www.archive-org-2014.com » ORG » W » WIKIPEDIA

Choose link from "Titles, links and description words view":

Or switch to "Titles and links view".

    Archived pages: 2198 . Archive date: 2014-09.

  • Title: McDonnell Douglas F-4 Phantom II – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: McDonnell Douglas F-4 Phantom II.. F-4E Phantom II.. Dane podstawowe.. Państwo.. Stany Zjednoczone.. Producent.. McDonnell Aircraft Corporation.. McDonnell Douglas.. Typ.. myśliwsko-bombowy.. Załoga.. 2.. Data oblotu.. 27 maja.. 1958.. Lata produkcji.. 1958-1981.. Dane techniczne.. Napęd.. 2 × General Electric J79-GE-17A, turboodrzutowe.. Ciąg.. 79,6 kN z.. dopalaczem.. każdy.. Wymiary.. Rozpiętość.. 11,7 m.. Długość.. 19,2 m.. Wysokość.. 5,0 m.. Powierzchnia nośna.. 49,2 m².. Masa.. Własna.. 13 757 kg.. Startowa.. 28 030 kg.. Osiągi.. Prędkość maks.. 2370 km/h (2,23.. Ma.. Prędkość przelotowa.. 940 km/h.. Prędkość wznoszenia.. 210 m/s.. Pułap.. 18 300 m.. Zasięg.. 2600 km (przelot z 3 dodatkowymi zbiornikami).. Promień działania.. 680 km.. Dane operacyjne.. Uzbrojenie.. 1 ×.. działko M61 Vulcan.. do 8480 kg uzbrojenia podwieszanego na 9.. węzłach uzbrojenia.. Użytkownicy.. Australia.. Egipt.. Grecja.. Hiszpania.. Iran.. Izrael.. Japonia.. Korea Południowa.. Niemcy.. Turcja.. Wielka Brytania.. Rzuty.. Multimedia w Wikimedia Commons.. [1].. – dwumiejscowy, naddźwiękowy.. samolot myśliwsko-bombowy.. dalekiego zasięgu zdolny do działania w każdych warunkach pogodowych.. Został opracowany na zamówienie.. Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych.. przez wytwórnię.. Phantomy były wykorzystywane przez amerykańskie siły zbrojne od.. 1960.. do.. 1996.. roku służąc jako podstawowy.. myśliwiec przewagi powietrznej.. i główny samolot myśliwsko-bombowy dla.. USAF.. , US Navy i korpusu.. Marines.. podczas.. wojny wietnamskiej.. W.. 2001.. roku nadal pozostawało w służbie 11 państw ponad 1000 maszyn tego typu, w 2012 roku około 462 sztuki w barwach siedmiu państw.. Spis treści.. 1.. Charakterystyka.. Historia rozwoju.. 1.. Super Demon.. 2.. Początki Phantoma.. 3.. Prototyp XF4H-1.. 4.. Nazwa samolotu.. 5.. Testy w locie.. 6.. Produkcja seryjna.. 7.. Rekordy ustanowione na Phantomach.. 8.. Phantom w locie.. 3.. Wykorzystanie bojowe.. Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych.. Korpus Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych.. Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych.. 4.. Phantomy poza Stanami Zjednoczonymi.. 9.. 10.. 11.. 5.. Użytkownicy cywilni.. 6.. Nieoficjalne nazwy Phantomów.. 7.. Wersje i odmiany.. 8.. Przypisy.. 9.. Bibliografia.. 10.. Linki zewnętrzne.. [.. edytuj.. |.. edytuj kod.. ].. F-4 Phantom II został zaprojektowany jako myśliwiec obrony floty dla amerykańskiej marynarki wojennej i wprowadzony do służby w 1960 roku.. 1963.. w jego posiadanie weszły również Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych (USAF), które zaadaptowały go do roli samolotu myśliwsko-bombowego.. Do zakończenia produkcji w.. 1981.. roku wytwórnię opuściło 5195 maszyn, co uczyniło z Phantoma najliczniej budowany amerykański naddźwiękowy samolot wojskowy.. Do momentu wdrożenia kolejnej maszyny wytwórni McDonnell Douglas myśliwca.. F-15 Eagle.. dzierżył on również rekord najdłużej wytwarzanego samolotu myśliwskiego, pozostając w produkcji przez 24 lata.. Innowacyjnymi rozwiązaniami zastosowanymi po raz pierwszy w samolotach wojskowych był impulsowy.. radar dopplerowski.. i szerokie wykorzystanie.. tytanu.. do budowy kadłuba.. Mimo pokaźnych rozmiarów i dużej.. maksymalnej masy startowej.. wynoszącej aż 27000 kg, F-4 Phantom II mógł osiągać prędkość maksymalną 2,23.. , oraz prędkość wznoszenia 210 m/s.. Krótko po ich wprowadzeniu do służby, na samolotach F-4 Phantom II ustanowiono 16 rekordów świata włącznie z rekordem prędkości wynoszącym 2585,086 km/h i rekordem pułapu wynoszącym 30 040 m.. Pięć z ustanowionych w latach 1959-1962 rekordów prędkości zostało niepobitych aż do.. 1975.. F-4 Phantom II mógł przenosić na dziewięciu.. pod kadłubem i skrzydłami do 8480 kg uzbrojenia w postaci kierowanych i.. niekierowanych.. pocisków rakietowych.. do niszczenia celów powietrznych i naziemnych, oraz.. broni jądrowej.. Po wprowadzeniu do służby przeznaczonego do walk na krótkich dystansach myśliwca.. Chance-Vought F-8 Crusader.. , którego podstawowym uzbrojeniem były 20 mm działka.. Colt Mk 12.. zdecydowano, że zgodnie z ówczesną tendencją F-4 Phantom II jako.. myśliwiec przechwytujący.. będzie uzbrojony jedynie w pociski rakietowe i pozbawiony uzbrojenia strzeleckiego.. Podczas walk nad Północnym Wietnamem Phantomy dowiodły swej wartości i wkrótce przyjęto je na uzbrojenia USAF jako myśliwce przewagi powietrznej.. Duża powierzchnia skrzydeł maszyny oraz mocne silniki pozwalały na uzyskanie osiągów porównywalnych do znacznie mniejszych i zwrotniejszych myśliwców MiG, ale największą przewagę zapewniała asysta oficera pokładowego odpowiedzialnego za wykrywanie i namierzanie maszyn wroga zarówno przy pomocy radaru jak i wzrokowo.. Ze względu na wykorzystanie przez siły powietrzne wielu krajów i bardzo charakterystyczną sylwetkę F-4 Phantom stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych maszyn.. zimnej wojny.. Wykorzystywane podczas wojny w Wietnamie i konfliktu izraelsko-palestyńskiego Phantomy odniosły 393 zwycięstwa powietrzne i wypełniły bardzo wiele zadań przeciwko celom naziemnym.. F-4 Phantom był ostatnim amerykańskim myśliwcem, na którym osiągnięto status.. asa myśliwskiego.. w XX wieku.. Podczas wojny wietnamskiej USAF i US Navy posiadały po jednej załodze, która mogła się poszczycić zestrzeleniem 5 lub więcej wrogich maszyn podczas walki powietrznej.. Maszyny te były także zdolne do wykonywania zadań rozpoznania taktycznego i misji.. Wild Weasel.. SEAD (.. Suppression of Enemy Air Defences.. -.. tłumienia obrony powietrznej wroga.. ), które wypełniały ostatni raz w 1991 roku podczas operacji.. Pustynna Burza.. F-4 Phantom II był także jedynym samolotem wykorzystywanym od 1969 roku przez oba amerykańskie wojskowe zespoły.. akrobacyjne.. Zespół Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych.. Thunderbirds.. latał przez pięć sezonów na maszynach wersji F-4E, a.. Blue Angels.. Marynarki Wojennej o jeden sezon dłużej na wersji F-4J.. Wypróbowane na Phantomie podstawowe założenia myśliwców dalekiego zasięgu zdolnych latać z prędkościami powyżej 2 Macha i przenosić duży ładunek bomb doprowadziły do powstania kolejnej generacji lekkich i średnich myśliwców zoptymalizowanych do działań w czasie dnia.. W siłach powietrznych zostały one zastąpione przez myśliwce F-15 Eagle i.. F-16 Fighting Falcon.. , a w marynarce przez.. F-14 Tomcat.. F/A-18 Hornet.. W roli średniego bombowca Phantom został zastąpiony przez maszyny.. General Dynamics F-111.. Początki projektu samolotu McDonnell F-4 sięgają złożonego w.. 1953.. zapotrzebowania marynarki wojennej na modernizację myśliwca pokładowego.. McDonnell F3H Demon.. Chociaż kontrakt na nowy myśliwiec wygrała wytwórnia Vought z maszyną.. F-8 Crusader.. , to projekt.. (jak roboczo ochrzczono nowy myśliwiec McDonnella) nadal był rozwijany jako.. samolot szturmowy.. oznaczony symbolem.. AH.. , który w.. 1955.. zmieniono na.. F4H.. Pierwsza maszyna F4H opuściła wytwórnię w.. , a ostatnia w.. Odpowiedzialnym za wstępny projekt, a ostatecznie głównym menadżerem do spraw rozwoju i sprzedaży maszyny został Dave Lewis.. [2].. wytwórnia.. rozpoczęła prace nad unowocześnieniem swojego myśliwca pokładowego.. F3H Demon.. szukając możliwości poprawienia jego osiągów.. Zbudowano kilka prototypów w tym.. F3H-E.. napędzany silnikiem Wright J67,.. F3H-G.. z dwoma silnikami.. Wright J65.. F3H-H.. General Electric J79.. na którym osiągnięto bardzo obiecującą prędkość maksymalną na poziomie 1,97 Ma.. 19 września.. McDonnell zaproponował dowództwu amerykańskim marynarki wojennej nowy samolot oznaczony jako „Super Demon”, maszynę posiadającą unikalną modułową budowę umożliwiającą wyposażenie jej w przednią część kadłuba z jedno lub dwumiejscową kabiną, w zależności od typu wykonywanych misji, różnymi osłonami części dziobowej zdolnymi pomieścić.. radar.. , kamery fotograficzne, dwa działka kalibru 20 mm lub 56 niekierowanych pocisków rakietowych.. FFAR.. Poza tym zdolną do przenoszenia uzbrojenia podwieszanego na dziewięciu węzłach pod kadłubem i skrzydłami.. US Navy zainteresowała się samolotem na tyle, że zamówiła jego pełnowymiarową makietę w wersji.. F3H-G/H.. , ale z przeświadczeniem, że zamówione już maszyny.. Grumman XF9F-9.. Vought XF8U-1.. w zupełności zaspokoją zapotrzebowanie na naddźwiękowy myśliwiec.. Przy takim postawieniu sprawy wytwórnia McDonnell zdecydowała się zmienić projekt samolotu na myśliwsko-bombowy zdolny do działania w każdych warunkach pogodowych i wyposażony w 11 węzłów podwieszeń uzbrojenia.. 18 października.. 1954.. wytwórnia otrzymała list intencyjny z zamówieniem na dwie maszyny prototypowe oznaczone jako.. YAH-1.. W dniu.. 26 maja.. grupa złożona z czterech oficerów marynarki pojawiła się w biurze wytwórni McDonnell i w ciągu godziny przedstawiła wymagania dla nowego samolotu.. Ze względu na to, że na wyposażeniu US Navy znajdowały się maszyny szturmowe.. A-4 Skyhawk.. i myśliwskie F-8 Crusader, od nowego samolotu wymagano pełnienia zadań myśliwca przechwytującego zdolnego do działań w każdych warunkach atmosferycznych, a wyposażenie go w stację radiolokacyjną dużej mocy pociągnęło za sobą konieczność zwiększenia załogi o jej operatora.. W 1952 roku przed przetargiem na nową maszynę dla marynarki wojennej, projektanci i zarząd wytwórni McDonnell doszli do wniosku, że kolejnym zamówionym przez US Navy będzie samolot należący do całkiem nowej klasy maszyn myśliwsko-szturmowych.. Ówcześnie Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych posiadała dwa odmienne typy samolotów przeznaczone do wykonywania tylko zadań szturmowych lub myśliwskich, które posiadały różne systemy uzbrojenia.. Początkowo „niechciany” samolot myśliwsko-szturmowy wytwórni McDonnel został przedstawiony dowództwu marynarki.. Maszyna ta była napędzana dwoma silnikami i uzbrojona w nową odmianę pocisków rakietowych.. AAM-N-6 Sparrow III.. , które zainstalowano we wnękach pod kadłubem w taki sposób, że były częściowo schowane.. Uzbrojenie do atakowania celów naziemnych mogło być instalowane na węzłach podskrzydłowych i podkadłubowych za wnękami na pociski Sparrow, ale nie przewidziano instalowania w kadłubie żadnego uzbrojenia strzeleckiego.. Przez dwa lata trwały prace w biurze do spraw aeronautyki i wydziale do spraw uzbrojenia lotniczego marynarki, ale ostatecznie F-4 Phantom został zaakceptowany w prawie identycznej postaci jak zaproponowana przez McDonnella.. [3].. Pierwsza maszyna prototypowa oznaczona jako.. XF4H-1.. została zaprojektowana do przenoszenia czterech częściowo ukrytych w kadłubie naprowadzanych radarowo pocisków AAM-N-6 Sparrow III i napędzana dwoma silnikami General Electric J79-GE-8.. Tak samo jak we wcześniejszym projekcie McDonnella.. F-101 Voodoo.. jednostki napędowe zainstalowano w dolnej części kadłuba, aby maksymalnie wykorzystać przestrzeń w jego wnętrzu do pomieszczenia zbiorników paliwa.. Na.. krawędziach spływu.. wewnętrznej części skrzydeł o skosie 45° zastosowano.. klapy strumieniowe.. poprawiające sterowność przy małych prędkościach.. W celu uniknięcia konieczności zmian projektowych wykonanej z tytanu środkowej części kadłuba zastosowano płaty z końcówkami o wzniosie 12°, tak że średni wznios skrzydeł uzyskany poprzez ten zabieg wyniósł 5°.. Obrys płatów samolotu posiadał charakterystyczny „psi ząb”, którego celem było poprawienie sterowności przy dużych.. kątach natarcia.. , a w tym samym celu na ogonie zainstalowano.. usterzenie płytowe.. o wzniosie ujemnym o 23°.. Zastosowano dwa wloty powietrza do silników, wyposażone w ruchome płyty pozwalające regulować przepływ powietrza przy prędkościach naddźwiękowych.. Zainstalowano je w odległości około 5 cm od kadłuba w celu uniknięcia.. turbulencji.. od przykadłubowej.. warstwy przyściennej.. Ustawienie kąta płyt było regulowane automatycznie siłownikami hydraulicznymi w zależności od prędkości maszyny i powodowało spadek.. oporu aerodynamicznego.. na wlotach.. [4].. Możliwość działania w każdych warunkach pogodowych umożliwiała stacja radiolokacyjna AN/APQ-50.. Podwozie.. maszyny dostosowano do lądowania na.. lotniskowcach.. w taki sposób, aby wytrzymywało uderzenie o pokład z prędkością 7 m/s, a goleń podwozia dziobowego wydłużono o 20 cm w celu zwiększenia kąta natarcia przy starcie.. [5].. Każdy z Phantomów posiadał fabrycznie zainstalowany hydrauliczny mechanizm składania skrzydeł, nawet jeśli nigdy nie pełnił służby na lotniskowcu, choć w niektórych odmianach mechanizm ten był usuwany ze względu na jego dużą masę.. The Spook.. Naszywka „1000 godzin na Phantomach”.. Początkowo planowano nazwać samolot mianem.. Satan.. lub.. Mithras.. , ale ze względu na naciski rządu postanowiono dać mu mniej kontrowersyjna nazwę.. 3 lipca.. 1959.. roku wytwórnia McDonnell obchodziła jubileusz 20-lecia działalności i w tym dniu postanowiono nadać nowej maszynie F4H-1 oficjalną nazwę.. Phantom II.. Pierwszy myśliwiec odrzutowy.. FH-1 Phantom.. również pochodził z wytwórni McDonnell i na jego cześć nowa maszyna dostała takie samo miano.. Ze względu na małą liczbę wyprodukowanych egzemplarzy samolotu FH-1 i jego krótka służbę jego nazwa została niejako zapomniana, dlatego Phantom II częściej jest nazywany po prostu Phantomem.. Równie słynny jak sam samolot jest jego emblemat przedstawiający ducha nazywanego.. (ang.. potocznie.. duch.. Twórcą postaci jest Anthony „Tony” Wong grafik zatrudniony w wytwórni McDonnell Douglas, który zaprojektował symbol jako naszywkę na rękaw kombinezonów latających na Phantomach pilotów.. Nazwa „Spook” została nadana przez pilotów jednej z jednostek stacjonujących w bazie lotniczej.. MacDill.. Florydzie.. , 12.. Taktycznego Skrzydła Myśliwskiego lub 4453.. Skrzydła Szkolenia Załóg Bojowych.. Emblemat duszka stał się wszechobecny pojawiając się na przedmiotach powiązanych z samolotami F-4 Phantom.. Niejednokrotnie postać ulegała modyfikacjom stroju dostosowując się do lokalnej tradycji krajów wykorzystujących myśliwiec np.. brytyjski „Spook” był ubrany w.. melonik.. i palił fajkę.. [6].. 25 lipca.. US Navy zamówiła dwie maszyny prototypowe oznaczone jako XF4H-1 i pięć maszyn serii informacyjnej.. YF4H-1.. Pierwszy lot odbył się.. , podczas którego wystąpiły drobne problemy z układami hydraulicznymi, ale zarówno sam lot jak i lądowanie przebiegły pomyślnie.. W wyniku pierwszych testów przekonstruowano płyty sterujące wlotami powietrza do silników umieszczając w każdej z nich po 12500 otworów.. Ze względu na duże obciążenie pilota pracą, Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych zdecydowała się na wybór dwumiejscowej wersji samolotu F4H Phantom, który.. 17 grudnia.. wygrał konkurencję z maszyną.. Vought XF8U-3 Crusader III.. Ze względu na opóźnienia w dostawach silników J79-GE-8 pierwsze maszyny produkcyjne wyposażono w jednostki napędowe J79-GE-2 i -2A o ciągu z dopalaniem wynoszącym 71,8 kN.. W 1959 rozpoczęto testowanie Phantomów na pokładach lotniskowców wykonując.. 15 lutego.. pierwszy udany start i lądowanie na pokładzie.. USS „Independence”.. Tankowanie w locie.. myśliwców F-4C Phantom przez samolot cysternę.. KC-135.. tuż przed atakiem na cele w Północnym Wietnamie.. Na węzłach podwieszeń Phantomów znajdują się bomby burzące.. Mark 117.. wagomiaru 750 funtów, pociski rakietowe.. AIM-7 Sparrow.. i dodatkowe zbiorniki paliwa.. Na poczatku produkcji seryjnej postanowiono zainstalować inny większy i nowocześniejszy radar AN/APQ-72, który wymusił zwiększenie rozmiarów części dziobowej kadłuba.. Powiększono również tylną kabinę operatora systemów elektronicznych dla zwiększenia wygody pracy.. W ciągu całej służby Phantomy przeszły wiele modyfikacji i unowocześnień skutkujących powstaniem wielu odmian wyszczególnionych poniżej w sekcji.. wersje i odmiany.. zostały wyposażone w Phantomy na skutek decyzji.. sekretarza obrony USA.. Roberta McNamary.. , który podjął próbę wprowadzenia wspólnego myśliwca dla wszystkich rodzajów.. amerykańskich sił zbrojnych.. Po wygranym przez F-4B swego rodzaju wyścigu z.. myśliwcem przechwytującym.. Convair F-106 Delta Dart.. Operacja Highspeed.. ) siły powietrzne wypożyczyły w styczniu 1962 roku od marynarki wojennej dwa Phantomy, tymczasowo nazwane jako.. F-110A Spectre.. , które miały posłużyć do opracowania spełniającej odmienne wymagania własnej wersji.. W przeciwieństwie do US Navy wykorzystującej Phantomy jako myśliwce przechwytujące, w wersji dla sił powietrznych położono nacisk głównie na zdolność do pełnienia zadań myśliwsko-bombowych.. Zgodnie z unifikacją oznaczeń samolotów zainicjowaną w.. 18 września.. 1962.. przez McNamarę Phantom został oficjalnie oznaczony symbolem.. F-4.. Wersja dla US Navy została oznaczona jako F-4B, a dla USAF jako F-4C.. Pierwszy Phantom F-4C dla sił powietrznych został oblatany.. roku już podczas pierwszego lotu przekraczając prędkość 2.. Ostatni F-4 Phantom II został zbudowany w Stanach Zjednoczonych w 1979 roku.. Łącznie wyprodukowano 5195 maszyn z czego 5057 w przez McDonnell Douglas i 138 w.. japońskiej.. wytwórni.. Mitsubishi.. , co czyni go drugim po.. North American F-86 Sabre.. najliczniej wykorzystywanym amerykańskim samolotem bojowym o napędzie odrzutowym.. Z powyższej liczby 2874 maszyny weszły na uzbrojenie USAF, 1264 marynarki wojennej i.. korpusu piechoty morskiej.. , a reszta trafiła do odbiorców zagranicznych.. Ostatni wyprodukowany w Stanach Zjednoczonych F-4 Phantom trafił do.. Turcji.. , podczas, gdy ostatnim Phantomem był F-4EJ zbudowany w.. przez.. Mitsubishi Heavy Industries.. w Japonii.. około 1100 Phantomów wciąż pozostawało w służbie na całym świecie, włącznie z amerykańskimi zdalnie sterowanymi celami powietrznymi QF-4.. [7].. W celu zaprezentowania swojego nowego myśliwca już w fazie rozwojowej Phantoma US Navy podjęła serią lotów, których celem było bicie rekordów.. Operacja Top Flight.. —.. 6 grudnia.. druga maszyna prototypowa XF4H-1 podjęła próbę wzbicia się na maksymalny pułap osiągając 30 040 m.. Poprzedni rekord wynosił 28 852 m i został ustanowiony przez.. radziecki.. doświadczalny.. T-43-1.. Pilotowany przez.. komandora porucznika.. Lawrence'a E.. Flinta Jr.. Phantom został rozpędzony do prędkości 2,5 Ma w locie poziomym na pułapie 14 330 metrów, a następnie pod kątem 45 stopni wzbił się na 27 430 m.. Po osiągnięciu tej wysokości pilot wyłączył silniki pozwalając maszynie wzbić się na rekordowy pułap.. Po zakończeniu bicia rekordu maszyna szybując opadła do poziomu 21 300 m, na którym pilot ponownie uruchomił silniki powracając do normalnego lotu.. 5 września.. prototyp oznaczony jako F4H-1 osiągnął średnia prędkość 1958,16 km/h w locie po okręgu na dystansie 500 kilometrów.. 25 września.. ta sama maszyna F4H-1 osiągnęła prędkość średnią 2237,26 km/h w locie po okręgu na dystansie 100 kilometrów.. Operacja LANA.. — w celu uczczenia 50 rocznicy lotnictwa morskiego (.. L.. to.. rzymska liczba.. 50 natomiast.. ANA.. jest.. skrótem.. od.. Anniversary of Naval Aviation.. rocznica lotnictwa morskiego.. ).. 24 maja.. 1961.. samoloty Phantom przeleciały przez całą szerokość Stanów Zjednoczonych w ciągu niespełna 3 godzin kilkukrotnie tankując w powietrzu.. Najszybciej trasę z.. Los Angeles.. Nowego Jorku.. pokonał Phantom pilotowany przez porucznika Richarda Gordona z nawigatorem Bobbiem Longiem, który osiągając prędkość średnią 1400,28 km/h ukończył lot w 2 godziny i 47 minut.. Obaj członkowie załogi zostali w 1961 uhonorowani za ten wyczyn nagrodą.. Bendix Trophy.. Operacja Sageburner.. 28 sierpnia.. samolot F-4 Phantom osiągnął średnią prędkość 1452,826 km/h na dystansie 4,83 km (3.. mil.. ) lecąc przez cały czas na pułapie poniżej 40 m.. Podczas pierwszej próby bicia tego rekordu, która pojęto.. 18 maja.. zginął komandor porucznik marynarki J.. L.. Felsman, gdy na skutek awarii jego maszyna rozpadła się w locie.. Operacja Skyburner.. 22 grudnia.. zmodyfikowany Phantom ze specjalną instalacja paliwową z wtryskiem mieszanki metanolu i wody ustanowił rekord prędkości osiągając 2585,086 km/h.. 5 grudnia.. inny Phantom ustanowił rekord lotu ciągłego na pułapie 20 252,1 m.. Operacja High Jump.. — na początku 1962 ustanowiono serię rekordów wzlotu na zadany pułap w jak najkrótszym czasie.. Osiągnięte przez Phantoma wartości to: 34,523 sekundy na 3 000 metrów, 48,787 sekundy na 6000 metrów, 61,629 sekundy na 9000 metrów, 77,156 sekundy na 12 000 metrów, 114,548 sekundy na 15 000 metrów, 178,5 sekundy na 20 000 metrów, 230,44 sekundy na 25 000 metrów i 371,43 sekundy na 30 000 metrów.. Podczas ostatniej próby Phantom osiągnął około 30 480 m, ale rekord ten nie został oficjalnie uznany.. Ostatecznie na samolotach Phantom pobito 16 rekordów świata i z wyjątkiem operacji Skyburner wszystkie pozostałe ustanowiono na niezmodyfikowanych seryjnych maszynach.. Pięć z rekordów prędkości pozostało niepobitymi, aż do pojawienia sie w.. ciężkiego myśliwca przewagi powietrznej.. Największą zaletą Phantomów w manewrowych walkach powietrznych na krótkich dystansach była duża moc silników, która umożliwiała doświadczonemu pilotowi włączanie się i wyłączanie z walki w dowolnym momencie.. Relatywnie ciężki Phantom został zaprojektowany jako maszyna do walki na dużych dystansach przy pomocy kierowanych pocisków rakietowych z celami znajdującymi się poza zasięgiem wzroku, dlatego też znacznie ustępował zwrotnością myśliwcom radzieckim.. Chociaż maszyna miała podczas wykonywania ciasnych zakrętów tendencję do wpadania w niemożliwy do wyprowadzenia.. korkociąg.. ze względu na niekorzystne zjawisko.. rewersu lotek.. , to ogólnie Phantom był postrzegany przez pilotów jako maszyna prosta w pilotażu i niezawodna, pod warunkiem nieprzekraczania wartości granicznych.. 1972.. samoloty w wersji F-4E wyposażono w skrzydła ze.. skrzelami.. znacznie poprawiającymi ich zdolności manewrowe przy dużych.. jednak kosztem prędkości maksymalnej.. [8].. Poważną wadą Phantomów były silniki odrzutowe J79, które generowały bardzo duże ilości czarnego dymu, co ułatwiało zauważenie maszyn nawet z dużej odległości i stanowiło poważną niedogodność zwłaszcza w porównaniu z trudniej zauważalnymi mniejszymi maszynami przeciwnika.. Emisję dymu można było ograniczyć poprzez włączenie dopalacza, ale wtedy znacznie wzrastało zużycie paliwa.. [9].. Największą słabością samolotów F-4 Phantom był brak wbudowanego uzbrojenia strzeleckiego.. Stało się tak dlatego, że przez krótki czas uważano, iż wraz ze wzrostem prędkości samolotów do naddźwiękowych walka manewrowa na krótkich dystansach stanie się niemożliwa, a starcia powietrzne będą się toczyć z wykorzystaniem wyłącznie pocisków rakietowych.. W rzeczywistości przechwytywanie celów odbywało się głównie przy znacznie mniejszych poddźwiękowych prędkościach, a ówcześnie względnie nowe głowice termiczne pocisków rakietowych były jeszcze na tyle zawodne, że zestrzelenie jednego celu wymagało wystrzelenia kilku takich pocisków.. Na domiar złego stosowane podczas.. wojny w Wietnamie.. zasady przechwytywania celów wykluczały możliwość walki z wykorzystaniem pocisków rakietowych dalekiego zasięgu bez wcześniejszej identyfikacji wzrokowej.. Wielokrotnie dochodziło do sytuacji, gdy piloci Phantomów znajdowali się bezpośrednio za ogonem maszyny przeciwnika ale bez możliwości wystrzelenia naprowadzanych termicznie pocisków.. AIM-4 Falcon.. AIM-9 Sidewinder.. ze względu na zbyt małą odległość.. W 1967 należące do Sił powietrznych Phantomy F-4C zaczęto wyposażać w zasobniki SUU-16 lub SUU-23 zawierające 20 milimetrowe.. , które jednak ze względu na brak w kabinie maszyny specjalnego celownika praktycznie uniemożliwiało prowadzenie celnego ognia.. Niektóre z należących do piechoty morskiej samolotów wyposażano w dwa zasobniki z działkami Vulcan, ale z przeznaczeniem do atakowania celów naziemnych.. Poza bardzo małą celnością działek, stawiany przez zasobniki znaczny opór powietrza powodował ograniczenie osiągów maszyn.. Brak wbudowanego uzbrojenia strzeleckiego został definitywnie rozwiązany poprzez zainstalowanie w kadłubie wersji F-4E działka Vulcan.. F-4J Phantom marynarki wojennej lądujący na pokładzie.. USS „Saratoga”.. F-4S korpusu piechoty morskiej.. Pierwszą jednostką amerykańskiej marynarki wojennej wyposażoną w myśliwce Phantom była eskadra VF-121.. Peacemakers.. , która.. 30 grudnia.. rozpoczęła użytkowanie pierwszej wersji samolotów F4H-1F (F-4A).. Pierwszym użytkownikiem wersji myśliwsko-bombowej F4H-1 (F-4B) była stacjonująca w Bazie Lotniczej Marynarki Oceana (.. Naval Air Station Oceana.. ) eskadra VF-74.. Be-devilers.. , która otrzymała samoloty.. 8 lipca.. roku.. Piloci tej jednostki prowadzili testy kwalifikacyjne do lądowania na lotniskowcach, a w okresie od sierpnia 1962 do marca 1963 zostali jako pierwsi przebazowani na pokład lotniskowca.. USS „Forrestal”.. Drugą eskadrą wchodzącą w skład amerykańskiej floty atlantyckiej, wyposażoną w Phantomy F-4B była eskadra VF-102.. Diamondbacks.. , która rozpoczęła testy operacyjne na pokładzie lotniskowca.. „Enterprise”.. Jako pierwsza we flocie Pacyfiku samoloty F-4B otrzymała eskadra VF-114.. Aardvarks.. bazująca na pokładzie.. USS „Kitty Hawk”.. Po.. incydencie w Zatoce Tonkińskiej.. wyposażono  ...   kasetowych.. Pozostawiono również możliwość walki z celami powietrznymi przy pomocy pocisków.. Ponadto umożliwiono podwieszenie zasobnika z desygnatorem laserowym.. Pave Track.. lub wyrzutni niekierowanych pocisków rakietowych różnych typów.. Ze względu na nacisk jaki położono na przy modernizacji maszyny do standardu Terminator 2020 i jej głównym przeznaczeniem do ataków na cele naziemne nie uwzględniono możliwości wykorzystania pocisków AIM-120 AMRAAM.. Modernizacja objęła też instalację nowoczesnej stacji radiolokacyjnej ELTA EL/M-2032 z możliwością wykonywania zadań.. ratowniczo-poszukiwawczych SAR.. , która została zaadoptowana z prototypowego izraelskiego myśliwca.. IAI Lavi.. , którego program rozwojowy został przerwany na początku lat 90.. Chociaż program Terminator 2020 opierał się głównie na izraelskim Kurnass 2000 to zastosowano w nim również wiele nowych rozwiązań takich jak nowoczesne systemy HUD, HOTAS, urządzenia zakłócające stacje radiolokacyjne nieprzyjaciela, oraz wiele innych, a także nowe silniki General Electric J79.. Należący do RAF Phantom FGR.. 2 (F-4M).. Wielka Brytania zakupiła samoloty F-4 Phantom dla.. Royal Air Force.. Fleet Air Arm.. - lotnictwa brytyjskiej.. Royal Navy.. ze względu na przerwanie dwóch krajowych projektów nowoczesnych myśliwców.. BAC TSR-2.. Hawker Siddeley P.. 1154.. Konstrukcja brytyjskich Phantomów była podobna jak maszyn przeznaczonych dla korpusu amerykańskiej marynarki wojennej F-4J, a oznaczono je symbolami F-4K i F-4M.. Po wprowadzeniu do uzbrojenia samoloty zyskały nowe oznaczenia.. FG.. FGR.. zastępując maszyny konstrukcji brytyjskiej.. Hawker Hunter.. de Havilland Sea Vixen.. Brytyjskie Phantomy wyposażono w silniki turbowentylatorowe produkcji krajowej Rolls-Royce Spey o ciągu 91,25 kN z dopalaniem, które znacznie poprawiły charakterystyki maszyny podczas startu, a wiele podsystemów elektroniki pokładowej zastąpiono analogicznymi urządzeniami produkowanymi na.. Wyspach Brytyjskich.. Nowe jednostki napędowe wymagały większego przepływu powietrza, dlatego konieczne było powiększenie wlotów powietrza o 20% co znacząco wpłynęło na ograniczenie prędkości maksymalnej maszyny i jej charakterystyk podczas lotu na dużych pułapach.. Pomimo tego zasięg samolotów zwiększył się dzięki znacznie większej ekonomiczności silników Rolls-Royce'a.. Należące do brytyjskiej marynarki wojennej Phantomy wyposażono w wydłużaną hydraulicznie o 120 cm goleń podwozia dziobowego pozwalająca znacznie zwiększyć kąt natarcia maszyny podczas startu, co było zabiegiem koniecznym przy starcie ze znacznie mniejszych niż amerykańskie lotniskowców, takich jak.. HMS „Ark Royal”.. Pierwsza zbudowana zgodnie z brytyjską specyfikacją maszyna.. YF-4K.. została oblatana.. 27 czerwca.. roku, a.. YF-4M.. 17 lutego.. 1967.. Ostatecznie zamówienie na maszyny przeznaczone dla lotnictwa Royal Navy zostało ograniczone ze względu na redukcję liczby lotniskowców i rezygnację z budowy między innymi nowoczesnego.. CVA-01 „Queen Elizabeth”.. W rezultacie większość ze 160 brytyjskich Phantomów trafiło do RAF-u, gdzie pełniły rolę samolotów szturmowych i myśliwców przechwytujących dalekiego zasięgu.. Pod koniec lat 70.. szturmowe wersje Phantomów zastąpiono samolotami.. SEPECAT Jaguar.. , a wszystkie będące na wyposażeniu Royal Navy samoloty przekazano siłom powietrznym.. wojnie o Falklandy-Malwiny.. na wyposażenie RAF trafiło 15 wycofanych z US Navy Phantomów F-4J, oznaczonych nowym symbolem.. F-4J(UK).. , które uzupełniły stan eskadry myśliwskiej przeniesionej na.. Falklandy.. Myśliwskie wersje Phantomów wycofano ze służby w RAF w.. 1993.. roku zastępując je samolotami.. F3.. Należący do Fundacji Collingsa F-4D Phantom II pomalowany tak jak maszyna załogi Ritchie/DeBellevue z czasów wojny w Wietnamie.. Fundacja Collingsa z.. Massachusetts.. posiada jeden samolot F-4D Phantom bazujący w.. Houston.. w stanie.. Teksas.. i będący częścią wystawy „żywej historii”.. Środki finansowe na utrzymanie maszyny są pozyskiwane z darowizn od firm i osób prywatnych.. Maszyna ta została odrestaurowana, a jej pierwszy lot odbył się w sierpniu 1999.. Amerykański instytut badawczy.. Sandia National Laboritories.. wykorzystał samolot F-4 Phantom w celu przetestowania skutków uderzenia odrzutowca w.. reaktor jądrowy.. , aby określić prawdopodobieństwo jego zniszczenia podczas ewentualnego ataku terrorystycznego na.. elektrownię jądrową.. [26].. [27].. Podczas długoletniego okresu wykorzystywania Phantomów nadawano im różne nieoficjalne nazwy.. Jedną z nich był „Rhino” (od.. Nosorożec.. ) ze względu na długi charakterystyczny dziób i mocną, niemalże pancerną konstrukcję z wykorzystaniem.. Inne to „Double Ugly” (.. podwójnie brzydki.. ) lub „Double Ugly Flying Fucker” (w skrócie „DUFF”) jako żart z jego dwuosobowej załogi.. Ze względu na dużą liczbę zestrzeleń wrogich maszyn produkcji radzieckiego biura.. MiG.. nazywano go również „Wiodącym dystrybutorem części do MiG-ów” (.. World’s Leading Distributor of MiG Parts.. Ocenia się, że w służbie Stanów Zjednoczonych Phantomy zestrzeliły 277 samolotów MiG, a dodatkowe 116 padły łupem maszyn izraelskich.. Pozostałe określenia Phantomów to „Flying Anvil” (.. Latające kowadło.. ), „Big Iron Sled” (.. Wielkie żelazne sanie.. ) i „Louisville Slugger” (marka kija do.. baseballa.. amerykańskiej firmy.. Hillerich Bradsby.. , znanego wytwórcy sprzętu baseballowego).. Ze względu na doskonałe własności lotne Phantoma, pomimo kanciastej sylwetki, nazywano go przekornie „tryumfem ciągu nad aerodynamiką” (ang.. the triumph of thrust over aerodynamics.. Załogi niemieckich Phantomów ochrzciły swe maszyny takimi nazwami jak „Eisenschwein” (od.. niem.. Żelazny Wieprz.. ), „Fliegender Ziegelstein” (.. Latająca Cegła.. ), „Luftverteidigungsdiesel” lub „Luftwaffediesel” (.. Diesel Obrony Powietrznej.. Ropniak Luftwaffe.. od chmury czarnych spalin generowanych przez pierwsze silniki Phantomów), a także „Ölofen” (.. Olejak.. Nawiązując do pisowni oficjalnej nazwy Phantom, wytwórnia McDonnell wyprodukowała serię naszywek na rękaw.. Pilot Phantoma został określony jako „Phantom Phlyer”, drugi członek załogi „Phantom Pherret” (od ang.. słowa.. ferret.. - przeszukiwać), natomiast fanów myśliwca określono jako „Phantom Phanatics” (.. fanatycy Phantoma.. Oni z kolei nazwali samolot „Phabulous Phantom” (.. fantastyczny Phantom.. Pozostała obsługa naziemna to zgodnie z konwencją „Phantom Phixers” (dosłownie.. Monterzy Phantomów.. Formacja samolotów F-4J Phantom zespołu akrobacyjnego US Navy.. F-4J Phantom II z 74 Eskadry Myśliwskiej (VF-74) ląduje na pokładzie lotniskowca.. – dwie maszyny prototypowe dla US Navy.. F4H-1F (F-4A).. – dwumiejscowy myśliwiec pokładowy US Navy zdolny do działania w każdych warunkach, napędzany silnikami J79-GE-2 i -2A o ciągu 71,6 kN każdy z dopalaniem.. W 1962 zmieniono oznaczenie maszyn na F-4A.. Zbudowano 47 egzemplarzy.. TF-4A.. – kilka maszyn wersji F-4A przebudowanych na dwumiejscowe samoloty szkolno-treningowe.. F4H-1 (F-4B).. – dwumiejscowy pokładowy samolot szturmowy dla US Navy i piechoty morskiej napędzane silnikami J79-GE-8A i -8B o ciągu 75,4 kN każdy z dopalaniem.. W 1962 zmieniono oznaczenie na F-4B.. Zbudowano 649 egzemplarzy.. DF-4B.. – maszyny w wersji F-4B przebudowane na samoloty kontroli celów powietrznych.. EF-4B.. – jeden F-4B przebudowany na samolot do treningu z systemem.. ECM.. NF-4B.. – maszyny w wersji F-4B przeznaczone do celów testowych.. QF-4B.. – 7 maszyn wersji F-4B przebudowanych na bezzałogowe naddźwiękowe cele powietrzne.. F4H-1P (RF-4B).. – Phantom F-4B w wersji rozpoznania taktycznego dla piechoty morskiej, z wydłużonym o 1,4 m dziobem i mniejszą stacją radiolokacyjną.. AN/APQ-99.. W trzech komorach zainstalowano kamery do fotografii prostopadłej i pod kątem na niskich i wysokich pułapach.. Ponadto maszyny te przenosiły zasobniki AN/APQ-102 z radarem bocznym SLAR, systemem obserwacji w podczerwieni AN/AAD-4 i systemami przeciwdziałania radioelektronicznego ECM ALQ-126.. W przeciwieństwie do rozpoznawczych Phantomów RF-4C w tych maszynach kamery zamontowano na obrotnicach umożliwiających sterowanie nimi z kabiny.. W 1975 roku samoloty zmodernizowano w ramach projektu.. SURE.. Sensor Update and Refurbishment Effort.. Zbudowano 46 egzemplarzy, które wycofano w 1990.. – tymczasowe oznaczenie sił powietrznych dla samolotu F-4C.. – dwumiejscowy taktyczny myśliwiec z możliwością atakowania celów naziemnych dla amerykańskich sił powietrznych.. Maszyna mogła przenosić szerokie spektrum uzbrojenia włącznie z pociskami rakietowymi.. AGM-12 Bullpup.. , oraz broń jądrową.. Zastosowano instalację do tankowania w powietrzu sztywnym przewodem, oraz zdwojone układy sterowania w obu kabinach.. Zbudowano 583 egzemplarzy.. EF-4C Wild Weasel IV.. – myśliwiec F-4C przebudowane do roli samolotów.. i walki radioelektronicznej.. Wyposażony w systemy do ostrzegania przed opromieniowaniem wiązką radarową, oraz zakłócania wrogich stacji radiolokacyjnych.. Miał możliwość przenoszenia pocisków przeciwradarowych.. AGM-45 Shrike.. i bomb kasetowych, ale bez możliwości odpalania pocisków.. AGM-78 Standard ARM.. Wiele maszyn tego typu przywrócono do pierwotnej wersji F-4C.. RF-4C.. – zdolny do działania w każdych warunkach pogodowych samolot rozpoznawczy dla USAF.. Wyposażony podobnie jak wersja RF-4B, ale z większym spektrum wyboru kamer włącznie ze specjalną kamerą LOROP zdolną do fotografowania celów oddalonych o 160 km.. Wiele samolotów tego typu wyposażono w specjalną, powiększoną część dziobową.. Specjalną odmianą tej wersji miał być samolot.. RF-4C(H).. H.. hunter.. – myśliwy), którego zadaniem miało być śledzenie wojsk wietnamskich na.. szlaku Ho Chi Minha.. Shed Light.. Ostatecznie, żaden z Phantomów nie został przebudowany do tej wersji.. Chociaż maszyny wersji RF-4C zostały pozbawione uzbrojenia to pozostawiono im możliwość przenoszenia broni jądrowej na centralnym podkadłubowym węźle podwieszeń.. Zmodernizowane Phantomy RF-4C były intensywnie wykorzystywane podczas.. operacji Pustynna Burza.. Łącznie zbudowano 505 maszyn tego typu.. YRF-110A (YRF-4C).. – dwie maszyny prototypowe wykorzystywane do opracowania wersji rozpoznawczej RF-4C.. – samolot F-4C z unowocześnionym wyposażeniem awionicznym i nowym radarem AN/APQ-109.. Został oblatany w czerwcu 1965 roku, a trzech latających na tej wersji pilotów USAF uzyskało podczas wojny w Wietnamie status asa myśliwskiego.. Łącznie zbudowano 825 egzemplarze.. EF-4D Wild Weasel IV.. – Phantomy F-4D przebudowane do zadań Wild Weasel.. W przeciwieństwie do wcześniejszej wersji EF-4C posiadały możliwość przenoszenia większych pocisków przeciwradarowych AGM-78 Standard ARM.. Przebudowano jedynie dwa egzemplarze.. – wersja dla USAF wyposażona w zabudowane w kadłubie wielolufowe.. , radar AN/APQ-120, silniki J79-GE-17 o ciągu z dopalaniem 79,379 kN każdy.. Późniejsze wersje wyposażono w ramach programu.. Agile Eagle.. sloty.. na krawędziach natarcia co znacznie poprawiło zwrotność maszyn, ale zmniejszyło prędkość maksymalną.. Od wersji Block 53 maszyny te posiadały możliwość przenoszenia pocisków.. , oraz generujące mniej dymu silniki J79-GE-17C lub -17E.. Pierwszy lot Phantoma F-4E odbył się.. 7 sierpnia.. , a łącznie zbudowano 1370 maszyn.. Była to najliczniej budowana wersja Phantoma.. F-4E(F).. – proponowana jednomiejscowa uproszczona wersja samolotu F-4E dla niemieckich Luftwaffe, która jednak nie została zrealizowana.. F-4E Kurnass 2000.. – zmodernizowany izraelski F-4E Phantom z radarem AN/APG-76 i możliwością przenoszenia pocisków AGM-142 Popeye.. F-4E Peace Icarus 2000.. – samoloty F-4E zmodernizowane dla greckich sił powietrznych poprzez zmianę radaru na AN/APG-65GY, dodanie możliwości przenosznia pocisków.. , oraz w system naprowadzający Litening.. F-4E Terminator 2020.. – tureckie F-4E zmodernizowane przez firmy izraelskie.. QF-4E.. – zdalnie sterowany cel powietrzny.. F-4EJ.. – dwumiejscowy, zdolny do działania w każdych warunkach myśliwiec Japońskich Powietrznych Sił Samoobrony zbudowany na bazie F-4E Phantom i pozbawiony możliwości atakowania celów naziemnych.. Budowany na licencji w Japonii przez.. Łącznie powstało 140 egzemplarzy z czego 138 w fabrykach Mitsubishi.. – zmodernizowana wersja F-4EJ z nowocześniejszą awioniką, nową stacją radiolokacyjną AN/APG-66J i możliwością atakowania celów naziemnych, oraz przenoszenia pierwszego japońskiego pocisku przeciwokrętowego.. ASM-1.. EF-4EJ.. – kilka samolotów zmodernizowanych do roli maszyn treningowych z systemami ECM.. F-4E(S).. – trzy izraelskie F-4E zmodernizowane do roli szybkich samolotów rozpoznawczych będące tańszą alternatywą dla opracowywanych maszyn F-4X.. Wyposażenie maszyn tej wersji stanowiły zainstalowana w części dziobowej kamera LOROP o ogniskowej 168 cm oraz kamera do fotografii pionowej.. Dalszy los tych samolotów, ani przebieg ich służby nie jest znany.. RF-4E.. – nieuzbrojona wersja rozpoznawcza przeznaczona na eksport.. Odbiorcy w większości zmodernizowali te maszyny przywracając im możliwość przenoszenia uzbrojenia.. Kilka należących do Luftwaffe maszyn przystosowano do pełnienia misji.. w ramach programu.. Zbudowano 149 egzemplarzy.. RF-4EJ.. – dwumiejscowa maszyna rozpoznawcza przeznaczona dla lotnictwa Japonii.. Powstało 14 egzemplarzy.. RF-4EJ Kai.. – unowocześniona wersja RF-4EJ ze zmodyfikowaną awioniką i radarem AN/APG-66J.. YF-4E.. – jedna z maszyn prototypowych YRF-4C przebudowana do wersji YF-4E i wykorzystywana do rozwoju myśliwca F-4E, oraz w ramach programów.. fly-by-wire.. Precision Aircraft Control Technology.. (PACT) i.. Control Configured Vehicle.. (CCV).. F-4F.. – należące do Luftwaffe samoloty wersji F-4E, które uposzczono i pozbawiono możliwości przenoszenia pocisków AIM-7 Sparrow.. Zbudowano 175 egzemplarzy.. F-4F ICE.. – zmodyfikowany F-4F ze stacją radiolokacyjną AN/APG-65 i pociskami AIM-120 AMRAAM.. TF-4F.. – niemiecka wersja szkolna ze zdwojonymi urządzeniami sterowniczymi.. F-4G.. – 12 należących do US Navy maszyn F-4B wyposażonych w cyfrową magistralę do przesyłu danych AN/ASW-21 umożliwiającą automatyczne lądowanie na lotniskowcu.. Jeden z samolotów tej wersji został zestrzelony a pozostałych 11 przywrócono do oryginalnej konfiguracji F-4B.. F-4G Wild Weasel V.. – Phantomy wersji F-4E przebudowane dla USAF do zadań.. (SEAD).. Wyposażone w stację radiolokacyjną AN/APQ-120 oraz możliwość przenoszenia pocisków przeciwradarowych AGM-45 Shrike, AGM-78 Standard ARM i.. Szeroko wykorzystywane podczas działań w Zatoce Perskiej, operacji.. Provide Comfort.. (ochrony.. Kurdów.. zamieszkujących północne rejony.. Iraku.. ) oraz operacji.. Southern Watch.. (nadzoru respektowania zakazu przekraczania 33 równoleżnika).. Przebudowano 116 egzemplarzy.. QF-4G.. F-4H.. – oznaczenie nieużywane, aby uniknąć pomyłek z pierwszym (przed 1962 rokiem) oznaczeniem Phantoma F4H.. F-4J.. – unowocześniona wersja myśliwca F-4B dla amerykańskiej marynarki wojennej i korpusu piechoty morskiej.. Główny nacisk położono na poprawienie własności maszyn podczas walk powietrznych poprzez zastosowanie nowych silników J79-GE-10 o ciągu z dopalaniem 79,374 kN każdy, stacji radiolokacyjnej AN/APG-59 z możliwością obserwowania przestrzeni także pod samolotem, większych kół podwozia głównego, slotów na statecznikach poziomych,.. opuszczanych pod kątem 16,5° po wysunięciu podwozia, co znacznie obniżało prędkość lądowania,.. foteli wyrzucanych.. klasy.. zero-zero.. , oraz z rozszerzonymi możliwościami ataku na cele naziemne.. Zbudowano 522 egzemplarze.. – oznaczenie 15 bardzo krótko wykorzystywanych przez US Navy samolotów F-4J zakupionych przez.. w 1984.. Maszyny te zostały zmodernizowane do standardu F-4S przy wykorzystaniu brytyjskiej awioniki.. Do 1991 znajdowały się na wyposażeniu 74 eskadry RAF zastępując brytyjskie Phantomy wysłane na Falklandy.. DF-4J.. – jedna maszyna przebudowana dla potrzeb sterowania celami powietrznymi.. EF-4J.. – dwa Phantomy F-4J przebudowane na maszyny do ćwiczeń z ECM.. YF-4J.. – do tej wersji przebudowano trzy samoloty F-4B, które następnie zostały uzyte jako platforma testowa do opracowania nowszej odmiany F-4J.. F-4K.. – samoloty wersji F-4J przeznaczone dla lotnictwa marynarki brytyjskiej.. , których celem było zastąpienie przestarzałych.. De Havilland Sea Vixen.. [28].. Pod oznaczeniem brytyjskim.. Phantom FG.. pełniły rolę samolotów myśliwsko-szturmowych.. Dla potrzeb Royal Navy maszyny te wyposażono w składany w składany dziób i wydłużoną goleń podwozia dziobowego.. Zastosowano też mocniejsze brytyjskie silniki turbowentylatorowe Rolls-Royce Spey 202, które wymagały powiększenia kadłuba, ale pozwalały dzięki większemu ciągowi na start z mniejszych niż amerykańskie lotniskowców brytyjskich.. Z pokładów okrętów Royal Navy operowały wspólnie z.. Blackburn Buccaneer.. Dostawy rozpoczęto w 1968 roku, ale ze względu na rezygnację z budowy planowanych lotniskowców zmniejszono zamówienie na Phantomy przekazując 20 maszyn ostatniej partii RAF-owi jeszcze przed wprowadzeniem do służby w Royal Navy.. Pozostałe maszyny przekazano do RAF-u w 1978.. Łącznie zbudowano 50 maszyn.. – dwie maszyny prototypowe wykorzystane do opracowania wersji F-4K.. F-4L.. – oznaczenie kilku proponowanych znacznie nowoczesniejszych wersji, między innymi samolotu.. Model 98FOA.. z silnikami Rolls-Royce Spey i uzbrojonych w pociski rakietowe.. AIM-54 Phoenix.. F-4M.. – taktyczny samolot myśliwski, szturmowy i rozpoznawczy opracowany dla RAF na bazie F-4K.. W brytyjskich siłach powietrznych oznaczony jako.. Phantom FGR.. , został zamówiony po rezygnacji z programu budowy samolotu.. Napęd maszyny stanowiły silniki Rolls-Royce Spey.. Zbudowano 116 egzemplarzy.. Phantomy zastąpiły bombowce.. English Electric Canberra.. i mysliwce.. , same z kolei zostały zastąpione pod koniec lat 70.. przez mysliwsko-szturmowe.. – dwie maszyny prototypowe wykorzystane do opracowania wersji F-4M.. F-4N.. – zmodernizowane w ramach projektu.. Bee Line.. samoloty wersji F-4B.. Wprowadzono takie same zmiany jak w F-4J, oraz silniki o niższej emisji dymu.. Oblatany.. 4 czerwca.. Łącznie zbudowano 228 egzemplarzy.. QF-4N.. – maszyny F-4N przebudowane na naddźwiękowe zdalnie sterowane cele powietrzne.. F-4S.. – zmodernizowane Phantomy F-4J wyposażone w silniki o niższej emisji dymu, wzmocnioną konstrukcję płatowca i poprawiające zwrotność sloty na krawędziach natarcia.. Przebudowano 302 maszyny.. QF-4S.. – samoloty F-4S przebudowane na naddźwiękowe cele powietrzne.. ↑.. Początkowo samolot nosił oznaczenie AH „Super Demon” zmienione później na F4H.. Docelowe oznaczenie F-4 uzyskał w.. roku w ramach unifikacji oznaczeń dla wszystkich rodzajów wojsk amerykańskich wprowadzonej na polecenie sekretarza obrony.. Wewnętrzne oznaczenie fabryczne maszyny wykorzystywane przez wytwórnie McDonnell to Model 98.. ↑.. 2,0.. 2,1.. McDonnell YF4H-1 Phantom II.. [dostęp 21 września 2011].. David S.. Lewis Jr.. Personal Memoirs.. 4,0.. 4,1.. 4,2.. Greg Goebel:.. The McDonnell F-4 Phantom.. 1 lipca 2006.. [dostęp 5 września 2007].. 5,0.. 5,1.. 5,2.. 5,3.. 5,4.. 5,5.. 5,6.. 5,7.. 5,8.. David Donald, Jon Lake:.. McDonnell F-4 Phantom: Spirit in the Skies.. Londyn: AIRtime Publishing, 2002.. ISBN 1-880588-31-5.. 6,0.. 6,1.. 6,2.. 6,3.. F-4 Phantoms Phabulous 40th.. W:.. Integrated Defense Systems.. [on-line].. [dostęp 3 września 2007].. 7,0.. 7,1.. 7,2.. 7,3.. 7,4.. William Green:.. The Great Book of Fighters.. St.. Paul, Minnesota: MBI Publishing, 2001.. ISBN 0-7603-1194-3.. 8,0.. 8,1.. Robin Higham:.. Flying Combat Aircraft of USAAF-USAF (Vol.. 2).. Manhattan, Kansas: Sunflower University Press, 1978.. ISBN 0-8138-0375-6.. McDonnell Douglas F-4S Phantom.. MAPS Air Museum.. Istnienie Nguyena Toona nie zostało potwierdzone wiarygodnymi dokumentami ani przez wywiad amerykański, ani przez stronę wietnamską.. Fotografie samolotów pilotowanych jakoby przez pułkownika Toona przedstawiały myśliwce MiG-17 o numerze 3020 i MiG-21 o numerze 4326 z wieloma, prawdopodobnie 13 czerwonymi gwiazdkami, oznaczającymi liczbę zestrzelonych amerykańskich samolotów.. Diego Zampini:.. North Vietnamese Aces.. [dostęp 2 października 2007].. Roy Grossnick:.. United States Naval Aviation, 1910-1995.. Annapolis.. Maryland.. : Naval Historical Center, 1997.. ISBN 0-16-049124-X.. Phantom Variants.. [dostęp 4 października 2007].. Marcelle Size Knaack:.. Encyclopedia of US Air Force Aircraft and Missile Systems: Volume 1 Post-World War II Fighters 1945-1973.. Waszyngton: Office of Air Force History, 1978.. ISBN 0-912799-59-5.. 15,0.. 15,1.. 15,2.. 15,3.. 15,4.. 15,5.. 15,6.. Joe Baugher:.. Phantom Service with USAF.. 16,0.. 16,1.. 16,2.. 16,3.. Vietnam War Almanac.. 17,0.. 17,1.. McDonnell F-4D Phantom II.. [dostęp 11 października 2007].. Air Force Magazine - May 2014 - Airpower Classics.. 19,0.. 19,1.. W: Larry Davis:.. F-4 Phantom II in Action.. Squadron/Signal Publications, 1984.. ISBN 0-89747-154-7.. iranian_F_4_Phantom_LOSSES.. Iranian Air-to-Air Victories, 1982-Today.. Phantoms Phorever, Part 3: Israel.. [dostęp 29 października 2007].. Japan gearing up to acquire F-35 fighters.. 23 listopada 2009.. [dostęp 23 listopada 2009].. [zarchiwizowane z.. adresu.. 2012-12-19].. Lockheed Martin to Upgrade Radar for Reconnaissance Version of Japan's F-15.. 19 czerwca 2007.. Sandia's fact sheet.. [dostęp 28 października 2008].. Internet Archive.. Film przedstawiający sekwencje ujęć z poszczególnych kamer podczas eksperymentu Sandia National Laboratories.. Keith P.. Draycott:.. McDonnell Douglas Phantom FG-1 / FGR-2.. Royal Air Force History.. The Royal Air Force.. [dostęp 6 listopada 2007].. Peter M.. Bowers Enzo Angellucci —.. The American Fighter.. Nowy Jork: Orion Books, 1987.. ISBN 0-517-56588-9.. David Donald Jon Lake —.. Encyclopedia of World Military Aircraft.. Londyn: AIRtime Publishing, 1996.. ISBN 1-880588-24-2.. William Green Gordon Swanborough —.. Robin Higham Carol Williams —.. Chris Hobson —.. Vietnam Air Losses, USAF, USN, USMC, Fixed-Wing Aircraft Losses in Southeast Asia 1961–1973.. North Branch, Minnesota: Specialty Press, 2001.. ISBN 1-85780-115-6.. Lloyd S.. Jones —.. U.. S.. Fighters: 1925-1980s.. Fallbrook, California: Aero Publishers, Inc.. , 1975.. ISBN 0-8168-9200-8.. Marcelle Size Knaack —.. Gordon Swanborough Peter Bowers —.. United States Military Aircraft Since 1909.. Waszyngton: Smithsonian, 1989.. ISBN 0-87474-880-1.. Michael J.. H.. Taylor —.. Jane’s American Fighting Aircraft of the 20th Century.. Nowy Jork: Mallard Press, 1991.. ISBN 0-7924-5627-0.. Ray Wagner —.. American Combat Planes, Third Enlarged Edition.. Nowy Jork: Doubleday, 1982.. ISBN 0-385-13120-8.. Roy Grossnick —.. Naval Historical Center, Annapolis, Maryland, 1997.. Larry Davis —.. W: F-4 Phantom II in Action.. Phabulous Phantom 1958-2008.. – witryna sympatyków samolotów F-4 Phantom II.. Data dostępu:.. 6 listopada.. 2007.. Witryna.. F-4 Phantom II Society.. Witryna 8 Taktycznego Skrzydła Myśliwskiego „Wolf Pack”.. „Silver Lobos” fly into retirement.. artykuł w witrynie Air Force Link.. F-4 Phantom w witrynie Aerospaceweb.. org.. K.. Loftin Jr.. Quest for Performance: The Evolution of Modern Aircraft: NASA SP-468.. p.. •.. d.. e.. Amerykańskie.. samoloty.. śmigłowce.. wojskowe z okresu po 1945.. Samoloty myśliwskie.. FJ.. F-5.. F-8.. F-9.. F-11.. F-14.. F-15.. F-15E.. F-16.. F/A-18.. F/A-18E/F.. F-22.. F-80.. F-82.. F-84.. F-84F.. F-86.. F-89.. F-94.. F-100.. F-101.. F-102.. F-104.. F-105.. F-106.. F-111.. FH-1.. F2H.. F3D.. F3H.. F6U.. F7U.. F8F.. F9F.. Samoloty bombowe.. B-1.. B-2.. B-36.. B-45.. B-47.. B-50.. B-52.. B-57.. B-58.. B-66.. F-117.. Samoloty szturmowe.. A-1.. A-2.. A-3.. A-4.. A-5.. A-6.. A-7.. A-10.. A-26.. A-37.. AC-47.. AC-130.. AM.. AV-8B.. Samoloty patrolowe.. zwalczania okrętów podwodnych.. AF-2/3.. P-2.. P-3.. P-8.. P4M.. P5M.. P6M.. S-2.. S-3.. Samoloty rozpoznawcze.. E-1.. E-2.. E-3.. E-6.. EA-6B.. E-8.. RF-61C.. EC-121.. SR-71.. RC-135.. U-2.. Samoloty obserwacyjne.. O-1.. O-2.. OV-1.. OV-10.. Samoloty.. szkolno-treningowe.. T-6.. T-28.. T-33.. T-34.. T-37.. T-38.. T-43.. Samoloty transportowe.. C-5.. C-7.. C-8.. C-17.. C-20A/B/C/D/E.. C-20F/G/H/J.. C-23.. C-32.. C-74.. C-97.. C-118.. C-119.. C-123.. C-124.. C-130.. C-131.. C-133.. C-135.. C-141.. Śmigłowce.. pionowzloty.. AH-1.. AH-64.. CH-34.. CH-37.. CH-46.. CH-47.. CH-53.. CH-53E.. CH-54.. MH-6.. MH-53.. OH-6.. OH-58.. SH-2.. SH-2G.. SH-3.. SH-60.. UH-1.. UH-19.. UH-60.. V-22.. Bezzałogowe.. AQM-91.. BQM-74.. D-21.. FQM-151.. Q-2.. MQM-105.. ScanEagle.. MQ-1/RQ-1.. RQ-2.. RQ-3.. RQ-4.. RQ-5.. RQ-6.. RQ-7.. RQ-8A.. MQ-9.. RQ-21.. RQ-170.. Konstrukcje doświadczalne.. i prototypy.. A-12.. A2D.. AH-56.. Bird of Prey.. Charger.. F5D.. F-20.. F-107.. RAH-66.. S-67.. S-92.. S-97.. Sioux Scout.. KingCobra.. Skyrocket.. Skystreak.. Tacit Blue.. T-46.. X-21.. XB-46.. XB-48.. XC-99.. XB-51.. XB-70.. XCG-20.. XC-120.. XF10F.. XF-85.. XF-87.. XF-88.. XF-90.. XF-91.. XF-92.. XF-103.. XF-108.. XF-109.. XP-79.. XT-30.. YA-9.. YAH-63.. YAL-1.. YB-35.. YB-49.. YC-125.. YF-12.. YF-17.. YF-23.. YF-93.. YF-95.. YF-96.. VZ-2.. php?title=McDonnell_Douglas_F-4_Phantom_II oldid=40353765.. Kategorie.. Artykuły na medal.. Amerykańskie samoloty bombowe po 1945.. Amerykańskie samoloty myśliwskie po 1945.. McDonnell.. Amerykańskie samoloty pokładowe.. Ukryta kategoria:.. Wyróżnione artykuły.. Artykuł.. Edytuj.. Edytuj kod źródłowy.. Cytowanie tego artykułu.. Basa Jawa.. Latviešu.. മലയ ള.. မ န မ ဘ သ.. 粵語.. Edytuj linki.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 10:49, 6 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/McDonnell_Douglas_F-4_Phantom_II
    Open archive

  • Title: Hawker Hunter – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Hawker Hunter w barwach lotnictwa jordańskiego.. Hawker Siddeley.. samolot myśliwski.. Konstrukcja.. półskorupowa.. duralowa.. 1 pilot.. 21 lipca 1951.. 1 × Rolls-Royce Avon 207,.. turboodrzutowy.. 45,13 kN.. 10,26 m.. 14,00 m.. 4,01 m.. 32,42 m².. 6405 kg.. 11 158 kg.. 1150 km/h.. 87,4 m/s.. 15 240 m.. 3060 km (przelot).. 715 km.. 4 ×.. działko ADEN.. kal.. 30 mm.. do 3400 kg uzbrojenia podwieszanego na 4 zamkach.. Abu Zabi.. Arabia Saudyjska.. Belgia.. Chile.. Dania.. Holandia.. Irak.. Indie.. Jordania.. Katar.. Kenia.. Kuwejt.. Liban.. Oman.. Peru.. Rodezja.. /.. Zimbabwe.. Singapur.. Somalia.. Szwecja.. Szwajcaria.. Hawker Hunter w Luftwaffe Museum w Berlinie.. – "myśliwy") –.. brytyjski.. wykorzystywany przez.. RAF.. oraz siły powietrzne 19 innych krajów.. Hawker Hunter był samolotem o skośnych skrzydłach – pojawił się w miejsce wyposażonego w skrzydła proste samolotu.. Hawker Sea Hawk.. Łącznie zbudowano 1972 maszyny w macierzystej wytwórni.. oraz na licencji w.. Belgii.. Holandii.. Wersje myśliwskie.. Wersje szkolno-treningowe.. Wersje bombowo-szturmowe.. Opis konstrukcji.. Wersje samolotu Hawker Hunter.. Użytkownicy Hunterów.. Wykorzystanie Hunterów w Wielkiej Brytanii.. Służba w Szwajcarii i Singapurze.. Szwedzkie Siły Powietrzne.. Wykorzystanie bojowe samolotów Hunter.. Kryzys sueski (1956).. Wojna sześciodniowa (1967).. Aden.. Rewolta w Brunei i konfrontacja z Borneo.. Konflikty indyjsko-pakistańskie.. Druga Wojna Kaszmirska (1965).. 1971.. Ciekawostki.. Początki myśliwca Hunter są związane z samolotem pokładowym o prostych skrzydłach –.. W celu poprawienia jego osiągów i wypełnienia wymagań Ministerstwa Lotnictwa Wielkiej Brytanii oznaczonych numerem E.. 38/46 główny konstruktor wytwórni.. Sidney Camm.. , zaprojektował prototypowy samolot oznaczony jako.. Hawker P.. 1052.. , który był właściwie wersją Sea Hawka ze skrzydłami skierowanymi skośnie – pod kątem 35 stopni.. Osiągi tego.. oblatanego.. w grudniu 1948 samolotu były bardzo dobre i, zdaniem zarządu wytwórni.. , miał on szansę po wprowadzeniu niezbędnych zmian i ulepszeń stać się myśliwcem, który mógłby być produkowany seryjnie.. Korzystając z własnych środków wytwórni przebudowano drugi egzemplarz prototypowego P.. 1052 na nowy samolot.. 1081.. ze skośnym usterzeniem ogonowym oraz zaprojektowaną na nowo tylną sekcją kadłuba i, w przeciwieństwie do Sea Hawka, nie z dwoma, a z jednym wylotem powietrza silnika odrzutowego.. Maszyna ta została oblatana.. 19 czerwca.. 1950.. roku i okazała się konstrukcją na tyle obiecującą, że wzbudziła zainteresowanie.. Sił Powietrznych Australii.. Rok po oblataniu samolot uległ katastrofie, co uniemożliwiło kontynuowanie prac rozwojowych.. Tymczasem Ministerstwo Lotnictwa wydało kolejną specyfikację F.. 43/46 na dzienny (tj.. zdolny do operowania tylko w ciągu dnia).. o napędzie odrzutowym.. Sidney Camm w celu sprostania nowym wymaganiom zaprojektował bazującą na pierwszym prototypie P.. 1052 maszynę napędzaną nowym silnikiem.. Rolls-Royce'a.. typu.. Avon.. , który – w przeciwieństwie do zastosowanego w Sea Hawku.. Rolls-Royce'a Nene.. – miał.. sprężarkę osiową.. , co przyczyniło się do zmniejszenia rozmiarów tego silnika, z jednoczesnym uzyskaniem większego ciągu.. Początkowo maszyna miała jeden wlot powietrza na dziobie i usterzenie ogonowe w kształcie litery.. T.. ; później – w celu zwiększenia stabilności konstrukcji – usterzenie zmieniono, a zamiast jednego wlotu powietrza zastosowano dwa, zapewniając tym samym miejsce na uzbrojenie i.. w przedniej części kadłuba.. Pierwszy prototyp oznaczony jako.. P.. 1067.. został oblatany.. 20 lipca.. 1951.. Napęd maszyny stanowił silnik Avon 103 o ciągu 28,91 kN taki sam jak zastosowany w.. bombowcu.. Druga maszyna prototypowa została wyposażona w mocniejszy.. silnik turboodrzutowy.. Avon 107 o ciągu 33,58 kN, seryjną.. awionikę.. oraz uzbrojenie i oblatana.. 5 maja.. 1952.. Trzecia maszyna testowa oblatana.. 30 listopada.. 1952 została próbnie wyposażona w inny silnik ze sprężarką osiową produkcji wytwórni.. Armstrong Siddeley.. Sapphire 101.. o ciągu 35,59 kN.. Ministerstwo Zaopatrzenia (.. Ministry of Supply.. ) zamówiło produkcyjną wersję Huntera w marcu 1950, na rok przed jego oblataniem.. Pierwsza maszyna serii informacyjnej, tj.. serii przeznaczonej do testów poligonowych, a poprzedzającej serię produkcyjną,.. Hunter F.. wzbiła się w powietrze.. 16 marca.. roku; napędzana była silnikiem Avon 113 o ciągu 33,80 kN.. Łącznie zbudowano 20 samolotów z licznymi rozwiązaniami nie uwzględnionymi w późniejszych maszynach seryjnych.. Dwa najważniejsze z nich to specjalne.. klapy.. strumieniowe.. z przedmuchem powietrza doprowadzonego z silnika odrzutowego i kadłub skonstruowany zgodnie z.. regułą pól.. Poza serią informacyjną zbudowano jeszcze 119 maszyn wersji F.. Z ogólnej liczby 139 samolotów 113 powstało w fabryce w Kingston, a 26 w Blackpool.. Kolejną wersją Huntera, był samolot oznaczony jako.. napędzany silnikiem Armstrong Siddeley Sapphire 101 i oblatany.. 14 października.. 1953 roku.. Chociaż silnik ten był ekonomiczniejszy od Avona, miał szereg wad; zbudowano w związku z tym tylko 45 maszyn wersji F.. Huntery obu wersji F.. 1 i F.. 2 zostały wdrożone do produkcji w ramach priorytetowego programu, który zakładał szybkie wprowadzenie ich do służby.. Wskutek pośpiechu konstrukcja była w znacznym stopniu niedopracowana; w zamierzeniu braki miały być usuwane już w fazie produkcji.. Największą z wad obu maszyn był bardzo mały zapas paliwa; pozwalał on na lot nie dłuższy niż godzinny.. Wśród 37 samolotów wersji F.. 1 i 5 wersji F.. 2, które uległy wypadkowi, właśnie brak paliwa był przyczyną największej liczby tego rodzaju zdarzeń.. Jednego tylko dnia.. 8 lutego.. 1956.. roku rozbiło się sześć z ośmiu samolotów Hunter F.. 1 odbywających loty; ze względu na złą pogodę samoloty zostały skierowane na inne lotnisko, ale z powodu braku paliwa sześć z nich nie było w stanie dolecieć do celu.. Piloci czterech maszyn katapultowali się, a jeden wylądował bez pomocy silnika.. Szósty pilot również próbował lądować z wyłączonym silnikiem, jednak maszyna uległa rozbiciu.. Dwa pozostałe Huntery wylądowały szczęśliwie – podczas kołowania jednej z nich zabrakło paliwa.. Kolejna maszyna.. Hawker Hunter F.. została zbudowana tylko w jednym egzemplarzu i posłużyła do pobicia rekordu prędkości: osiągnęła 1171 km/h.. 3 w odróżnieniu od wcześniejszych maszyn miał ostro zakończony dziób i został pomalowany na czerwono.. Za sterami maszyny podczas bicia rekordu siedział.. Neville Duke.. W celu zwiększenia zapasu paliwa zaprojektowano nowe skrzydło mieszczące w krawędzi natarcia większe zbiorniki paliwa o pojemności 1883 litrów, o 350 więcej niż w poprzednich modelach oraz dwa umocowane do płatów na stałe zbiorniki o pojemności 454 litrów.. Pierwszą maszyną wyposażoną w ten typ skrzydła był 114 seryjny F.. 1 zbudowany w fabryce w Kingston.. Samolot został oblatany.. 20 października.. roku jako nowa wersja –.. Pierwsze dostawy maszyn rozpoczęto w marcu.. ; trafiły one w liczbie 249 egzemplarzy do 20 eskadr RAF-u.. Pierwsze 157 maszyn tej serii wyposażono w taki sam silnik Avon 113 jak w samolotach Hunter F.. 1; później, podobnie jak w pozostałych maszynach F.. 4, wymieniono je na nowocześniejszy RA.. 15 Avon 115.. Ostatnie maszyny z tej serii wyposażono w najnowsze ówcześnie silniki RA.. 21 Avon Mk.. 21.. Kadłub maszyny został wzmocniony w celu przeciwdziałania naprężeniom i pęknięciom spowodowanym odrzutem działek.. Pod dziobową częścią kadłuba montowano dwie małe gondole przeznaczone dla ogniw z wystrzelonych taśm amunicyjnych.. Tak małe elementy, w przeciwieństwie do dużo cięższych.. łusek.. , dość często uszkadzały usterzenie ogonowe samolotu.. Kolejną wersją Huntera był.. napędzany silnikiem Sapphire 101.. Łącznie zbudowano 105 maszyn tego typu dla RAF-u i chociaż charakteryzowały się one lepszymi osiągami niż poprzednia wersja – F.. 4, to zrezygnowano ze stosowania tej jednostki napędowej.. Prawdopodobnym powodem takiej decyzji było zastosowanie silników Avon w bombowcu Canberra i chęć ujednolicenia używanych w samolotach RAF-u silników, co pozwoliłoby na redukcję kosztów ich utrzymania.. Mimo znacznie lepszych parametrów maszyn w wersjach F.. 4 i F.. 5 nadal nie były one wolne od pewnych niedostatków konstrukcji; najsłabszą ich stroną był silnik Rolls-Royce'a.. W celu usunięcia wad jednostki napędowej opracowano nowa serię silników Avon 200 wyposażonych w 15 stopniową sprężarkę.. Avon 200 zapewniał o 30% większy ciąg niż silnik poprzedni, ale był tak samo jak on bardzo wrażliwy na uszkodzenia.. Dalsze prace nad ulepszeniem silnika doprowadziły do powstania jednostki napędowej RA.. 28 Avon 203 wyposażonej w nowe systemy paliwowy i sterowania i dającej ciąg 44,5 kN.. Samolot wyposażony w nowy silnik został oblatany.. 22 stycznia.. 1954 roku i oznaczony jako.. Znaczne zwiększenie mocy silnika spowodowało powstanie problemów ze stabilnością maszyny, co z kolei pociągnęło za sobą konieczność zastosowania nowego rodzaju skrzydeł.. Nowe płaty miały szerszą zewnętrzną część i charakterystyczny.. psi ząb.. 6 został wyposażony także w nowe –.. płytowe.. usterzenie ogonowe.. Wraz ze zmianą skrzydła zmniejszyła się do 1770 litrów pojemność zbiorników paliwa, ale dodanie możliwości przenoszenia czterech zbiorników zewnętrznych spowodowało znaczny wzrost zasięgu maszyny.. roku jedna z maszyn wersji F.. 6 przeleciała bez międzylądowania 2556 km z Wielkiej Brytanii do.. Libii.. Łącznie z siedmioma maszynami prototypowymi zbudowano 384 egzemplarze samolotów Hunter F.. Pierwsza z maszyn została wprowadzona do służby w RAF w październiku.. , ostatnia –.. 9 lipca.. 1957.. 6 był wykorzystywany jako myśliwiec przechwytujący bardzo krótko i wkrótce, bo już w 1961 został zastąpiony przez samoloty.. English Electric Lightning.. Po wprowadzeniu do uzbrojenia pierwszych myśliwców Hunter F.. 1, wytwórnia Hawker postanowiła zbudować dwumiejscową wersję samolotu przeznaczoną do szkolenia załóg samolotów myśliwskich, które mogłyby zastąpić wysłużone.. Gloster Meteor.. de Havilland Vampire.. Opracowano dwie koncepcje maszyny z miejscami obok siebie i w układzie tandem.. RAF zdecydował się na samolot z miejscami obok siebie i pod taką wersję przygotowano specyfikację.. 157D.. Ustawienie miejsc obok siebie posiadało pewne zalety, takie jak porównywalna widoczność z kabiny zarówno dla obu członków załogi oraz większe możliwości nadzoru  ...   Dwuosobowa wersja.. Huntera.. na lotnisku w.. Kemble.. w czerwcu 2003.. 71.. 71A.. — wersja eksportowa samolotu rozpoznawczego Hunter FR.. 10 dla Chile.. 72.. 66 dla Chile.. 73.. 9 dla Jordanii.. 73A.. — 4 samoloty sprzedane do Jordanii w ramach aktualnego zamówienia.. 73B.. — 3 samoloty sprzedane do Jordanii w ramach aktualnego zamówienia.. 74.. Singapuru.. 74A.. 10 dla Singapuru.. 74B.. — 8 maszyn sprzedanych do Singapuru w ramach aktualnego zamówienia.. 75.. 66 dla Singapuru.. 75A.. — 5 maszyn sprzedanych do Singapuru w ramach aktualnego zamówienia.. 76.. 76A.. 10 dla Abu Zabi.. 77.. 7 dla Abu Zabi.. 78.. Kataru.. 79.. 7 dla Kataru.. 80.. Kenii.. 81.. 66 dla Kenii.. Mapa użytkowników Hunterów na świecie.. Samoloty Hawker Hunter różnych wersji były wykorzystywane przez siły zbrojne następujących krajów:.. (8 eskadr),.. (1 eskadra),.. (4 skrzydła i zespół akrobacyjny.. Acro Hunters.. ) i.. (40 eskadr RAF-u i 3 eskadry Royal Navy).. Ponadto w Belgii i Holandii produkowano Huntery na licencji w wytwórniach.. Avions Fairey.. Fokker.. Black Arrows.. w składzie 16 Hunterów.. Poza wykorzystaniem maszyn Hawker Hunter do zadań bojowych i szkoleniowych, na bazie tej maszyny sformowano następujące zespoły akrobacyjne.. Pierwszy sformowany w 1955 roku z pilotów 54 eskadry zespół akrobacyjny składał się z czterech maszyn Hunter.. Wszystkie pomalowano na kolor czarny, a grupa przyjęła nazwę.. (od ang.. Czarni Rycerze.. W 1956 skład zespołu rozszerzono do pięciu maszyn Hunter F.. 6 i zmieniono nazwę na.. Czarne Strzały.. W rok później na pokazach lotniczych w Farnborough grupa zaprezentowała się w składzie zwiększonym o kolejne cztery maszyny.. Ówcześnie zespół prezentował niewidziane od okresu międzywojennego, figury akrobacyjne wykonywane całą grupą takie jak.. pętle.. beczki.. Wkrótce zwiększono skład.. do 16 maszyn, które dzieliły się podczas pokazów na dwie grupy, jedna z 7 druga z 9 maszynami, które wykonywały program na zmianę maksymalnie wypełniając akrobacjami czas pokazu.. W 1958 również na pokazach lotniczych w Farnborough zespół w poszerzonym do 22 maszyn składzie, ustanowił do dziś (2007) niepobity rekord, wykonując pętlę i beczkę całą formacją.. W 1961 zespół.. został rozwiązany.. W tym samym 1961 na bazie pilotów ze 92 eskadry RAF powstała kolejna formacja akrobacyjna.. Blue Diamonds.. Niebieskie Diamenty.. ) w składzie 16 maszyn Hunter F.. 6 i jednej Hunter T.. 7, które pomalowano na kolor ciemnoniebieski z białymi pasami wzdłuż kadłuba.. Ostatnim zespołem latającym na Hunterach był.. Blue Herons.. Niebieskie Czaple.. ) wyposażony w samoloty Hunter GA.. 11 pomalowane w kolorach niebieskim (wierzch) i białym (spód).. Zespół został rozwiązany w.. 1980.. Najdłużej wykorzystującymi Huntery siłami zbrojnymi były lotnictwa Szwajcarii i Singapuru, które posiadały na uzbrojeniu samoloty tego typu nieprzerwanie od.. 1994.. wielokrotnie rezygnując z wymiany ich na nowsze typy maszyn.. Zespół akrobacyjny Sił Powietrznych Szwajcarii.. Patrouille Suisse.. wykorzystywał samoloty Hawker Hunter Mk.. 58 jako pokazowe, zastępując je później maszynami.. F-5E Tiger II.. Po zakończeniu używania maszyn przez wojsko większość z nich trafiła w ręce prywatne.. Na początku.. lat 50.. Szwedzkie Siły Powietrzne zgłosiły zapotrzebowanie na myśliwiec zdolny przechwycić bombowce przeciwnika na większych pułapach niż zdolny był osiągnąć.. Saab J29 Tunnan.. Kontrakt na 120 maszyn podpisano w.. , a dostawy rozpoczęto już rok później.. Maszyny noszące szwedzkie oznaczenie.. J 34.. były uzbrojone w cztery działka kalibru 30 mm i pociski rakietowe.. Pod koniec lat 50.. pięć Hunterów było wykorzystywane przez zespół akrobacyjny.. Stopniowo wycofywane zostały zastąpione naddźwiękowym.. Saab J35 Draken.. Ostatnia maszyna została wycofana ze służby w.. Cztery samoloty Hawker Hunter należące do.. 43 Dywizjonu RAF.. stacjonujące w bazie w.. Leuchars.. Szkocji.. w locie w 1956.. NF 11 podczas lotu z Hawkerem Hanterem T7A w czasie.. Kemble Air Show.. w czerwcu 2009.. Kryzys sueski.. (1956).. Należące do Wielkiej Brytanii Huntery F.. 5 działały z baz położonych na.. Cyprze.. w ramach.. Operacji Muszkieter.. zapewniając osłonę samolotom koalicji izraelsko-francusko-brytyjskiej bombardującym lotniska egipskie oraz chroniąc własne bazy przed bombowcami wroga.. Wojna sześciodniowa.. (1967).. Podczas wojny izraelsko-arabskiej samoloty Hawker Hunter były wykorzystywane przez lotnictwo Iraku i Jordanii.. Większość jordańskich Hunterów zostało zniszczonych na lotniskach już pierwszego dnia wojny, a 16 innych zestrzelono w walkach powietrznych.. W maju 1964 należące do dwóch brytyjskich eskadr samoloty Hunter FGA.. 9 i FR.. 10 były wykorzystywane do walk z rebeliantami z plemienia Qutaibi w regionie Radfan w.. Jemenie.. Obie eskadry kontynuowały działania w tym rejonie aż do wycofania wojsk brytyjskich z Aden w listopadzie 1967.. Podczas rewolty w Brunei w 1962 roku RAF rozmieścił samoloty Hunter w lokalnych bazach w celu wsparcia własnych sił lądowych.. Podczas konfliktu między.. Malezją.. wspieraną przez Wielką Brytanię, a Borneo, który wybuchł w tym samym roku również wykorzystywano Huntery oraz inne samoloty brytyjskie rozlokowane w bazach na Borneo i Półwyspie Malajskim.. Samoloty Hawker Hunter odegrały znaczącą rolę podczas.. puczu wojskowego.. w 1973 roku.. Zbuntowane przeciwko prezydentowi.. Salvadorowi Allende.. siły powietrzne bombardowały pałac prezydencki, jego siedzibę w Santiago oraz nadajniki radiowe proprezydenckich i prorządowych rozgłośni.. Reżim.. Mohammeda Siad Barre.. wykorzystywał Huntery do zmasowanych bombardowań podczas wojny domowej, która wybuchła w Somalii pod koniec lat 80.. XX wieku.. Lotnictwo.. Rodezji.. (obecnie.. ) wykorzystywało swoje Huntery FGA.. 9 przeciwko komunistycznym rebeliantom z ugrupowań ZANU i ZAPU od końca lat 60.. do 70.. Lotnictwo Zimbabwe wspierało prezydenta.. Demokratycznej Republiki Konga.. Laurenta Kabilę.. podczas II wojny kongijskiej.. Libańskie Siły Powietrzne wykorzystywały Huntery od 1958 roku.. Jedna z maszyn została zestrzelona podczas pierwszego dnia wojny sześciodniowej przez samoloty izraelskie.. Libańskie Huntery były też incydentalnie wykorzystywane podczas wojny domowej w Libanie, a ostatnie misje bojowe wykonały w czasie od.. 1 września.. 15 września.. 1983.. Podczas konfliktu w.. roku pomiędzy Libańskimi siłami zbrojnymi, a islamską grupą zbrojną.. Fatah al-Islam.. rozważano przywrócenie pięciu Hunterów do służby, ale tylko pod warunkiem znalezienia brakujących części zamiennych.. Najprawdopodobniej brakującymi elementami były części.. Wykorzystano za to stare, liczące ponad 30 lat, bomby lotnicze, kiedyś stanowiące uzbrojenie Hunterów.. Bombami tymi atakowano cele Fatah al-Islam zrzucając je ze śmigłowców.. Podczas Drugiej Wojny Kaszmirskiej w 1965 roku, należące do Indii Huntery wykorzystywano do niszczenia celów naziemnych, głównie pojazdów opancerzonych oraz jako samolotów myśliwskich.. Podczas bitwy o Asal Uttar w indyjskim stanie.. Pendżab.. Huntery zniszczyły wiele pakistańskich czołgów, głównie typu.. Patton.. W walkach powietrznych łupem Hunterów padło sześć myśliwców.. oraz wiele innych maszyn przy stratach własnych wynoszących osiem samolotów.. Proporcje te nie wyglądają imponująco jednak należy wziąć pod uwagę, że indyjskie Huntery były obciążone bombami i paliwem, ponieważ działały w znacznej odległości od własnych baz.. Ponadto znaczącym jest fakt, że Huntery nie posiadały.. klasy powietrze-powietrze, a jedynie uzbrojenie strzeleckie, w przeciwieństwie do pakistańskich Sabre'ów wyposażonych.. Dodatkowo piloci indyjscy w przeciwieństwie do pakistańskich nie posiadali doświadczenia bojowego.. Podczas bitwy pod Longewala cztery indyjskie Huntery zniszczyły około 100 pakistańskich czołgów.. T-59.. M4 Sherman.. oraz innych pojazdów.. Wykorzystywano je również jako bombowce strategiczne do ataku na rafinerie w.. Karaczi.. , który miał miejsce.. 4 grudnia.. 1971 i.. elektrownię wodną Magla.. dnia następnego.. Tydzień później cztery Huntery z bazy w.. Jaisalmer.. przeprowadziły atak rakietowy na fabrykę gazu zlokalizowaną w północnym.. Sindh.. We Wschodnim Pakistanie (obecnie.. Bangladesz.. ) samoloty Hawker Hunter, wraz innymi maszynami wykorzystywanymi przez Siły Powietrzne Indii zaatakowały fabrykę broni w Joydebpur poważnie ją uszkadzając.. Samolot Hawker Hunter z amerykańskimi oznaczeniami został wykorzystany w.. teledysku.. Fatboy Slima.. do utworu.. Sunset (Bird of Prey).. Samoloty Hawker Hunter wykorzystano w filmach.. 28 dni później.. Pan życia i śmierci.. 1,0.. 1,1.. 1,2.. The Hawker Hunter.. Robert Jackson:.. Modern Combat Aircraft 15, Hawker Hunter.. Cromwell Books, 1982.. ISBN 0-7110-1216-4.. 3,0.. 3,1.. Into the Jet Age.. Red Arrows History Page.. [dostęp 27 października 2007].. Riad Kahwaji:.. The victory - Lebanon developed helicopter bombers.. Ya Libnan, 3 września 2007.. Wing commander (Retired) Salim Baig, Siły Powietrzne Pakistanu:.. Air Battles - December 1971 - My experience.. Hawker Hunter History.. [dostęp 4 czerwca 2007].. Saga of Longewala.. Hunter.. Gen V P Malik:.. Musharraf's Kargil lie nailed.. Jim Winchester — "Hawker Hunter.. ".. Military Aircraft of the Cold War (The Aviation Factfile).. Londyn: Grange Books plc 2006.. ISBN 1-84013-929-3.. William Green, Gordon Swanborough —.. The great book of fighters.. MBI Publishing (2001).. Ray Deacon —.. Hawker Hunter - 50 Golden Years.. Feltham, Wielka Brytania: Vogelsang Publications, 2001.. ISBN 0-9540666-0-X.. Robert Jackson —.. Shepperton, Surrey, Wielka Brytania Cromwell Books, 1982,.. Jim Winchester —.. Londyn, Grange Books plc, 2006.. Strona internetowa Fleet Requirements and Air Direction Unit (FRADU) - galeria samolotów.. Strona oficjalna samolotu Hawker Hunter WV322 - historia i galeria.. Hunter Flying Ltd - strona firmowa.. Hawker Hunter Aviation - strona firmowa.. Brytyjskie samoloty wojskowe po 1945.. Spiteful.. Wyvern.. Meteor.. Hornet.. Vampire.. Venom.. Sea Vixen.. Sea Fury.. Sea Hawk.. Harrier.. Attacker.. Scimitar.. Swift.. Javelin.. Lightning.. Tornado.. Brigand.. Canberra.. Lincoln.. Vulcan.. Valiant.. Victor.. Gannet.. Seamew.. Nimrod.. Shackleton.. Varsity.. Comet.. Sentinel.. Strikemaster.. Buccaneer.. Jaguar.. Andover.. Belfast.. Hastings.. Valetta.. Beverley.. Argosy.. Britannia.. VC-10.. Samoloty szkolno-treningowe.. Athena.. Balliol.. Prentice.. Provost.. Jet Provost.. Gnat.. Bulldog.. Hawk.. i pionowzloty.. Sycamore.. Wasp.. Whirlwind.. Scout.. Wessex.. Sea King.. Belvedere.. Lynx.. A.. W.. Avro 707.. B-88.. Saba.. Swallow.. G.. 42.. Seafang.. S.. C.. SR.. A/1.. 177.. 111.. TMR.. php?title=Hawker_Hunter oldid=40317240.. British Aerospace.. Hawker.. Brytyjskie samoloty myśliwskie po 1945.. Frysk.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 09:57, 2 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Hawker_Hunter
    Open archive

  • Title: Eurofighter Typhoon – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Eurofighter Typhoon.. Ten artykuł dotyczy europejskiego myśliwca.. Zobacz też: inne znaczenia słowa.. tajfun.. Eurofighter Typhoon F2.. w barwach.. RAF-u.. Włochy.. Eurofighter GmbH.. myśliwiec wielozadaniowy.. ze stopów lekkich i tworzyw sztucznych, układ aerodynamiczny kaczka.. 1 lub 2 pilotów.. 27 marca 1994.. Egzemplarze.. 400.. Liczba wypadków.. • w tym katastrof.. 2 × EuroJet EJ200.. 60 kN (90 kN z dopalaniem) każdy.. 10,95 m.. 15,96 m.. 5,28 m.. 50 m².. 11000 kg.. 23000 kg.. Paliwa.. 4996 litrów.. 2120 km/h (2.. 1836 km/h (1,5 Ma) bez uzbrojenia, 1591 km/h (1,3 Ma) z uzbrojeniem.. Prędkość minimalna.. 203 km/h.. 315 m/s.. 3706 km – przelot.. 1390 km.. Rozbieg.. 300 m.. Dobieg.. 700 m.. Działko Mauser BK-27.. 27 mm.. Pociski rakietowe:.. przeciwokrętowe.. AGM-84 Harpoon.. Penguin.. przeciwradarowe.. AGM Armiger.. ALARM.. przeciwlotnicze.. AIM-132 ASRAAM.. IRIS-T.. MBDA Meteor.. szybujące.. Storm Shadow.. MBDA Taurus.. przeciwpancerny.. Brimstone.. bomby inteligentne typu.. Paveway.. JDAM.. laserowe znaczniki celu.. np.. Austria.. (pol.. Europejski myśliwiec Tajfun.. , także ".. EF-2000.. ") – dwusilnikowy.. zbudowany w.. układzie kaczki.. przez konsorcjum trzech.. europejskich.. producentów lotniczych –.. Alenia Aeronautica.. BAE Systems.. EADS.. – współpracujących w ramach holdingu.. założonego w 1983 roku.. Projekt budowy i wyposażenia samolotu jest zarządzany przez agencję NETMA (.. NATO Eurofighter and Tornado Management Agency.. Projekt samolotu jest podobny do opracowanych w tym samym okresie myśliwców.. generacji 4,5.. francuskiego.. Dassault Rafale.. szwedzkiego.. Saab JAS 39 Gripen.. Po początkowych opóźnieniach rozpoczęto produkcję Eurofightera w ramach trzech oddzielnych kontraktów (transz), z których każdy dotyczy samolotu o coraz większych zdolnościach bojowych.. W 2008 Eurofighter Typhoon znajdował się na uzbrojeniu.. brytyjskiego.. niemieckiej.. oraz.. włoskich.. hiszpańskich.. austriackich.. sił powietrznych.. Ponadto.. podpisała kontrakt o wartości około 6,4 miliarda.. euro.. na dostawę 72 maszyn tego typu.. Według raportu brytyjskiego.. National Audit Office.. z 2011 roku, całkowity koszt.. programu badawczo-rozwojowego.. i produkcji floty 160 samolotów wynosi 23 miliardy funtów, w związku z czym rzeczywisty koszt każdej ze 107 brytyjskich maszyn wyniósł 215 milionów funtów (350 mln dolarów amerykańskich).. , co oznacza że koszt jednostkowy jednego samolotu jest wyższy niż tak samo liczony koszt amerykańskiego samolotu.. , który w wyprodukowany w 185 egzemplarzach, kosztował amerykańskiego podatnika 339 milionów dolarów za sztukę.. Pierwsze programy badawcze.. Program EAP.. Program F/EFA.. Program EFA.. Testy.. Development Aircraft.. Instrumented Production Aircraft.. Kamienie milowe.. Wersje.. Transza 1.. Transza 2.. Transza 3.. Produkcja eksportowa.. Potencjalni nabywcy.. Pozostałe kraje.. Płatowiec i wyposażenie awioniczne.. Kokpit.. Cechy ogólne.. Sterowanie głosem.. Ochrona przed przeciążeniem.. System PIRATE.. Zdolność do atakowania celów powietrznych i powierzchniowych.. Techniki redukcji echa radarowego.. Pod koniec.. lat 70.. wiele państw europejskich stanęło przed koniecznością wymiany przestarzałych samolotów bojowych, znacząco odbiegających parametrami od amerykańskich.. oraz najnowszych konstrukcji.. sowieckich.. MiG-a-29.. Su-27.. Przewidując tę sytuację, już na początku lat 70.. rozpoczęto na zlecenie RAF-u projektowanie samolotu oznaczonego jako AST-396 (.. Air Staff Target 396.. ), który po wielu zmianach ostatecznie wyewoluował do postaci wielozadaniowego Typhoona.. W tym okresie założenia dotyczące parametrów lotnych i przeznaczenia nowego samolotu wielokrotnie ulegały zmianom.. Początkowo maszyna miała posiadać możliwość krótkiego startu i pionowego lądowania (.. STOVL.. ) i docelowo planowano zastąpić nią wykorzystywane przez brytyjskie lotnictwo do ataków z niskiego pułapu na cele naziemne samoloty.. Hawker Siddeley Harrier.. W międzyczasie zmieniono jej przeznaczenie, zgodnie z nowymi wymaganiami AST-403 przedstawionymi w 1972 roku, na.. o własnościach STOVL.. Ostatecznie po przedyskutowaniu projektu z również zainteresowanymi maszyną Niemcami i Francją zrezygnowano jednak z własności STOVL.. Na bazie brytyjskich opracowań powstał kolejny projekt myśliwca krótkiego startu i pionowego lądowania AST-409, który ostatecznie doprowadził do skonstruowania samolotu.. Harrier GR.. (później zmodernizowanego do wersji GR.. 7).. Francja, Niemcy i Wielka Brytania, realizując zweryfikowane założenia projektu, przystąpiły do badań nad ECA (Europejskim Samolotem Bojowym –.. European Combat Aircraft.. ), których celem było wspólne opracowanie maszyny odpowiadającej wymaganiom sił powietrznych wszystkich trzech krajów.. Wielka Brytania potrzebowała wielozadaniowego samolotu, mogącego przejąć zadania wykonywane dotychczas przez myśliwskie.. F-4 Phantom II.. i myśliwsko-bombowe SEPECAT Jaguar, który wszedłby do służby w 1987 roku.. Francja natomiast oczekiwała lekkiego i małego samolotu wsparcia zdolnego do lądowania na pokładzie.. lotniskowca.. Planowano zastąpić nim Jaguary, kładąc nacisk głównie na przeznaczenie do ataków na cele naziemne, a mniej na zdolności walki powietrznej, aby nie robić konkurencji dla równolegle prowadzonego programu samolotu myśliwskiego Mirage.. Planowane wejście do służby wyznaczono na 1991 rok.. Niemcy z kolei, jako ostatni z członków programu, zgłosiły chęć posiadania myśliwca przewagi powietrznej z bardzo ograniczoną zdolnością ataku na cele naziemne, który mógłby w tej roli zastąpić Phantomy.. W 1979 z inicjatywy.. BAe.. MBB.. rozpoczęto kolejny program ECF (Europejskiego Myśliwca –.. European Combat Fighter.. – lub Wspólnie Opracowanego Europejskiego Myśliwca –.. European Collaborative Fighter.. W celu zrównoważenia kosztów projektu, którego finansowanie wszystkie zaangażowane rządy przyjęły z ograniczonym entuzjazmem, w 1980 roku połączono siły trzech wytwórni lotniczych BAe, MBB i Dassault w ramach nowego programu ECA, do którego po raz pierwszy użyto nazwy Eurofighter.. W tym samym czasie wszystkie zaangażowane strony prowadziły niezależnie prace projektowe mające na celu budowę maszyny najbardziej odpowiadającej ich własnym potrzebom.. W Wielkiej Brytanii powstał projekt napędzanego jednym silnikiem lekkiego myśliwca P.. 106, nieco podobnego do szwedzkiego.. Gripena.. , który ewoluował do P.. 110 – dwusilnikowego samolotu w konfiguracji kaczki, z wlotami powietrza po bokach kadłuba.. W Niemczech prowadzono projekt TFK-90 (Taktyczny Myśliwiec 1990 –.. Taktisches Kampfflugzeug 1990.. , również zbudowanego w konfiguracji kaczki, ale o wlotach powietrza pod kadłubem i ogonie z dwoma statecznikami pionowymi.. Francuska wytwórnia Dassault z kolei rozpoczęła projekt ACX (Eksperymentalny Samolot Bojowy –.. Avion de Combat eXperimentale.. ), który w rezultacie doprowadził do powstania myśliwca.. W 1981 roku stało się jasne, że wspólny projekt skazany jest na niepowodzenie ze względu na niemożliwość sprostania wszystkim tak bardzo różnym wymaganiom, dlatego ostatecznie zdecydowano o jego zamknięciu.. Jednym z wielu powodów rezygnacji z programu były dążenia Francji do przewodnictwa w jego prowadzeniu.. Brakowało również porozumienia między Francją i Wielką Brytanią w sprawie jednostki napędowej nowego myśliwca.. Francuska strona naciskała na wykorzystanie silników.. SNECMA M88.. , a brytyjska –.. Turbo-Union RB199.. Kolejnym projektem zbudowania wspólnego samolotu był program ACA (Zwrotny Samolot Bojowy –.. Agile Combat Aircraft.. ) opracowany przez niemiecko-włosko-brytyjskie konsorcjum.. Panavia.. , konstruktora samolotu wielozadaniowego.. Ze względu na brak możliwości finansowania projektu przez Niemcy i Włochy, brytyjskie ministerstwo obrony przekazało firmie BAe 80 milionów.. funtów.. zlecając opracowanie demonstratora.. europejskiego myśliwca.. w ramach programu EAP (Program Samolotu Eksperymentalnego –.. Experimental Aircraft Programme.. Oficjalne podpisanie kontraktu na budowę nowego samolotu miało miejsce w maju.. roku, a pierwszy lot zaplanowano na 1986 rok.. Zaproponowany projekt maszyny opierał się na wcześniejszych doświadczeniach zdobytych przy opracowywaniu maszyn P.. 106, P.. 110 i TFK-90 i zyskał postać.. dolnopłata.. w układzie kaczki napędzanego dwoma silnikami, których wloty powietrza zlokalizowano pod kadłubem.. Początkowo wytwórnia MBB miała nadzieję na dostawę sekcji ogonowej samolotu wyposażonej w dwa stateczniki pionowe, ale ze względu na obcięcie funduszy przez stronę niemiecką wykorzystano ogonową część samolotu Tornado wraz z jednostkami napędowymi Turbo-Union RB199.. Dla celów programu podjęto badania nad szeregiem nowych technologii, poczynając od zaawansowanych.. po wysoce niestateczną aerodynamicznie konstrukcję płatowca wymagającą zastosowania systemów cyfrowej sterowania lotem.. Do budowy kadłuba wykorzystano głównie.. włókna węglowe.. w połączeniu z żywicami epoksydowymi i stopy.. Tak znaczne wykorzystanie tworzyw sztucznych w konstrukcji skutkowało nadaniem maszynie żartobliwego miana.. plastikowego samolotu.. Najważniejszym elementem programu było opracowanie bardzo nowoczesnych rozwiązań takich jak system.. zwielokrotniony do czterech niezależnych równoległych obwodów czy system kontroli lotu FCS (.. Flight Control System.. ) konieczny do pilotowania „dynamicznie niestatecznej” maszyny.. W jego tworzeniu wykorzystano doświadczenia wytwórni BAe i MBB, które prowadziły wcześniej badania podobnych systemów na samolotach demonstratorach Jaguar ACT (Technologie Aktywnego Sterowania –.. Active Control Technologies.. ) i Starfighter CCV (.. Nowy wspólnie opracowany system kontroli lotu musiał umożliwić sterowanie EAP-em znacznie bardziej niestabilnym niż oba wcześniejsze samoloty doświadczalne, CCV i ACT.. Zastosowano również.. szklany kokpit.. z wielofunkcyjnymi kolorowymi wyświetlaczami.. kineskopowymi.. firmy Smiths Industries, szerokokątny wyświetlacz.. HUD.. firmy GEC-Marconi oraz system kontroli samolotu i uzbrojenia.. , umożliwiający obsługę wszystkich najważniejszych funkcji maszyny bez zdejmowania rąk z drążka sterowego i przepustnicy.. Zainstalowano również głosowy system ostrzegania o zagrożeniach i możliwość głosowego wprowadzania poleceń DVI (.. direct voice input.. Piloci brali czynny udział w projektowaniu.. kokpitu.. w celu uzyskania największej jego.. ergonomii.. 27 października tego samego roku, skonstruowany przez British Aerospace przy współudziale MBB demonstrator myśliwca, został wytoczony z hangaru BAe w Warton i rozpoczęto jego badania na ziemi.. W sierpniu.. roku odbył się pierwszy lot maszyny pilotowanej przez głównego.. pilota doświadczalnego.. wytwórni Dave'a Eaglesa.. Podczas tego lotu myśliwiec przekroczył.. prędkość dźwięku.. (1,1.. ) i z powodzeniem wykonał zaplanowane manewry na dużym pułapie.. Maszyna ta była testowana przez blisko pięć lat, do 1 maja 1991 roku, gdy odbył się jej ostatni lot.. W ramach programu rozwojowego prototyp wykonał łącznie 259 lotów testowych o całkowitej długości 195 godzin i 21 minut, osiągając prędkość dwukrotnie większą od bariery dźwięku przy manewrach z.. kątem natarcia.. ponad 35 stopni.. Owocem prób prototypu EAP było zdobycie szeregu doświadczeń w zastosowaniu nowych technologii i rozwiązań takich jak zaawansowane systemy kontroli lotu oraz materiałów kompozytowych.. Dodatkowo uzyskano cenną wiedzę na temat obniżania odbicia promieniowania elektromagnetycznego, a co za tym idzie utrudnienia obserwacji samolotu przez systemy radarowe.. Pod koniec 1983 roku już po zakończeniu nieudanego programu ECF i podczas trwania programu EPA, Wielka Brytania, Francja, Niemcy, Włochy i Hiszpania postanowiły kolejny raz rozpocząć wspólny program budowy nowoczesnego myśliwca.. roku przedstawiono propozycję Europejskiego Myśliwca Przyszłości (F/EFA –.. Future European Fighter Aircraft.. ) posiadającego zdolność krótkiego startu i lądowania (.. STOL.. Podobnie jak przy wcześniejszych wspólnych projektach rozbieżne oczekiwania stron wobec nowej maszyny po raz kolejny doprowadziły do rozłamu.. Francja po raz kolejny zażądała zaimplementowania możliwości operowania z pokładów lotniskowców, połowy udziałów w produkcji i kierowniczej roli w przedsięwzięciu.. W konsekwencji działania te doprowadziły do zamknięcia programu i utworzenia w grudniu 1985 roku, już bez udziału Francji, kolejnego projektu Europejskiego Myśliwca (EFA –.. European Fighter Aircraft.. Emblemat europejskiego konsorcjum Eurofighter składające się z flag jego członków: Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Włoch i Niemiec.. Do prac nad programem EFA przystąpiły Wielka Brytania, Niemcy i Włochy, a wkrótce dołączyła do nich także Hiszpania.. W czerwcu 1986 roku rozpoczęto projekt nazwany roboczo Eurofighter.. Wkład pracy w budowę wspólnego samolotu został podzielony pomiędzy firmy ze wszystkich czterech krajów biorących udział w przedsięwzięciu w zależności od deklarowanego zapotrzebowania:.. – (Wielka Brytania) – 33%, MBB (później.. , Niemcy) – 33%,.. Aeritalia.. (później.. Alenia.. , Włochy) – 21% i.. CASA.. (Hiszpania) – 13%); obecnie DASA i CASA wchodzą w skład korporacji producentów lotniczych.. Początkowo zakładane zapotrzebowanie Wielkiej Brytanii na myśliwiec wynosiło 250 egzemplarzy, Niemiec – również 250, Włoch – 165, a Hiszpanii – 100.. W 1986 roku założono w.. Monachium.. konsorcja.. Eurofighter Jagdflugzeug GmbH.. , którego celem były prace rozwojowe nad samolotem, i.. EuroJet Turbo GmbH.. , w którego skład weszły wytwórnie.. Rolls-Royce.. MTU Aero Engines.. i FiatAvio (obecnie.. Avio.. ), pracującą nad jednostką napędową.. EuroJet EJ200.. Oficjalna specyfikacja europejskiego myśliwca ujrzała światło dzienne we wrześniu.. roku, a produkcję planowano rozpocząć w roku.. Jak się później okazało, czas ten wydłużył się o prawie dekadę.. EFA miał być głównie myśliwcem przewagi powietrznej z dodatkową możliwością atakowania celów naziemnych.. Do wykonywania tych zadań konieczna była duża zwrotność i wysokie osiągi.. Wymagano również niskiego.. przekroju radarowego RCS.. i zdolności do operowania z krótkich.. pasów startowych.. Formalne podpisanie kontraktu na osiem prototypów przyznanego międzynarodowemu konsorcjum „EuroFighter” miało miejsce 23 listopada 1988 roku, a pierwszy lot myśliwca nazwanego już oficjalnie.. Eurofighter EF2000.. odbył się 27 marca 1994 roku.. Lata 90.. obfitowały w wiele sporów pomiędzy kooperantami dotyczących podziału prac i wymogów technicznych stawianych nowej maszynie, a także uczestnictwa poszczególnych krajów w projekcie.. Po złożeniu ostatecznych zamówień na samoloty w.. roku okazało się, że zapotrzebowanie znacznie odbiega od początkowych deklaracji i wynosi: 232 maszyny dla Wielkiej Brytanii, 180 dla Niemiec, 121 dla Włoch i 87 dla Hiszpanii.. W związki z tym zmieniono udział w jego produkcji analogicznie do liczby zamówionych maszyn: 37,5% dla BAE Systems, 29% dla DASA, 19,5% dla Aeritalia i 14% dla CASA.. Ostateczna wersja samolotu miała.. z wyświetlaczami.. LCD.. , szerokokątny HUD i system sterowania HOTAS oraz.. klasy zero-zero typu.. 16A.. W wersjach dwumiejscowych wyposażenie obu kabin jest identyczne z wyjątkiem wyświetlacza HUD, którego w tylnej kabinie nie ma.. Jako uzbrojenie strzeleckie zamontowano po prawej stronie kadłuba.. działko Mauser BK-27.. kalibru 27 mm z zapasem 150 sztuk amunicji.. Pod kadłubem znajdują się cztery wnęki dla pocisków przeciwlotniczych i centralnie umieszczony węzeł podkadłubowy, ponadto po cztery węzły do mocowania uzbrojenia pod skrzydłami.. Dwa z węzłów podskrzydłowych i jeden pod kadłubem są „mokre”, co oznacza, że umożliwiają podwieszenie dodatkowych zbiorników paliwa.. Nazwa projektu zmieniała się wielokrotnie od momentu jego rozpoczęcia, poczynając od EFA, poprzez.. Eurofighter.. EF2000.. Eurofighter 2000.. ), aż po ostateczne.. Eurofighter EF2000 Typhoon.. , która to nazwa została oficjalnie nadana we wrześniu.. 1998.. roku na wniosek członków projektu, aby uniknąć określania go różnymi nazwami w poszczególnych krajach.. Ze względu na opóźnienia z wejściem samolotu do produkcji przed rokiem.. 2000.. zrezygnowano z członu.. , zostawiając ostatecznie nazwę Eurofighter Typhoon (czasem w pisowni.. EuroFighter.. Określenie opracowanej wspólnie maszyny mianem.. Typhoon.. wzbudziło sprzeciw strony niemieckiej, ponieważ nazwę tę nosiły myśliwsko-bombowe samoloty.. Hawker Typhoon.. wykorzystywane podczas.. II wojny światowej.. do bombardowania celów na terenie ówczesnej.. III Rzeszy.. Oficjalnie nie było maszyn prototypowych, a jedynie wersje rozwojowe nazwane.. DA.. Łącznie zbudowano 7 takich samolotów w kilku wersjach i z przeznaczeniem do różnych testów.. DA1.. (98+29) – do testów w locie i programu rozwojowego silników EJ200;.. DA2.. (ZH588) – do testów właściwości lotnych i osiągów;.. DA3.. (MMX602) – platforma testowa nowych silników EJ200, uchwytów uzbrojenia i testów uzbrojenia strzeleckiego;.. DA4.. (ZH590) – dwumiejscowy do testów własności lotnych, systemów sterowania, radaru i awioniki;.. DA5.. (98+30) – do testów awioniki i systemów uzbrojenia;.. DA6.. (XCE.. 16-01) – dwumiejscowy do testów awioniki i systemów elektronicznych;.. DA7.. (MMX603) – do badania osiągów i uzbrojenia;.. Eurofighter Typhoon serii DA na.. Dubai Airshow.. Pierwszy lot testowego Eurofightera miał miejsce 27 marca 1994 roku.. Egzemplarz ten został zbudowany w Niemczech i nosił oznaczenie.. ) oraz numer 98+29.. Lot testowy rozpoczął się w.. Manching.. i trwał 45 minut, a za sterami maszyny zasiadł główny pilot testowy DASA Peter Weger.. Ze względu na obawy dotyczące niezawodności oprogramowania komputera pokładowego wydłużono okres jego testowania.. W ten sposób chciano uniknąć niebezpieczeństwa katastrofy maszyny DA1, tak jak stało się w przypadku Gripena i.. YF-22.. , co mogłoby spowodować wycofanie się Niemców z projektu.. Druga maszyna.. o numerze ZH588 została wyprodukowana w Wielkiej Brytanii i oblatana 6 kwietnia 1994 roku przez Chrisa Yeo.. Samolot ten był wyposażony w testowy system kontroli lotu FCS umożliwiający rozwinięcie prędkości maksymalnej 1050 km/h na maksymalnym dla tej wersji pułapie 10900 metrów i 1,5 prędkości dźwięku na pułapie 9700 metrów.. Maksymalne przeciążenie przy manewrach nie mogło przekroczyć 5,8 G, a kąty natarcia 20 stopni.. W lipcu 1996 oprogramowanie systemu kontroli lotu zostało uaktualnione do wersji 2A umożliwiając maszynie przekroczenie prędkości Mach 2.. Zarówno DA1 jak i DA2 były napędzane silnikami turbowentylatorowymi Turbo-Union RB199.. Trzecia, wyprodukowana we Włoszech maszyna.. oznaczona numerem MMX602 odbyła swój pierwszy lot 4 czerwca 1995 w miejscowości.. Caselle Torinese.. Jej napęd stanowiły nowe silniki EJ200.. Kolejnym egzemplarzem testowym była dwumiejscowa maszyna hiszpańska.. oznaczona numerem XCE.. 16-01.. Jej oblotu dokonał 31 sierpnia 1996 roku Alfonso de Miguel z CASA.. Samolot ten był wyposażony w unowocześnione systemy awioniki i komputery pokładowe.. Drugim zbudowanym przez włoską wytwórnię Alenia Aeronautica Eurofighterem był.. o numerze MMX603, który oblatano 27 stycznia 1997.. Następny wyprodukowany w Niemczech samolot.. (numer 98+30) odbył swój pierwszy lot 24 lutego 1997 nad lotniskiem Manching.. Był to pierwszy Eurofighter wyposażony w nową stację radiolokacyjną ECR-90.. Ostatnim egzemplarzem przedprodukcyjnej serii testowej był brytyjski dwumiejscowy Eurofighter.. (numer ZH590), który po raz pierwszy wzbił się w powietrze 14 marca 1997 roku z lotniska Warton.. Był to pierwszy brytyjski dwumiejscowy samolot tego typu, jednocześnie pierwszy wyposażony w silniki EJ200.. W dniu 21 listopada 2002 hiszpański Eurofighter DA6 rozbił się niedaleko wioski  ...   Aerospace.. GE Aviation Systems.. ) i Computing Devices (obecnie.. General Dynamics.. UK).. System DVI jest pierwszym mechanizmem tego typu wykorzystanym w kokpicie samolotu wojskowego.. Umożliwia on obsługę głosową około 26 mniej ważnych funkcji pozwalając na zmniejszenie obciążenia pilota pracą i poprawiając bezpieczeństwo lotu.. Znaczącym przełomem technologicznym w procesie rozwojowym systemów sterowania głosowego było opracowanie w 1997 przez.. Texas Instruments.. cyfrowego procesora sygnałowego.. TMS-320-C30, który umożliwił zmniejszenie rozmiarów całego urządzenia oraz zwiększenie jego wydajności.. W lipcu 1997 rozpoczęto testy tego systemu w Eurofighter Active Cockpit Simulator zbudowanym w BAE Systems Warton.. [61].. Do poprawnego działania systemu DVI konieczne jest zapisanie wzorca głosowego obsługującego go pilota.. Z jego pomocą nie są obsługiwane żadne ważne funkcje powiązane z bezpieczeństwem lotu lub obsługą uzbrojenia, takie jak opuszczanie podwozia, czy odpalanie pocisków, ale znajduje on szerokie zastosowanie do obsługi wielu innych funkcji kokpitu.. [62].. [63].. Komendy głosowe po ich wprowadzeniu są potwierdzane wskaźnikiem wizualnym lub sygnałem dźwiękowym.. DVI jest postrzegany jako główny system zmniejszający obciążenie pilota pracą pozwalając mu na wybranie celów do ataku przy pomocy jedynie dwóch komend, a celów dla któregokolwiek z samolotów z grupy za pomocą tylko pięciu komend.. [64].. W samolotach Typhoon do ochrony przed.. przeciążeniami.. stosuje się.. kombinezony.. FCAGT.. Full Cover Anti-g Trousers.. [65].. Ten specjalnie zaprojektowany kombinezon zapewnia ciągłą ochronę przed przeciążeniami do 9g.. Piloci sił powietrznych.. Niemiec.. Austrii.. wykorzystują unowocześnione kombinezony typu „Libelle” G-Multiplus (od.. ważka.. [66].. [67].. [68].. , które zapewniają ochronę również rąk redukując ból podczas przeciążenia i teoretycznie zwiększając wytrzymałość pilota.. na targach ILA 2002.. Od piątej partii z pierwszej transzy Eurofightery zostały wyposażone w urządzenie do pasywnego śledzenia statków powietrznych w podczerwieni.. PIRATE.. Passive Infra-Red Airborne Track Equipment.. ) z systemem śledzenia i naprowadzania w podczerwieni.. IRST.. Infrared Search and Track System.. Zainstalowano go po lewej stronie kadłuba tuż przed kabiną pilota.. PIRATE został opracowany przez europejskie konsorcjum EUROFIRST w którego skład weszły: jako firma wiodąca Galileo Avionica z Włoch, oraz firmy współpracujące Thales Optronics z Wielkiej Brytanii i Tecnobit z Hiszpanii.. PIRATE działa w dwóch pasmach podczerwieni: 3-5 μm i 8-11 μm pełniąc rolę podobną do radaru z tym, że jako system pasywny nie emituje żadnego promieniowania wykrywając cele emitujące ciepło.. Gdy używany jest do walki przeciw celom powietrznym pozwala na pasywne śledzenie i naprowadzanie, możliwe jest również wykorzystanie go w połączeniu z radarem pokładowym.. Podczas wykonywania zadań przeciwko celom powierzchniowym (naziemnym lub nawodnym) PIRATE umożliwia identyfikację i naprowadzenie.. System jest podłączony do wyświetlacza nahełmowego pilota, stanowiąc wsparcie do nawigacji i lądowania.. [69].. Pierwszy Eurofighter Typhoon z systemem PIRATE-IRST trafił do sił powietrznych Włoch w sierpniu 2007.. [70].. Cechy samolotu Eurofighter Typhoon są kombinacją bardzo dużej zwrotności i zaawansowanych systemów awionicznych, czyniąc go jedną z najnowocześniejszych i najsprawniejszych maszyn na świecie.. W porównaniu do innych samolotów czwartej generacji, kokpit Typhoona, a zwłaszcza możliwość komunikacji głosowej z systemami pokładowymi, postrzegane są jako bardzo zaawansowane i oferujące bardzo wysoki komfort pracy pilota.. Porównanie do nowych amerykańskich samolotów.. Lockheed F-22 Raptor.. i będącego jeszcze w fazie projektów.. , oraz francuskiego.. jest w tej chwili spekulacją.. W marcu 2005 Szef Sztabu Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych generał John P.. Jumper, jedyny pilot który miał okazję zasiąść za sterami zarówno Typhoona jak i Raptora, wypowiedział się na łamach „Air Force Print News”:.. Eurofighter jest zarówno wyrafinowany jak i bardzo zwrotny ale wciąż zbyt różny, aby można go było porównać z F/A-22 Raptor.. To całkiem inne rodzaje samolotów; to jak porównanie samochodów startujących w.. NASCAR.. z tymi używanymi w.. Formule 1.. Oba są ekscytujące ale na różne sposoby i zostały zaprojektowane do spełnienia innych wymagań.. [71].. ”.. Eurofighter Typhoon posiada zdolność do lotów naddźwiękowych bez użycia dopalacza, określaną jako.. Prędkość ta wynosi prawdopodobnie pomiędzy 1,2 a 1,5.. [72].. , chociaż inne źródła podają wartość jedynie 1,1 Ma dla brytyjskiej wielozadaniowej wersji Typhoon FGR4.. [73].. Zgodnie z informacjami podanymi przez producentów samolotu, Eurofighter jest zdolny do dłuższego lotu z prędkościami poddźwiękowymi i naddźwiękowymi, a także charakteryzuje się większym przyspieszeniem niż podobne konstrukcje zachodnie i rosyjskie.. Mirage 2000.. Rafale.. MiG-29.. [74].. [75].. Podczas przeprowadzonych w czerwcu.. 2005.. roku testów sprawności bojowej polegających na pozorowanej walce pomiędzy dwoma amerykańskimi samolotami myśliwsko-bombowymi F-15E i należącym do RAF-u Eurofighterem dowiodły, że jest on w stanie je wymanewrować i przyjąć pozycję dogodną do zestrzelenia obu maszyn.. Sukces tej próby okazał się dużym zaskoczeniem zarówno dla strony amerykańskiej, jak i brytyjskiej.. [76].. Podczas manewrów „Typhoon Meet” w 2008, Eurofightery prowadziły symulowane walki z maszynami typu F-18 Hornet, Mirage F1, Harrier i F-16.. Po zakończeniu ćwiczeń twierdzono, że Eurofightery zwyciężyły we wszystkich starciach (nawet gdy przewaga sił wynosiła 8 do 27) bez strat własnych.. [77].. [78].. Eurofighter Typhoon od początku był projektowany jako wielozadaniowy myśliwiec z możliwością atakowania celów powierzchniowych.. Wcześniej niż wynikało to z harmonogramu prac rozwojowych w ramach programu „Austere”.. [79].. dodano własności umożliwiające atak na cele powierzchniowe w samolotach RAF-u.. Rozwiązanie to opierało się na opracowanym przez wytwórnie Rafael i Ultra Electronics systemie celowniczym.. Litening III.. i naprowadzanych laserem bombach.. Enhanced Paveway II/III.. [80].. W 2002 jako uzbrojenie przeciwlotnicze dalekiego zasięgu dla Typhoona wybrano nowy, opracowany przez europejski koncern zbrojeniowy.. MBDA.. pocisk rakietowy.. [81].. Chociaż Eurofighter nie był budowany z naciskiem na technologię niewykrywalności przez radary tak jak F-22, to jednak i przy jego konstrukcji zastosowano zabiegi zmniejszające echo radarowe, głównie przez redukcję.. przekroju radarowego.. (RCS).. [82].. Główny nacisk położono na zredukowanie profilu czołowego maszyny, czego przykładem są wloty powietrza poprowadzone w taki sposób, aby zasłonić sprężarkę stanowiącą potencjalnie największe źródło odbić promieniowania elektromagnetycznego.. Wiele innych potencjalnych źródeł odbicia promieni, takich jak skrzydła czy stateczniki poziome na dziobie maszyny, posiada silny skos odbijając fale w innych kierunkach, a nie do przodu.. [83].. Część uzbrojenia podwieszanego jest umocowana w taki sposób, aby częściowo skryć się w kadłubie, tym samym ograniczając odbijanie się od nich fal radarowych.. Dodatkowo wiele innych znaczących elementów pokryto opracowanym przez.. materiałem pochłaniającym promieniowanie radarowe.. RAM.. Radar Absorbent Material.. Są to głównie krawędzie natarcia skrzydeł, wnętrza wlotów powietrza do silników, usterzenie, itd.. [84].. Ze względu na niekorzystne charakterystyki usterzenia dziobowego (canard).. [85].. zoptymalizowano je wykorzystując komputer pokładowy (FCS), który steruje nimi w taki sposób, aby zminimalizować niekorzystne odbicia.. [86].. Eurofighter nie posiada wewnętrznej komory uzbrojenia.. Całe uzbrojenie maszyny jest podwieszone pod kadłubem i skrzydłami, co znacząco zwiększa odbicie radarowe, ale umożliwia zabranie większej masy broni.. W dziobie Typhoona zainstalowano nowoczesną stację radiolokacyjną ECR-90 Euroradar CAPTOR.. Emitowane przez nią promieniowanie jest dość łatwo wykrywalne zwłaszcza przez zaawansowane systemy radarowe, dlatego zastosowano system automatycznej regulacji mocy emitowanej wiązki.. EMCON.. Emission Controls.. Stopień wykrywalności maszyny jest objęty tajemnicą, ale zgodnie z informacjami producenta echo radarowe Typhoona jest 4 razy mniejsze niż samolotu Panavia Tornado.. , czyli RCS wynosi poniżej jednego metra kwadratowego.. Dla porównania francuski Rafale charakteryzuje się RCA o powierzchni 2 m², a amerykański F-117 0,025 m².. Mapa aktualnych posiadaczy samolotów Eurofighter Typhoon.. Królewskie Saudyjskie Siły Powietrzne.. - zamówiono 72, odebrano 32.. 10 Squadron - King Fahd Air Base (.. Taif.. - dostarczono wszystkie 15 maszyn.. Überwachungsgeschwader -.. Zeltweg.. Ejército del Aire.. - zamówiono 73 (planowano 87), odebrano 51 (2 utracono).. W służbie hiszpańskiej EF-2000 noszą oznaczenie.. 16.. (jednomiejscowe) i.. CE.. (dwumiejscowe).. Escuadrón 111 - Ala 11 - Base Aérea de Morón (.. Prowincja Sewilla.. Escuadrón 112 - Ala 11 - Base Aérea de Morón.. Escuadrón 113 - Ala 11 - Base Aérea de Morón (szkolenie).. Escuadrón 142 - Ala 14 - Base Aérea de Los Llanos (.. Prowincja Albacete.. (Escuadrón - eskadra, Ala - skrzydło, Base - baza).. - zamówiono 143 (planowano 180), odebrano 112.. W służbie niemieckiej samoloty są znane jako Eurofighter lub.. Jagdgeschwader 73 -.. Laage.. (szkolenie, 2004-).. Jagdgeschwader 74 -.. Neuburg an der Donau.. (2006-).. Jagdbombergeschwader 31 -.. Nörvenich.. (2009-).. Jagdgeschwader 71 -.. Wittmund.. (2010-).. Holloman Air Force Base.. (plan).. - zamówiono 160 (planowano 232), odebrano 115.. W służbie RAF samoloty noszą oznaczenie, jednomiejscowe: Typhoon.. F2.. (myśliwce w wersji Block 1 i 2) i Typhoon.. FGR4.. (samoloty wielozadaniowe od Block 5) oraz dwumiejscowe: Typhoon.. (pierwsze serie Transzy I), Typhoon.. T3.. (od Block 5).. Samoloty zmieniają oznaczenie po modernizacji.. RAF.. Coningsby.. Lincolnshire.. Anglia.. 3 Squadron - (2006-).. 11 Squadron - RAF Coningsby (2007-).. 17 Squadron - RAF Coningsby (testowy; 2005-).. 29 Squadron - RAF Coningsby (szkolny; 2003-).. Fife.. Szkocja.. 1 Squadron (2012-).. 6 Squadron - RAF Leuchars (2010-.. 2013.. Lossiemouth.. Moray.. (plan 2013-).. RAF Mount Pleasant.. Falkland Islands No.. 1435 Flight (2009-).. (Squadron - eskadra, Flight - klucz).. Aeronautica Militare.. - zamówiono 96 (planowano 121), odebrano 71.. W służbie włoskiej samoloty noszą oznaczenie.. F-2000A.. TF-2000A.. 9º Gruppo - 4º Stormo w.. Grosseto.. 20º Gruppo - 4º Stormo (szkolenie).. 10º Gruppo - 36º Stormo w.. Gioia del Colle.. 12º Gruppo - 36º Stormo.. 18º Gruppo - 37º Stormo w.. Trapani.. (Gruppo - eskadra, Stormo - skrzydło).. 1994: Maiden flight for future fighter jet.. BBC Home, 27 marca 1994.. [dostęp 28 sierpnia 2008].. 2,2.. 2,3.. 2,4.. 2,5.. 2,6.. Eurofighter Technology and Performance : Structure.. Eurofighter Starstreak.. net.. [dostęp 14 grudnia 2008].. 3,2.. 3,3.. 3,4.. 3,5.. Der Eurofighter Typhoon – technische Beschreibung.. Doppeladler.. com.. Organisation NETMA.. NATO Handbook.. NATO Publications.. 2001-05-31].. Saudis Pay 4.. 43 Billion Pounds for 72 Eurofighters.. Bloomberg.. Eurofighter Typhoon: It's EVEN WORSE than we thought.. 3 marca 2011.. [dostęp 2013-09-04].. 8,00.. 8,01.. 8,02.. 8,03.. 8,04.. 8,05.. 8,06.. 8,07.. 8,08.. 8,09.. 8,10.. Eurofighter History.. 9,0.. 9,1.. 9,2.. Tony Butler:.. British Secret Projects: Jet Fighters Since 1950.. Hinckley, UK: Midland Publishing, 2000.. ISBN 1-85780-098-8.. 10,0.. 10,1.. 10,2.. 10,3.. 10,4.. 10,5.. The EuroFighter Typhoon.. Eurofighter Typhoon, 1 listopada 2006.. [dostęp 1 września 2008].. Storm over 'Typhoon' name for Eurofighter.. 2 września 1998.. [dostęp 28 grudnia 2008].. BBC News, 27 lutego 1994.. David Hastings:.. Development.. Target Lock.. Eurofighter crashes in Spain.. BBC News, 21 listopada 2002.. Typhoon wystrzelił Meteora, altair.. pl.. Dostęp: 2012-12-15.. Eurofighter GmgH:.. First Flight of Eurofighter Typhoon IPA6 Tranche 2 Avionics now in Flight Test.. www.. eurofighter.. com, 5 listopada 2007.. [dostęp 25 grudnia 2008].. Typhoon IPA6 flies with Tranche 2 avionics.. Interavia Business Technology, 2007.. First Tranche 2 Eurofighter Typhoon Has Flown.. com, 16 stycznia 2008.. [dostęp 31 grudnia 2008].. Typhoon Paveway IV Integration Team Scores Multiple Successes in June.. defense-aerospace.. com, 2009.. [dostęp 22 lipca 2009].. Martin Rosenkranz:.. Der Darabos-Deal.. Eurofighter Marks Delivery of 400th Typhoon.. , "Air Force Monthly", nr 1 (2014), s.. 10, ISSN 0955-7091.. Alan Warnes, Stefan Petersen, Riccardo Niccoli, Roberto Yanez.. Eurofighters Are Go!.. „Air Forces Monthly”, s.. 42-51, maj 2005.. Major Retrofit For Early Eurofighter Typhoon Aircraft Begins.. com, 15 listopada 2006.. [dostęp 10 stycznia 2013].. KS:.. Erster Block-8-Eurofighter beim Jagdgeschwader 73.. Flug Revue.. [dostęp 20 kwietnia 2009].. Andrew Brookes:.. Which way is the wind blowing?.. Modernising defence.. [dostęp 4 lutego 2009].. Oblot Typhoona z 3.. transzy.. Farnborough 2014: Nowy radar Eurofightera.. Ian Traynor:.. Democracy gridlocked by unstable coalitions.. Guardian.. co.. uk, 2 listopada 2006.. Mark Heinrich:.. Austria, Eurofighter agree cut in jet purchase.. Reuters.. , 26 czerwca 2007.. Eurofighter Typhoon Delivered To Five Nations.. News, 12 lipca 2007.. 31,0.. 31,1.. Corruption Scandal: Investigation into Dubious EADS Austria Deal Intensifies.. Spiegel.. de, 12 listopada 2012.. [dostęp 2013-01-30].. Saudi Arabia buys 72 Eurofighters.. BBC News, 18 sierpnia 2006.. Oliver Morgan:.. BAE in eye of the Typhoon.. The Guardian, 3 grudnia 2006.. Michael Evans:.. Saudis get Typhoons ahead of RAF.. The Times, 9 stycznia 2007.. Eurofighter Typhoon Multi-Role Combat Fighter, Europe.. Airforce-Technology.. Daliah Merzaban:.. Saudi may order 24 Eurofighter jets.. Reuters, 17 listopada 2007.. Douglas Barrie:.. Defense Ministry Forced To Revisit Procurement Premises.. Aviation Week, 13 lipca 2008.. Sylvia Pfeifer, Stephen Fidler:.. Saudis in talks for 72 Typhoons.. Financial Times, 11 sierpnia 2008.. First Flight of Typhoon in Royal Saudi Air Force Livery.. Newsroom.. BAE Systems, 22 października 2008.. Craig Hoyle:.. Saudi Arabia's first Eurofighter Typhoons head for Middle East.. Flight International, 29 czerwca 2009.. Oman Nears Eurofighter Typhoon Deal.. Aviation Week.. Farnborough 2008: Oman pushes the Typhoon door ajar.. Flight International, 18 lipca 2008.. Sylvia Pfeifer:.. BAE in negotiations with Oman over £1.. 4bn Eurofighter deal.. Financial Times, 13 listopada 2008.. [dostęp 29 grudnia 2008].. WE WELCOME OMAN ORDER FOR TYPHOON AND HAWK AIRCRAFT, baesystems.. Dostęp: 2012-12-21.. Eurofighter welcomes Greek announcement on future combat aircraft.. News, 12 lutego 1999.. Greece confirms it is to join the Eurofighter Programme.. More arms spending 22 bln earmarked for next decade as battle looms over fighter.. Kathimerini.. , 26 czerwca 2006.. Jon Grevatt:.. Japan narrows next-generation fighter requirement choice.. Jane's Defence News, 21 marca 2007.. Japan may buy Eurofighter, defence minister says.. Reuters, 17 October 2007.. EADS reveals details of Eurofighter Typhoon offer to Norway to replace JSF order.. Flight International, 6 kwietnia 2006.. Brazil selects Boeing, Dassault, Saab in jet bid.. Reuters, 2 października 2008.. [dostęp 28 grudnia 2009].. Eurofighter Typhoon Joins New Danish Fighter Competition.. eurofighter.. com, 14 marca 2013.. Carbon Fibre Composites.. [dostęp 6 lutego 2009].. Aerodynamic Characteristics.. Flight Control Systems.. Eurofighter Hydraulics System.. 16 July 2008 – Farnborough day III: Rauen speaks, media listen.. Press Office Blog.. Eurofighter Typhoon, 16 czerwca 2008.. BAE SYSTEMS delivers first Eurofighter Typhoon Ground Proximity Warning.. Eurofighter Typhoon, 7 grudnia 2000.. Paul S.. Owen:.. Eurofighter cockpit.. [dostęp 15 marca 2009].. Eurofighter Cockpit Ingress Egress.. Janes: AIRCRAFT CONTROL AND MONITORING SYSTEMS.. Carlo Kopp, Peter A.. Goon:.. Defence Annual Report.. Defence Annual Report 2002-03 Analysis.. 2005-06-29].. s.. 39.. Chris Worning:.. Eurofighter capability.. Military Air Systems.. EADS Defence Security.. 2008-10-03].. 36-38.. Eurofighter Direct Voice Input.. Life Support System Aircrew Equipment Assembly (AEA).. Libelle G-MultiPlus.. LSS Life Support Systems AG.. Pilotenausrüstung.. airpower.. at.. LIBELLE G-Multiplus offiziell für Eurofighter-Piloten eingeführt.. LRI Fakten, Marzec 2005.. Air Force technology.. 1st Eurofighter with PIRATE-IRST Radar delivered to Italian Air Force.. Air-Attack.. Todd Lopez:.. CSAF: Raptor, Eurofighter complementary.. 22 marca 2005.. Luftüberlegenheitsrolle.. Mark Ayton:.. Kings of Swing.. Air Forces Monthly.. wrzesień 2008.. 58-67.. Mission Effectiveness: Acceleration.. Eurofighter Typhoon Operational Evaluation.. Murdo McLeod:.. Eurofighter a shooting star in clash with US jets.. Scotland on Sunday, 19 czerwca 2005.. Four Eurofighter Typhoon Air Forces United in Exercise.. com, 3 marca 2008.. Übung taktischer Verfahren mit dem Eurofighter.. 20 marca 2008.. Eurofighter Typhoon capability soars ahead with latest contract.. com, 20 lipca 2006.. Typhoon proves its air-surface capability.. An Equipment and Logistics news article.. Ministry of Defence UK, 9 czerwca 2008.. BAE Systems Annual Report 2002.. The Stealthy Eurofighter Typhoon.. 83,0.. 83,1.. Doug Richardson:.. Stealth Warplanes: Deception, Evasion and Concealment in the Air.. Londyn: 2001.. ISBN 0-7603-1051-3.. Ist der Eurofighter Typhoon stealth?.. Evan Neblett, Mike Metheny, Leifur Thor Leifsson:.. Canards.. AOE 4124: Configuration Aerodynamics.. Department of Aerospace and Ocean Engineering, Virginia Tech.. , 17 marca 2003.. Faq Eurofighter.. Roy Boot:.. From Spitfire to Eurofighter: 45 years of Combat Aircraft Design.. Shrewsbury, UK: AirLife Publishing Ltd.. , 1990.. ISBN 1-85310-093-5.. Tony Buttler:.. Hugh Harkins:.. Eurofighter 2000, Europe`s Fighter for the New Millennium (Aerofax 6).. Earl Shilton, UK: Midland Publishing, 2006.. ISBN 1-85780-068-0.. Henry Matthews:.. Prelude to Eurofighter: EAP (X-Planes Profile 1 ).. Beirut, Liban: HPM (Henry Paul Matthews) Publications, 2000.. London: Salamander, 2001.. Mike Spick:.. The great book of modern warplanes: featuring full technical descriptions and battle action from Baghdad to Belgrade.. Osceola, Wisconsin: MBI Pub.. Co.. , 2000.. ISBN 0-7603-0893-4.. Oficjalna witryna Eurofightera.. [dostęp 31 lipca 2009].. Eurofighter w siłach powietrznych Austrii.. Nieoficjalna witryna Eurofighter w Wielkiej Brytanii.. Bojowe.. Harrier II.. Tornado ADV.. Patrolowe i obserwacyjne.. Nimrod AEW3.. Nimrod MRA4.. Szkolno-treningowe.. Pasażerskie.. transportowe.. ATP.. 125.. 146.. Concorde.. Jetstream 31/32.. Jetstream 41.. Jetstream 61.. One-Eleven.. Drony (UAV).. Ampersand.. Corax.. Demon.. GA22.. HERTI.. Mantis.. Phoenix.. Silver Fox.. Skylynx II.. Drony bojowe (UCAV).. Fury.. Taranis.. Prototypy i eksperymentalne.. ATSF.. AFVG/UKVG.. EAP.. 125.. Replica.. php?title=Eurofighter_Typhoon oldid=40295050.. Myśliwce wielozadaniowe.. Samoloty o układzie delta.. Afrikaans.. Gaeilge.. मर ठ.. پنجابی.. Shqip.. Srpskohrvatski / српскохрватски.. தம ழ.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 00:10, 1 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Eurofighter_Typhoon
    Open archive
  •  

  • Title: Karabin Krag-Jørgensen – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Karabin Krag-Jørgensen.. Krag-Jørgensen.. Widok zamka i pokrywy magazynka karabinu Krag-Jørgensen M1912.. Norwegia.. Kongsberg Våpenfabrikk.. Rodzaj.. karabin powtarzalny.. Prototypy.. 1886.. 1889 – lata 50.. Wyprodukowano.. ponad 700 000.. Kaliber.. 8 mm, 7,62 mm (.. 30 cala) lub 6,5 mm.. Nabój.. 8 × 58 mm R.. 30-40 Krag.. 6,5 × 55 mm Scan.. Magazynek.. integralny na 5 sztuk.. patrz tabela.. Długość lufy.. broni.. Inne.. Prędkość pocz.. pocisku.. zaprojektowany przez norweskich konstruktorów.. Olego Hermana Johannesa Kraga.. Erika Jørgensena.. pod koniec.. XIX wieku.. Broń ta została przyjęta do uzbrojenia armii.. Stanów Zjednoczonych.. Najbardziej wyróżniającą cechą karabinu.. był.. magazynek.. – integralna część broni trwale połączona z.. komorą zamkową.. i posiadająca otwieraną pokrywę z prawej strony broni.. Naboje.. były wkładane pod pokrywę magazynka i dosyłane do komory zamkowej przez popychającą je sprężynę.. Takie rozwiązanie posiadało zarówno wady i zalety.. Najpoważniejszą wadą w porównaniu do magazynków pudełkowych była niemożność używania dostępnych systemów szybkiego ładowania np.. łódek.. Z drugiej strony, w przeciwieństwie do innych karabinów ładowanych „od góry”, w rozwiązaniu Krag-Jørgensen, aby załadować broń nie było konieczne otwieranie.. zamka.. Ponadto ze względu na małą złożoność i prostotę karabinu został on przyjęty na uzbrojenie wielu krajów.. Obecnie karabin.. jest cenioną bronią przez kolekcjonerów na całym świecie.. Duńskie karabiny Krag-Jørgensen.. Wersje duńskich karabinów Krag-Jørgensen.. Amerykańskie karabiny Krag-Jørgensen.. Wersje amerykańskich karabinów Krag-Jørgensen.. Norweskie karabiny Krag-Jørgensen.. Wersje norweskich karabinów Krag-Jørgensen.. Produkcja dla Niemiec podczas II wojny światowej.. Produkcja powojenna.. Specjalne karabiny i karabinki Krag-Jørgensen oraz osobliwości.. Karabiny modelowe.. Karabin harpun.. Karabin Krag-Jørgensen zmodyfikowany do zasilania taśmowego.. „Szybkoładowacz” porucznika Tobiensena.. Zmodyfikowany karabin samopowtarzalny Krag-Jørgensen.. Karabin automatyczny Sunngaarda.. Urządzenie samoładujące SNABB 38.. Amunicja.. Dane taktyczno-techniczne.. 11.. W latach.. osiemdziesiątych XIX stulecia.. opracowano wiele ciekawych rozwiązań.. broni palnej.. Wprowadzenie.. prochu bezdymnego.. do masowego użycia spowodowało zmniejszenie.. kalibrów.. broni i w wielu krajach wprowadzono na uzbrojenie karabiny powtarzalne mniejszych kalibrów.. Schemat wczesnej wersji karabinu Krag-Jørgensen.. Chociaż armia norweska od końca.. 1884.. używała karabinu powtarzalnego.. Jarmann M1884.. , wkrótce stało się jasne, że jest to rozwiązanie tymczasowe.. Ole Krag, kapitan armii norweskiej i dyrektor państwowej fabryki broni Våpenfabrikk w.. Kongsberg.. , prowadził od.. 1866.. badania nad bronią ręczną.. Niezadowolony z rurowego magazynka karabinu Jarmann i swojej poprzedniej konstrukcji, będącego od.. 1876.. w uzbrojeniu marynarki norweskiej karabinu.. Krag-Petersson.. , zwrócił się z prośbą o pomoc w opracowaniu nowej broni do mistrza.. rusznikarstwa.. Razem opracowali nowy magazynek o kształcie kapsuły „owiniętej” dookoła zamka i mieszczącej 10 nabojów.. Magazynek ten używano z przerobionym karabinem Jarmann, chociaż mógł on być zaadaptowany także do innych karabinów powtarzalnych.. Dania postanowiła przyjąć zmodyfikowany karabin na wyposażenie wszystkich rodzajów sił zbrojnych.. Jeden z prototypów trafił do Danii, gdzie po przetestowaniu zyskał bardzo przychylne opinie.. Wyrażono również chęć wspierania jego rozwoju, ale zażyczono sobie zmniejszenia masy karabinu.. W tym celu zmniejszono o połowę magazynek, mieszczący teraz tylko 5 naboi zamiast dziesięciu.. Przez następnych kilka miesięcy obaj konstruktorzy pracowali nad połączeniem wszystkich zalet konkurencyjnych karabinów i swoich własnych rozwiązań w nowej konstrukcji.. Długi wyciąg zapożyczono z karabinu Jarmann, natomiast sposób wprowadzania naboju i usuwania łuski zaczerpnięto prawdopodobnie z karabinów.. Mausera.. Już po wprowadzeniu karabinu na uzbrojenie armii duńskiej eksperymentowali też z zamkiem ryglowanym czterema ryglami, ale ponieważ amunicja, którą strzelał karabin nie wymagała aż tak solidnego ryglowania, zaniechano tego rozwiązania.. Wszystkie wyprodukowane przed.. II wojną światową.. karabiny posiadały dodatkową funkcję odcięcia magazynka, dzięki czemu strzelec mógł używać karabinu jako jednostrzałowego podczas strzelania na długie dystanse, zachowując wciąż pełny magazynek umożliwiający skuteczniejszą walkę podczas walki na małe odległości.. Funkcje odcięcia magazynka realizował zamontowany po lewej stronie broni przełącznik.. Funkcję odcięcia magazynka posiadały także karabiny, które zastąpiły w służbie Krag-Jørgensena –.. Springfield M1903.. SMLE.. Po dokładnym przetestowaniu broni.. 1889.. Dania przyjęła na uzbrojenie karabin Krag-Jørgensen.. Różnił się on od wcześniejszych wersji, w które wyposażono armie Stanów Zjednoczonych i Norwegii.. Pokrywa magazynka otwierała się w kierunku przodu broni, a nie ku dołowi, a karabin miał strzelać amunicją kalibru 8 x 58 mm R z wystającą.. kryzą.. Brak możliwości szybkiego załadowania magazynka przy pomocy.. łódki.. ładownika.. powodował, że w armii duńskiej Krag-Jørgensen był używany jako karabin jednostrzałowy (z nabojami w odciętym magazynku jako rezerwą).. Karabin Krag-Jørgensen był przepisową bronią żołnierzy duńskich do.. 1940.. – do inwazji niemieckiej na Danię.. Istnieje wiele wzmianek o mnogości odmian karabinów Krag-Jørgensen używanych przez siły zbrojne Danii.. , ale dowiedzenie ich prawdziwości jest trudne, wiadomo jednak, że produkowano następujące odmiany tej broni:.. Karabin 1889.. – karabin z prostą kolbą, długą lufą i długim łożem sięgającym prawie do wylotu lufy.. W 1910 dodano bezpiecznik po lewej stronie broni.. Karabinek artylerii 1889.. Karabinek piechoty wz.. – różniły się tylko kształtem rączki zamkowej (w wersji artyleryjskiej była zgięta ku dołowi, a piechoty prosta), był też krótszy niż standardowy.. Karabinek saperski M1889.. – kolba drewniana prosta, krótszy niż inne modele.. Karabin wyborowy M1928.. – przeróbka karabinu M1889 z cięższą lufą, kolbą z chwytem pistoletowym, mikrometrycznymi przyrządami celowniczymi i muszką w osłonie.. U schyłku XIX wieku, jak wiele innych armii, także Armia Stanów Zjednoczonych poszukiwała nowego karabinu.. Do konkursu przedstawiono karabiny takich konstruktorów jak.. James Parris Lee.. , Ole Krag,.. Ferdinand Mannlicher.. Paul.. Wilhelm Mauser.. Rudolf Schmidt.. i 40 innych zarówno wojskowych, jak i cywilnych projektów.. Próby przeprowadzono na.. Governors Island.. Nowy Jork.. Pomimo protestów krajowych producentów broni (Russell i Livermore pozwali rząd USA), rząd Stanów Zjednoczonych wybrał karabin Krag-Jørgensen jako następcę jednostrzałowego Springfielda.. -.. 1904.. w fabryce.. Springfield Armory.. powstało około 500 000 karabinów, popularnie nazywanych.. Krag.. Broń ta pozostała na wyposażeniu armii od.. 1903.. , kiedy to została zastąpiona przez karabiny.. zasilane nabojami o podobnej charakterystyce balistycznej.. 30-03.. Kragi.. zostały użyte bojowo w wojnach.. amerykańsko-hiszpańskiej.. amerykańsko-filipińskiej.. Amunicja do amerykańskich karabinów Krag-Jørgensen nosiła oznaczenie 30-40 typowe dla amunicji czarnoprochowej „kaliber-ładunek prochu” – kaliber.. 30 (7,62 mm) i 40 gran (3 g) prochu bezdymnego (był to pierwszy typ amunicji karabinowej elaborowanej prochem bezdymnym używany przez armię amerykańską).. Inna nazwa nowej amunicji to.. 30 Army.. W Stanach Zjednoczonych produkowano co najmniej dziewięć modeli karabinów Krag-Jørgensen.. Karabin M1892.. – z lufą długości 30˝ (762  ...   niemieckiego.. Mausera Kar98k.. Eksperymentowano też z niemiecką amunicją.. 7,92 mm Mauser.. Trudno znaleźć informacje na temat opinii.. Wehrmachtu.. o karabinach Krag-Jørgensen, przypuszczalnie dlatego, że używano ich w jednostkach na tyłach, gdyż w jednostkach frontowych przydatniejsze były karabiny o ujednoliconym kalibrze amunicji.. Broń ta znalazła się także w uzbrojeniu.. Hird.. – zbrojnego skrzydła.. Nasjonal Samling.. (NS, Jedność Narodowa), narodowo-socjalistycznej partii i marionetkowego rządu.. Vidkuna Quislinga.. Eksperymenty z niemiecką amunicją kalibru 7,92 mm mogą jednak świadczyć, że Niemcy zamierzali szerzej wykorzystać karabiny Krag-Jørgensen.. Po wojnie mała liczba karabinów Krag-Jørgensen została złożona z pozostałych części i sprzedana na rynek cywilny.. Ze względu na brak planów przezbrojenia armii norweskiej w nową broń, postanowiono dostosować istniejące karabiny Krag-Jørgensen do strzelania nowocześniejszą i mocniejszą amunicją.. 30-06.. 7,62 mm NATO.. Oceniono jednak że koszt konwersji starych karabinów do nowej amunicji byłby porównywalny z kosztem produkcji nowocześniejszego karabinu.. Ostatnim produkowanym w latach 50.. XX wieku modelem karabinu Krag-Jørgensen był karabin na.. renifery.. m/1950.. Sprzedano w 470 egzemplarzy.. Karabin Krag-Jørgensen był produkowany w Norwegii przez prawie 60 lat.. W tym czasie powstało wiele odmian specjalnych i prototypów.. Niektóre z nich powstały w poszukiwaniu prostszych sposobów produkcji albo na specjalne życzenia, ale przeważnie w celu zwiększenia siły ognia broni.. Karabiny modelowe produkowano jako wzorce po zaaprobowaniu danego typu do produkcji i jako wzór do produkcji.. Modelowe karabiny i karabinki były specjalnie wytwarzanymi egzemplarzami ukazującymi jak powinien wyglądać produkt finalny.. Były numerowane i składowane oddzielnie i wykonywano po kilkanaście sztuk takich karabinów.. Niewielką liczbę karabinów Krag-Jørgensen przerobiono na harpuny, analogicznie jak to robiono wcześniej z karabinami Jarmann M1884.. Przerobienie karabinów Jarmanna było jednak tańsze, dlatego zrezygnowano z tej wersji.. Nie wiadomo ile egzemplarzy broni przerobiono.. W fabrycznym muzeum uzbrojenia w Kongsberg prezentowany jest interesujący prototyp karabinu M1894 zmodyfikowanego do zasilania z taśmy amunicyjnej.. Chociaż nie zachowała się żadna dokumentacja, wiadomo, że było to wczesne stadium projektu karabinu używającego tej samej taśmy amunicyjnej co.. ciężki karabin maszynowy Hotchkiss.. używany w armii norweskiej w tym samym czasie.. Ruch zamka powodował przesuwanie taśmy i ładowanie nowego naboju do komory.. Choć rozwiązanie to było niepraktyczne w polu walki, mogło znaleźć zastosowanie na stanowiskach strzeleckich w fortyfikacjach.. pracujący w fabryce broni w Kongsberg porucznik Tobiesen zaprojektował.. szybkoładowacz do karabinów powtarzalnych.. Była to kolejna próba zwiększenia siły ognia karabinu Krag-Jørgensen, tak samo jak próba konwersji do zasilania z taśmy.. Modyfikacja ta polegała na zmianie pokrywy magazynka w taki sposób, aby umożliwiała dołączenie magazynka z.. lekkiego karabinu maszynowego.. Madsen 1902.. Na pokrywie był zamontowany przełącznik umożliwiający strzelcowi wybranie 5-strzałowego magazynka wewnętrznego lub 25-strzałowego dołączonego.. Choć rozwiązanie to było dość obiecujące, wyprodukowano i przetestowano tylko 8 prototypów.. Podczas testów ujawniono dwie wady dyskwalifikujące to rozwiązanie z użycia w warunkach bojowych.. Broń z magazynkiem była nieporęczna, a poza tym jego ciężar powodował przechylanie się broni na bok.. grupa myśliwych polujących na foki zwróciła się do fabryki w Kongsberg w sprawie magazynków do polowań z małych łodzi, jednak koszty produkcji były tak duże, że transakcja nie doszła do skutku.. Po wprowadzeniu na uzbrojenie armii norweskiej karabinu maszynowego Hotchkiss spróbowano przerobić karabin Krag-Jørgensen na.. samopowtarzalny.. , w założeniu pozwalający na uzyskanie większej siły ognia wyposażonej w niego piechoty.. Większość konstruktorów podejmujących to wyzwanie nie posiadała odpowiedniej wiedzy na temat broni, dlatego tylko dwóch konstruktorów uporało się z projektem, a jeden prototyp zbudowano.. 1915.. sierżant Sunngaard zaproponował przerobienie karabinu Krag-Jørgensen na samopowtarzalny.. Projekt ten okazał się jednak całkowicie bezwartościowy, ponieważ osiągnięcie odpowiednich ciśnień koniecznych do przeładowania było nieosiągalne bez gruntownego przekonstruowania karabinu bazowego.. Projekt pozostał na papierze, nie zbudowano żadnego prototypu.. 1938.. pojawiło się interesujące szwedzkie rozwiązanie.. SNABB umożliwiał konwersję każdego karabinu powtarzalnego na samopowtarzalny, pozwalając zaoszczędzić pieniądze przeznaczone na konstrukcję nowej broni samopowtarzalnej od podstaw.. Urządzenie to wykorzystywało energię gazów prochowych do przeładowania, jednak jego konstrukcja okazała się zbyt skomplikowana.. Konieczny był osobny chwyt pistoletowy a sam karabin bazowy wymagał gruntownych modyfikacji.. zbudowano prototyp i testowano go przez kilka miesięcy z umiarkowanym sukcesem, jednak koszty badań trzykrotnie przekraczające założone spowodowały przerwanie dalszych badań ze względu na brak pieniędzy.. Karabiny Krag-Jørgensen były produkowane dla różnych typów amunicji.. Poza różnymi kalibrami broni cywilnej, produkowano go także do zasilania różnymi nabojami wojskowymi:.. Duński 8 x 58R – kalibru 7,87 mm z wystającą kryzą.. Pierwsze pociski miały masę 15,3 g i zaokrąglony czubek (tępołukowe), o prędkości wylotowej około 580 m/s, a późniejsze lżejsze ostrołukowe o masie 12,8 g i prędkości wylotowej 823 m/s.. US.. 30-40.. – kalibru 7,62 mm z wystającą kryzą o prędkości wylotowej 609,6 m/s w karabinie i 597,4 m/s w karabinku.. Norweski.. 6,5 x 55.. – znany też jako.. 6,5 × 55 Scan.. , kalibru 6,5 mm nabój bez kryzy.. Wczesne wersje o masie pocisku 10,1 g tępołukowe (nabój B) osiągały prędkość wylotową około 700 m/s, a późniejsze 9-gramowe ostrołukowe (nabój D) do 870 m/s.. Porównanie duńskich, amerykańskich i norweskich karabinów wojskowych Krag-Jørgensen.. Model.. Długość broni (mm).. Długość lufy (mm).. Masa broni (kg).. Prędkość początkowa (m/s).. 1328.. 832.. 4,275.. ??.. Karabinek 1889.. 1100.. 610.. 3,96.. Karabin wyborowy 1928.. 1168.. 675.. 5,26.. USA.. 1244.. 762.. 4,22.. 1045.. 558.. 3,73.. 597.. 1245.. 4,02.. Karabin kadetów M1896.. 4,05.. 1046.. 559.. 3,49.. 1247.. 3,51.. 3,54.. 3,61.. 1267.. 760.. Karabinki M1895 M1897.. 1016.. 520.. 3,37.. Karabinki M1904 M190.. 3,78.. 968.. M1912 „krótki karabin”.. 1107.. 1117.. 4,45.. 1220.. 750.. 5,16.. Karl Egil Hanevik:.. Norske Militærgeværer etter 1867.. Hanevik våpen, 1998.. ISBN 9788299314312.. Bjoern Andersen:.. Firearm Information by Type.. [dostęp 23 sierpnia 2008].. Chapter 7 (military M1894).. W: Karl Egil Hanevik:.. Chapter 8 (civilian M1894).. Chapter 9 (naval M1894).. Chapter 13 (M1894 with telescopic sights).. Chapter 11.. Chapter 12.. Chapter 14.. Chapter 15.. Chapter 16.. Chapter 17.. Hanevik Våpen, 1998.. Trond Wikborg:.. The Krag Jørgensen rifles carbines.. Bjørn Andersen:.. Krag-Jorgensen Rifles and the Danish Norwegian Military.. Norweska broń strzelecka z okresu.. Pistolety.. rewolwery.. Nagant M1893.. Colt M1914.. Karabiny.. karabinki.. Karabiny maszynowe.. Madsen.. Hotchkiss mitraljøse M1898.. Colt mitraljøse m/29.. php?title=Karabin_Krag-Jørgensen oldid=39478240.. Norweskie karabiny powtarzalne.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 21:50, 18 maj 2014..

    Original link path: /wiki/Karabin_Krag-J%C3%B8rgensen
    Open archive

  • Title: Panzerkampfwagen IV – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Panzerkampfwagen IV.. PzKpfw IV.. PzKpfw IV Ausf.. III Rzesza.. Friedrich Krupp AG.. Typ pojazdu.. czołg średni.. Trakcja.. gąsienicowa.. 1936.. Produkcja.. 1938–1945.. Wycofanie.. 1945 (III Rzesza), 1967 (Syria).. ok.. 9173.. Silnik.. 12-cylindrowy chłodzony cieczą silnik benzynowy.. Maybach HL 120 TRM.. o mocy 220,5 kW (300 KM).. Transmisja.. mechaniczna.. Pancerz.. 15-60 mm.. 7,02 m.. Szerokość.. 2,39 m.. 2,68 m.. 25 000-26 000 kg.. Prędkość.. 20 km/h w terenie,.. 38 km/h na drodze.. 130 km w terenie,.. 200 km na drodze.. Pokonywanie przeszkód.. Brody (głęb.. ).. 1,0 m.. Rowy (szer.. 2,20 m.. Ściany (wys.. 0,6 m.. armata.. 7,5 cm KwK 37 L/24.. 2x.. karabin maszynowy.. MG34.. Węgry.. Rumunia.. Bułgaria.. Finlandia.. Chorwacja.. Syria.. ) –.. niemiecki.. z okresu.. Aż do jesieni 1942 roku był najcięższym wozem pancernym służącym w armii.. Początkowo był uzbrojony w krótkolufowe.. działo.. kalibru 75 mm, jednak pod wpływem doświadczeń wyniesionych ze starć z.. radzieckimi.. czołgami.. KW-1.. przezbrojono go w armaty długolufowe.. Przez kilka miesięcy był najlepszym czołgiem państw.. Osi.. i jedynym, który mógł nawiązać równorzędną walkę z wozami.. alianckimi.. Mimo pojawienia się cięższych maszyn.. PzKpfw V Panther.. PzKpfw VI Tiger.. nigdy nie został przez nie wyparty z dywizji pancernych i do końca wojny był podstawowym czołgiem niemieckim.. B/C.. D/E.. F1/F2.. J.. Zastosowanie bojowe.. Zachowane egzemplarze.. W Polsce.. Na świecie.. Inne pojazdy na podwoziu PzKpfw IV.. Na przełomie roku 1934 i 1935 trzy firmy niemieckie (.. Rheinmetall.. Krupp AG.. MAN.. ) przystąpiły, na zlecenie Departamentu Uzbrojenia Armii, do opracowania projektu czołgu średniego (kryptonim.. mittlerer Traktor.. ) o masie do 18 ton, uzbrojonego w działo kalibru 75 mm.. Ostatecznie na początku 1936 roku do produkcji seryjnej wybrano prototyp zaprezentowany przez firmę.. Układ jezdny wozu składał się z ośmiu par kół nośnych, połączonych parami w wózki jezdne, zawieszone na półresorach piórowych.. Gąsienice spoczywały na czterech parach kół podtrzymujących.. Jednostką napędową był 12-cylindrowy silnik w układzie V, typu Maybach HL 108 TR o mocy 230 KM, pozwalający na rozwinięcie prędkości 30 km/h.. Miał pięciobiegową skrzynię biegów ZF SSG 74.. Wóz był stosunkowo lekko opancerzony.. Grubość pancerza kadłuba wynosiła 15 mm z tyłu i z boku, a 20 mm z przodu, natomiast wieży zmieniała się w zakresie od 10 mm z tyłu do 30 mm od frontu.. Uzbrojenie stanowiła krótkolufowa armata.. oraz dwa.. karabiny maszynowe MG 34.. (jeden w kadłubie i jeden w wieży).. Załoga czołgu składała się z pięciu osób: dowódca, celowniczy, ładowniczy, radiotelegrafista/strzelec i kierowca/mechanik.. Masa całkowita pojazdu wynosiła 17 300 kg.. Mimo, że wyprodukowano niewiele wozów pierwszej serii, to zachodziły między nimi pewne różnice: w grudniu 1937 roku zmniejszono zapas amunicji do działa ze 140 sztuk na 122, w lutym 1938 roku usunięto zewnętrzny karabin przeciwlotniczy, w sierpniu tegoż roku dodano wyrzutnik świec dymnych z tyłu kadłuba, a wiosną 1940 roku przedni reflektor typu Notek i tylne światło pozycyjne.. W lutym 1941 roku wzmocniono przód kadłuba dodatkową 30-mm płytą pancerną, a w marcu dodano zasobnik na rzeczy załogi montowany na tylnej ścianie wieży.. Do marca 1938 roku wyprodukowano 35 wozów pierwszej serii, w zakładach.. Krupp.. , oznaczonych PzKpfw IV Ausf.. Ostatnie pięć sztuk Ausf.. A zostało zbudowanych w oparciu o kadłuby wersji Ausf.. B o pogrubionym do 30 mm pancerzu czołowym.. Panzer IV Ausf.. silnik Maybach 12-cyl.. HL 120.. D.. W modelu PzKpfw IV Ausf.. B dokonano kilku istotnych zmian.. Przede wszystkim wymieniono silnik na mocniejszy Maybach HL 120 TR o mocy 265 KM, pozwalający na osiąganie prędkości do 35 km/h.. Zwiększono również opancerzenie: czołowe do 30 mm i boczne do 20 mm.. Zrezygnowano z łamanej przedniej płyty nadbudówki na rzecz prostej.. Usunięto z kadłuba karabin maszynowy i zastąpiono go szczeliną obserwacyjną, przez którą można było prowadzić ogień z broni ręcznej.. Ulepszono też wieżyczkę obserwacyjną dowódcy, tak, że była ona odlewana z pięciu części, oraz dodano stożkową osłonę na wieży na otworze służącym do wystrzeliwania rakiet sygnalizacyjnych.. Zasobniki z amunicją zostały ponownie zmniejszone a nadbudówkę zwężono, aby utrzymać stałą masę pojazdu przy zwiększonej masie pogrubionego pancerza.. Spowodowało to, mimo wszystko, wzrost całkowitej masy czołgu do 17 700 kg.. Do września 1938 roku wyprodukowano 42 egzemplarze.. Pierwsze dwanaście czołgów zbudowano na na bazie kadłubów wersji Ausf.. A, a pozostałe 30 na bazie kadłubów wersji Ausf.. Równocześnie, bo w październiku 1937 roku, rozpoczęto budowę czołgów w wersji C w firmie Krupp-Grusonwerk.. Była ona wyposażona w silnik Maybach HL 120 TRM, dzięki czemu prędkość wzrosła do 42 km/h.. Był on stosowany również we wszystkich kolejnych modelach.. Zmodyfikowano osłonę jarzma armaty, tak, że górna przednia krawędź zewnętrznej części osłony uzyskała skośny profil, korzystniejszy z balistycznego punktu widzenia.. Dodano opancerzoną osłonę lufy.. karabinu maszynowego MG 34.. Zmieniony został kształt płyty czołowej pancerza w kadłubie.. Zrezygnowano z dotychczasowego pancerza trójdzielnego wyposażonego w szczelinę obserwacyjną kierowcy na prawą stronę czołgu, zastępując ją płaską płytą pancerną o grubości 30 mm.. Produkcję PzKpfw IV Ausf.. C zakończono w sierpniu 1939 roku liczbą 140 sztuk.. Kontrakt na produkcję wersji Ausf.. D dostał Krupp-Grusonwerk dostał w czerwcu 1938 roku, gdy zamówiono 200 sztuk.. Przed końcem roku.. SS.. zamówiło kolejne 48 czołgów.. Wyprodukowano 232 z 248 zamówionych pojazdów.. Pozostałe 16 wozów przerobiono na czołgi mostowe.. We wrześniu 1939 roku w kadłubie PzKpfw IV przywrócono karabin maszynowy.. Dodano również osłonę jarzma działa z wyprofilowanejj płyty pancernej grubości 35 mm.. Powrócono do montażu łamanej płyty czołowej nadbudowy.. Zastosowano koła napędowe nowego typu i gąsiennice z wyższym grzebieniem.. W trakcie kampanii wrześniowej zwrócono uwagę na niedostateczne opancerzenie, więc od początku 1940 roku zaczęto montować w czołgach tej serii dodatkowe płyty pancerne grubości 20 mm, chroniące kadłub.. Masa całkowita PzKpfw IV Ausf.. D była równa 20 000 kg.. Do maja 1940 roku wyprodukowano 232 egzemplarzy.. W sierpniu 1940 roku 48 pojazdów przebudowano na czołgi Tauchpanzer IV.. Ponad 24 kolejne wozy przystosowano do działań w Afryce Północnej na początku 1941 roku.. Uszkodzone lub wyeksploatowane maszyny trafiały do warsztatów i fabryk, gdzie były modernizowane.. Wiele podzespołów wymieniano wtedy na nowsze, co tworzyło prawdziwą mieszankę użytych części z różnych wersji produkcyjnych.. D w US Army Ordnance Museum.. Model PzKpfw IV Ausf.. E, produkowany był od września 1940 roku (został zakontraktowany już w lipcu poprzedniego roku) do kwietnia 1941 roku, w zakładach Krupp-Grusonwerk.. Posiadał on zmodyfikowaną wieżę.. Poza tym opancerzenie czoła kadłuba grubości 30 mm mogło być dodatkowo wzmocnione płytami o grubości 30 mm.. Zmodyfikowano osłony piast kół jezdnych i pierścienia z zębami na kole napędowym.. Zmieniono kształt tylnej części wieży i zainstalowano na jej powierzchni wentylator.. Nowy wizjer kierowcy został zaadaptowany z.. PzKpfw III.. Masa czołgu wzrosła do 21 000 kg.. Całkowita produkcja wyniosła 223 sztuki.. Podobnie jak w dwóch poprzednich wersjach, większość pojazdów została zbudowana jako czołgi, jedynie cztery pojazdy zostały użyte do budowy pojazdów mostowych (.. Brückenleger IVc.. ), a dwa następne do testów nowego doświadczalnego typu zawieszenia (Schachtellaufwerk).. Około 10 tych pojazdów zaadaptowano do walki w Afryce Północnej, przede wszystkim polepszono system chłodzenia silnika.. F z działem 7,5 cm KwK 37.. F z działem 7,5 cm KwK 40.. W grudniu 1938 roku rozpoczęto produkcję wozów PzKpfw IV Ausf.. F, kiedy to zamówiono ich 128 sztuk w firmie Krupp-Grusonwerk.. W związku z rozpoczęciem wojny, w listopadzie 1939 roku zamówienie zostało powiększo do 500 sztuk.. W czerwcu 1940 roku do produkcji Panzerkampfwagen IV Ausf.. F włączono zakłady.. Vomag.. Nibelungenwerke.. , składając w nich zamówienia na serie po 100 pojazdów.. W styczniu 1941 roku zwiększono zamówienie w zakładzie Krupp-Grusonwerk o 300 pojazdów.. Podstawową różnicą w stosunku do poprzednich wersji było silniejsze opancerzenie.. Grubość pancerza czołowego zarówno kadłuba, wieży, jak i jarzma działa wzrosła do 60 mm, natomiast pancerza bocznego do 30 mm.. Pancerz tylny wzmocniono tylko w wieży, również do 30 mm.. W lutym 1942 roku zaczęto montować na przednich powierzchniach kadłuba dodatkowe płyty pancerne Vorpanzer o grubości 20 mm.. Ponownie zastosowano prostą płytę pancerną nadbudowy i tym samym ostatecznie zrezygnowano z płyty łamanej.. Po prawej stronie został zainstalowany.. karabin maszynowy MG 34.. w jarzmie kulistym (Kugelblende 50), obsługiwany przez radiooperatora.. W PzKpfw IV Ausf.. F zaczęto montować gąsienice o szerokości 400 mm (dotychczas używano gąsienic o szerokości 380 mm), by polepszyć mobilność stale przybierającego na wadze czołgu.. Zmiana gąsienic spowodowała konieczność modyfikacji kół napędowych i napinających, z odlewanych na spawane z rur.. Wszystkie zmiany poskutkowały wzrostem masy całkowitej czołgu do 22 300 kg.. Do marca 1942 roku wyprodukowano 470 egzemplarzy.. (393 w Krupp-Grusonwerk, 64 w Vomag  ...   natomiast drugi miał zostać uzbrojony w czołgi Panther.. Nigdy jednak ich liczba nie przewyższyła liczby wozów PzKpfw IV, których produkcja trwała niemal do końca wojny.. Od końca 1942 roku PzKpfw IV był podstawowym czołgiem w armii niemieckiej, choć ustępował zarówno czołgom Panther, jak i Tiger.. Ogółem wyprodukowano ponad 8,5 tysiąca egzemplarzy różnych wersji.. Wiele czołgów PzKpfw IV służyło również w armiach innych krajów.. Używali ich między innymi.. Węgrzy.. (52 sztuki),.. Rumuni.. (100 sztuk),.. Bułgarzy.. Finowie.. (15 sztuk) i.. Hiszpanie.. (20 sztuk).. Prawdopodobnie kilka sztuk trafiło również do.. Chorwacji.. Nieznana liczba tych wozów została przejęta w toku działań wojennych przez Rosjan.. Część z nich była wykorzystywana w roli przynęty, natomiast inne przebudowano na.. samobieżne działa.. SU-76I.. lub SG-122A.. Pewna liczba czołgów służyła także po zakończeniu wojny, m.. w Bułgarii,.. Jugosławii.. , Finlandii,.. Egipcie.. , Hiszpanii,.. i Turcji.. 17 egzemplarzy wzięło udział w.. wojnie sześciodniowej.. w 1967 roku, walcząc po stronie.. syryjskiej.. B.. E.. Masa całkowita (kg).. 17 700.. 21 000.. 23 500.. 25 000.. Długość (mm).. 5 870.. 5 920.. 6 630.. 7 015.. Szerokość (mm).. 2 830.. 2 840.. 2 880.. Wysokość (mm).. 2 850.. 2 680.. Maybach HL 120 TR.. 265 KM.. Maybach HL 120 TRM.. Prędkość (km/h).. 35.. 42.. 38.. Zasięg na drodze (km).. 140.. 200.. 210.. 320.. Zasięg w terenie (km).. 90.. 130.. 75 mm KwK 37.. L/24.. 1x MG34 (7,92 mm).. 2x MG34 (7,92 mm).. 75 mm KwK 40.. L/43.. L/48.. Opancerzenie czołgu PzKpfw IV.. grubość pancerza (mm) / nachylenie pancerza (stopnie).. PzKpfw IV Ausf D.. (bez płyt dodatkowych).. PzKpfw IV Ausf G.. (z płytami dodatkowymi).. przód.. bok.. tył.. góra.. wieża.. 30/10.. 20/25.. 20/0.. 10/83.. 50/11.. 30/26.. górny kadłub.. 30/7.. 20/9.. 12/84.. 50+30/10.. 30/0.. 20/12.. 12/85.. dolny kadłub.. 30/12.. 20/10.. 10/90.. 50+30/12.. osłona działa.. 35/*.. 50/*.. * – kształt profilowany.. Skuteczność działa czołgu PzKpfw IV.. grubość pancerza przebijanego pod kątem 30º (mm).. Działo.. L/24.. L/43.. L/48.. Odległość (m).. 100.. 500.. 1000.. 1500.. Panzergranate 39.. 41.. 32.. 30.. 99.. 91.. 81.. 63.. 106.. 85.. 74.. 64.. Panzergranate 40.. 126.. 108.. 87.. 69.. 120.. 97.. 77.. Pzgr 39 – pocisk przeciwpancerny (.. APCBC.. Pzgr 40 – pocisk podkalibrowy (.. APCR.. Na terenie Polski znajduje się 1 czołg Panzerkampfwagen IV.. Był zakopany na terenie.. lotniska Kluczewo.. Został odkryty w kwietniu 2011.. Czołg został wydobyty i przekazany do konserwacji.. Muzeum Batey ha-Osef.. Deutsches Panzermuseum.. Belgradzkie Muzeum Militarii (.. Serbia.. US Army Ordnance Museum (.. Niszczyciel czołgów Jagdpanzer IV/48.. Möbelwagen w północnej Francji, 21 czerwca 1944.. Ponieważ.. działa pancerne.. Sturmgeschütz III/40.. okazały się nad wyraz dobrą konstrukcją, w 1943 roku postanowiono tworzyć podobne pojazdy na podwoziu czołgu PzKpfw IV, zabudowując na nich armaty 7,5 cm StuK 40 L/48.. Otrzymały one oznaczenie.. StuG IV.. , a ich produkcja trwała od grudnia 1943 roku do marca 1945 roku i zakończyła się zbudowaniem 1108 sztuk.. Również 31 czołgów PzKpfw IV Ausf.. H przebudowano na działa StuG IV.. Pod koniec 1943 roku rozpoczęto produkcję doskonałego.. niszczyciela czołgów.. Jagdpanzer IV.. , uzbrojonego w.. działo przeciwpancerne.. 7,5 cm PaK 40 L/48.. Była to konstrukcja opracowana przez firmę.. na bazie podwozia wozu PzKpfw IV.. Do listopada 1944 roku wybudowano 769 sztuk.. Od sierpnia 1944 roku zaczęto produkować nową wersję tego niszczyciela, wyposażoną w lepszą armatę przeciwpancerną.. 7,5 cm PaK 42 L/70.. Do marca 1945 roku wyprodukowano 930 pojazdów oznaczonych Jagdpanzer IV/70 (V).. W maju 1943 roku rozpoczęto produkcję silnie opancerzonych.. haubic.. samobieżnych.. Sturmpanzer IV Brummbär.. ("niedźwiedź Grizzli"), opracowanych przez firmę.. Alkett.. Ich uzbrojenie stanowiły ciężkie haubice.. 15 cm StuH 43.. L/12 zabudowane na podwoziu czołgu PzKpfw IV.. Do końca wojny wybudowano 314 egzemplarzy.. Od sierpnia 1944 roku w nadbudówkach tych pojazdów zaczęto montować działa przeciwpancerne 7,5 cm PaK 42 L/70.. W ten sposób powstało 278 niszczycieli czołgów Jagdpanzer IV/70 (A).. Na bazie podwozia czołgu PzKpfw IV powstały też dwie dobre konstrukcje lekko opancerzonych dział samobieżnych.. Jednym z nich był.. Hummel.. ("trzmiel"), uzbrojony w ciężką haubicę.. 15 cm sFH 18.. L/30.. Od maja 1943 roku wyprodukowano 724 sztuki.. Podobnym pojazdem był niszczyciel czołgów.. Nashorn.. ("nosorożec"), pierwotnie nazywany Hornisse ("Szerszeń"), wyposażony w przeciwpancerną armatę.. 8,8 cm PaK 43 L/71.. Od lutego 1943 roku zbudowano 492 egzemplarze.. Czołgi PzKpfw IV wykorzystano również do skonstruowania kilku różnych konstrukcji samobieżnych.. dział przeciwlotniczych.. , zwanych Flakpanzer IV.. Od marca 1944 roku do marca roku następnego wyprodukowano 240 pojazdów.. Möbelwagen.. ("wóz meblowy"), uzbrojonych w działa przeciwlotnicze.. 3,7 cm FlaK 43.. L/89.. Od lipca 1944 roku do lutego 1945 roku 105 czołgów PzKpfw IV wycofanych z dywizji pancernych przezbrojono w cztery sprzężone działa przeciwlotnicze.. 2 cm FlaK 38 L/112.. Tak powstał.. Wirbelwind.. ("wicher").. Od sierpnia 1944 roku zaczęto je również wyposażać w armaty.. W ten sposób skonstruowano 43 wozy.. Ostwind.. ("wschodni wiatr").. Przed planowaną inwazją na.. Wielką Brytanię.. 42 czołgi PzKpfw IV Ausf.. D przystosowano do pokonywania przeszkód wodnych o głębokości do 15 m (.. Tauchpanzer IV.. Od lipca 1944 roku 187 wozów PzKpfw IV Ausf.. J przebudowano na pojazdy kierowania ogniem (Beobachtungswagen IV).. Podwozia i kadłuby czołgów PzKpfw IV posłużyły również do konstrukcji kilku innych typów pojazdów, m.. czołgów dowodzenia (.. Panzerbefehlswagen IV.. ), samobieżnych transporterów amunicyjnych (.. Munitionschlepper IV.. ), wozów pogotowia technicznego (.. Bergepanzer IV.. ) lub czołgów mostowych (.. Brückenleger IV.. 1,00.. 1,01.. 1,02.. 1,03.. 1,04.. 1,05.. 1,06.. 1,07.. 1,08.. 1,09.. 1,10.. 1,11.. Chris Bishop (red.. ):.. The Encyclopedai of Weapons of World War II.. , London 1998, Orbis Publishing,.. ISBN 0-7607-1022-8.. , ss.. 13-14.. Osłonę.. zaczęto montować dopiero we wrześniu 1944 roku.. Dopiero we wrześniu 1944 roku.. 180 w „Vomag” i prawie 3000 w „Nibelungenwerke”.. Zbigniew Gwóźdź, Piotr Zarzycki "Polskie konstrukcje broni strzeleckiej", SIGMA NOT 1993.. ISBN 83-85001-69-7.. Jońca, R.. Szubański, J.. Tarczyński, "Pojazdy Wojska Polskiego 1939", WKŁ, 1990.. Will Fowler, Mike Rose:.. Their War.. , 2000, Combined Publishing, ss.. 71-130.. Polacy ratują niemiecki czołg.. "Perełka".. tvn24.. pl, 19 kwietnia 2011.. [dostęp 19 kwietnia 2011].. Muzeum ratuje niemiecki czołg (foto).. miastokolobrzeg.. Znaleźli czołg.. przez przypadek.. fakty.. interia.. pl, 20 kwietnia 2011.. [dostęp 20 kwietnia 2011].. The Encyclopedia of Weapons of World War II.. London: Orbis Publishing, 1998.. Marcin Bryja:.. Panzerwaffe: Niemieckie wojska szybkie 1939-45''.. Warszawa: Militaria, 1996.. ISBN 83-86209-67-4.. Wolfgang Fleischer:.. Der Panzerkampfwagen IV.. Waffenarsenal.. – Band 33, Podzun-Pallas,.. ISBN 3-7909-0764-2.. George Forty:.. Die deutsche Panzerwaffe im Zweiten Weltkrieg.. Bechtermünz,.. ISBN 3-8289-5327-1.. The Illustrated Guide to Tanks of the World.. London: Hermes House, 2006.. ISBN 0-681-45905-0.. Their War: German Combat Photographs from the Archives of "Signal".. Conshohocken, PA: Combined Publishing, 2000.. ISBN 1-58097-040-0.. Dariusz Jędrzejewski, Zbigniew Lalak:.. Niemiecka broń pancerna 1939–1945.. Warszawa: Wydawnictwo Lampart, 1994.. ISBN 83-902554-4-8.. Ferdinand Maria von Senger und Etterlin:.. Die deutschen Panzer 1926–1945.. Bernard Graefe,.. ISBN 3-7637-5988-3.. Walter J.. Spielberger:.. Der Panzerkampfwagen IV und seine Abarten.. Motorbuchverlag,.. ISBN 3-87943-402-6.. David Doyle:.. Niemieckie pojazdy II wojny światowej.. Poznań (wydanie polskie): Vesper, 2005 (świat), 2012 (Polska).. ISBN 978-83-7731-080-9.. Achtung Panzer!.. [dostęp 31 stycznia 2010].. Panzerwaffe 1933-45.. Niemiecka broń pancerna.. powojenne wykorzystanie Panzer IV.. http://commons.. wikimedia.. org/wiki/Panzer_IV.. Niemieckie pojazdy wojskowe z okresu do 1945.. Czołgi.. A7V.. PzKpfw I A/B.. PzKpfw I C/D.. PzKpfw I F.. Kl PzBfWg.. Panther.. Tiger.. Königstiger.. PzKpfw 35(t)¹.. PzKpfw 38(t)¹.. Samobieżne miotacze ognia.. Flammpanzer I.. Flammpanzer II.. Flammpanzer 38(t)¹.. Sd.. Kfz.. 251/16.. Flammpanzer B2(f)¹.. Działa samobieżne.. 15 cm sIG 33 (Sf) auf PzKpfw I Ausf.. Sturmpanzer II.. Wespe.. Grille.. Panzerwerfer 42.. 15 cm sIG 33/2 SF auf Jagdpanzer 38(t).. Działa pancerne.. StuG III.. StuH 42.. Sturmpanzer IV (Brummbär).. Sturmtiger.. Niszczyciele czołgów.. Panzerjäger I.. Marder I.. Marder II.. Marder III.. Hetzer.. Jagdpanzer IV/70 (V).. Jagdpanther.. Jagdtiger.. Elefant (Ferdinand).. 234/4.. Samobieżne działa przeciwlotnicze.. 7/1.. 7/2.. 10/4.. Gepard.. Samochody pancerne.. Kfz.. 13/14.. ADGZ.. 221/222/223.. 231/232/263 (6-Rad).. 231/232/233/263 (8-Rad).. 234.. Transportery opancerzone.. 250.. 251.. 252.. 253.. Inne pojazdy.. 254.. 301.. 302/303.. VW Kübelwagen.. VW Schwimmwagen.. BMW R 12.. BMW R 75.. Zündapp KS 750.. Krupp-Protze.. Opel Blitz.. VW 82E.. Schwerer Wehrmachtschlepper.. Prototypy i projekty.. LK I.. LK II.. Jagdpanzer 38(d).. VK 31 Leichttraktor.. VK 1602 Leopard.. VK 3001 (H).. VK 3001 (P).. VK 3002 (DB).. Tiger (P).. VK 3601 (H).. Löwe.. Maus.. P-1000 Ratte.. Landkreuzer P.. 1500 Monster.. Entwicklungsserie.. E-100.. ) •.. Panther II.. Heuschrecke 10.. Dicker Max.. Durchbruchwagen.. Neubaufahrzeug.. Kugelblitz.. 8 cm Selbstfahrlafette auf VK3001(H) (Panzerselbstfahrlafette V)"Sturer Emil".. ¹) obcej konstrukcji, używane przez.. Wehrmacht.. ;.. Lista oznaczeń.. php?title=Panzerkampfwagen_IV oldid=40293113.. Niemieckie czołgi II wojny światowej.. Occitan.. Vahcuengh.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 22:02, 31 sie 2014..

    Original link path: /wiki/Panzerkampfwagen_IV
    Open archive

  • Title: Schrapnellmine 35 – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Schrapnellmine 35.. (Przekierowano z.. Mina typu S.. S-Mine 35.. Usuwanie miny SMi-35.. mina przeciwpiechotna.. wyskakująca odłamkowa.. Zapalnik.. SMi-Z35 (naciskowy).. ZZ-35 (naciągowy).. ZuZZ-35 (zwolnienie naciągu).. ESMi-Z (naciskowy i elektryczny).. 4,1 kg.. 127 mm.. Średnica.. 102 mm.. Materiał wybuchowy.. 397 g.. trotylu.. lanego lub.. 227 g trotylu sproszkowanego.. Promień rażenia.. 40 do 100 metrów.. państwa Osi.. S-Mine.. Schrapnellmine.. – „mina odłamkowa”, lub.. Springmine.. – „mina wyskakująca”) – niemiecka.. należąca do grupy.. min wyskakujących.. Przez wojska lądowe większości.. aliantów zachodnich.. nazywana „Podskakująca Betty” (.. Bouncing Betty.. ), a przez Australijczyków i Nowozelandczyków jako „Skaczący Jack” (ang.. Jumping Jack.. [a].. Zasada działania tej miny polegała na wyrzuceniu jej za pomocą.. ładunku miotającego.. na wysokość pasa (około jednego metra), a następnie eksplozji rozrzucającej horyzontalnie metalowe odłamki.. Mina typu S została opracowana w.. nazistowskich Niemczech.. w latach 30.. i wykorzystywana była intensywnie przez wojska hitlerowskie podczas.. Jej przeznaczeniem było rażenie nieosłoniętych żołnierzy piechoty w otwartym terenie.. Produkowano dwie wersje min, które oznaczono rokiem rozpoczęcia produkcji danego modelu: SMi-35 i SMi-44.. Obie konstrukcje były dość podobne, z tym że późniejsza SMi-44 została znacznie uproszczona w porównaniu do pierwowzoru.. Pierwsza mina typu S została wprowadzona do produkcji w 1935 roku i dołączyła do kluczowych elementów strategii defensywnej Trzeciej Rzeszy.. Do momentu zaprzestania produkcji po.. kapitulacji Niemiec.. w 1945 roku wyprodukowano ponad 1,93 miliona min tego typu.. Spowodowały wiele ciężkich ran bądź śmierci, spowalniając lub zatrzymując postęp wojsk aliantów na pozostające pod kontrolą Niemców terytoria.. Ze względu na dużą skuteczność miny typu S była ona wielokrotnie kopiowana i pozostała jedną z najbardziej charakterystycznych i skutecznych broni II wojny światowej.. Opis techniczny miny typu S.. Zasada działania.. Wykrywanie i rozbrajanie miny typu S.. Budowa wewnętrzna miny.. Konstrukcje inspirowane miną typu S.. Uwagi.. Pierwszymi siłami alianckimi, jakie zetknęły się z minami typu S, byli francuscy żołnierze, którzy natknęli się na nie w.. Kraju Saary.. w dniach od 7 do 11 września 1939 w czasie.. dziwnej wojny.. Miny te były jedną z przyczyn wycofania się jednostek francuskich.. Skutki zastosowania min w rejonie Saary potwierdziły jej efektywność w oczach niemieckiego dowództwa, a także zachęciły Stany Zjednoczone i inne kraje do podjęcia prób skopiowania tego projektu.. Francuzi, którzy jako pierwsi doświadczyli skuteczności tej broni, nazwali minę „milczącym żołnierzem”.. Nazistowskie Niemcy używały miny S w dużych ilościach podczas obrony terytoriów okupowanych oraz terenów państwa niemieckiego w czasie alianckiej inwazji na kontynentalną Europę, a także w czasie.. wojny w Afryce Północnej.. Produkowano je w dużych ilościach i stosowano szeroko do obrony niemieckich jednostek.. Na przykład.. 10 Armia Niemiecka.. rozłożyła około 23 000 min w ramach przygotowań do obrony przed aliancką inwazją na.. Miny typu S były także układane na plażach.. Normandii.. jako część programu minowania i budowy fortyfikacji.. lądowania w Normandii.. miny typu S wykorzystywano do obrony pozycji niemieckich, a także w czasie walk w Północnej Francji i do obrony niemieckiej granicy.. Najczęściej umieszczano miny przeciwpiechotne, także wyskakujące w kombinacji z minami.. przeciwpancernymi.. , aby razić zarówno pojazdy opancerzone jak i piechotę.. Podczas alianckich operacji w Europie żołnierze amerykańskiej piechoty nadali minom typu S przydomek „Podskakująca Betty” (.. Broń ta wywierała silny efekt psychologiczny na żołnierzy, ponieważ głównie ciężko raniła w okolicach nóg i genitaliów natomiast rzadko zabijała.. W książce C.. E.. Sloana –.. Mine warfare on land.. autor opisał miny typu S jako „prawdopodobnie najbardziej przerażającą broń napotykaną przez żołnierzy alianckich w czasie wojny”.. Żołnierze amerykańscy szybko nauczyli się jak skuteczną bronią jest.. i zdawali sobie sprawę, że jedna eksplodująca mina może ciężko zranić wielu żołnierzy.. 27 lutego 1945 starszy szeregowy Herman Wallace z 76 Dywizji Piechoty należącej do 3 Armii generała.. George'a Pattona.. , w czasie rozminowania drogi w okolicach.. Prumzurley.. nadepnął na minę typu S.. Wallace znał zasadę działania min tego typu i wiedział, że jedyną szansą na ewentualne uniknięcie poważnego obrażenia było szybkie położenie się na ziemi, ale zdawał on sobie także sprawę iż wokół niego znajdowali się inni żołnierze z jego oddziału którzy w takiej sytuacji zostali by ranieni odłamkami miny.. Szeregowy Wallace zdecydował poświęcić swoje życie, aby nie dopuścić do śmierci czy poranienia innych żołnierzy i zamiast rzucić się na ziemię, stanął na minie drugą nogą, nie pozwalając jej w ten sposób wyskoczyć ponad powierzchnię.. Wallace zginął na miejscu, ale żaden ze znajdujących się wokół żołnierzy nie poniósł obrażeń, za swoje poświęcenie Wallace został odznaczony pośmiertnie.. Medalem Honoru.. Dokładna liczba zabitych w wyniku obrażeń zadanych przez miny typu S jest nieznana, ponieważ alianci nie zapisywali danych dotyczących typu broni, który spowodował śmierć, ale tylko czy śmierć została spowodowana przez działania bojowe.. Straty wśród ludności cywilnej są także niewiadomą.. Produkcję min tego typu wstrzymano po zakończeniu II wojny światowej.. Nie ma informacji dotyczących losu nierozmieszczonych min, ale można przyjąć ze większość z nich została zniszczona w trakcie procesu rozbrajania Niemiec po ich kapitulacji.. Jest bardzo prawdopodobne, że część min została zachowana do analizy i w trakcie procesu.. wykorzystana do zbudowania podobnych modeli w krajach aliantów.. Wiele konstrukcji bardzo podobnych do min typu S pojawiło się zaraz po II wojnie światowej.. Podczas wojskowej okupacji Niemiec i powojennej odbudowy Europy.. Korpus Inżynieryjny Armii Stanów Zjednoczonych.. , nowo utworzony rząd francuski i brytyjskie Ministerstwo Obrony zaangażowały się w jedną z dłuższych i udanych akcji oczyszczania z min terenów państw Europy Zachodniej.. Francja włączyła do tych zadań różnorodny personel oraz ok.. 49 000 niemieckich jeńców.. Ta połączona operacja spowodowała spadek zagrożenia ze strony pozostałych.. pól minowych.. na zachodzie kontynentu.. Akcja  ...   popularniejszym sposobem wykrywania min było systematyczne nakłuwanie gruntu nożem lub bagnetem, co jednak było zajęciem bardzo czasochłonnym.. Przy użyciu ostrza należało nakłuwać glebę pod kątem, aby przypadkowo nie uruchomić zapalnika.. Wykryta mina mogła być rozbrojona w bardzo prosty sposób.. W celu zabezpieczenia przed niekontrolowanym wybuchem podczas minowania, niemieckie zapalniki naciskowe były wyposażone w zawleczkę, która blokowała iglicę spłonki przed wyzwoleniem.. Zawleczka była wyciągana po umieszczeniu miny w ziemi.. Rozbrojenie miny wyposażonej w zapalnik naciskowy polegało na wetknięciu w otwór po zawleczce kawałka drutu, który blokował iglicę zapalnika.. Dezaktywacja miny z zapalnikiem naciągowym i elektrycznym była jeszcze prostsza, gdyż polegała na odcięciu linki naciągu lub przewodu elektrycznego.. Pomimo łatwego procesu rozbrajania miny wskazana była duża ostrożność ze względu na stosowanie przez Niemców.. min pułapek.. Sposób postępowania z wykrytą miną polegał na ostrożnym wyjęciu jej z gruntu i wykręceniu zapalnika.. Aby całkowicie zdezaktywować minę możliwe było wykręcenie trzech znajdujących się wokół tulei zapalnika korków, pod którymi znajdowały się spłonki detonujące.. Przekrój miny SMi-35 i zapalnika naciskowego.. Poniższy schemat przedstawia przekrój miny SMi-35, oraz standardowego trójpalcowego zapalnika naciskowego.. Palce zapalnika reagujące na nacisk lub poruszenie.. Zawleczka zabezpieczająca usuwana po zainstalowaniu miny.. Zewnętrzna sprężyna iglicy.. Wewnętrzna sprężyna iglicy.. Iglica.. Spłonka.. Zaślepka spłonki detonującej.. Żeliwne kulki.. Kanały spłonek detonujących.. Spłonka detonująca.. Opóźniacz o krótkim czasie działania (ok.. 0,5 sek.. Opóźniacz o czasie działania 4,5 sekundy (wykorzystywany do opóźnienia eksplozji ładunku miotającego wyrzucającego minę w powietrze).. Komora ładunku miotającego (proch czarny).. Nakrętka otworu służącego do napełniania miny materiałem wybuchowym w fabryce.. Pokrycie wodoodporne (farba).. Komora głównego ładunku wybuchowego.. Przekrój amerykańskiej miny wyskakującej.. M16A2.. , opracowanej na podstawie niemieckiej miny typu S.. Mina typu S okazała się bardzo skuteczną bronią i zarówno alianci jak i inne państwa opracowały na jej podstawie własne rozwiązania min wyskakujących.. Inspirowane niemieckim rozwiązaniem miny produkowano tak podczas II wojny światowej jak i kilkadziesiąt lat po jej zakończeniu, a nazwa.. Skacząca Betty.. przyjęła się jako generalne określenie wielu z tych rozwiązań.. rozpoczęła zakup min SMi-35 (pod oznaczeniem.. pommiansa m/41-S.. ) od Niemców wraz z początkiem.. wojny zimowej.. w ramach umowy dwustronnej o pomocy militarnej.. Chociaż okazały się one nadzwyczaj skuteczne, to koszt zakupu był dość znaczny.. wojny kontynuacyjnej.. Finlandia rozpoczęła prace nad własną miną wyskakującą jednak bez większych sukcesów.. Francuska mina.. Mle 1939.. została zainspirowana niemiecką konstrukcją, ale ze względu na dość szybkie zajęcie Francji przez wojska niemieckie w 1940 roku nie była ona szeroko wykorzystywana.. Członek Francuskiego Korpusu Inżynieryjnego Pierre Delalande zdołał uciec wraz z planami miny do.. , gdzie na ich podstawie opracowano podobną minę,.. M2.. , która została wprowadzona do uzbrojenia w 1942, ale okazała się bardzo nieefektywna.. Amerykanie byli pod wrażeniem skuteczności niemieckiej miny typu S w odparciu francuskiej ofensywy na Kraj Saary na początku II wojny światowej, dlatego mimo niepowodzenia miny M2 kontynuowano prace nad podobnym rozwiązaniem.. Po zakończeniu działań wojennych powstała w Stanach Zjednoczonych mina.. M16.. bardzo zbliżona konstrukcyjnie do rozwiązania niemieckiego.. Także.. , bazując na konstrukcji niemieckiej, opracował własną rodzinę min wyskakujących typu.. OZM.. Konstrukcja min radzieckich była prostsza niż niemieckiego wzorca.. Zamiast wypełnienia szrapnelami w postaci kulek lub innych elementów metalowych w minie.. OZM-4.. zastosowano odlewany korpus, którego fragmentacja przebiegała samoczynnie w sposób przypadkowy.. W późniejszym modelu.. OZM-72.. powrócono do oryginalnej koncepcji miny i zastosowano wypełnienie z kawałków drutu stalowego.. Obie wersje miny są do dzisiaj (.. ) produkowane i wykorzystywane przez siły zbrojne.. Rosji.. W innych krajach, między innymi w.. Chinach.. Włoszech.. , również podjęto produkcję min wzorowanych na niemieckiej minie typu S.. Ograniczenie wykorzystania min lądowych takich jak mina typu S jest obecnie tematem debaty międzynarodowej.. Broń ta jest uważana za niehumanitarną, powoduje ofiary wśród osób cywilnych, w tym dzieci.. Używanie min tego typu, tak jak większości min lądowych, zostało ograniczone.. traktatem ottawskim.. Konwencja o zakazie użycia, składowania, produkcji i przekazywania min przeciwpiechotnych oraz o ich zniszczeniu.. ) podpisanym przez 155 państw.. Warto zwrócić uwagę na.. aliterację.. w nazwach miny, jest to bardzo często spotykany środek stylistyczny w slangu angielskim.. 1,3.. 1,4.. US War Department Technical Manual TM-E 30-451: Handbook on German Military Forces, 1945.. (Ch.. VIII, Sec.. V.. a-b).. (dostępny online).. Miny wykorzystywane podczas wojny zimowej.. Jaeger Platoon.. Armia fińska w latach 1918-1945.. , data.. 12 marca.. Autor J.. T.. Valias.. Sloan –.. Mine Warfare on Land.. Brassey’s, Londyn.. John Ingraham i Dalton Jones –.. Technical Intelligence Bulletins.. 8(5) 2003 (wersja online).. Klaus H.. Huebner –.. Long walk through war: A combat doctor's diary.. Texas A M University, College Station, 1987.. Trier Taken!.. W: Prefer Nathan:.. Patton's Ghost Corps.. Nowy Jork: ibooks, 2003, s.. 183-184.. ISBN 0-7434-4551-1.. Zdjęcie nagrobka Hermana C.. Wallace'a.. [dostęp.. Raport z konferencji Amerykańskiego Czerwonego Krzyża na temat min lądowych.. Uniwersytet Kalifornijski w Santa Cruz, 21 września 1998.. 9,3.. US Army Field Manual FM 5-31, 1943.. Witryna czasopisma.. Inne oblicza historii.. Grzegorz Franczyk –.. Miny niemieckie.. Dane z dnia 27 lutego 2007.. Pełna lista państw członkowskich Traktatu.. Brassey’s, Londyn 1986.. TM-E 30-451 Handbook on German Military Forces.. marzec 1945.. Long Walk Through War: A Combat Doctor's Diary.. Wikimedia Commons.. znajdują się multimedia związane z tematem:.. Zdjęcia i krótki opis miny S-44.. Opis miny S-35.. Niemieckie miny z okresu II wojny światowej.. Miny przeciwpancerne.. Tellermine 29.. Tellermine 35.. Tellermine 35 (Stahl).. Tellermine 42.. Tellermine 43.. leichte Panzermine.. Riegelmine 43.. Panzerschnellmine.. Holzmine 42.. Topfmine.. Miny przeciwpiechotne.. Stock-Mine 43.. Schützenmine 42.. Glasmine 43.. Behelfs-Schützenmine A.. 200.. php?title=Schrapnellmine_35 oldid=40327247.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 00:45, 3 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Mina_typu_S
    Open archive

  • Title: Karabin Jarmann M1884 – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Karabin Jarmann M1884.. 1878.. 1884-1894.. 31500.. 10,15 mm.. 10,15 x 61R z kryzą.. 8 sztuk.. 850 mm.. 4,5 kg.. 500 m/s.. Zasięg skuteczny.. 2400 m.. Przekrój karabinu Jarmann M1884.. norweski.. karabin powtarzalny kalibru 10,15 mm, jeden z pierwszych.. karabinów powtarzalnych.. używanych w.. świecie zachodnim.. Karabin.. Jarmann.. i późniejsze modyfikacje zmieniły armię norweską uzbrojoną w przestarzałe jednostrzałowe karabiny na.. w dobrze uzbrojoną w nowoczesne karabiny powtarzalne strzelające amunicją.. elaborowaną.. prochem bezdymnym.. W latach osiemdziesiątych.. XIX stulecia.. wyprodukowano kilka tysięcy sztuk tej broni z przeznaczeniem na uzbrojenie armii norweskiej i.. szwedzkiej.. Projektantem tej unikalnej broni był norweski inżynier.. Jacob Smith Jarmann.. Po wycofaniu karabinów.. Jarmanna.. ze służby wiele z nich przerobiono na.. harpuny.. Celność.. Użycie.. Dalszy los Jarmannów.. Karabin harpun Jarmann M28.. Porównanie karabinu Jarmann z współczesnymi mu konstrukcjami.. strzelał amunicją czarnoprochową kalibru 10,15 mm, umieszczoną w 8 nabojowym magazynku rurowym znajdującym się pod lufą broni.. Naboje były umieszczone jeden za drugim.. Lufa była zamknięta zamkiem suwliwym.. ryglowanym.. obrotową rączką.. Ten sposób ryglowania, wystarczający przy strzelaniu amunicją czarnoprochową, jest jednak zdecydowanie zbyt słaby dla mocniejszej amunicji na proch bezdymny.. Jacob Smith Jarmann zaprojektował swój pierwszy karabin.. odtylcowy.. strzelający amunicją w łusce tekturowej w 1838 roku, który jednak nie został zaakceptowany przez wojsko.. Jako powód negatywnej decyzji podano zbyt dużą szybkostrzelność karabinu dochodzącą do 13 strzałów na minutę i obawy o możliwość zapewnienia wystarczającej ilości amunicji żołnierzom.. W 1870 Jarmann opracował nowy karabin powtarzalny, wyposażony w trzy unikalne i opatentowane przez niego rozwiązania:.. wyciąg.. , który nie tylko wyciągał puste łuski z komory nabojowej, ale służył jako ogranicznik ruchu zamka do tyłu.. rozwiązanie.. czterotaktowego.. zamka suwliwego z obrotową rękojeścią pełniącą funkcję rygla zamka.. sposób przymocowania.. wyciągu.. do zamka.. Pierwszy karabin został poddany ocenie połączonej komisji norwesko-szwedzkiej, która wystawiła mu pochlebne oceny, ale zaznaczyła potrzebę wyposażenia broni w magazynek.. Wykonano kilka prototypów karabinu z magazynkiem.. Dwa typy magazynków zaprojektował inny inżynier norweski.. Ole Herman Johannes Krag.. , konstruktor karabinów powtarzalnych.. Jeden z magazynków był praktycznie identyczny z użytym w karabinie Krag-Petersson, a drugi był prekursorem magazynka użytego w karabinie Krag-Jørgensen.. Sam Jacob Smith Jarmann również zaprojektował kilka prototypów magazynków przeważnie rurowych umieszczonych pod lufą, oraz przyłączanych z boku broni.. Większość z nich okazała się jednak nieprzydatna w warunkach bojowych, dlatego też wybrano magazynek rurowy.. Magazynek ten był podobny do rozwiązania z karabinów konstrukcji.. Alfreda von Kropatschka.. i karabinów Krag-Petersson.. Chociaż rozwiązania Jarmanna były pionierskie, karabin.. nie okazał się sukcesem.. Kombinacja magazynku rurowego z amunicją centralnego zapłonu, zwłaszcza nabojów z pociskiem ostrołukowym była dość ryzykowna, mogło dojść do niekontrolowanego odpalenia nabojów w magazynku na skutek zadziałania ostro zakończonego naboju na spłonkę znajdującą się przed nim prowadząc do jego rozerwania.. Poza tym wyważenie broni zmieniało się po każdym oddanym strzale, co jest cechą każdej broni z magazynkiem rurowym.. Ostatecznie pierwsza konstrukcja Jarmanna była karabinem jednostrzałowym, a sam konstruktor był prawdopodobnie jedynym, który nie chciał zaprojektować do niego magazynka.. , gdyż żaden z proponowanych magazynków nigdy nie współpracował poprawnie z tym karabinem.. Przyrządy celownicze pierwszych karabinów Jarmann M1884 były wyskalowane na odległość 2400 metrów, przy prędkości wylotowej 485 do 500 m/s.. Pierwsza amunicja miała ołowiane pociski owinięte w papier, później zamienione na pociski ołowiane w płaszczu stalowym.. Podczas produkcji przeskalowano także przyrządy celownicze.. Karabiny o numerach seryjnych od 4330 były przestrzelane na odległość 430 metrów.. , przy czym przewyższenie.. krzywej balistycznej.. nie przekraczało na tym dystansie 180 cm.. W ostatecznej formie karabin M1884 posiadał drugie przyrządy celownicze do strzelania salwami umocowane z boku broni.. Wprowadzono je w celu strzelania na większe odległości przez cały oddział wojska, który oddając salwę zwiększał prawdopodobieństwo trafienia w znacznie oddalony cel.. Odległość, na jaką zazwyczaj strzelano salwami przekraczała 1600 metrów.. Wspomniana powyżej norwesko-szwedzka komisja wprowadziła nabój.. 10,15 x 61 mm R.. do strzelania którym miała być przystosowana broń.. Początkowo była to amunicja czarnoprochowa z papierową łuską i ołowianym pociskiem, później zastąpiona amunicją z prochem bezdymnym i pociskiem w płaszczu stalowym.. Wyprodukowano ponad 5 milionów sztuk amunicji do karabinu M1884, nie licząc kilku tysięcy nabojów specjalnych.. Rozróżniano następujące wersje amunicji 10,15 x 61R:.. 10,15 Kula – pocisk tępołukowy, ołowiany z łuską papierową i ładunkiem prochu czarnego (prawdopodobnie używany tylko do testów).. 10,15 Kula – spłaszczony wierzchołek, pocisk ołowiany z łuską papierową i ładunkiem prochu czarnego.. 10,15 Kula – spłaszczony wierzchołek, pocisk w płaszczu, proch bezdymny.. 10,15 "Wewnętrzny" – tępołukowy pocisk ołowiany, krótkiego zasięgu do strzelania w pomieszczeniach (strzelnice).. 10,15 "Wewnętrzny" – taki sam jak poprzedni, ale z pierścieniem wyciśniętym wokół szyjki łuski.. 10,15 Ślepy –  ...   noty.. , zwłaszcza za dobrą szybkostrzelność i znakomitą celność w porównaniu do.. Remingtona M1867.. na dystansie 600 m.. Ze względu na olbrzymi postęp w konstrukcji broni palnej, jaki dokonał się przez dziesięć lat jego używania przez armię zalety te zostały nieco przyćmione.. Po dziesięciu latach został on zastąpiony karabinem Krag-Jørgensen, chociaż wiele jednostek drugoliniowych używało go aż do 1905 roku.. W okresie używania karabinów Jarmanna, zmieniono amunicję z czarnoprochowej na naboje z prochem bezdymnym, który spowodował zwiększenie prędkości wylotowej pocisków.. Zmieniając ładunek miotający nie zatroszczono się o zmianę przyrządów celowniczych, co skutkowało zmniejszeniem celności broni.. Karabiny Jarmann M1884 w stanie oryginalnym są dziś rzadkością.. W latach dwudziestych i trzydziestych.. , wiele sztuk tej broni wycofanej ze służby sprzedano na rynku cywilnym lub przerobiono na karabin harpun M28.. Od 1920 do inwazji Niemiec na Norwegię można było kupić na rynku cywilnym nadwyżkowe karabiny Jarmanna za cenę nieprzekraczającą 25% ceny nowego karabinu Krag-Jørgensen.. Ze względu na atrakcyjną cenę większość została sprzedana.. Próbowano także sprzedawać tę broń i amunicję do niej za granicę.. W 1929 około 5000 sztuk sprzedano do.. , ale co się z nimi stało później nie wiadomo.. W 1936 król.. Ibn Saud.. rozpoczął rozmowy w sprawie zakupu 20000 Jarmannów z amunicją dla saudyjskiej policji, ale wniosek ten został odrzucony przez parlament norweski, który stwierdził, że sprzedaż tak przestarzałej broni odbije się negatywnie na opinii Norwegii.. W 1938 roku prywatny inwestor Trygve G.. Hygen, były kapitan armii norweskiej próbując sprzedać karabiny Jarmann.. Cejlonowi.. został oskarżony przez brytyjski konsulat generalny o nielegalny obrót bronią na terytorium będącym pod kontrolą.. Wielkiej Brytanii.. Rząd norweski upomniał Hygena, a ofertę wycofano.. Hygen nadal próbował sprzedać karabiny Jarmanna na.. Litwę.. Kubę.. , do.. Nikaragui.. Bułgarii.. Włoch.. , ale bez sukcesów.. Podczas okupacji Norwegii przez Niemcy prawdopodobnie zniszczyli 21 000 karabinów Jarmanna, które były zbyt przestarzałe do użycia na ówczesnym polu walki.. Jarmann M28.. karabin jednostrzałowy.. od 1928.. 1911.. 1,06 m.. 5,3 kg pusty.. 7,7 kg z harpunem.. Reklama karabinu M28 z 1930 roku.. W dwudziestoleciu międzywojennym wielu rusznikarzy norweskich usiłowało zbudować karabin harpun, mogący służyć zarówno do polowań na foki jak i wystrzeliwania lin ratunkowych dla łodzi będących w niebezpieczeństwie.. Ze względu na obecność na rynku i w magazynach wielu tysięcy karabinów Jarmann,.. Våpenfabrikk.. w Kongsberg zaprojektowała na jego podstawie karabin harpun oznaczony jako M28.. Przeróbka polegała na usunięciu magazynka, skróceniu lufy i kolby i usunięciu mechanizmu przeładowania.. Dodano grubą gumową poduszkę naramienną, aby zmniejszyć efekt odrzutu, który był dość znaczny przy wystrzeliwaniu tak ciężkiego pocisku, jakim był harpun.. Karabin strzelał ślepym nabojem 10,15 x 61R.. Skrzynka zamocowana pod łożem zawierała do 300 metrów cienkiej liny.. Karabiny harpuny M28 produkowano do 1952 roku, kiedy to zaczęto używać harpunów na bazie karabinu.. Mauser.. Kar98k.. oznaczonym jako M52.. 1911 Jarmannów zostało zmodyfikowane do wersji M28, z czego około połowa po.. II wojnie światowej.. Jarmann M28 był reklamowany jako karabin odpowiedni do polowań oraz ratownictwa, a właściwie do wystrzeliwania różnego rodzaju lin.. Reprodukcja reklamy głosi, że jest on przydatny strażakom, monterom instalującym linie telefoniczne i do innych robót konstrukcyjnych.. M28 miał być przydatny także do polowań na.. tuńczyki błękitnopłetwe.. foki.. mieczniki.. i inne duże zwierzęta morskie.. Wśród wyposażenia dostarczanego z karabinem M28 były harpuny, harpuny ze wspomaganiem rakietowym,.. naboje dum-dum.. i liny o różnych długościach umieszczone w specjalnych skrzynkach.. Specjalne naboje do wystrzeliwania harpunów produkowano do połowy.. lat siedemdziesiątych.. Karabin Jarmanna był w czasie jego wprowadzenia do służby uważany za broń dobrą.. Poniższe porównanie z ówczesnymi karabinami będącymi na wyposażeniu armii norweskiej jak i Niemiec, Francji i Wielkiej Brytanii dowodzi, że Jarmann był rzeczywiście doskonałą bronią.. Karabin.. Mauser Gew71/84.. Karabin Grasa.. Martini-Henry.. Skupienie na 600 m.. 46 cm.. 96 cm.. 80 cm.. 89 cm.. nieznany.. 900 m.. 1372 m.. Szybkostrzelność.. nieznana.. 13 strz.. /min.. 8 do 12 strz.. Pojemność magazynka.. 10,15 x 61R.. 12,17 x 44.. bocznego zapłonu.. 11,15 x 60R.. 11 x 59R.. 577/450.. (11,455 x 65R).. Prędkość wylotowa.. 381 m/s.. 430 m/s.. 455 m/s.. 416 m/s.. 951 mm.. 855 mm.. 840 mm.. Długość całkowita.. 1355 mm.. 1350 mm.. 1245 mm.. Masa całkowita.. 4,32 kg.. 3,83 kg.. 1,12.. 1,13.. 1,14.. 1,15.. 1,16.. 1,17.. Karl Egil Hanevik — Norske Militærgeværer etter 1867.. Hanevik Våpen (1998).. ISBN 82-993143-1-3.. norw.. Schematy i fotografie magazynka rurowego systemu Kropatschka.. Trond Wikborg —.. Jarmanns gevær M1884.. Karl Egil Hanevik —.. Keith Doyon —.. M1879 M1881 Jarmann / M1884, M1887 M1887/90 Jarmann.. Dostęp 6 czerwca 2007.. php?title=Karabin_Jarmann_M1884 oldid=36994390.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 19:10, 4 lip 2013..

    Original link path: /wiki/Karabin_Jarmann_M1884
    Open archive

  • Title: MIM-104 Patriot – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: MIM-104 Patriot.. Ten artykuł dotyczy systemu rakietowego MIM-104 Patriot.. Zobacz też: artykuł o systemie rakietowym.. Patriot PAC-3.. Informacje podstawowe.. Inne nazwy.. Patriot, Patriot TMD, GEM, GEM-T, PAC-1, PAC-2.. Rodzaj systemu.. przeciwlotniczy, antybalistyczny.. Zwalczane cele.. helikoptery.. UAV.. pociski:.. manewrujące.. balistyczne.. antyradarowe.. Warstwa obrony.. terminalna.. Platforma systemu.. drogowa-samochodowa.. Raytheon.. Status systemu.. w służbie.. Pociski.. Naprowadzanie.. Track-Via-Missile.. Rodzaje głowic.. odłamkowa.. , 90 kg.. 3-160 km.. Pułap p.. plot.. 25 km.. System.. Wyrzutnia.. M901 Launching Station.. Liczba pocisków.. cztery.. Radary.. Nazwa / model.. AN/MPQ-53.. Pasmo.. 4-8 GHz (3,75-7,5 cm).. Liczba śledzonych celów.. 90-125.. Liczba jednocześnie napr.. pocisków.. US Army.. KLu.. AMI.. JASDF.. Polemikí Aeroporía.. ROKAF.. ROCAF.. RSAD.. Ejército de Tierra.. Kuwejckie SP.. amerykański.. rakietowy system ziemia-powietrze na mobilnej platformie samochodowej.. MIM-104 opracowany został jako system obrony teatru działań, którego zadaniem jest zapewnienie ochrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej w terminalnej fazie wrogiego ataku.. System przeznaczony jest do zwalczania załogowych i bezzałogowych statków powietrznych, w tym samolotów i helikopterów, a także atmosferycznych pocisków rakietowych.. W ograniczonym zakresie służy także do zwalczania taktycznych.. pocisków balistycznych.. krótkiego i średniego zasięgu.. Mobilność systemu zapewnia łatwy transport zarówno drogowy, jak też powietrzny.. Powstanie systemu.. Działanie i budowa.. Generacje i wersje Patriot.. MIM-104A.. MIM-104B.. Patriot Advanced Capability.. PAC-1.. PAC-2 MIM-104C.. PAC-2 MIM-104D (GEM).. PAC-2 MIM-104E (GEM+).. Podstawowe parametry.. Organizacja amerykańskich jednostek Patriot.. Użycie bojowe systemu Patriot.. Patriot PAC-1 i PAC-2 w Iraku (1991).. Chrzest bojowy.. Klęska w Dhahran.. Analiza udziału systemu w wojnie.. Sprzedaż systemu MIM-104.. Inne państwa.. Nielegalny transfer technologii Patriot.. Przyszłość systemu.. Studia nad zaawansowanym pociskiem ziemia-powietrze, który mógłby zastąpić MIM-23 Hawk, rozpoczęły się w.. r.. , w ramach programu.. FABMDS.. Field Army Ballistic Missile Defense System.. Nazwa uległa później zmianie na AADS-70 (.. Army Air-Defense System – 1970.. ), aby w roku 1964 przyjąć nazwę SAM-D (Surface-to-Air Missile – Development).. Specyfikacje niezbędne do osiągnięcia rezultatu były niejasne, często też podlegały zmianom.. W maju.. został wybrany kierującym rozwojem projektu SAM-D.. Pierwsze testy odpaleń rozpoczęły się w listopadzie.. , zaś faza udoskonalania projektu w.. 1973.. , lecz w styczniu.. 1974.. nastąpiła znacząca zmiana wymagań wobec nowego systemu.. Postanowiono, że pocisk powinien używać systemu.. (TVM), zgodnie z którym, m.. informacje o torze lotu celu nie są uzyskiwane przez naziemny radar, lecz to pocisk powinien je zbierać i przekazywać następnie do systemu naziemnego.. Nowe wymagania opóźniły rozwój systemu aż do stycznia.. 1976.. – kilka miesięcy po pierwszym teście systemu.. TVM downlink.. W tym czasie, projekt przyjął oficjalną nazwę XMIM-104A, zaś w maju 1976 r.. , SAM-D przyjął ostateczną nazwę.. Patriot.. Testy całego systemu, łącznie z urządzeniami naziemnymi, trwały do końca lat 70.. , a pierwszy kontrakt produkcyjny na MIM-104A Patriot został zawarty w październiku.. 1984.. , pierwsze Patrioty trafiły do jednostek bojowych.. Ostatecznie, system MIM-104 Patriot zastąpił systemy.. MIM-14 Nike-Hercules.. MIM-23 Hawk.. System składa się ze stanowiska dowodzenia AN/MSQ-104,.. radaru matrycowo-fazowanego.. i wyrzutni M-901 rakiet Patriot.. AN/MSQ-104 zawiera komputer, wskaźnik obrazowy, urządzenie do automatycznego przekazywania danych, środki łączności.. MPQ-53 na wyposażeniu.. japońskich sił powietrznych.. System komputerowy.. zbiera i przechowuje dane,.. kontroluje pracę radaru,.. przetwarza dane wyświetlane na monitorze operatora i dane wprowadzane przez niego,.. wybiera wyrzutnię do wykonania zadania i wysyła jej komendę do wystrzelenia pocisku,.. realizuje obieg informacji z innymi bateriami oraz wyższym szczeblem dowodzenia,.. ocenia kursy wykrytych celów i określa stopień zagrożenia z ich strony oraz kolejność ich zwalczania,.. kontroluje stan wszystkich elementów systemu.. Może pracować automatycznie lub po przygotowaniu danych, czekać na komendę operatora.. W skład radaru AN/MPQ-53 wchodzi,.. nadajnik.. odbiornik.. antena.. matrycowo-fazowana, urządzenia identyfikacyjne „swój-obcy”, urządzenia analizujące i kontrolne.. Radiolokator może jednocześnie śledzić do 120 celów i naprowadzać na nie 9 pocisków.. Radar ten jest połączony ze stanowiskiem AN/MSQ-104 przez kabel koncentryczny.. AN/MPQ-53 jest używany dla rakiet Patriot PAC-2.. Dla PAC-3 jest radar AN/MPQ-65 Set.. Wyrzutnia rakiet M-901 składa się z czterech pojemników z pociskami PAC-2 lub ośmioma czy 16.. PAC-3 i jest umieszczana na naczepie ciężarówki M-813.. Wyrzutnia w gotowości bojowej zawsze ustawiona jest pod kątem 38°.. M-901 jest połączony ze stanowiskiem dowodzenia drogą radiową (pasmo.. VHF.. ) lub.. światłowodem.. Po starcie rakiety,.. autopilot.. naprowadza ją na wstępnie zaprogramowaną.. trajektorię.. , później radar przechwytuje pocisk i następnie śledzi jego cel.. Komputer porównuje obecne położenia celu i rakiety, oblicza optymalną trajektorię lotu pocisku i wypracowuje komendy sterowania, które zakodowuje i wysyła.. Zakodowany sygnał zawiera też informację o wstępnym kierunku anteny radiolokatora poszukującego znajdującego się na rakiecie.. Po uchwyceniu echa wiązki odbitej od celu, układ nadawczy pocisku przesyła odpowiednie sygnały w kierunku radaru.. Sygnały te przekazywane są do komputera, który porównuje dane uzyskane z układu poszukującego rakiety, z informacjami pochodzącymi od radiolokatora.. Pocisk MIM-104A został wprowadzony do pierwszej jednostki US Army w.. Napędzany był silnikiem Thiokol TX-486-1 na paliwo stałe i uzbrojony w 90.. kilogramową wybuchową głowicę kruszącą.. Wystrzeliwany z czterokanistrowej wyrzutni.. M901.. na samochodzie.. M860.. Od momentu startu do końca środkowej fazy lotu naprowadzany był bezwładnościowo za pomocą komend, natomiast w końcowej fazie lotu, naprowadzanie przejmował półaktywny radarowy system naprowadzania.. Głównym naziemnym elementem systemu był.. – pracujący w.. paśmie C.. , dopplerowski matrycowo-fazowany radar kontrolowany przez bojowy moduł kontrolny.. AN/MSQ-104 ECS.. Engagement Control Station.. ECS jest centralną jednostką kontrolną, automatycznie przydzielającą zadania wszystkim pociskom stacji bojowej (wyrzutni) oraz dokonującą wystrzałów poszczególnych pocisków.. Natomiast zadaniem radaru AN/MPQ-53 jest śledzenie celu, identyfikacja.. IFF (swój-obcy).. , a także „oświetlenie” celu.. System tego radaru odpowiada również za dwukierunkową łączność z modułem naziemnym – w kanałach.. command uplink.. Dane uzyskane od radaru pocisku, są następnie przetwarzane w systemie komputerowym modułu ECS w celu odrzucenia pułapek i wabików oraz obliczenia ścieżki przechwycenia celu, a następnie – po osiągnięciu przez pocisk punktu przechwycenia – detonacji głowicy bojowej pocisku za pomocą zapalnika zbliżeniowego.. Wprowadzona w późnych latach 80.. rakieta MIM-104B, znana jest także jako pocisk SOJC (.. Standoff Jammer Countermeasures.. Rakieta ta posiada zmodyfikowany system naprowadzania i nawigacji, dzięki któremu – przy zachowaniu wszystkich możliwości przeciwlotniczych i przeciwrakietowych pocisku MIM-104A – uzyskała zdolność wykonywania uderzeń.. ziemia-ziemia.. przeciwko radarowym systemom zakłócającym działanie systemu.. Pocisk ten zdolny jest lecieć po zoptymalizowanej do tych celów trajektorii oraz używać własnego systemu wyszukiwania do odnalezienia najsilniejszego, naziemnego, radarowego źródła zakłóceń.. Największe zmiany systemu.. nastąpiły wraz z wprowadzaniem do użytku jego nowych generacji oznaczonych mianem.. PAC.. – oryginalnie.. Patriot Anti-TBM Capability.. Pierwotne, tymczasowe wersje tego systemu znane jako.. , którego testy rozpoczęły się we wrześniu 1989 r.. testem przeciwko ćwiczebnemu celowi – pociskowi.. Lance.. , zawierały jedynie zmiany oprogramowania w zakresie algorytmów wyszukiwania i śledzenia celu oraz modyfikacje radaru naziemnego polegające na rozszerzeniu kąta wyszukiwania z 45 do niemal 90°.. Z uwagi na fakt, że sam pocisk nie uległ żadnym zmianom, nie zdecydowano się na nadanie mu nowej sygnatury w kodzie MIM-104.. Pierwszy Patriot PAC-1 został wprowadzony do służby w lipcu 1988 roku.. Modernizacja do wersji PAC-2 zawierała daleko idące zmiany oprogramowania oraz modernizację pocisku do wersji MIM-104C.. Pocisk w tej wersji posiada odłamkową głowicę, dzielącą się na większe fragmenty w porównaniu z głowicami rakiet w wersjach MIM-104A/B, o wadze 45 gram wobec zaledwie 2 g u poprzedników, co ma na celu zwiększenie skuteczności rażenia atakowanych głowic balistycznych oraz nowy zbliżeniowy zapalnik dopplerowski o dwóch promieniach reakcji – wąskim przeciwko pociskom rakietowym oraz szerszy przeciwko celom lecącym wolniej, na przykład samolotom.. Pierwszy test pocisku MIM-104C (przeciwko innemu pociskowi Patriot) przeprowadzono w listopadzie 1987 r.. , zaś pierwsze PAC-2 dostarczono jednostkom pod koniec roku 1990.. Pociski PAC-1 oraz PAC-2 były następnie używane w trakcie operacji.. Desert Storm.. ) w 1991 r.. , przeciwko irackim pociskom.. Al-Hussein.. (zmodyfikowanym radzieckim pociskom.. R-11.. „Scud”).. W większości przypadków, pociski Patriot zostały odpalone automatycznie przez zarządzające nimi systemy, a wskaźnik skuteczności – wbrew temu co sugerowały pierwsze entuzjastyczne doniesienia – pozostawiał wiele do życzenia.. Należy też wziąć pod uwagę fakt, że rakiety Scud, przeciwko którym operowały systemy.. , nie prezentowały sobą najwyższej klasy broni balistycznej.. Pocisk MIM-104D, znany także jako PAC-2/GEM (.. Guidance Enhanced Missile.. ), jest daleko idącym usprawnieniem rakiety MIM-104C zwiększającym jej wydajność przeciwko celom nisko lecącym oraz o małym przekroju radarowym (.. low-RCS targets.. ) np.. pociskom manewrującym.. , a także ulepszenie zapalnika do działań przeciwko ultraszybkim celom jak głowice balistyczne.. Patriot w wersji MIM-104D wszedł do produkcji w 1994 r.. Wariant ten, występujący także pod nazwa PAC-2/GEM+, wprowadza zmiany związane z możliwościami i skutecznością niszczenia celów, jednakże nie są one znane.. Nie wiadomo także, czy są to nowe rakiety, czy też modyfikacje poprzednich wersji.. Zestawienie cech głównych modeli pocisku Patriot.. MODEL.. PAC-3 MSE.. Typ:.. Jednoczłonowa, ziemia-powietrze, na podwoziu samochodowym,.. Wyrzutnia:.. Czterorurowa, ciężarówka z naczepą.. Ośmiorurowa, ciężarówka z naczepą.. Producent:.. Raytheon (główny producent), Lockheed Martin,.. Siemens.. Aktualna produkcja:.. Nie.. Tak.. Długość:.. 5,3.. m.. 5,18.. Średnica:.. 41.. cm.. 41 cm.. 25 cm.. Rozpiętość skrzydeł:.. 81 cm.. 92 cm.. 50 cm.. Stateczniki:.. 4 w układzie.. Delta.. 4 w układzie Delta.. (dane niedostępne).. Waga startowa:.. 914.. kg.. 900 kg.. 321 kg.. Napęd:.. Silnik Thiokol TX-486-1 na paliwo stałe.. Paliwo stałe.. Paliwo stałe, silnik z systemem kontroli pułapu dla celów manewrowania w locie.. Naprowadzanie::.. Komendami z półaktywnym samonaprowadzaniem.. Inercyjne, z samonaprowadzającym radarem o długości fali 1 mm.. Rodzaj głowicy:.. 90 kg, wybuchowa.. 91 kg (84 kg.. ) odłamkowa z zapalnikiem zbliżeniowym.. hit-to-kill (.. ERINT.. ) albo 73 kg wybuchowa z zapalnikiem zbliżeniowym.. Prędkość maksymalna:.. Ponad 3.. 5 Ma.. Czas lotu:.. minimum 9.. sekund.. , maksimum 3,5.. min.. Pułap minimalny:.. 60 metrów.. Pułap maksymalny:.. 24.. km.. 24 km.. 10-15 km.. Minimalny zasięg:.. 3 km.. Maksymalny zasięg:.. 70 km.. 160 km.. 15 km (20 km.. ), przeciwrakietowy: 15-45 km.. Słabe strony:.. Kąt podniesienia wyrzutni 38° co powoduje konieczność właściwego ustawienia pojazdu z wyrzutnią względem celu, co zwiększa czas niezbędny na przygotowanie systemu do odpalenia pocisku.. Pierwsze systemy MIM-104 trafiły w 1984 roku do 32 Dowództwa  ...   rakiety balistycznej, nie zaś w pobliżu jego znajdującej się na czubie głowicy.. Jak stwierdził Major General Jay M.. Garner – Asystent Szefa Sztabu do Spraw Operacji i Planowania (w o dziwo, bardzo entuzjastycznym tonie) do członków Komisji Kongresu, iracki wariant Scuda, przeciwko któremu walczyły Patrioty w Izraelu i Arabii Saudyjskiej, był znacznie szybszym celem niż pierwotnie oczekiwano.. Głowice spadające z prędkością ponad 5000 mph (8300 km/h) o połowę mniejsze niż oryginalne głowice radzieckie, zaskoczyły obronę, gdyż posiadane systemy Patriot PAC-1 i PAC-2, nie były w stanie skutecznie przechwytywać tak szybkich i samoistnie rozpadających się celów, bowiem nie były do takich warunków walki skonstruowane.. Raporty te stały się podstawą podjęcia decyzji o wprowadzeniu najnowszej generacji pocisków i systemu Patriot działających w systemie hit-to-kill – PAC-3, zrywającej z zadaniami przeciwlotniczymi, stającej się wyspecjalizowanym systemem antybalistycznym.. Przy wszystkich niedoskonałościach pracy systemu w trakcie I wojny w Zatoce Perskiej, bezsporny pozostaje fakt, że system Patriot odniósł strategiczne zwycięstwo, nie dopuszczając do zrealizowania zamiaru.. Saddama Husajna.. sprowokowania Izraela do włączenia się do wojny, co prawdopodobnie spowodowałoby rozpad koalicji anty-irackiej z innymi arabskimi państwami regionu, a w konsekwencji niechybne – wobec utraty baz i lotnisk na ich terytorium – załamanie się operacji „Pustynna Burza”.. Zestawy systemu MIM-104, mimo niedokładnego niszczenia irackich pocisków balistycznych, uniemożliwiły im upadek na ważne obiekty w Izraelu, co pozwoliło uniknąć militarnej odpowiedzi tego państwa, wyzwalającej oparte na tradycyjnej niechęci społeczeństw arabskich w regionie niepokoje społeczne zmuszające władze tych państw do wystąpienia z koalicji antyirackiej, na co liczył prezydent Iraku podejmując decyzje o atakach rakietowych na nie będący członkiem koalicji Izrael.. W 1978 roku amerykański.. amerykański Departament Obrony.. zaproponował państwom.. NATO.. wymianę starzejących się systemów.. i części systemów Hawk na nowy system Patriot.. W lutym 1979 roku Stany Zjednoczone,.. Francja.. oraz Niemcy podpisały Memorandum of Understanding (MOU) w którym zaplanowano dwuletni cykl prac nad zbadaniem najbardziej ekonomicznych i korzystnych dla wszystkich państw sposobów zakupu lub produkcji systemu.. Pierwszym nabywca nowego systemu została Holandia, której rząd w 1984 roku zamówił 4 eskadry (baterie) po 5 wyrzutni każda.. Wraz z systemami Hawk miały one stanowić wyposażenie V i III Grupy Rakiet Przeciwlotniczych holenderskich sił powietrznych.. Pierwsza jednostka – 502 Eskadra V Grupy osiągnęła gotowość bojową w kwietniu 1987 roku, druga zaś w lipcu 1988.. W roku 1991 gotowość osiągnęły obie eskadry III Grupy.. V Grupa stacjonuje w.. Stolzenau.. w Niemczech, III Grupa natomiast w.. Blomberg.. – również w Niemczech.. Obie Grupy wyposażone są także w 100 wyrzutni pocisków Stinger.. Kolejne 4 baterie MIM-104A które zostały przez Holandię zamówione na początku lat 90.. , zapewniają ochronę 3 dużych baz lotniczych Colkel, De Peel i Gilze-Ruijen oraz dowództwa Holenderskich Królewskich Sił Powietrznych w.. Eindhoven.. Wyrzutnia Patriot niemieckiej.. Bundeswehry.. na podwoziu.. MAN 8x8.. W 1984 roku, decyzje o nabyciu systemu Patriot podjął także rząd Niemiec, który w latach 1985-1986 zamówił pierwsze 14 z 28 planowanych baterii Patriot.. Stany Zjednoczone zgodziły się także oddać Niemcom w dziesięcioletnią dzierżawę kolejne 12 baterii, które po upływie okresu dzierżawy miały przejść na własność Niemiec.. 36 z tych 40 baterii weszło w skład 6 skrzydeł (.. Geschwader.. ), przeznaczonych dla każdego z 6 niemieckich dowództw rakiet obrony powietrznej (.. Flugabwehrraketenstaffeln.. Z pozostałych 4, dwie baterie to pododdziały szkolne, 2 zaś zapasowe.. Niemieckie zestawy MIM-104 zostały częściowo wyprodukowane w Niemczech, a głównym poddostawcą był.. Pierwsze strzelania na niemieckim sprzęcie wykonano w listopadzie 1987 roku na amerykańskim poligonie rakietowym.. White Sands Missile Range.. , zaś pierwsze niemieckie dywizjony gotowość bojową osiągnęły w 1989 roku.. W 1984 roku, japońska Agencja Obrony wybrała system Patriot na następcę swoich systemów przeciwlotniczych Nike-Hercules.. W 1986 japońska Mitsubishi Heavy Industries rozpoczęła licencyjną produkcje pocisków.. Pierwsze dwie baterie zakupiono w 1985 roku, przy czym sprzęt każdej z nich został złożony na miejscu z elementów dostarczonych ze Stanów Zjednoczonych.. W latach 1985-1991, w tempie jednej rocznie, przezbrojono 5 grup japońskich Sił Powietrznych Samoobrony.. Każda dysponuje odtąd czterema bateriami, po 5 wyrzutni każda.. Pierwsze 20 pocisków dostarczono z USA, pozostałe 980 wyprodukowano w Japonii.. W 1987 roku, po długiej debacie, na zakup systemu Patriot zdecydował się rząd Włoch.. Wstępny kontrakt na zakup 20 baterii podpisano w maju 1990 roku.. Pociski, wyrzutnie i inne elementy miały być wyprodukowane przez konsorcjum SNIA-BPD firm.. Selenia.. OTO-Melara.. Pierwsze włoskie zestawy weszły do uzbrojenia w końcu 1990 roku.. W zamian za licencję, Włochy zapewniają bezpłatną ochronę przeciwlotniczą amerykańskich baz we Włoszech, przy pomocy własnych systemów.. Spada.. Skyguard.. Sukces strategiczny baterii Patriot w odparciu irackich ataków rakietowych w trakcie I wojny w Zatoce Perskiej spowodował zainteresowanie tym wzorem uzbrojenia ze strony wielu innych państw na świecie, a w konsekwencji jego nabycie także przez Izrael, Arabię Saudyjską,.. Tajwan.. Hiszpanię.. Grecję.. O pozyskanie systemu Patriot, w latach 2005-2006 starała się także.. , jednakże transakcja nie doszła do skutku, wobec nie dojścia do porozumienia w sprawie ceny nowych zestawów.. W związku z tym faktem, kraj ten prowadził rozmowy z Niemcami w sprawie nabycia używanych zestawów pozostających w służbie.. Do dnia dzisiejszego (marzec 2011) jednakże, brak jest pewnych informacji o dojściu transakcji do skutku.. Zdobycie planów systemu Patriot było przedmiotem starań.. służb wywiadowczych.. wielu krajów.. Do najgłośniejszych w tym zakresie należy sprawa.. szpiegowskiego.. zdobycia planów systemu Patriot przez.. funkcjonariusza.. Departamentu I MSW PRL.. Zdzisława Przychodzienia.. , przekazanych następnie przez.. PRL.. ZSRR.. Choć brak jest na to bezpośrednich dowodów, podejrzewa się, że na podstawie planów Patriot, również.. ChRL.. opracowały swój system.. przeciwlotniczo.. -antyrakietowy.. HQ-9.. Po doświadczeniach wynikających z użycia systemu MIM-104 w akcji bojowej, opracowano i wprowadzono do służby daleko idące modyfikacje, zmieniające charakter i zasady działania całego systemu tak dalece, iż powstały w ten sposób system.. jest de facto odmiennym systemem broni, który nigdy nie otrzymał nawet standardowego kodu Patriot – MIM-104.. Ten właśnie system stał się następnie podstawą amerykańsko-włosko-niemieckich prac nad całkowicie nowym systemem.. MEADS.. Ten oparty na współpracy Stanów Zjednoczonych, Włoch i Niemiec (choć w programie uczestniczą także przedsiębiorstwa z innych państw europejskich) system, ma w założeniu być nowym systemem obronnym opartym na Patriot PAC-3 i zapewnić jednakową, wysoką zdolność do zwalczania aktualnych i przyszłych generacji taktycznych systemów balistycznych,.. pocisków manewrujących.. wysokiego i niskiego.. pułapu.. zdalnie sterowanych.. pojazdów powietrznych,.. samolotów.. helikopterów.. Do roku 2015 nastąpić ma całkowita integracja aktualnego systemu Partiot z systemem MEADS, który ma go zastąpić i stać się podstawowym elementem obrony powietrznej i antybalistycznej.. fazy terminalnej.. Terminal Phase Defense.. ), krajów wchodzących w skład tego programu.. System TVM downlink jest efektywny przy zadaniach na dalekich dystansach i niskich wysokościach, co związane jest z ograniczeniami jakie dla efektywności radaru naziemnego stawia kulistość Ziemi i odległość horyzontu.. Znajdujący się na określonej wysokości pokładowy system radarowy pocisku „widzi” w tym zakresie znacznie większy obszar przestrzeni niż naziemny radar stacji bazowej, zwłaszcza poniżej linii horyzontu ograniczającej pole widzenia radaru naziemnego.. System ułatwia także eliminację wabików, gdyż pocisk jest zawsze bliżej celu niż naziemna stacja radarowa.. Encyclopedia Astronautica: Patriot.. Niestety wiele źródeł podaje odbiegające od siebie dane, nie wszystkie też informacje są jeszcze znane.. W tabeli podano – w miarę możliwości – dane producentów, w razie ich braku za.. Global Security.. Lockheed Martin Patriot PAC-3 Missile Segment Enhancement.. Encyclopedia Astronautica (.. http://www.. astronautix.. ), podaje odmienne niekiedy odmienne dane iż Global Security.. W zależności od pułapu ataku.. Zasadniczo, im wyższy pułap, tym większy zasięg pocisku, co jest związane ze spadkiem gęstości atmosfery i w związku z tym, z mniejszym oporem powietrza który musi pokonać pocisk.. W przeciwieństwie do ustawionych pod katem 90 stopni (pionowo) wyrzutni pocisków.. S-300.. S-400.. MBDA Aster.. , które dzięki temu mogą operować niezależnie od pozycji celu względem wyrzutni, co skraca czas reakcji systemu na pojawiające się zagrożenie.. 9,4.. Bogdan Zdrodowski:.. Obrona Przeciwrakietowa.. Warszawa: Akademia Obrony Narodowej Wydział Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej, 1999, s.. 63-64.. MIT:.. Ranni i zniszczenia po atakach Scud podczas Wojny w Zatoce 1991.. A Review of the Suggested Exposure of UK Forces to Chemical Warfare Agents in Al Jubayl During the Gulf Conflict.. 12,0.. 12,1.. Raport GAO.. 13,0.. 13,1.. 13,2.. Alexander Simon:.. The Patriot Missile.. Performance in the Gulf War Reviewed.. 1997-03-28].. maj.. gen.. Jay M.. Garner:.. PATRIOT PERFORMANCE IN DESERT STORM.. Bogdan Zdrodowski,.. Obrona Antyrakietowa.. 16,4.. 16,5.. 16,6.. 16,7.. , s.. 67-69.. deagel.. [dostęp 2011-03-17].. • Cień Szakala.. MEADS Medium Extended Air Defence System, Germany / Italy / USA.. Raytheon Company – strona producenta.. Lockheed Martin – strona producenta.. Designation-Systems.. Net: Lockheed Martin Patriot PAC-3.. Witryna Global Security.. 411 Sync: Patriot Missile.. CDI Center For Defense Information:.. The Patriot: Its Performance so Far.. Warszawa: Akademia Obrony Narodowej Wydział Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej, 1999.. Amerykański system obrony antybalistycznej (BMD).. Obrona w fazie startowej.. (Boost Phase Defense).. Naziemne środki antybalistyczne.. Kinetic Energy Interceptor.. Powietrzne środki antybalistyczne.. Airborne Laser.. AMRAAM.. Morska obrona w fazie startowej (NTW).. Aegis BMD.. Obrona w fazie środkowej.. (Midcourse Defense).. Naziemne środki antybalistyczne fazy środkowej (GMD).. Ground Based Interceptor (GBI).. Morska obrona fazy środkowej (NTW).. SM-3 Block IA.. SM-3 Block IB.. SM-3 Block II.. SM-3 Block IIA.. Obrona w fazie terminalnej.. (Terminal Phase Defense).. Naziemna obrona teatru działań.. W wyższych warstwach (.. upper tier.. ):.. THAAD.. • W niskich warstwach (.. lower tier.. Morska obrona teatru działań (NTW).. SM-6 ERAM.. Centrum dowodzenia.. NORAD.. Systemy radarowe BMD.. GBR/XBR.. SBX.. Cobra Dane.. BMEWS.. PAVE PAWS.. AN/SPY-1.. AN/TPY-2.. Zobacz też.. Brilliant Pebbles.. Rakietowe pociski antybalistyczne.. na świecie.. Aster 30-SAMP/T.. Aster 15-PAAMS.. Aster 30-PAAMS.. PAD.. AAD.. Pradyumna.. Chetz-2.. Rosja.. W-1000 / Griffon.. A-350 / Galosz.. 53T6 / Gazelle.. 51T6 / Gorgon.. S-300PMU1.. S-300PMU2.. S-300V.. S-500.. Spartan.. Sprint.. Patriot PAC-1.. Patriot PAC-2.. KEI.. GBI.. Starsze systemy o ograniczonych zdolnościach antybalistycznych –.. – posiadają:.. php?title=MIM-104_Patriot oldid=40243322.. Amerykańskie pociski antybalistyczne.. Amerykańskie systemy ziemia-powietrze.. اردو.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 03:39, 26 sie 2014..

    Original link path: /wiki/MIM-104_Patriot
    Open archive

  • Title: Able Archer 83 – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Able Archer 83.. Zdjęcie ze szczytu G-7 w 1983 roku.. Obecni są politycy odpowiedzialni za przeprowadzenie ćwiczeń Able Archer 83: trzeci od lewej Helmut Kohl, czwarty François Mitterrand, piąty Ronald Reagan, siódma Margaret Thatcher.. – kryptonim obejmujących.. Europę.. -wskich.. ćwiczeń.. trwających od.. 2 listopada.. przez dziesięć dni i mających symulować zmasowany atak.. jądrowy.. Uwzględniono w nich użycie nowego formatu szyfrowanej komunikacji, zarządzano.. ciszę radiową.. i symulowany alarm.. DEFCON 1.. Aktywny udział wzięły głowy europejskich państw.. Realizm tych ćwiczeń w połączeniu z pogarszającymi się wówczas stosunkami pomiędzy.. a.. i spodziewaną instalacją w Europie pocisków balistycznych.. Pershing II.. , sprawił, iż niektórzy w Związku Radzieckim uwierzyli, że Able Archer 83 to prawdziwy atak jądrowy.. W odpowiedzi Sowieci postawili w stan gotowości własne siły jądrowe, a także jednostki lotnicze w.. NRD.. Polsce.. Istnieją historycy, którzy uważają, iż poprzez ten incydent świat znalazł się najbliżej III wojny światowej od czasu.. kryzysu kubańskiego.. w 1962 roku.. Kryzys zakończył się jednak wraz z końcem ćwiczeń 11 listopada.. Wstęp.. Operacja RJAN.. PSYOP.. KAL 007.. Wyścig zbrojeń.. Ćwiczenia Able Archer 83.. Reakcja Związku Radzieckiego.. Reakcja Stanów Zjednoczonych.. Następstwa.. Wydarzenie, które w największej mierze przyczyniło się do lęku przed wojną związanego z Able Archerem, miało miejsce dwa lata wcześniej – było to spotkanie oficerów.. KGB.. w maju.. , podczas którego.. Leonid Breżniew.. Jurij Andropow.. ogłosili, iż Amerykanie skrycie przygotowują atak jądrowy na ZSRR.. Aby przeciwstawić się zagrożeniu, jak ogłosił Andropow, KGB i.. GRU.. rozpoczęły.. operację RJAN.. RJAN (.. ros.. РЯН.. ) to rosyjski.. akronim.. oznaczający "Rakietowy Atak Nuklearny" (.. Ракетное Ядерное Нападение.. Była to największa i najbardziej wszechstronna prowadzona w czasie pokoju operacja wywiadowcza Związku Radzieckiego.. Zagranicznym agentom nakazano monitorowanie osób mających zadecydować o rozpoczęciu ataku jądrowego, personelu technicznego, który by odpowiadał za jego przeprowadzenie i obiektów, z których by go przeprowadzano.. Prawdopodobnie głównym celem Operacji RJAN było odkrycie pierwszego zamiaru rozpoczęcia ataku jądrowego i zapobieżenie mu.. Bodziec, który doprowadził do rozpoczęcia operacji RJAN, wciąż jest nieznany.. Oleg Gordijewski.. przypuszcza, że był to efekt nałożenia się "sowieckiej paranoi" i "reaganowskiej retoryki", a Breżniew i Andropow, którzy "byli bardzo, bardzo staromodni i podatni na wpływy komunistycznych dogmatów", naprawdę wierzyli, iż.. Ronald Reagan.. byłby w stanie nacisnąć atomowy guzik i zredukować Związek Radziecki do postaci "kupki popiołu historii".. Historyk.. Benjamin B.. Fischer.. wymienia kilka okoliczności, które mogły doprowadzić do RJAN-a.. Wśród nich pierwsze miejsce przypisuje faktowi rozpoczęcia operacji psychologicznej.. krótko po objęciu.. prezydentury.. przez Reagana.. Operacje psychologiczne rozpoczęły się w połowie lutego.. i wciąż trwały w.. Składały się na nie potajemne manewry morskie na.. Morzu Norweskim.. Morzu Barentsa.. Morzu Czarnym.. Morzu Bałtyckim.. , w trakcie których okręty NATO-wskie demonstrowały, jak skrycie i jak blisko mogą podejść do kluczowych radzieckich baz morskich.. Uczestniczyły w tym także amerykańskie bombowce, które wysyłano w kierunku radzieckiej przestrzeni powietrznej, by wycofywały się w ostatniej chwili.. Zdarzały się okresy, w których robiono to kilka razy na tydzień.. Poczynania te miały na celu zarówno sprawdzenie wrażliwości radzieckich.. radarów.. , jak i pokazanie możliwości amerykańskich sił zbrojnych w zakresie prowadzenia wojny atomowej.. Dr.. William Schneider.. , były podsekretarz stanu, który miał okazję oglądać tajne raporty z akcji lotniczych, wspominał, iż "to naprawdę do nich docierało.. Nie wiedzieli, o co w tym chodziło.. Eskadra leciała prosto w kierunku radzieckiej przestrzeni powietrznej, radary się rozświetlały, jednostki stawiano w gotowości bojowej.. I wtedy, w ostatniej minucie, eskadra odbijała i wracała do domu".. Osobny artykuł:.. Katastrofa lotu Korean Air 007.. O ile akcje w ramach PSYOP-u były ściśle tajne, o tyle atak radzieckiej obrony powietrznej na.. koreański samolot pasażerski.. , który Ronald Reagan nazwał "aktem barbarzyństwa", stał się wielkim wydarzeniem medialnym, a stosunki między obu supermocarstwami gwałtownie się pogorszyły, skutkując między innymi zakazaniem.. Aerofłotowi.. wykonywania lotów na terytorium USA.. Zdarzenie to silnie wiąże się też z ćwiczeniami Able Archer 83.. Po pierwsze, Sowieci – prawdopodobnie wskutek operacji PSYOP – uważnie strzegli własnej przestrzeni powietrznej.. Po drugie, ich systemy rozpoznania satelitarnego były bardzo nieefektywne i nie mogły ani odróżnić samolotu cywilnego od wojskowego, ani wykryć i zapobiec amerykańskiemu uderzeniu jądrowemu.. Poza tym incydent ten ujawnił, że są w ZSRR ludzie, którym łatwo przychodzi wydanie decyzji o otwarciu ognia.. Reagan pisał w swoich pamiętnikach: "Jeśli, jak spekulowali niektórzy, radzieccy piloci zwyczajnie pomylili samolot pasażerski z wojskowym, czy trzeba było wiele wyobraźni, by pomyśleć o radzieckim wojskowym z palcem blisko atomowego guzika popełniającym jeszcze tragiczniejszy błąd?".. 23 marca.. Reagan przedstawił propozycję.. Strategicznej Inicjatywy Obronnej.. , którą media przezwały.. Gwiezdnymi Wojnami.. O ile jednak amerykański prezydent uważał Inicjatywę za zabezpieczenie przed wojną jądrową, o tyle przywódcy ZSRR postrzegali ją jako zdecydowane odejście od polityki równowagi sił i rozpoczęcie.. militaryzacji przestrzeni kosmicznej.. wyścigu zbrojeń.. Andropow oskarżył Reagana o "tworzenie planów rozpoczęcia wojny nuklearnej w najlepszy sposób, z nadzieją na zwycięstwo".. Amerykańska rakieta balistyczna Pershing II.. Pomimo protestów radzieckich w sprawie programu "Gwiezdnych Wojen", największe zagrożenie podczas Able Archera 83 spowodowało zatwierdzenie przez NATO w.. 1979.. zainstalowania w Europie Zachodniej rakiet balistycznych średniego zasięgu.. , co miało być odpowiedzią na sowieckie rakiety.. SS-20.. , również średniego zasięgu i rozmieszczone wzdłuż zachodnich granic ZSRR.. Pershingi stanowiły poważne zagrożenie dla Sowietów, gdyż były w stanie niszczyć "twarde cele", takie jak podziemne silosy rakiet balistycznych czy bunkry dowodzenia.. Co więcej, odpalane z.. RFN.. , mogły osiągnąć swoje cele w zaledwie cztery do sześciu minut.. To doprowadziło radzieckich dowódców do przekonania, iż jedynym sposobem na przetrwanie uderzenia Pershingów jest uprzedzenie go.. Ta obawa, zdaniem Benjamina B.. Fischera, jasno łączyła się z operacją RJAN.. I tak.. , kiedy radziecki wywiad starał się wykryć oznaki wrogiego uderzenia atomowego, NATO rozpoczęło symulację.. Ćwiczenia, ochrzczone kryptonimem Able Archer, objęły całą Europę i symulowały zachowanie europejskich dowództw i systemów komunikacyjnych podczas wojny jądrowej.. Prawdopodobnie skorzystano tu z opracowanego przez.. Pentagon.. planu SIOP (Pojedynczy Zintegrowany Plan Operacyjny,.. Single Integrated Operational Plan.. ), w którym wymieniono dwadzieścia pięć tysięcy celów wojskowych, piętnaście tysięcy celów przemysłowych i pięćset celów związanych z radzieckim dowództwem.. Niektórzy tamtejsi dowódcy, ze względu na wydarzenia poprzedzające ćwiczenia oraz ich realistyczną naturę, wierzyli – w zgodzie z radziecką doktryną – iż Able Archer to przykrywka dla prawdziwego ataku.. Oto jak telegram KGB z.. opisywał  ...   wszystkich innych wydarzeniach roku 1983 – że naprawdę myśleli, że atak NATO był co najmniej możliwy i że podjęli działania by zwiększyć swoją gotowość militarną.. ] Może nie myśleli, że atak ze strony NATO jest nieunikniony, ale wydaje się, że wierzyli, iż sytuacja jest bardzo niebezpieczna.. A amerykański wywiad nie uchwycił prawdziwej wielkości ich lęku.. Able Archer 83 był ostatnim przypadkiem bezpośredniego zagrożenia nuklearnym konfliktem zbrojnym w czasie zimnej wojny.. W 1983 roku USA pod przywództwem Ronalda Reagana były w trakcie intensywnego zbrojenia, które trwało aż do drugiej połowy.. W Związku Radzieckim pogarszający się stan zdrowia.. Sekretarza Generalnego.. Konstantina Czernienki.. doprowadził do objęcia najwyższego stanowiska w państwie przez.. Michaiła Gorbaczowa.. 1985.. Jego polityka wewnętrzna i programy reformatorskie – zwłaszcza.. Głasnost.. Pieriestrojka.. – stały się motorem napędowym wydarzeń, które ostatecznie doprowadziły do rozpadu ZSRR w.. Stanisław Pietrow.. Fischer, "A Cold War Conundrum".. Andrew i O.. Gordijewski,.. Comrade Kryuchkov's Instructions.. , 85-87; B.. Fischer,.. Reagan Reversal.. , 123,131; P.. Pry,.. War Scare.. , 37-39; B.. Oberdorfer,.. A New Era.. , 66;.. SNIE 11-10-84.. “Implications of Recent Soviet Military-Political Activities” Central Intelligence Agency, 18 May, 1984.. John Lewis Gaddis i John Hashimoto:.. COLD WAR Chat: Professor John Lewis Gaddis, Historian.. [dostęp 11 grudnia 2008].. Comrade Kryuchkov’s Instructions.. , 87-88; P.. , 43-44.. , 74-76, 86; Fischer, "A Cold War Conundrum":.. RYAN, Phase II: A New Sense of Urgency.. Fischer, "A Cold War Conundrum":.. Appendix A: RYAN and the Decline of the KGB.. ; Testimony of Oleg Gordievsky to Congress;.. Ronald Reagan:.. Address to Members of the British Parliament.. archiwa University of Texas, 1982-06-08.. za: Fischer, "A Cold War Conundrum":.. ; Reagan,.. An American Life.. , 548.. za: Fischer,.. A Cold War Conundrum.. "Star Wars".. Andrew i Gordijewski,.. , 74-76; Fischer, "A Cold War Conundrum":.. Andrew White:.. Symbols of War: Pershing II and Cruise Missiles in Europe.. Merlin Press, 1983, s.. 25-29.. , 123; Fischer, "A Cold War Conundrum":.. ABLE ARCHER 83.. , 78.. , 72.. , 65.. , 76.. Martin Walker:.. The Cold War: A History.. Nowy Jork: Henry Holt and Company, 1993, s.. 276.. , 80-81.. , 599-600.. , 79.. , 600.. Gates,.. From the Shadows.. , 271, 272; Pry,.. , 44.. za: Oberdorfer,.. , 67.. Appendix B: The Gordievsky File.. , 69.. 28,0.. 28,1.. Fritz W.. Ermarth:.. Observations on the „War Scare“ of 1983 From an Intelligence Perch.. 11 listopada 2003.. [dostęp 19 września 2011].. "Implications of Recent Soviet Military Political Activities" Central Intelligence Agency, 18 maja 1984.. R.. , 273.. Christopher Andrew i Oleg Gordijewski:.. KGB: The Inside Story of Its Foreign Operations from Lenin to Gorbachev.. Harpercollins, 1992.. Christopher Andrew i Oleg Gordijewski, eds.. Comrade Kryuchkov's Instructions: Top Secret Files on KGB Foreign Operations, 1975-1985.. Stanford UP, 1993.. Fischer:.. 29.. 2005.. Beth A.. The Reagan Reversal Foreign Policy and the End of the Cold War.. University of Missouri Press, 2000.. Gates:.. From the Shadows: The Ultimate Insider’s Story of Five Presidents and How They Won the Cold War.. Nowy Jork: Simon Schuster, 1996.. Zeznanie Olega Gordijewskiego przed Kongresem,.. House Committee on Armed Services.. , Subcommittee of Military Research and Development,.. Hearing on Russian Threat Perceptions and Plans for U.. Sabotage.. , 106.. Kongres, 1.. sesja, 26.. 1999.. Peter Vincent Pry:.. War Scare: Russia and America on the Nuclear Brink.. Westport.. Connecticut.. : Praeger, 1999.. Don Oberdorfer:.. From the Cold War to a New Era: The United States and the Soviet Union, 1983-1991.. Baltimore: Johns Hopkins UP, 1998.. Nowy Jork: Simon and Schuster, 1990.. Zimna wojna.. Uczestnicy:.. Ruch Państw Niezaangażowanych.. Chińska Republika Ludowa.. Układ Warszawski.. Lata 40.. Konferencja jałtańska.. Operacja Unthinkable.. Konferencja poczdamska.. Operacja Keelhaul.. Ucieczka Guzenki.. Kryzys irański.. Chińska wojna domowa.. Wojna domowa w Grecji.. Mowa nadziei.. Doktryna Trumana.. Plan Marshalla.. Przewrót lutowy w Czechosłowacji (1948).. Zerwanie stosunków Tito–Stalin.. Blokada Berlina.. Zdrada jałtańska.. Żelazna kurtyna.. Lata 50.. Wojna koreańska.. I wojna indochińska.. Zamach stanu w Iranie 1953.. Czerwiec 1953 - powstanie robotnicze w NRD.. Zamach stanu w Gwatemali w 1954 roku.. Pierwszy kryzys w Cieśninie Tajwańskiej.. Szczyt Genewski (1955).. Poznański Czerwiec '56.. Powstanie węgierskie 1956.. Kryzys satelitarny.. Drugi kryzys w Cieśninie Tajwańskiej.. Rewolucja kubańska.. Debata kuchenna.. Konferencja w Bandung.. Poprawka Brickera.. Makkartyzm.. Operacja „Gladius”.. Doktryna Hallsteina.. Lata 60.. Kryzys kongijski 1960-1965.. Rozłam radziecko-chiński.. Zestrzelenie U-2.. Inwazja w Zatoce Świń.. Kryzys kubański.. Mur Berliński.. Wojna wietnamska.. Zamach stanu w Brazylii w 1964 roku.. Operacja „Power Pack”.. Południowoafrykańska wojna graniczna.. Indonezyjski zamach stanu 30 września 1965.. Teoria domina.. Deklaracja ASEAN.. Wojna domowa w Laosie.. Junta czarnych pułkowników.. Rewolucja kulturalna.. Wojna chińsko-indyjska.. Praska wiosna.. Gulaszowy komunizm.. Konflikt nad Ussuri.. Lata 70.. Détente.. Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT).. Powstanie organizacji "Czarny Wrzesień".. Wojna domowa w Kambodży.. Demokratyczna Kampucza.. Dyplomacja pingpongowa.. Traktat czterech mocarstw o statusie Berlina Zachodniego.. Wizyta Nixona w Chinach.. Pucz w Chile 1973.. Wojna Jom Kippur.. SALT I.. Wojna domowa w Angoli.. Wojna domowa w Mozambiku.. Wojna w Ogadenie.. Wojna kambodżańsko-wietnamska.. Wojna chińsko-wietnamska.. Irańska rewolucja islamska.. Operacja Kondor.. Przejęcie władzy w Bangladeszu.. Lot 902 „Korean Air”.. SALT II.. Lata 80.. Radziecka interwencja w Afganistanie.. Bojkot olimpiady w Moskwie.. Powstanie NSZZ "Solidarność".. Stan wojenny w Polsce 1981-1983.. Contras.. Kryzys w Ameryce Środkowej.. RJAN.. Zestrzelenie KAL 007.. Strategic Defense Initiative.. Inwazja na Grenadę.. Protesty na placu Tian’anmen w 1989.. Śpiewająca rewolucja.. Inwazja Stanów Zjednoczonych na Panamę.. Upadek Muru Berlińskiego.. Jesień Ludów.. III Rzeczpospolita.. Rozpad Jugosławii.. Rozpad Związku Radzieckiego.. Epilog.. I wojna w Zatoce Perskiej.. Wojna dziesięciodniowa.. Aksamitna rewolucja.. Aksamitny rozwód.. Wojna w Bośni i Hercegowinie.. Masakra w Srebrenicy.. Wojna domowa w Kosowie.. Zobacz także.. Szpiegostwo.. Stosunki międzynarodowe.. Polityka bezpieczeństwa.. Jan Paweł II.. Wyścig kosmiczny.. Karta 77.. Organizacje.. Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej.. Wspólnota Europejska.. Stasi.. Amerykańskie i radzieckie morskie systemy balistyczne.. Wyścig nuklearny.. Ideologie.. Kapitalizm.. Liberalizm.. Demokracja socjalistyczna.. Komunizm.. Stalinizm.. Maoizm.. Antykomunizm.. Propaganda.. Prawda (gazeta).. Radio Wolna Europa.. Głos Ameryki.. Radio Moskwa.. Radio RIAS.. Polityka międzynarodowa.. Doktryna powstrzymywania.. Doktryna Eisenhowera.. Doktryna Kennedy'ego.. Pokojowe współistnienie.. Polityka wschodnia.. Doktryna Johnsona.. Doktryna Breżniewa.. Doktryna Nixona.. Doktryna Ulbrichta.. Doktryna Cartera.. Doktryna Reagana.. Polityka „odwrotu”.. Doktryna Clintona.. Kategoria Zimna wojna.. php?title=Able_Archer_83 oldid=39975448.. 1983 w Europie.. Interlingua.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 17:32, 29 lip 2014..

    Original link path: /wiki/Able_Archer_83
    Open archive

  • Title: USS Enterprise (CV-6) – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: USS Enterprise (CV-6).. "Enterprise" przed wojną (1939).. Stocznia.. Newport News.. Położenie stępki.. 16 lipca.. Wodowanie.. 3 października.. Wejście do służby.. Wycofanie ze służby.. 2 października 1956.. Los okrętu.. złomowany.. Wyporność.. standardowa: 19 800 ton.. pełna: 27 500 ton.. całkowita 252 m.. pokładu lotniczego 238,9 m.. 25,3 m.. Zanurzenie.. 8,8 m.. 33,6.. węzła.. 4 turbiny parowe o mocy łącznej 125 000 KM, 9 kotłów parowych, 4 śruby.. 8220.. Mm.. przy prędkości 20 w.. 8 dział plot 127 mm, 32-38 działek plot 20 mm (stan na 1942 rok).. Wyposażenie lotnicze.. 32 myśliwce F6F-3, 4 myśliwce F4U-1, 30 bombowców nurkujących SBD i 16 samolotów torpedowych TBF/TBM (stan na 1944 rok).. 2920 ludzi.. lotniskowiec.. Był to siódmy z rzędu okręt amerykański noszący nazwę.. Enterprise.. Przedsięwzięcie.. Lotniskowiec "Enterprise", zwany popularnie.. Big E.. ("duże E"), był prawdopodobnie najbardziej aktywnym amerykańskim okrętem podczas wojny, a zdaniem niektórych, w całej historii amerykańskiej floty, obok fregaty.. "Constitution".. Służył na.. Pacyfiku.. od początku do końca wojny z Japonią, uczestnicząc w prawie wszystkich głównych bitwach i kampaniach wojny na Pacyfiku.. Został uhonorowany 20 gwiazdami za akcje bojowe – najczęściej spośród okrętów amerykańskich.. Według oficjalnych statystyk.. , jego samoloty pokładowe i artyleria zestrzeliły 911 samolotów wroga; jego bombowce nurkujące i samoloty torpedowe zatopiły lub brały udział w zatopieniu 71 statków i okrętów, a uszkodziły dalsze 192.. Budowa.. Modernizacje.. Służba.. Pierwszy etap działań wojennych.. Bitwa o Midway.. Bitwy w rejonie Wysp Salomona.. Dalsze działania.. Po II wojnie światowej.. USS "Enterprise" został zamówiony jako druga jednostka typu dużych lotniskowców.. Yorktown.. , w ramach programu rozwoju floty z 1934.. Jego.. stępkę.. położono 16 lipca.. w stoczni.. Newport News Shipbuilding.. , a.. wodowano.. go 3 października.. Miał być wcielony do służby.. jako szósty amerykański lotniskowiec, otrzymując znak taktyczny CV-6, jednak w wyniku awarii oddanie okrętu przedłużyło się i remont zakończono pod koniec 1938 roku (poprzez wymianę głównych przekładni redukcyjnych oraz ponad 1200 rurek kotłowych).. Oprócz uzbrojenia artyleryjskiego w postaci 8.. dział uniwersalnych.. kalibru 127 mm, które pozostało do końca służby, w toku wojny bezustannie zwiększano liczbę małokalibrowych.. działek przeciwlotniczych.. i wymieniano je na bardziej skuteczne.. Początkowo okręt uzbrojony był w 16 poczwórnie sprzężonych.. działek przeciwlotniczych kalibru 28 mm.. (4xIV) przed i za nadbudówką i 24.. wielkokalibrowe karabiny maszynowe.. 12,7 mm M2.. , lecz od wiosny.. 1942.. wkm-y zastąpiono przez 32 pojedyncze działka.. Oerlikon 20 mm.. Tuż po.. bitwie o Midway.. w czerwcu 1942 okręt otrzymał dalsze 4 sprzężone działka 28 mm na dziobie (łącznie 20), a w sierpniu liczba działek 20 mm sięgnęła 38.. W listopadzie 1942 działka kalibru 28 mm zastąpiono 16 znacznie skuteczniejszymi poczwórnie sprzężonymi armatami.. 40 mm Boforsa.. (4xIV), a ogólna liczba działek 20 mm sięgnęła 46 ("Enterprise" jako jedyny z lotniskowców typu.. zdążył otrzymać Boforsy).. Po remoncie i modernizacji w październiku.. 1943.. roku ponownie rozbudowano uzbrojenie do 40 działek 40 mm (6xIV, 8xII) i 50 działek 20 mm.. Dodatkowe działka w większości były montowane na sponsonach poniżej brzegów pokładu lotniczego.. W końcu, po remoncie po uszkodzeniu we wrześniu.. , uzbrojenie małokalibrowe zwiększono do 54 działek 40 mm (11xIV, 5xII) i 32 działek 20 mm (16xII).. W roku.. "Enterprise" jako jeden z pierwszych okrętów amerykańskich został wyposażony w.. dozoru powietrznego CXAM-1.. otrzymał ponadto radar dozoru powietrznego SC-2, a jesienią 1943 CXAM-1 został zastąpiony przez radar dozoru powietrznego SK i radiowysokościomierz SM.. Wtedy też okręt otrzymał dwa nowsze dalmierze kierowania ogniem Mark 37 zamiast Mark 33, a także zamontowano na burtach "bąble" polepszające ochronę przeciwtorpedową.. Oprócz dwóch.. katapult.. głównych H Mk II na pokładzie lotniczym na dziobie, "Enterprise" i pozostałe okręty typu.. posiadały rzadko spotykane rozwiązanie – trzecią katapultę, umieszczoną w hangarze, pod pokładem, poprzecznie do osi kadłuba.. Była ona wykorzystywana jedynie sporadycznie i w czerwcu 1942 ją zdemontowano.. Katapulty umożliwiały start samolotów o masie do 3200 kg (samolot o masie 2500 kg był rozpędzany do prędkości 75 km/h); jesienią 1943 dwie katapulty pokładowe wymieniono na lepsze H 2-1 (masa samolotów do 5 ton).. Po wejściu do służby, z powodu awarii maszynowni, "Enterprise" faktycznie osiągnął gotowość dopiero pod koniec.. Operował początkowo na krótko na.. atlantyckim.. wybrzeżu USA i w basenie.. Morza Karaibskiego.. W kwietniu.. przerzucono go na.. Pacyfik.. , gdzie bazował najpierw w.. San Diego.. , a następnie w.. Pearl Harbor.. Hawajach.. W chwili wybuchu wojny USA z Japonią 7 grudnia.. 1941.. , "Enterprise" znajdował się w morzu, wracając z misji dostarczenia samolotów 211.. dywizjonu lotnictwa.. Marine Corps.. na wyspę.. Wake.. i kierując się na Hawaje.. "Enterprise" wszedł do działań wojennych już rano 7 grudnia, gdy 18 startujących z jego pokładu bombowców.. SBD Dauntless.. , lecących dla przebazowania na wyspę.. Oʻahu.. , natknęło się na japońskie eskadry.. atakujące Pearl Harbor.. W toku nierównej walki zestrzelono 5 z nich i 1 omyłkowo przez obronę przeciwlotniczą.. Już po  ...   swoje i ciężej uszkodzonego, następnie zatopionego bliźniaczego "Horneta".. Po pośpiesznych i prowizorycznych naprawach w bazie Nouméa w.. Nowej Kaledonii.. , już 13 listopada samoloty "Enterprise" wzięły udział w.. bitwie pod Guadalcanalem.. , pomagając w zatopieniu unieruchomionego.. pancernika.. Hiei.. Oprócz tego, w tym okresie samoloty "Enterprise" brały również udział w zatopieniu innych mniejszych okrętów.. Od lutego.. lotniskowiec operował przez trzy miesiące z bazy.. Espiritu Santo.. 20 lipca 1943 "Enterprise" udał się do stoczni Puget Sound Naval Shipyard na remont połączony z modernizacją, z którego powrócił w listopadzie (m.. wzmocniono uzbrojenie, ochronę przeciwtorpedową i zamontowano nowsze radary).. Od 19 do 21 listopada "Enterprise" uczestniczył w zapewnianiu osłony lotniczej dla desantu.. na atolach.. Tarawa i Makin.. 26 listopada z jego pokładu wypuszczono po raz pierwszy myśliwce w nocy, do ataku na grupę japońskich bombowców.. Od 29 stycznia do 3 lutego.. samoloty lotniskowca w składzie zespołu TF 58 bombardowały.. i wspierały lądowanie.. na atolu Kwajalein.. 17 lutego w nocy 12 samolotów.. TBF Avenger.. z "Enterprise" zaatakowało bazę japońskiej floty w atolu.. Truk.. , dokonując po raz pierwszy nocnego ataku bombowego z lotniskowca, wyszukując cele za pomocą.. radaru.. Atak ten spowodował 1/3 strat wywołanych przez akcję floty amerykańskiej przeciwko atolowi Truk 17-18 lutego.. Przez kolejne miesiące, "Enterprise" w składzie grup operacyjnych z innymi lotniskowcami wspierał desanty na wyspach Pacyfiku, w tym Marianach, Saipanie, Rota i Guam.. 19 i 20 czerwca 1944, w składzie TF 58, "Enterprise" wziął udział w wielkiej lotniczo-morskiej.. bitwie na Morzu Filipińskim.. 23-26 października wziął udział w.. bitwie w zatoce Leyte.. Jego grupa lotnicza przyczyniła się do zatopienia m.. superpancernika ".. Musashi.. W tym okresie i w ciągu najbliższych miesięcy lotniskowiec operował głównie w obszarze Filipin, a jego lotnictwo atakowało również.. Okinawę.. , a następnie inne cele na Wyspach Japońskich.. Atak kamikaze na USS "Enterprise", 14 maja 1945.. Od 10 lutego.. "Enterprise" wspierał lądowanie i walki Marines na.. Iwo Jima.. Cały czas biorąc udział w akcjach, 18 marca padł pierwszy raz ofiarą samobójczego ataku samolotu.. kamikaze.. , odnosząc lekkie uszkodzenia.. Powrócił do akcji 5 kwietnia, wspierając operacje przeciw Okinawie.. 11 kwietnia został poważniej uszkodzony atakiem kamikaze.. Po naprawach w atolu Ulithi, 6 maja ponownie powrócił do akcji, przejmując rolę okrętu flagowego zespołu TF 58.. 14 maja 1945 został jednak poważnie uszkodzony przez kamikaze, który zniszczył jego przedni podnośnik samolotów, zabijając 14 i raniąc 34 ludzi.. 7 czerwca lotniskowiec przybył do remontu do Puget Sound Navy Yard, gdzie zastał go koniec wojny.. Po wojnie, wyremontowany "Enterprise" brał udział w przywożeniu weteranów amerykańskich z Europy do USA (operacja.. Magic Carpet.. 17 lutego.. 1947.. okręt został przesunięty do rezerwy, jako okręt flagowy Atlantyckiej Floty Rezerwowej.. przeklasyfikowano "Enterprise" na lotniskowiec zwalczania okrętów podwodnych (CVS), bez żadnych modyfikacji.. 2 października.. został wycofany ze służby.. 1 lipca.. w wyniku krótkowzrocznej decyzji, ten zasłużony dla marynarki amerykańskiej okręt sprzedano na złom, mimo starań zachowania go jako okrętu-muzeum (pomimo, że już kilka lat później przeznaczono na okręty-muzea kilka lotniskowców seryjnie budowanego typu.. Essex.. Złomowanie zakończono w maju 1960.. Oprócz 20 gwiazd za akcje bojowe, "Enterprise" został nagrodzony Pochwałą Prezydenta USA (.. Presidential Unit Citation.. ), Pochwałą Marynarki USA (.. Navy Unit Commendation.. ) i Proporcem.. Admiralicji.. Brytyjskiej (.. British Admiralty Pennant.. ) jako jedyny okręt nie-brytyjski.. długość pokładu lotniczego: 238,9 m, w 1944: 250 m.. siłownia.. 4.. turbiny parowe.. o mocy łącznej 125 000.. KM.. , 9.. kotłów parowych.. , 4.. śruby.. uzbrojenie:.. na początku służby:.. 8.. dział uniwersalnych (plot).. kalibru.. 127 mm (pojedynczych).. 16.. działek plot 28 mm.. (4xIV).. wkm.. 1942:.. 8 dział plot 127 mm.. 32-38 działka plot.. 20 mm.. listopad 1943:.. 40 działek plot.. 40 mm.. Bofors (6 poczwórnych i 8 podwójnych).. 48 działek plot.. 1945:.. 54 działka plot.. Bofors (11 poczwórnych i 5 podwójnych).. 32 działka plot.. liczba samolotów: 70-91.. orientacyjne składy grupy lotniczej (w nawiasie łączna liczba samolotów).. : 18 myśliwców.. F4F-3.. , 37 bombowców nurkujących.. SBD.. , 18 bombowców torpedowych.. TBD.. (73).. : 27 myśliwców.. F4F-4.. , 36 bombowców nurkujących.. (81).. październik.. : 34 myśliwce.. , 34 bombowców nurkujących.. , 10 bombowców torpedowych.. TBF.. (78).. : 36 myśliwców.. F6F-3.. (91).. : 32 myśliwce.. , 4 myśliwce.. F4U-1.. , 30 bombowców nurkujących.. , 16 bombowców torpedowych.. TBF/TBM.. (82).. F6F-5N.. , 21 bombowców torpedowych.. TBM-3D.. (53).. Zdjęcie jest zazwyczaj przypisywane matowi Robertowi Fredricowi Readowi, który zginął trafiony odłamkiem tej bomby.. W rzeczywistości jest to klatka z filmu z kamery starszego marynarza Mariona Riley'a.. K.. Zalewski:.. Lotniskowce typu Yorktown.. Zbigniew Flisowski:.. Na wodach Guadalcanalu.. Poznań: 1990.. ISBN 83-210-0829-1.. Krzysztof Zalewski:.. w:.. Morza, Statki i Okręty.. nr 3/2000.. Norman Friedman:.. Aircraft Carriers.. Annapolis: Naval Institute Press, 1983.. ISBN 0-87021-739-9.. Lotniskowce typu.. "Yorktown".. "Enterprise".. Lista lotniskowców United States Navy.. php?title=USS_Enterprise_(CV-6) oldid=40325506.. Dobre artykuły.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 23:22, 2 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/USS_Enterprise_%28CV-6%29
    Open archive

  • Title: CSS Albemarle – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: CSS Albemarle.. kwiecień 1863.. CS Navy.. 17 kwietnia 1864.. zatopiony w ataku torpedowym 28 października 1864.. 376 t.. 52 m.. 11 m.. 3 m.. 4 węzły (7 km/h).. 2 działa gwintowane 203 mm, żeliwny.. taran.. dziobowy.. 150.. okręt pancerny.. taranowiec.. Skonfederowanych Stanów Ameryki.. (CSA), a następnie drugi okręt o nazwie.. USS "Albemarle".. Nazwany został od miasta i cieśniny w.. Karolinie Północnej.. , które z kolei wzięły nazwę od generała.. George'a Moncka.. , pierwszego księcia Albemarle i jednego z pierwszych.. lordów-protektorów.. kolonii.. Pierwsze zwycięstwo.. Majowa bitwa.. Zatopienie i dalsze losy.. 16 kwietnia 1862 w Departamencie Marynarki CSA, w atmosferze ogólnej euforii po niedawnym zwycięstwie okrętu pancernego.. CSS "Virginia".. walce.. z drewnianymi okrętami.. Unii.. blokującymi zatokę.. Hampton Roads.. Wirginii.. , podpisano z dziewiętnastoletnim wówczas Gilbertem Elliotem z Elizabeth City kontrakt na budowę podobnego okrętu w celu zniszczenia jednostek Unii na wodach przybrzeżnych obu Karolin, gdzie okręty.. Północy.. pozwalały na utrzymywanie własnych sił lądowych odcinając.. Południe.. od wyjścia na.. Atlantyk.. Jako że warunki umowy dawały Elliotowi całkowitą swobodę w wyborze miejsca budowy.. taranowca.. , założył on swoją prymitywną stocznię na polu kukurydzy nad rzeką.. Roanoke.. , w miejscu zwanym.. "Edward's Ferry".. , w pobliżu dzisiejszej miejscowości Scotland Neck.. Woda w tym miejscu była zbyt płytka dla.. kanonierek.. unionistów, które z pewnością zniszczyłyby taranowiec w trakcie budowy.. Główny konstruktor, John L.. Porter, zaprojektował jednokominowy okręt z długą na 18 metrów u podstawy (i na 14 metrów na szczycie) pancerną.. kazamatą.. o ścianach pochylonych pod dużym kątem (co zwiększało efektywność pancerza) zbudowaną z trzech warstw drewna i pokrytą dwoma warstwami żelaznych płyt o grubości 5,1 cm.. Uzbrojony był w dwa działa kalibru 203 mm - jedno na dziobie, drugie na rufie, mogące strzelać przez trzy strzelnice o szerokości 559 mm na wprost dziobu i rufy lub na burty, a napędzany przez dwie przeciwprężne maszyny parowe o mocy 200 KM każda.. Stępkę.. pod nowy okręt położono na początku kwietnia 1863, o czym wiadomość wkrótce dotarła do przeciwnika.. Oficerowie US Navy apelowali do.. Departamentu Wojny.. o zniszczenie "Albemarle" zanim opuści bezpieczne płycizny, ale.. nie posiadała w tym regionie sił wystarczających dla przeprowadzenia ataku.. Teren operowania CSS Albemarle.. Początkowo planowano dla nowego okrętu wymiary 46,3 na 10,3 metra przy wyporności 376 ton.. Kadłub powstał przez przyśrubowywanie w poprzek stępki fragmentu wręgi z drewna.. sosnowego.. , do którego z kolei mocowano następny fragment, tworząc burtę.. Do tego fragmentu zamontowano pod kątem 35 stopni szkielet kazamaty i położono część górnego pokładu i przyłączono kolejny fragment konstrukcji drugiej burty.. Przed położeniem pokładu głównego przygotowano też łoże dla maszyn parowych i tunele dla wałów śrubowych, których wykonanie - wraz ze śrubami i innymi częściami odlewanymi - wykonać miała stocznia w.. Charlotte.. Aby dziób okrętu mógł pełnić funkcję taranu, wypełniono go drewnem dębowym na długości 5,5 metra i pokryto układającymi się w 4-calowe ostrze płytami żelaznymi.. Ostatnim etapem budowy kadłuba było uszczelnienie go.. bawełną.. moczoną w smole.. Prace nad kadłubem i kazamatą trwały do czerwca 1863, ale nie był to jeszcze koniec budowy.. Na rozkaz komandora Lyncha, dowódcy marynarki Konfederatów w Karolinie Północnej, okręt zwodowano już 6 października 1863 (matką chrzestną została panna Mary Spottswood), ale ponieważ poziom wody był wówczas o blisko dwa metry za niski, doszło do przegięcia kadłuba, którego środkowa część znalazła się 14 cm powyżej dziobu i rufy.. Na szczęście dla Albemarle nie spowodowało to poważnych uszkodzeń i 18 października jednostka została doholowana do.. Halifaksu.. , gdzie miała otrzymać maszyny, pancerz i uzbrojenie.. Od początku problemem, z którym zmagali się konstruktorzy, była brak odpowiedniej ilości płyt pancernych; udało się temu zaradzić jedynie dzięki osobistemu zaangażowaniu kapitana okrętu Jamesa W.. Cooke'a, ale pancerz i tak ukończono dopiero na początku kwietnia 1864.. Zgodnie z dokonanymi wówczas pomiarami "Albremarle" miał długość 46,3 metra, szerokość 13,7 metra i zanurzenie 2,7 metra.. Siedemnastego dnia tegoż miesiąca, już po przeprowadzeniu okrętu w dół rzeki Roanoke, dobiegły końca prace wykończeniowe.. O godzinie 14.. 00 CSS "Albemarle" został oficjalnie przyjęty do służby.. Kilka godzin później, wciąż z robotnikami i przenośnymi paleniskami kowalskimi na pokładzie, wypłynął w dziewiczy rejs.. CSS "Albemarle", pod dowództwem.. kapitana.. Jamesa W.. Cooke'a, wyruszył w pierwszy rejs w dół rzeki w kierunku miejscowości.. Plymouth.. z zadaniem oczyszczenia wód z okrętów unionistów, by.. generał.. Robert F.. Hoke mógł zacząć szturmować i odbierać.. forty.. nieprzyjaciela.. Okręt poruszał się rufą do przodu, ciągnąc za sobą łańcuchy kotwiczne.. Po drodze "Albemarle" napotkał.. parowiec.. "Cora", skąd na jego pokład przeszło dwudziestu obiecanych przez gen.. Hoke'a marynarzy, zwiększając liczebność załogi taranowca do 150 osób.. W dalszej drodze przeprowadzono też ćwiczenia dla artylerzystów, a także przez sześć godzin w nocy z  ...   cel znacznie mniej odporny, został trafiony salwą burtową z "Sassucusa" i zmuszony do kapitulacji.. Dowódca "Sassucusa", widząc "Albemarle" ustawionego do siebie burtą w odległości niecałych 400 metrów, postanowił taranować.. Okręt Unii uderzył taranowiec konfederatów w środek burty, całkowicie rozbijając własny dziób i krzywiąc swój.. brązowy.. taran; obie jednostki sczepiły się ze sobą.. Wykorzystując to, że burta "Sassucusa" niemal dotykała wylotu lufy jednego z dział "Albemarle", szybko oddane zostały dwa strzały, z których jeden przebił kocioł na "Sassucusie".. W gęstych obłokach gorącej pary okręt unionistów zdołał jednak oderwać się od nieprzyjaciela i odpłynąć.. "Miami" próbował jeszcze torpedowania, a następnie zaplątania śruby okrętu konfederatów w sieć, ale żadna z tych prób się nie powiodła i "Albemarle" spokojnie wycofał się w górę Roanoke, by zakotwiczyć pod Plymouth.. Próba staranowania "Albemarle" przez USS "Sassucus" 5 maja 1864.. "Albemarle" panował nad rzeką Roanoke i podejściami do Plymouth przez całe lato 1864.. Na jesieni rząd federalny zdecydował wreszcie, że coś trzeba w tej sytuacji zrobić.. US Navy rozważała kilka sposobów zniszczenia "Albemarle", aż wreszcie kapitan.. William B.. Cushing.. dostał polecenie znalezienia dwóch niewielkich łodzi z napędem parowym, które można by było uzbroić w prymitywne "torpedy", jak wówczas nazywano.. miny wytykowe.. Cushing znalazł dwie 10-metrowe łodzie strażnicze będące w budowie w.. Nowym Jorku.. i natychmiast je zarekwirował.. Na każdej kazał zainstalować 12-funtową.. haubicę.. i 14-stopowy wytyk poniżej poziomu wody z boku dziobu.. Jedna z łodzi zatonęła podczas podróży do.. Norfolk.. , ale druga dotarła bezpiecznie, z siedmioma ludźmi załogi, do ujścia Roanoke.. Tam została uzbrojona w minę wytykową, detonowaną za pomocą sznura.. W nocy z 27 na 28 października 1864 Cushing podjął drogę w górę rzeki.. Łodzi towarzyszył mały kuter, który miał osłaniać ją przed ewentualnym atakiem załogi.. szkunera.. południowców zakotwiczonego w pobliżu wraku "Southfield".. Jednak obie jednostki, nie wykryte, minęły szkuner i wówczas Cushing zdecydował się (wraz ze wszystkimi 22 ludźmi) na zdobycie "Albemarle" szturmem.. Jednak, gdy około 3:00 nad ranem obie łodzie dotarły do konfederackich nabrzeży, szczekanie psa zaalarmowało straże i unioniści zostali dostrzeżeni i natychmiast obłożeni ciężkim ogniem zarówno z brzegu, jak i "Albemarle".. Mimo to udało im się podpłynąć do "Albemarle", gdzie okazało się, że dostępu do burt taranowca broni ława spławnego drewna.. Pnie jednak były już mocno nasiąknięte wodą i pokryte warstwą glonów, po której niewielka łódź prześlizgnęła się.. Gdy zbliżyła się do burty okrętu Cushing zwolnił minę i pociągnął za sznurek.. Wybuch był tak silny, że wszyscy znaleźli się w wodzie.. Podmuch zdarł z Cushinga umundurowanie i ten, nago, dopłynął do brzegu, gdzie ukrył się oczekując świtu.. Po południu udało mu się ukraść małą łódkę i powiosłować w dół rzeki, pod opiekę wojsk Unii, gdzie dotarł ok.. 22:15.. Z pozostałych uczestników ataku 1 uciekł, 2 utonęło, 11 schwytali konfederaci.. Eksplozja miny Cushinga wyrwała w burcie "Albemarle" na wysokości linii wodnej dziurę.. "wystarczająco dużą, by zmieścił się w niej wagon kolejowy".. Okręt zatonął na równej stępce na głębokości 2,5 metra, tak więc jego nadbudówki pozostały nad powierzchnią wody.. Komandor Alexander F.. Worley.. , który objął dowodzenie niecały miesiąc wcześniej, zdemontował działa, które zostały następnie użyte dla obrony Plymouth.. Po kapitulacji załogi Plymouth US Navy zdecydowała się na wydobycie i naprawienie okrętu.. Pod koniec wojny unijna kanonierka USS "Ceres" odholowała "Albemarle" do stoczni w.. , gdzie taranowiec dotarł 27 kwietnia 1865.. 7 czerwca zapadła decyzja o remoncie kadłuba i okręt został umieszczony w.. suchym doku.. Prace remontowe ukończono 14 sierpnia, a w kilka dni później jednostka została wystawiona na aukcję.. Zakupiona przez US Navy za 79 944 dolary nigdy nie weszła do aktywnej służby i w końcu ponownie została wystawiona na sprzedaż (15 października 1867).. Taranowiec został zakupiony przez firmę J.. N.. Leonard Company i prawdopodobnie oddany na złom.. Według artykułu K.. Zygadły ".. Albemarle.. - pancernik z kukurydzianego pola" Cushing był jedynym, któremu udało się uciec.. Zygadło podaje pisownię Warley.. The Navy, pr.. zb.. Naval Historica Foundation, New York 2000,.. ISBN 0-7607-6218-X.. ~.. Edmund Kosiarz, Bitwy morskie, Gdańsk 1973.. Piotr Olender, Wojny morskie 1860-1883, Warszawa 2005,.. ISBN 83-88920-21-3.. Kazimierz Zygadło, ".. - pancernik z kukurydzianego pola", w: Morza Statki i Okręty 3/96, ISSN 1426-529X.. Galeria zdjęć na stronie www.. history.. navy.. mil.. Strona ze zdjęciami repliki okrętu (w skali 1:2.. 5).. Opis w DANFS.. Okręty pancerne.. Marynarki Wojennej Stanów Skonfederowanych.. Arkansas.. Atlanta.. Baltic.. Charleston.. Chicora.. Columbia.. Fredericksburg.. Louisiana.. Manassas.. Mississippi I.. Muscogee.. Nashville.. Neuse.. North Carolina II.. Palmetto State.. Raleigh.. Richmond.. Savannah.. Stonewall.. Tennessee I.. Tennessee II.. Texas.. Virginia.. Virginia II.. Lista okrętów Marynarki Wojennej Stanów Skonfederowanych.. php?title=CSS_Albemarle oldid=40307232.. Okręty Skonfederowanych Stanów Ameryki.. Taranowce.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 21:12, 1 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/CSS_Albemarle
    Open archive



  •  


    Archived pages: 2198