicienda sunt corpora defunctorum, maximeque iustorum atque fidelium, quibus tamquam organis et vasis ad omnia bona opera sancte usus est spiritus.. Si enim paterna vestis et annulus, ac si quid huiusmodi, tanto carius est posteris, quanto erga parentes maior affectus; nullo modo ipsa spernenda sunt corpora, quae utique multo familiarius atque coniunctius, quam quaelibet indumenta gestamus.. Haec enim non ad ornamentum vel adiutorium, quod adhibetur extrinsecus, sed ad ipsam naturam hominis pertinent.. De cura pro mortuis gerenda liber unus.. , 3.. 5; CSEL 41, 627[13–22]; PL 40, 595); tłumaczenie własne.. Broszkowski OP,.. Szczęście pierwszych rodziców przeżywane w harmonii duszy i ciała.. – rozdz.. pracy doktorskiej.. Świętość sakramentu małżeństwa wobec konsekwencji grzechu pierworodnego w nauczaniu św.. , (maszynopis komputerowy) Warszawa:.. UKSW.. 2008, s.. 66–69.. 7,21-23:.. A zatem stwierdzam w sobie to prawo, że gdy chcę czynić dobro, narzuca mi się zło.. (22) Albowiem wewnętrzny człowiek [we mnie] ma upodobanie zgodne z Prawem Bożym.. (23) W członkach zaś moich spostrzegam prawo inne, które toczy walkę z prawem mojego umysłu i podbija mnie w niewolę pod prawo grzechu mieszkającego w moich członkach.. Enarrationes in psalmos.. , 143, 6; CCL 40, 2077 [46] – 2078 [74] (tłumaczenie własne):.. Et ideo eidem corpori inest peccatum, etsi non regnat peccatum: «spiritus autem vita est propter iustitiam.. Si autem qui suscitavit Christum a mortuis, habitat in vobis; qui suscitavit Christum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra, propter inhabitantem Spiritum eius in vobis» (Rom.. 8,10-11).. Ibi iam nec quod pugnet erit, nec quod titillet; totum cedet in pace.. Non enim contraria natura contra aliam naturam pugnat, sed tamquam in domo maritus et uxor.. Si adversus se dissentiant, molestus et periculosus labor; si maritus vincatur et uxor dominetur, pax perversa: si autem uxor marito dominanti subiciatur, pax recta; non tamen aliud ex alia natura, quia ex homine facta mulier viro.. Caro tua, coniux tua, famula tua: quodlibet deputa, opus est ut subicias; et si pugnas, ut prosit pugna.. Hoc enim expedit, inferius subici superiori; ut et ille qui sibi subici vult quod est inferius se, subiciatur superiori se.. Agnosce ordinem, quaere pacem.. Tu Deo, tibi caro.. Quid iustius? quid pulchrius? Tu maiori, minor tibi: servi tu ei qui fecit te, ut tibi serviat quod factum est propter te.. Non enim hunc ordinem novimus, neque hunc ordinem commendamus.. Tibi caro et tu Deo; sed, tu Deo, et tibi caro.. Si autem contemnis tu Deo, nunquam efficies ut tibi caro.. Qui non obtemperas Domino, torqueris a servo.. Numquid si non prius tu Deo, ut deinde tibi caro, poteris dicere haec verba: Benedictus Dominus Deus meus, qui docet manus meas in proelium, et digitos meos ad bellum? proeliari vis indoctus, damnaberis victus.. Primo ergo te subdas Deo; deinde illo docente te et adiuvante proelieris, et dicas: Qui docet manus meas in proelium, et digitos meos ad bellum.. 23, przeł.. 329; PL 40, 364.. Agaësse, Paul SJ:.. L'anthropologie chrétienne selon saint Augustin : image, liberté, péché et grâce.. Paryż: Médiasèvres, 2004, s.. 197.. ISBN 2-900388-68-6.. Agaësse, Paul SJ, Solignac Aimé SJ: Origine des âmes singulières (X, i, 1-xxiv, 40, pp.. 146 – 219).. W: Saint Augustin:.. La genèse au sens littéral en douze livres (viii-xii).. Paryż: Bibliothèque Augustinienne, 2001, s.. 530-534, seria: Œuvres de Saint Augustin 49.. Agaësse, Paul SJ, Solignac Aimé SJ: Origine des âmes et péché originel (X, xi, 18-xxiv, 40, pp.. 174-219).. 534-541, seria: Œuvres de Saint Augustin 49.. Geiger, James A.. The Origin of the Soul.. An Augustinian Dilemma (Excerptum).. Rzym: Typis Pont.. Univ.. Gregorianum, 1957.. Michel, A.. : Traducianisme.. Dictionaire de Théologie Catholique.. 15.. 1350-1365.. Karpp, Heinrich:.. Probleme altchristlicher Anthropologie.. Biblische Anthropologie und philosophische Psychologie bei den Kirchen-vatern des dritten Jahrhunderts.. Gütersloh: G.. Bertelsmann Verlag, 1950.. Kowalczyk, S.. Warszawa: ODiSS, 1987, s.. 276.. ISBN 83-7012-008-3.. Lublin: KUL, 2009, s.. 206.. ISBN 978-83-7363-799-3.. Bainvel, J.. : Ame.. Doctrine des trois premiers siècles; Développement de la doctrine du IVe au XIIIe s.. 977-1006.. Portalié, E.. : Augustin.. 2359-2361.. php?title=Antropologia_Augustyna_z_Hippony oldid=36417697.. Filozofia starożytna.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 13:56, 13 maj 2013..

    Original link path: /wiki/Antropologia_Augustyna_z_Hippony
    Open archive

  • Title: Epikureizm – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Epikureizm.. Epikur.. – kierunek.. filozoficzny.. zapoczątkowany w starożytności przez.. Epikura.. , w ok.. 306 r.. kontynuowany także w czasach nowożytnych.. Podobnie jak w większości kierunków filozoficznych.. hellenizmu.. dla epikurejczyków najważniejszą dziedziną filozofii była.. etyka.. – uważali oni, że podstawowym zagadnieniem filozoficznym jest.. szczęście.. , które upatrywali w.. przyjemności.. Rozwój epikureizmu.. Podstawowe założenia epikureizmu.. Etyka umiarkowanego hedonizmu.. Metafizyka – atomizm.. Epistemologia – konsekwentny sensualizm.. Krytyka epikureizmu.. Przedstawiciele epikureizmu i ich dzieła.. Za początek epikureizmu uważa się drugie przybycie Epikura do Aten i założenie przez niego ok.. 306 p.. szkoły filozoficznej – tzw.. "Ogrodu" (.. stgr.. Κῆπος.. Kepos.. Przy wejściu do niej umieszczono napis:.. Gościu, tutaj będzie ci dobrze, tutaj dobrem najwyższym jest rozkosz.. Epikureizm, będący początkowo tylko szkołą filozoficzną, przekształcił się z biegiem czasu w dość elitarną,.. ezoteryczną.. sektę, która już w czasach rzymskich przyjmowała w swoje szeregi jedynie wybranych, zdrowych młodzieńców z zamożnych rodzin.. Epikureizm jako szkoła filozoficzna konkurował stale ze.. stoicyzmem.. , od którego pod koniec klasycznej epoki rzymskiej okazał się mniej popularny.. W czasach rozwoju.. chrześcijaństwa.. publicznie wyklęto epikureizm i samego Epikura, a jego dzieła systematycznie niszczono, jako siejące zgorszenie moralne i.. ateizm.. Głównymi przedstawicielami epikureizmu byli uczniowie i zwolennicy Epikura:.. Filodemos z Gadary.. Zenon z Sydonu.. Metrodoros z Lampsakos.. Hermachos z Mityleny.. W średniowieczu i w okresie renesansu epikureizm potępiano, dopatrując się w nim immoralizmu (choć niektórzy filozofowie, jak np.. Abelard.. , byli już wówczas świadomi, że epikureizm nie jest skrajnym.. hedonizmem.. Zainteresowanie epikureizmem wznowił na początku XVII wieku.. Pierre Gassendi.. Koncepcje epikurejskie z dziedziny teorii poznania wywarły duży wpływ na empiryzm.. Johna Locke'a.. i nowożytne teorie.. atomistyczne.. Do filozofów nowożytnych, którzy niezwykle wysoko cenili Epikura, należeli.. Karol Marks.. Marks poświęcił swoją rozprawę doktorską filozofii przyrody.. Demokryta.. i Epikura, natomiast Nietzsche dostrzegał w epikurejskim hedonizmie rys heroiczny.. Epikureizm jest jedną z dwóch najważniejszych antycznych filozofii życia.. Dla tego sposobu filozofowania kluczowym pytaniem było: jak osiągnąć szczęście w życiu doczesnym.. Były to więc przede wszystkim systemy etyczne.. Wszelkie inne rozważania filozoficzne z zakresu czy to teorii poznania, czy metafizyki, miały tu znaczenie drugorzędne i służyły wyłącznie do uzasadniania swoich poglądów w sprawie kluczowego pytania – jak żyć, żeby być szczęśliwym.. Mimo takich założeń pierwotnych epikureizmu jego koncepcje metafizyczne, zwłaszcza w teorii poznania, miały później znaczny wpływ na filozofów niemal do czasów współczesnych.. Najbardziej oryginalne było jednak pojęcie śmierci przez Epikura.. Twierdził, że nie należy bać się śmierci, bo, jak sam powiedział "dopóki jesteśmy, nie ma śmierci, a gdy ona przychodzi, nie ma nas".. Epikureizm był jako system etyczny z gruntu.. hedonistyczny.. , to jest zakładał, że dobro równa się przyjemności i dlatego życie szczęśliwe to życie, w którym suma doznanych przyjemności jest większa niż suma cierpienia.. Z czystym hedonizmem w duchu.. Arystypa.. epikureizm nie miał jednak poza tym wiele wspólnego.. Arystyp zakładał, że skoro szczęście daje doznawanie przyjemności, należy po prostu czerpać z życia tyle przyjemnych doznań ile się da, nie zważając na konsekwencje.. Epikur stał na bardziej zrównoważonym stanowisku, twierdząc, że zanim skorzysta się z jakiejś przyjemności należy rozważyć, czy suma ewentualnego cierpienia, które będzie związane z osiągnięciem tej przyjemności, nie będzie większa od niej samej.. W tym celu Epikur stworzył swoją teorię różnych rodzajów przyjemności (.. rachunek przyjemności.. ), które następnie usystematyzował według wartości.. Za najbardziej wartościowe przyjemności uważał te, których osiągnięcie nie wymaga wysiłku i które nie są związane z przykrymi następstwami.. Oto ów podział przyjemności, ułożony od najlepszych do najbardziej podejrzanych:.. radość samego życia – absolutnie podstawową przyjemnością (i najbardziej cenną) jest czysta radość życia.. Zdaniem Epikura, gdyby człowieka odciąć nagle od wszelkich bodźców zewnętrznych, odczuwałby on przyjemność z samego faktu istnienia.. inne przyjemności bierne, czyli nie wymagające świadomego wysiłku – takie jak współodczuwanie radości życia innych istot, podziwianie tworów natury, niezobowiązująca przyjaźń itp.. przyjemności czynne – czyli wymagające wysiłku w ich osiągnięciu i często też związane z przykrymi konsekwencjami.. Przyjemności te dzieliły się jeszcze na:.. duchowe – takie jak czytanie, oglądanie przedstawień teatralnych, dysputa filozoficzna itp.. – które co prawda wymagają wysiłku, ale nie są raczej związane z przykrymi dolegliwościami.. fizyczne – takie jak jedzenie, seks itp.. – które również wymagają wysiłku i są też zawsze obarczone ryzykiem fatalnych skutków ubocznych, takich jak przejedzenie czy choroby weneryczne.. Przy takim podziale przyjemności oczywiste staje się, że należy maksymalnie czerpać z przyjemności biernych, a przyjemności czynne traktować ostrożnie i zawsze rozważać, czy bilans cierpienia i przyjemności przy korzystaniu z nich nie jest negatywny.. Aby jednak móc kontrolować świadomie swoje dążenia do osiągania przyjemności czynnych, należy  ...   życiu.. Niewątpliwie dużym osiągnięciem Epikura było staranne przeanalizowanie drogi powstawania tak rozumianych idei, która później została z niewielkimi zmianami zaadaptowana przez.. i jego następców.. Epikur stworzył tę koncepcję poznania głównie po to, aby móc zasadnie odrzucać argumenty.. stoików.. sceptyków.. Epikurejski schemat ludzkiego poznania przedstawiał się następująco:.. Zmysły bierne (dotyk, węch, smak) odbierają bodźce przez bezpośredni kontakt z atomami otoczenia.. Zmysł czynny – czyli wzrok, "wysyłał" do otoczenia strumień atomów duszy, które się "odbijały" od przedmiotów i wracając do oczu generowały wrażenie ich widzenia.. Bodźce te były w zmysłach odbierane jako wrażenia pierwotne, które były zdaniem Epikura odpowiednimi konfiguracjami atomów duszy, będącymi odpowiednikami takich samych konfiguracji zwykłych atomów w świecie zewnętrznym.. Wrażenia pierwotne – mogą być błędne (np.. możemy śnić), ale struktura naszej duszy umożliwia przez porównywanie z pamięcią innych wrażeń stwierdzenie, czy są one prawdziwe, czy też trzeba je odrzucić.. Zaakceptowane wrażenia pierwotne stają się już pre-ideami, które następnie są porządkowane i wielokrotnie składane, aż do uzyskania uogólnionych, abstrakcyjnych pojęć, którymi możemy się już posługiwać w naszym myśleniu.. Te abstrakcyjne pojęcia jednak nadal są tylko konfiguracjami atomów duszy, tyle że nie mającymi już dosłownych odpowiedników w świecie zewnętrznym, lecz tylko będącymi ich dalekimi echami.. Można więc powiedzieć, że po wyczyszczeniu tego schematu z rozważań o atomach duszy, otrzymujemy klasyczny, empiryczny schemat ludzkiego poznania – bodźce – wrażenia pierwotne – idee pierwotne – idee wtórne.. Epikureizm w czasach współczesnych Epikurowi, oprócz ataków czysto ideologicznych, był najsilniej atakowany przez stoików i sceptyków.. Sceptycy kwestionowali istnienie atomów i zauważali, że nie ma żadnych dowodów na ich istnienie, a cała konstrukcja atomistyczna kłóci się z codziennym doświadczeniem większości ludzi, którzy odbierają swoimi zmysłami materię jako substancję ciągłą.. Stoicy wytykali epikurejczykom przede wszystkim podstawową niekonsekwencję ich systemu.. Stwierdzali, że jeśli wszystkim rządzą prawa mechaniki ruchów atomów, to świat staje się ściśle deterministyczny.. Znając bowiem położenie i kierunek ruchu wszystkich atomów dałoby się przewidzieć jego przyszłość w najdrobniejszych szczegółach, a skoro tak, to wszyscy ludzie są ściśle zdeterminowani w swoich działaniach przez układ swoich atomów i nie ma mowy o istnieniu wolnej woli, co podważało cały sens etyki epikurejskiej.. W czasach nowożytnych epikureizm był akceptowany przez wielu ludzi w jego części etycznej, z całkowitym odrzuceniem atomizmu.. Jako system etyczny epikureizm był jednak atakowany (zwłaszcza przez myślicieli chrześcijańskich) za:.. egoizm – niewątpliwie podstawą całego epikureizmu jest egoizm, czyli nacisk na pilnowanie własnego interesu, rozumianego jako dostęp do jak największej ilości przyjemności.. Taka postawa życiowa oznacza jednak ignorowanie wielu spraw, które większość ludzi uważa za niezbędne do szczęśliwego życia – takich jak posiadanie rodziny, potomstwa czy pozostawanie w silnej więzi ze społeczeństwem.. Utrzymanie się w stanie łagodnego, epikurejskiego egoizmu oznacza konieczność odcięcia się od swoich bliźnich murem obojętności, który na dłuższą metę unieszczęśliwia i osamotnia.. elitaryzm – w praktyce mało kto może sobie pozwolić na życie w duchu epikurejskim.. Większość ludzi jest uwikłana w walkę o przetrwanie swoje i swoich najbliższych i nie ma zbyt wiele czasu na filozoficzne dysputy, czy utrzymywanie niezobowiązujących przyjaźni.. W praktyce, dla większości ludzi przyjemności "epikurejskie" to niedostępny luksus.. (ur.. 341.. r.. 270.. "Listy",.. "Sentencje",.. "Główne myśli".. 1a.. Ogród.. Amynomachos z Aten.. (spadkobierca szkoły po Epikurze).. Metrodoros z Lampsaku.. – najbliższy i najwierniejszy współpracownik Epikura.. Polyajnos z Lampsaku.. – najbardziej ceniony.. Ogrodu.. Arystobul (.. Aristobulos.. ) – jeden z trzech braci Epikura.. Chairedemos – jeden z braci Epikura.. Hermarchos z Mityleny.. – spadkobierca Ogrodu, odziedziczył bibliotekę Ogrodu, następca Epikura.. Polistratos.. Idomeneus z Lampsaku.. Kolotes z Lampsaku.. Leonteus z Lampsaku.. – najbardziej znany.. uczeń.. Menoikeus.. Mys –.. niewolnik.. Epikura, później wyzwolony.. Neokles – jeden z trzech braci Epikura.. Timokrates z Aten – spadkobierca Ogrodu.. Timokrates z Lampsaku – brat Metrodorosa.. Leontion – towarzyszka Metrodorosa.. Temista – żona Leonteusa.. Herodot.. Apelles.. Hippoklides.. Dionizjos – scholarcha około.. 200.. Apollodoros z Aten – zwany Tyranem Ogrodu, scholarcha Ogrodu –.. Fajdros – scholarcha – I poł.. I w p.. – do około 70 r.. , słuchał go.. Cyceron.. Patron – scholarcha do około 51 r.. Epikureizm rzymski.. De rerum natura.. "("O naturze wszechrzeczy").. Filiskos.. Amefiniusz.. Upadek epikureizmu.. Diogenes z Ojnoandy.. (II w n.. "Portyk".. Papirusy z Herkulanum.. epikureizm.. G.. Neumann,.. Adiaphora, Olsztyn 2003,.. ISBN 83-916679-8-7.. Tatarkiewicz,.. Historia Filozofii.. , t 1.. PWN 1981, str.. 138-145.. ISBN 83-01-02581-6.. Popkin, A.. Stroll,.. Filozofia.. , Zysk i Sk-a, 1994, str.. 19-26.. ISBN 83-86211-84-9.. informacje uzupełnione ze strony.. religieifilozofie.. prv.. pl.. za zgodą autora.. php?title=Epikureizm oldid=38179929.. Etyka.. Filozofia nowożytna.. Kierunki i szkoły filozofii starożytnej.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 01:04, 18 gru 2013..

    Original link path: /wiki/Epikureizm
    Open archive

  • Title: Definicja – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Definicja.. (z.. definitio.. ; od czas.. definire.. de + finire.. , "do końca, granicy"; od.. finis.. : granica, koniec) –.. wypowiedź.. o określonej budowie, w której informuje się o.. znaczeniu.. pewnego.. wyrażenia.. przez wskazanie innego wyrażenia należącego do danego.. języka.. i posiadającego to samo znaczenie.. zakres nazwy.. "definicja" uważa się.. sumę.. zakresów wszystkich nazw, które można utworzyć ze słowa "definicja" wzbogaconego następującym po nim.. przymiotnikiem.. (np.. kontekstowa, równościowa, cząstkowa, w stylizacji przedmiotowej, w stylizacji językowej itp.. Definicja jest narzędziem, które:.. wzbogaca język o nowe.. zwroty.. chroni wypowiedzi przed.. wieloznacznością.. uściśla znaczenia wyrazów i zwrotów.. pogłębia rozumienie wyrazów i zwrotów.. dydaktyce.. definicja usprawnia.. procesy poznawcze.. nauczanie.. Budowa definicji.. Definicja realna i definicja nominalna.. Definicja równościowa i definicja cząstkowa.. Definicje równościowe.. Podstawowe podziały definicji równościowych.. Definicja w stylizacji przedmiotowej i definicja w stylizacji językowej.. Definicja wyraźna i definicja kontekstowa.. Definicja sprawozdawcza i definicja projektująca.. Definicja tylko podająca znaczenie i definicja określająca znaczenie.. Definicja określająca znaczenie: analityczna i syntetyczna.. Podstawowe błędy w definiowaniu (Definicje równościowe).. Definicje fałszywe.. Definicja za wąska.. Definicja za szeroka.. Definicja, której człony krzyżują się zakresowo.. Definicja zawierająca błąd przesunięcia kategorialnego.. Definicje nieinformujące.. Definicja zawierająca błąd.. ignotum per ignotum.. Definicja myląca.. Definicja tautologiczna.. idem per idem.. circulus in definiendo.. Definicje cząstkowe.. Podstawowe odmiany definicji cząstkowej.. Definicja ostensywna (deiktyczna).. Definiowanie poprzez rodziny znaczeniowe.. Metoda przykładów paradygmatycznych Wittgensteina.. Definicja alternatywna Tatarkiewicza.. Zdania warunkowe.. Definicja redukcyjna.. Definicja operacyjna.. Biorąc za przykład następującą definicję:.. Okrąg to zbiór wszystkich punktów na danej płaszczyźnie oddalonych o daną odległość od danego punktu.. można zauważyć, że wszystkie definicje.. równościowe.. i niektóre.. cząstkowe.. zawierają następujące elementy:.. definiendum.. – wyrażenie definiowane, a więc to, co ma być zdefiniowane.. W podanym przykładzie: pojęcie „okrąg”.. definiens.. – wyrażenie definiujące, a więc wyrażenie, przy pomocy którego definicja informuje o znaczeniu wyrażenia definiowanego.. W podanym przykładzie: wyrażenie „zbiór wszystkich punktów na danej płaszczyźnie oddalonych o daną odległość od danego punktu”.. łącznik definicyjny.. (zwany również definicyjnym znakiem równości lub spójką definicyjną) – wyrażenie równoważne dla „jest”, „to”, „oznacza, że”, „jest to”, itp.. W podanym przykładzie: słowo „to”.. Definicja realna.. Jednoznaczna bądź niejednoznaczna charakterystyka jakiegoś pojęcia, którą można wypowiedzieć w dowolnym języku.. Np.. Bursztyn jest to żywica skamieniała.. Istotną cechą budowy takiej definicji jest forma łącznika definicyjnego.. Ma on postać wyrażenia "jest to" lub "to tyle, co" (itp.. ), odsyłającego do cech danego przedmiotu.. Definicja nominalna.. Wypowiedź informująca o znaczeniu danego wyrażenia w danym języku.. Słowo "bursztyn" znaczy tyle, co "żywica skamieniała".. Ma on postać wyrażenia "znaczy tyle, co" lub "należy rozumieć jako", odsyłającego do znaczenia słowa w danym języku.. UWAGA.. Należy zauważyć, że wypowiedzenie definicji realnej danego przedmiotu informuje o znaczeniu.. słowa.. oznaczającego ten przedmiot w.. języku.. , do którego ta.. należy, a więc jest w tym języku definicją nominalną tego słowa.. Przytoczona wyżej definicja realna bursztynu jest w języku polskim definicją nominalną słowa "bursztyn" – można powiedzieć, że podając cechy charakterystyczne pojęcia jednocześnie informuje o znaczeniu słowa w języku polskim.. Definicja równościowa.. Inne nazwy to: definicja normalna, definicja klasyczna.. Definicja równościowa dostarcza kryteriów pozwalających na rozstrzygnięcie – z reguły wobec każdego przedmiotu – czy podpada on pod wyraz (zwrot) definiowany (definiendum), czy nie podpada.. Inaczej to wyrażając: jest to taka definicja, która przedstawia swoistą równość między wyrazem lub zwrotem, o znaczeniu którego informuje lub typowym dla tego wyrazu (zwrotu) kontekstem a wyrażeniem, za pomocą którego o tym znaczeniu informuje.. Definicja cząstkowa.. Istnieją również definicje, które nie dostarczają kryteriów pozwalających na rozstrzygnięcie, w stosunku do każdego przedmiotu, czy podpada on pod wyraz (zwrot) definiowany, czy nie podpada, nie określają one w pełni znaczenia i zakresu definiowanego wyrazu, dają o nim jedynie informację niepełną, cząstkową.. Tego rodzaju definicje, mające szerokie zastosowanie w nauce, w nauczaniu i w życiu codziennym, nazywa się definicjami cząstkowymi.. Wskazać można dwa powody stosowania definicji cząstkowych:.. aktualny stan wiedzy w danej dziedzinie nie daje podstawy do sformułowania definicji równościowej używanego w języku tej dziedziny.. terminu.. , co ma miejsce przeważnie w obrębie.. nauk humanistycznych.. , np.. „umysł”, „świadomość”, „dzieło sztuki”.. istnieją terminy, których nie da się definiować równościowo, „widzialny”, „odczuwalny”, „łamliwy”, „gra”.. Definicja w stylizacji przedmiotowej jest to taka definicja nominalna, która na gruncie danego języka jest wypowiedzią definicji realnej przedmiotu oznaczonego przez – należący do tego języka – wyraz (zwrot) definiowany.. Definicja ta informuje o znaczeniu terminu definiowanego drogą dostarczenia informacji o cechach posiadanych przez przedmiot, do którego odnosi się definiowany termin.. Jest ona zatem wypowiedzią o przedmiocie, którego dany termin jest znakiem w danym języku.. Przykład:.. Bursztyn jest to skamieniała żywica.. Powyższa definicja informuje o znaczeniu wyrazu „bursztyn” w języku polskim w taki sposób, że: a) mówi o cechach bursztynu; i jednocześnie b) pokazuje, jak rozumieć ten termin zgodnie ze znaczeniem odpowiadającym mu w języku polskim.. Definicja w stylizacji językowej jest to definicja, która mówi o wyrazie (zwrocie) definiowanym.. W tego typu definicji stwierdzamy równość znaczeń (albo zakresów) definiendum i definiensa, posługując się nazwami tych wyrażeń utworzonymi przy pomocy cudzysłowu.. Wyraz „bursztyn” znaczy tyle, co wyrażenie „żywica skamieniała”.. Definicja ta nie mówi o bursztynie, lecz o nazwie (znaczeniu) pewnego przedmiotu – o nazwie (znaczeniu) przedmiotu bursztyn.. Definicja wyraźna jest to definicja podająca przekład wyrażenia definiowanego.. Okrąg.. zbiór.. wszystkich.. punktów.. na danej.. płaszczyźnie.. oddalonych o daną.. odległość.. od danego punktu.. Definicja kontekstowa jest to definicja podająca kontekst, w którym dany wyraz jest uwikłany.. x jest dziadkiem y wtedy i tylko wtedy, gdy x jest ojcem ojca lub matki y.. Definicja sprawozdawcza jest to definicja informująca o zastanym znaczeniu danego przedmiotu.. Tym rodzajem definicji posługujemy się głównie celem przekazywania wiedzy zastanej.. Definicja projektująca jest to definicja, która: a) wprowadza do danego języka nowy wyraz (zwrot); lub b) ze względu na jakiś określony cel zmienia zastane w danym języku znaczenie danego wyrazu (zwrotu).. Definicję mającą na celu b) nazywa się niekiedy definicją regulującą i mówi się, że jest to definicja, która najczęściej koryguje jakąś wadę znaczeniową, głównie.. nieostrość.. lub.. niewyraźność.. Przykład skorygowania wady nieostrości:.. Wada ta polega na tym, że znaczenie danego wyrazu (zwrotu) nie wyznacza jednoznacznie jego zakresu (nie potrafimy wskazać wszystkich przedmiotów, które pod tę nazwę podpadają).. Dobrym na to przykładem jest nieostry wyraz „wysoki” używany w odniesieniu do ludzi, dla którego nie potrafimy jednoznacznie wskazać ludzi wysokich.. Przyjmując np.. taką definicję regulującą:.. Osoba wysoka to taka, która mierzy nie mniej niż 175 cm.. wzrostu rozstrzygniemy bez trudu każde pytanie o postaci „Czy x jest wysoki?”.. Przykład skorygowania wady niewyraźności:.. Wada ta polega na tym, że znaczenie danego wyrazu (zwrotu) nie wyznacza jednoznacznie zbioru jego.. desygnatów.. Dobrym przykładem jest niewyraźna nazwa "idealizm", dla której nie potrafimy wymienić zbioru cech przysługujących jej i tylko jej.. Idealizmem nazwiemy każdy kierunek, nurt lub stanowisko filozoficzne, które jest w opozycji do materializmu.. rozstrzygniemy każde pytanie o postaci: Czy x jest idealizmem?".. Definicja projektująca jest definicją projektującą tylko do momentu, aż zostanie przyjęta przez jakąś grupę ludzi (np.. wspólnotę uczonych).. Od tego momentu jest ona definicją sprawozdawczą.. Większość terminów, jakimi posługują się nauki, wprowadzonych zostało drogą definicji projektujących, przykładowo metr jako jedna tysięczna kilometra czy.. prędkość.. jako iloraz.. drogi.. czasu.. Dziś, gdy terminy te funkcjonują w nauce, definicje te mają charakter sprawozdawczych.. Definicja tylko podająca znaczenie definiowanego wyrazu jest to definicja, w której definiendum i definiens posiadają taką samą zawartość informacyjną.. Definicja taka uczy jak przekładać jeden zwrot na drugi.. Angielski wyraz „table” znaczy tyle co polski wyraz „stół”.. Definicja określająca znaczenie definiowanego wyrazu jest to definicja, w której definiens ma większą zawartość informacyjną niż definiendum.. Definicja ta pogłębia rozumienie definiowanego terminu, jest ona maksymalnie zwięzłym wykładem istotnej treści definiowanego terminu.. Definicje określające znaczenie definiowanego terminu podzielić można na analityczne i syntetyczne.. Definicja analityczna jest to definicja określająca znaczenie definiowanego terminu sprawozdawcza, zaś definicja syntetyczna jest to definicja określająca znaczenie definiowanego terminu projektująca.. Koniecznym warunkiem prawdziwości definicji równościowej musi być.. tożsamość zakresowa.. jej członów – definiendum i definiens muszą być zakresowo tożsame.. A zatem: Definicja fałszywa jest to taka definicja, w której nie zachodzi.. stosunek tożsamości zakresowej.. definiendum i definiensa.. Biorąc pod uwagę powyższą relację, wyróżnia się następujące odmiany definicji fałszywej:.. definicja za wąska;.. definicja za szeroka;.. definicja, której człony krzyżują się zakresowo;.. definicja zawierająca błąd przesunięcia kategorialnego.. Definicją fałszywą może być jedynie definicja sprawozdawcza, tylko ona bowiem podlegać może zarzutowi fałszu, ponieważ.. informacja.. , którą podaje, może nie być zgodna z zastanym znaczeniem wyrazu.. Definicja jest za wąska, gdy definiens jest.. zakresowo podrzędny.. względem definiendum.. Przykłady (wszystkie podane w tym miejscu 1-8 biorą wyrazy w ich zwykłym znaczeniu!):.. Marynarz jest to osoba pływająca na statku handlowym.. Błąd: za wąski definiens – istnieją osoby pływające np.. na statkach pasażerskich, wojennych..  ...   ze strony matki, drugie ze strony ojca.. Odnosząc uwagi te do pojęcia „gra”, zauważyć możemy przykładowo, że: dla sporej części gier wspólną cechą będzie współzawodnictwo, którego brakuje np.. przy pasjansie, dla sporej części gier istnieje wygrana i przegrana, czego brakuje np.. wtedy, gdy sami odbijamy piłkę od ściany, dla sporej liczby gier liczy się zręczność, której brakuje np.. w szachach – ale wszystkie one w jakiś sposób są ze sobą spokrewnione.. Widzimy skomplikowaną siatkę zachodzących na siebie i krzyżujących się podobieństw; podobieństw w skali dużej i małej.. Wittgenstein.. Metoda przykładów.. paradygmatycznych.. Krok pierwszy: Celem określenia znaczenia nazwy układa się listę typowych przykładów (tzw.. paradygmatów.. ), które na mocy przyjętych konwencji.. kulturowych.. podpadają pod jej zakres.. Krok drugi: Listę taką można modyfikować na bazie nowych informacji i konwencji.. Modyfikacja polega na rozszerzeniu o nowe przypadki oraz na redukcji przypadków niewłaściwych.. To, który przypadek jest niewłaściwy, okazuje się przy bliższym sprawdzeniu – określeniu podobieństwa rodzinnego.. Z biegiem czasu osiągnięta zostaje lista minimalna, czyli taka, której zredukować nie można, ponieważ jej wszystkie desygnaty dotyczyć będą danego pojęcia.. Krok trzeci: Listę taką można poszerzać dalej w oparciu o nowe przypadki.. Lista taka to lista paradygmatów desygnatów, na podstawie której buduje się znaczenie pojęcia.. Metoda tworzenia pojęcia przez znajdowanie takiej listy nazywana jest metodą przykładów paradygmatycznych.. Przykład: Chcemy określić znaczenie nazwy „dzieło sztuki”.. Postępowanie (w bardzo ogólnym zarysie) wygląda tak:.. Krok pierwszy.. : Układamy listę paradygmatów: np.. Sonety krymskie.. V Symfonia.. Beethovena.. Ulisses.. Joyce’a.. Jaskółczy ogon.. Dalego.. Ziemia obiecana.. Wajdy.. Gmach Centrosojuzu.. Le Corbusiera.. (w rzeczywistości lista powinna być znacznie dłuższa).. Krok drugi.. : Modyfikacja – Czy.. Cadillac Eldorado.. Convertible Serie Sixty-Two jest dziełem sztuki? Gdyby za dzieło sztuki uznać tylko wytwory pozbawione praktycznych zastosowań, z cadillaca należałoby zrezygnować.. Skoro jednak architekturę, mającą walory użytkowe, uznaliśmy (a nie zawsze tak było) za sztukę (Le Corbusier), to trudno z naszego cadillaca zrezygnować.. Skoro jednak przyjęliśmy, że samochód może być dziełem sztuki, to zapytajmy: Czy dziełem sztuki jest.. Trabant.. 601 Limusine? Próbujemy określić podobieństwo rodzinne.. Dotychczas wymienione desygnaty (bez trabanta) zachwycały, albo wzruszały, albo wstrząsały nami.. Trabant też wstrząsa (bo wywołuje odrazę), ale brakuje mu czegoś, co oddaje się słowem „kunszt” i czego nie brakuje innym desygnatom tu wymienionym.. Trabantowi mówimy zatem: Nie! (W podobny sposób zapytać można i o inne przedmioty, co do których moglibyśmy zakładać, że stanowią dzieło sztuki.. Wynikiem tych działań będzie minimalna lista, czyli taka, że usunięcie jednego z desygnatów pociągnie za sobą konieczność usunięcia jakiegoś innego desygnatu (desygnatów).. Krok trzeci.. : Poszerzanie listy o nowe przypadki to powtórzenie kroku drugiego (z uwzględnieniem tego, co w nim zostało włączone do zakresu pojęcia „dzieło sztuki”) do kolejnych przypadków, o których moglibyśmy przypuszczać, że mogłyby być desygnatami pojęcia „dzieło sztuki”.. Z racji na to, że to, co nazywamy sztuką – pojęcie otwarte – wciąż się rozwija, powstają coraz to nowe wytwory, proces ten – poszukiwania desygnatów pojęcia „dzieło sztuki” jest niezakończony, dalej, w oparciu o wcześniejsze ustalenia, tworzymy listę paradygmatów desygnatów pojęcia „dzieło sztuki” i tym samym rozszerzamy jego zakres.. Definicja alternatywna.. Tatarkiewicza.. Definicja alternatywna powstała na bazie metody przykładów paradygmatycznych.. Jest ona zdaniem sprawy z tego, jak pojmowano znaczenie poszukiwanego pojęcia na przestrzeni dziejów, drogą wskazania na historycznie powstałe desygnaty – paradygmaty tego pojęcia i połączeniem ich przy pomocy.. spójnika.. alternatywy.. Schematycznie definicja przybiera postać:.. N jest to n.. albo n.. n.. Przy czym, o ile zajdzie potrzeba, dołączyć można nowe człony alternatywy.. Przykład Tatarkiewicza:.. Dzieło sztuki jest odtworzeniem rzeczy bądź konstrukcją form, bądź wyrażaniem przeżyć, jednakże tylko takim odtworzeniem, taką konstrukcją, takim wyrazem, jakie są zdolne zachwycać bądź wzruszać, bądź wstrząsać.. Jedną z odmian definicji cząstkowej stanowią zdania warunkowe, przedstawiane w dwóch postaciach:.. Definicji podającej cząstkowe kryterium pozytywne:.. symbolicznie: Wx→Px.. słownie: Jeśli przedmiot x posiada własność W, to posiada własność P.. Definicji podającej cząstkowe kryterium negatywne:.. symbolicznie: Ex→~Px.. słownie: Jeśli przedmiot x posiada własność E, to nie posiada własności P.. Godnym odnotowania jest tu fakt, że gdyby.. wszystkie.. przedmioty x spełniały albo warunek W, albo warunek E, to para definicji Wx→Px oraz Ex→~Px stanowiłaby definicję równościową terminu definiowanego P.. Nie zawsze się tak dzieje, dlatego obie łącznie tworzą jedynie definicję cząstkową.. Jeśli x jest elipsą, to x jest orbitą planety.. Jeśli x jest okręgiem, to x nie jest orbitą planety.. Jeśli x ma dwadzieścia lat, to x jest osobą dorosłą.. Jeśli x ma szesnaście lat, to x nie jest osobą dorosłą.. Jako okres warunkowy wyrażenia te podają tylko.. niektóre.. kryteria stosowalności niezbędne dla stosowania terminów: „orbita planety” i „osoba dorosła”.. Odmianą zdań warunkowych są definicje redukcyjne.. Definicja redukcyjna służy do definiowania terminów teoretycznych (czyli takich, które nie są spostrzeżeniowymi, i do spostrzeżeniowych pozostają w określonych stosunkach definicyjnych).. Pojęć (predykatów) dyspozycyjnych nie daje się definiować równościowo w oparciu o terminy spostrzeżeniowe, czyli terminy, których.. konotację.. stanowi cecha obserwowalna zmysłowo (np.. jakiś kolor, dźwięk, itp.. Predykaty te przypisują pewnym obiektom dyspozycje do reagowania tak a nie inaczej w określonych warunkach (np.. „rozpuszczalny w wodzie”, „odporny ma mróz”, „kochliwy”).. Na podstawie analizy predykatu „rozpuszczalny w wodzie” przedstawić można ten sposób definiowania.. Predykat ten wprowadzić można przy pomocy tzw.. obustronnego zdania redukcyjnego R:.. symbolicznie: (R)(.. )(.. t.. ) Q1(.. x,t.. ) → [Q3(.. ) ≡ Q2(.. )].. słownie: jeżeli ciało.. zostaje w czasie.. umieszczone w wodzie, to jeśli.. jest rozpuszczalne w wodzie,.. rozpuszcza się w czasie.. , a jeśli nie jest rozpuszczalne –.. nie rozpuszcza się w czasie.. Generalizując problem, terminy dyspozycyjne definiować można w następujący sposób.. Chcąc zdefiniować jakiś predykat Q3 przy pomocy predykatów Q1, Q2, Q4, Q5, tworzymy w tym celu parę redukcyjną składającą się z dwóch zdań:.. (R1) O ile przedmiot x poddamy testowi Q1, to jeśli x zachowa się w sposób Q2, to posiada własność Q3.. Symbolicznie: Q1 → (Q2→Q3).. (R2) O ile przedmiot x poddamy testowi Q4, to jeśli zachowa się w sposób Q5, to nie posiada własności Q3.. Symbolicznie: Q4 → (Q5→~Q3).. Para R1, R2 określa sens empiryczny, czyli zakres empirycznej stosowalności, terminu Q3.. Gdy spełniono Q1 oraz Q2 wtedy Q3 ma zastosowanie.. Gdy spełniono Q4 oraz Q5 na mocy R2 zdanie Q3 nie ma zastosowania.. O ile testy Q1 lub Q4 nie zostały wykonane, predykat Q3 pozbawiony jest empirycznego sensu.. Możliwe jest również rozbudowywanie par redukcyjnych i przekształcenie ich w koniunkcyjnie lub alternatywnie połączone tzw.. łańcuchy redukcyjne, jak również budowę tzw.. obustronnych zdań redukcyjnych, tj.. gdy: Q1 ≡ Q4 oraz Q2 ≡ ~Q4.. Definicje operacyjne najczęściej tworzone są przy pomocy zdań redukcyjnych.. Definicja operacyjna to taka definicja cząstkowa, w której znaczenie definiowanej nazwy określane jest drogą podania czynności (operacji) niezbędnych do określenia znaczenia tej nazwy.. Przykładowo:.. czas definiować można przy pomocy pomiarów dokonanych za pomocą zegarów kwarcowych;.. prawdziwość zdania definiować można poprzez opis czynności je potwierdzających;.. wiek drzewa definiować można poprzez pomiar długości i kształtu słojów w jego przekroju;.. długość definiować można za pomocą pomiarów dokonanych przy użyciu pręta mierniczego.. Przy takim rozumieniu znaczenia nazwy "definicja operacyjna" należy mieć na względzie, że:.. definiowany termin ma znaczenie (sens) jedynie w tej dziedzinie, gdzie.. wykonywalne.. są opisywane operacje (przykładowo: pomiar długości odległości przy użyciu pręta mierniczego w skali odległości kosmicznych pozbawiony jest sensu);.. nazwy opisywane przy pomocy różnych operacji różnią się między sobą znaczeniem – bowiem znaczenie nazwy tworzy opis czynności pomiarowych (przykładowo: pojęcie inteligencji mierzonej przy pomocy różnych testów).. Definicje operacyjne najczęściej przedstawia się za pomocą zdania redukcyjnego o postaci:.. Π.. [P.. → (Q.. ≡ S.. )].. Q reprezentuje definiowaną nazwę, P reprezentuje opis wykonanej operacji, S reprezentuje opis zachowania się przedmiotu x poddawanego operacji.. Przykład definicji:.. Jeśli do x przyłożyć pręt mierniczy, to x ma metr długości wtedy i tylko wtedy, gdy końce przedmiotu x pokrywają się z końcami pręta mierniczego.. definicja.. o definicji.. definicja legalna.. – definicja zawarta w przepisie prawnym.. definicja (programowanie).. – definicja w programowaniu komputerów.. Kazimierz Ajdukiewicz.. Logika pragmatyczna.. , PWN, Warszawa 1962;.. Tadeusz Kotarbiński.. Elementy teorii poznania, logiki formalnej i metodologii nauk.. , Zakład Narodowy Imnienia Ossolińskich – Wydawnictwo, Wrocław – Warszawa – Kraków, 1961;.. Kurs logiki dla prawników.. , Gebethner i Wolf, Warszawa 1951;.. Tadeusz Kwiatkowski.. Wykłady i szkice z logiki ogólnej.. , Wydawnictwo UMCS, Lublin 2002;.. Narcyz Łubnicki.. Nauka poprawnego myślenia.. , PWN, Warszawa, 1963;.. Witold Marciszewski.. [red.. ],.. Mała encyklopedia logiki.. , Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich – Wydawnictwo,.. Wrocław.. Warszawa.. Kraków.. Gdańsk.. Łódź.. , 1988;.. Władysław Tatarkiewicz.. Sztuka: dzieje pojęcia.. [w] Tatarkiewicz,.. Dzieje sześciu pojęć.. , PWN, Warszawa 1975;.. Ludwig Wittgenstein.. Dociekania filozoficzne.. , Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2004.. php?title=Definicja oldid=39963171.. Logika.. Artykuły wymagające uzupełnienia źródeł od 2012-12.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 15:10, 27 lip 2014..

    Original link path: /wiki/Definicja
    Open archive

  • Title: Plik:P philosophy brown2.png – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Plik:P philosophy brown2.. png.. Plik.. Historia pliku.. Wykorzystanie pliku.. Grafika w wyższej rozdzielczości nie jest dostępna.. P_philosophy_brown2.. (77 × 68 pikseli, rozmiar pliku: 6 KB, typ MIME: image/png).. Plik.. P philosophy brown2.. znajduje się w.. Wikimedia Commons.. – repozytorium wolnych zasobów.. Dane z.. jego strony opisu.. znajdują się poniżej.. Opis.. Philosophy icon in the same style as the other "P_" icons.. Data.. 16 grudnia 2009, 20:29.. (UTC).. Źródło.. P_philosophy.. Autor.. Rex.. derivative work:.. Przykuta.. talk.. To zdjęcie było poddane obróbce cyfrowej i może różnić się od wersji oryginalnej.. Zmiany:.. color.. Oryginał można obejrzeć tu:.. Modyfikacje zostały wykonane przez użytkownika.. Polski.. 中文(简体).. 中文(繁體).. 中文(台灣).. +/−.. Ja, właściciel praw autorskich do tego dzieła, udostępniam je na poniższych licencjach.. Ten plik udostępniony jest na licencji.. Creative Commons.. Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.. 0.. Wolno:.. dzielić się.. – kopiować, rozpowszechniać, odtwarzać i wykonywać utwór.. modyfikować.. – tworzyć utwory zależne.. Na następujących warunkach:.. uznanie autorstwa.. – Utwór należy oznaczyć w sposób określony przez Twórcę lub Licencjodawcę.. na tych samych warunkach..  ...   warunkami.. GNU Licencji Wolnej Dokumentacji.. , w wersji 1.. 2 lub nowszej opublikowanej przez.. Free Software Foundation.. ; bez niezmiennych sekcji, bez treści umieszczonych na frontowej lub tylnej stronie okładki.. Kopia licencji załączona jest w sekcji zatytułowanej.. GNU Licencja Wolnej Dokumentacji.. gnu.. org/copyleft/fdl.. GFDL.. GNU Free Documentation License.. Możesz wybrać, którą licencję chcesz zastosować.. Oryginalny rejestr przesyłania.. This image is a derivative work of the following images:.. File:P_philosophy.. licensed with Cc-by-sa-3.. 0-migrated, GFDL.. 2005-08-23T21:59:21Z.. 77x68 (2740 Bytes).. {{GFDL}}.. 2005-08-23T21:47:58Z.. 77x68 (2631 Bytes).. 2005-08-23T21:42:11Z.. 77x68 (3056 Bytes).. 2005-08-23T21:38:03Z.. 77x68 (2731 Bytes).. Uploaded with.. derivativeFX.. Kliknij na datę/czas, aby zobaczyć, jak plik wyglądał w tym czasie.. Data i czas.. Miniatura.. Wymiary.. Użytkownik.. aktualny.. 22:31, 16 gru 2009.. 77 × 68.. (6 KB).. {{Information |Description=Philosophy icon in the same style as the other P_ icons.. |Source=*.. |Date=2009-12-16 20:29 (UTC) |Author=*.. user:Rex.. *derivative work: ~~~ |Permission=see below |.. Poniższa strona odwołuje się do tego pliku:.. Portal:Nauki społeczne i humanistyczne.. org/wiki/Plik:P_philosophy_brown2.. Zobacz w Wikimedia Commons.. Dodaj lokalny opis.. Utwórz kod źródłowy lokalnego opisu..

    Original link path: /wiki/Plik:P_philosophy_brown2.png
    Open archive



  •  


    Archived pages: 2198