www.archive-org-2014.com » ORG » W » WIKIPEDIA

Choose link from "Titles, links and description words view":

Or switch to "Titles and links view".

    Archived pages: 2198 . Archive date: 2014-09.

  • Title: Skarb z Zagórzyna – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Skarb z Zagórzyna.. skarb.. odnaleziony w 1927.. [1].. Zagórzynie.. koło.. Kalisza.. Ukrycie skarbu datowane jest na okres.. wędrówek ludów ( V-VI w.. n.. e.. ).. Zawierał bezcenne przedmioty: m.. sześć złotych medalionów oraz zbiór monet (3 tysiące.. denarów.. - około 20 kg srebrnych monet), a także złote monety rzymskie z V w.. solidy.. Teodozjusza, Walentyniana i Gracjana) i.. brakteaty.. germańskie.. Przedmioty ze skarbu zostały rozsprzedane, lub prawdopodobnie nawet przetopione.. Jeden z medalionów znajduje się w Berlinie, jeden w Nowym  ...   Edward Pudełko, Jerzy Aleksander Splitt:.. Pradzieje i wczesne średniowiecze regionu kaliskiego.. Kalisz: Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej w Kaliszu, 2003, s.. 85.. ISBN 83-88042-23-8.. Linki zewnętrzne.. [.. edytuj.. |.. edytuj kod.. ].. Germanic gold breacteates from the hoard in Zagórzyn near Kalisz.. (m.. ilustracje rzymskich medalionów i brakteatów germańskich).. ang.. php?title=Skarb_z_Zagórzyna oldid=38863474.. Kategorie.. Archeologia Polski.. Numizmatyka polska.. Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej.. Artykuł.. Edytuj.. Edytuj kod źródłowy.. Cytowanie tego artykułu.. Edytuj linki.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 10:03, 8 mar 2014..

    Original link path: /wiki/Skarb_z_Zag%C3%B3rzyna
    Open archive

  • Title: Szlak bursztynowy – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Szlak bursztynowy.. Prawdopodobny przebieg szlaku z granicami współczesnych państw.. szlak handlowy.. między.. europejskimi.. krajami basenu.. Morza Śródziemnego.. a ziemiami leżącymi na południowym wybrzeżu.. Morza Bałtyckiego.. W znaczeniu węższym jest to przebieg tras zorganizowanych wypraw po.. bursztyn.. , nasilonych od.. I wieku.. Spis treści.. 1.. 2.. Przebieg szlaku.. 3.. 4.. Początkowo bursztyn był przedmiotem wymiany handlowej, w której pośrednikami byli.. Celtowie.. Pierwsze zorganizowane wyprawy z obszarów Europy południowej po.. elektron.. odbywały się w.. V w.. p.. n.. Nie docierały one jednak do wybrzeży Bałtyku, a bursztyn kupowano od.. celtyckich.. pośredników.. Dopiero po podboju terenów nad środkowym.. Dunajem.. Rzymianie.. rozwinęli handel bursztynem na dużą skalę, organizując kilkoma drogami wyprawy z.. Panonii.. nad Bałtyk, szczególnie do.. Sambii.. Szczytowy rozwój tego.. handlu.. przypada na.. III w.. a od połowy.. IV w.. wymiana stopniowo zamierała.. Ostatnie znane poselstwo Estiów z darami do króla Ostrogotów.. Teodoryka.. w Rzymie odbyło się zgodnie z przekazem.. Kasjodora.. 525.. Głównym ośrodkiem handlu bursztynem na terenie imperium rzymskiego była.. Akwileja.. Dokładny przebieg szlaku nie został jednoznacznie określony.. Uznaje się, że zaczynał się on w.. Akwilei.. nad.. Adriatykiem.. , jednym z rzymskich centrów rzemieślniczych (obecnie na.. liście UNESCO.. Wiadomo, że szlak wiódł początkowo przez.. Bramę Morawską.. , następnie skręcał na północ i przez.. Śląsk.. , wschodnią.. Wielkopolskę.. oraz.. Kujawy.. brodem..  ...   I w.. naszej ery, ważący ok.. 5 kg.. Europejska Federacja Cyklistów wyznaczyła szlak rowerowy.. EuroVelo.. 9 o przebiegu pokrywającym się z Bursztynowym Szlakiem.. "Główne nasilenie tych przemarszów przypadło na drugą połowę V i pierwszą połowę VI w.. Z pruskiej Sambii przybyło do króla Ostrogotów do Rzymu około roku 525 poselstwo z darami bursztynu, zapewne z nadzieją, że uda się nawiązać zerwane przez wędrówki ludów więzy handlowe z krajami basenu Morza Śródziemnego.. Jednakże król Teodoryk odesłał poselstwo z uroczystym listem wysłanym z Rawenny do ludu Estów (Haestiis), wspominając tylko o wzajemnym darze, a nie o handlu.. Tak samo na odrodzenie wymiany towarowej na próżno liczyli Sweowie (tj.. Szwedzi), mający do zbycia kosztowne futra.. W VI w.. ustał wiele wieków trwający handel między krajami nadbałtyckimi i śródziemnomorskimi.. " [w:] Kasiodor; Gerard Labuda.. Historia Pomorza, tom 1, część 1, s.. 304.. zob.. Agnieszka Parkot "Rzymianie, pruszczanie i bursztyn", "Pomorskie - magazyn samorządu województwa pomorskiego", nr 2 marzec-kwiecień 2012.. W.. Wikimedia Commons.. znajdują się multimedia związane z tematem:.. Mapa przedstawiająca przebieg szlaku bursztynowego na terenie Polski (wg Jerzego Wielowiejskiego).. php?title=Szlak_bursztynowy oldid=39838919.. Bursztyniarstwo.. Szlaki handlowe.. Prehistoria.. Prehistoria ziem polskich.. Trasy europejskie.. Historia gospodarcza starożytności.. Ukryta kategoria:.. Hasła kanonu polskiej Wikipedii.. Afrikaans.. Frysk.. Srpskohrvatski / српскохрватски.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 17:13, 8 lip 2014..

    Original link path: /wiki/Szlak_bursztynowy
    Open archive

  • Title: Kalisia – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Kalisia.. Ten artykuł dotyczy starożytnej miejscowości.. Kalisia na mapie.. Germania Magna.. Kalisia na mapie Germanii i Lugii.. gr.. Καλισία.. łac.. ) – miejscowość w.. Europie Środkowej.. wzmiankowana przez.. Klaudiusza Ptolemeusza.. Geografii.. Γεωγραφικὴ Ὑφήγησις.. ), jedna ze 137 miejscowości umieszczonych na mapie.. Germania Magna, czwarta mapa Europy.. Γερμανίας Μεγάλης θέσις, Εὐρώπης πίναξ δ´.. ), dawniej dość powszechnie identyfikowana z.. Kaliszem.. Oprócz podobieństwa nazwy identyfikację tę potwierdzać miała podawana przez aleksandryjskiego geografa szerokość geograficzna (52°50′), podobna do faktycznej szerokości geograficznej dzisiejszego Kalisza (51°45′27″).. Argumenty te są obecnie podważane – szczególne znaczenie ma zidentyfikowanie ptolemeuszowego.. Λευκάριστος.. Leukaristos.. ), położonego na podobnej do.. Kalisii.. szerokości geograficznej, jako.. Laugaritio/Leugaritio.. oznaczającą.. Trenczyn.. Słowacji.. co podważałoby lokalizację Kalisii, choć z drugiej strony istnieją wątpliwości co do prawidłowej lokalizacji samego Trenczyna u Ptolemeusza i tym samym używania jej jako odniesienia do lokalizacji Kalisii.. Świadczyłoby to o tym, że dane o szerokościach geograficznych miejscowości na północ od.. Dunaju.. mogą być  ...   że podobieństwo nazw.. jest jedynie przypadkowe i że wzmianka Ptolemeusza nie powinna być odnoszona do ziem dzisiejszej Polski (najpełniej taki pogląd wyłożył.. Jerzy Kolendo.. w 5 tomie.. Prahistorii Ziem Polskich.. , 1981).. Nadal jednak istnieją co do tego wątpliwości.. ; nawet.. Kazimierz Godłowski.. , który uważał, że nie może być mowy o kontynuacji osadnictwa na ziemiach polskich od starożytności do wczesnego średniowiecza, zwracał uwagę.. na dużą ilość.. stanowisk archeologicznych.. okresu wpływów rzymskich.. , koncentrujących się w rejonie dzisiejszego Kalisza.. Identyfikacja ta jest potwierdzona.. inskrypcją.. z zimy 179/180 r.. , jaką pozostawił na skale w Trenczynie.. oddział rzymski.. , oraz życiorysem dowódcy tego oddziału, M.. Valesiusa Maximianusa, wyrytym na nagrobku w Diana Veteranorum w dzisiejszej.. Algierii.. Tadeusz Baranowski:.. pol.. 10.. 10.. 2001r.. [dostęp 2012-11-05].. php?title=Kalisia oldid=38594330.. Historia Słowacji.. Geografia historyczna Polski.. Ukryte kategorie:.. Artykuły wymagające uzupełnienia źródeł od 2010-04.. Artykuły wymagające uzupełnienia informacji.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 23:54, 2 lut 2014..

    Original link path: /wiki/Kalisia
    Open archive
  •  

  • Title: Klaudiusz Ptolemeusz – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Klaudiusz Ptolemeusz.. Κλαύδιος Πτολεμαῖος.. Aleksandryjczyk.. Klaudiusz Ptolemeusz według XVI-wiecznego wyobrażenia.. Data i miejsce urodzenia.. ok.. 100 n.. Tebaida.. (niepewna).. Data śmierci.. 168 n.. Zawód.. astronom.. matematyk.. geograf.. Miejsce zamieszkania.. Aleksandria.. Prowincja Egipt.. Imperium rzymskie.. Narodowość.. grecka.. Multimedia w Wikimedia Commons.. Mapa wszechświata Ptolemeusza według.. Andreasa Cellariusa.. Podstawowe elementy teorii Ptolemeusza.. A – epicykl.. B – ekwant.. C – deferent.. niebieski punkt – Ziemia.. czerwony punkt – planeta krążąca wokół Ziemi.. Ptolemeusz Klaudiusz.. lub po prostu.. Ptolemeusz.. Claudius Ptolemaeus.. stgr.. Klaudios Ptolemaios.. ; ur.. 100.. , zm.. 168.. ) –.. greckiego pochodzenia.. Urodzony w.. Tebaidzie.. , kształcił się i działał w.. Aleksandrii.. należącej wówczas do.. Imperium rzymskiego.. około II wieku n.. Autor m.. napisanej po grecku.. Mathematike Syntaxis.. znanej bardziej jako.. Almagest.. , traktatu w trzynastu księgach, zawierającego kompendium wiedzy astronomicznej tego okresu oraz matematyczny wykład.. teorii geocentrycznej.. [3].. Jego poglądy na kolejnych kilkanaście stuleci ugruntowały wizję budowy wszechświata, którą porzucił dopiero.. Mikołaj Kopernik.. [4].. Z wewnętrznej analizy jego późniejszych dzieł jasno wynika, że.. jest najwcześniejszą z jego najważniejszych prac, ponieważ późniejsze, w tym.. Tetrabiblos.. (Czworoksiąg) traktujący o astrologii i.. w księdze VIII zawierają do niego odniesienia.. [5].. Życie i nauka.. Prace.. 1.. Astronomia.. 2.. 3.. Optyka.. Zobacz też.. 5.. Teksty.. 6.. Bibliografia.. 7.. O jego życiu nie wiadomo nic pewnego.. [6].. Według Theodora Meliteniotesa, żyjącego tysiąc lat później bizantyjskiego astronoma, Ptolemeusz miał się urodzić w.. Ptolemais Hermiou.. Górnym Egipcie.. , jednak brak na to jakichkolwiek dowodów.. Z obserwacji układu planet zawartych w.. Almageście.. wywnioskować można przybliżony czas aktywności autora.. Najwcześniejsza data wynikająca z opisanej konstelacji to.. 26 marca.. 127.. , a najpóźniejsza to.. 2 lutego.. 141.. [7].. co oznacza, że powstanie traktatu przypada na lata rządów cesarzy z dynastii.. Antoninów.. Hadriana.. Antoninusa Piusa.. , a życie samego Ptolemeusza datować można na pierwsze trzy ćwierci II wieku n.. [8].. Jego imię.. Klaudiusz.. (gr.. Κλαύδιоς) świadczy o tym, że posiadał.. obywatelstwo rzymskie.. zapewne odziedziczone po przodkach.. żyjących w czasach cezarów.. Klaudiusza.. lub.. Nerona.. Przydomek Ptolemeusz natomiast informuje nas, że był z pochodzenia Grekiem.. [9].. , albo też jego przodkowie byli zhellenizowanymi mieszkańcami którejś ze.. wschodnich monarchii.. powstałych po śmierci.. Aleksandra Wielkiego.. kilkukrotnie odnosi się do.. Teona ze Smyrny.. , który miał mu przedstawiać własne obserwacje nieba pomiędzy.. a.. 132.. i mógł być jego nauczycielem.. Z jego prac dowiadujemy się, że w dziedzinie filozofii uznawał.. Arystotelesa.. , był zaznajomiony z pracami matematyka.. Menelaosa z Aleksandrii.. , astronomów.. Hipparchosa z Nikei.. Posejdoniosa z Rodos.. oraz geografa.. Marinosa z Tyru.. Osobny artykuł:.. Teoria geocentryczna.. Ptolemeusz słusznie uważał, że ruchy ciał niebieskich mogą być opisane z wykorzystaniem wzorów matematycznych, dlatego swojemu największemu dziełu z zakresu astronomii nadał tytuł.. μαθηματική σύνταξις.. – struktury matematyczne).. Używana współcześnie nazwa.. , powstała od greckiego słowa.. megiste.. [10].. (największy), którym Grecy szybko zaczęli ją określać.. Arabscy uczeni w.. IX wieku.. dodali do tego przedimek.. al.. Arabskie.. Al-majisti.. (المجسطي) w średniowieczu przetłumaczone bezpośrednio na łacinę dało dzisiejszą formę.. [11].. Traktat jest podsumowaniem osiągnięć greckiej astronomii od czasów.. Eudoksosa z Knidos.. (IV wiek p.. ) i jego modelu sfer niebieskich.. , poprzez.. Hipparchosa z Nikkei.. (II wiek p.. – ich oryginalne prace nie zachowały się.. ), aż do samego Ptolemeusza.. Teoria geocentryczna Hipparchosa oparta o.. deferent.. epicykl.. ekscentryk.. została w.. zawarta i skorygowana.. o punkt wyrównawczy zwany.. ekwantem.. [12].. W modelu geocentrycznym Ziemia stanowiła środek dla ośmiu koncentrycznych.. sfer.. z umieszczonymi na nich planetami, Słońcem, Księżycem i gwiazdami.. Planety dodatkowo poruszały się po małych okręgach zwanych.. epicyklami.. [13].. Podstawową zaletą tej koncepcji było to, że pozornie chaotyczne do tej pory ruchy ciał niebieskich mogły być obliczone, a ich położenie z dość dużą dokładnością przewidziane.. Ptolemeusz zdawał sobie jednak sprawę z jego wadliwości.. Księżyc w jego modelu poruszał się takim ruchem, że widziany z Ziemi musiałby być dwa razy większy.. Pozostaje zagadką czy jego autor wierzył w przedstawioną przez siebie wizję Wszechświata, czy też zaproponowane przez niego rozwiązanie miało mieć bardziej praktyczne przeznaczenie, tzn.. umożliwienie dokładnych pomiarów przewidywanych pozycji dla ciał niebieskich.. Co ciekawe wielki Grek interesował się również.. astrologią.. Poświęcił jej swoje kolejne dzieło.. Apotelesmatiká.. Αποτελεσματικά.. ) w wolnym tłumaczeniu "astrologiczny wpływ", znaną również pod nazwą.. [14].. Τετράβιβλος.. – czteroksiąg).. Dla Ptolemeusza traktat ten był naturalną kontynuacją.. Almageste.. [15].. Broni w nim astrologii przed oskarżeniami i próbuje udowodnić, że jakkolwiek według niego oddziaływanie ciał niebieskich jest czysto fizyczne, ma jednak znaczący wpływ na nasze poczynania.. Co prawda bez matematycznej dokładności ale możliwe jest przewidywanie przyszłości na podstawie  ...   oryginale.. Arabskie tłumaczenie bez księgi pierwszej i końcówki piątej, które również się nie zachowało, zostało skopiowane w XII wieku przez.. Eugeniusza z Sycylii.. Z niego dowiadujemy się, że brakująca Księga I dotyczyła ogólnej teorii.. optyki.. , Księga II roli.. światła.. koloru.. III i IV teorii odbicia, a V zjawiska.. refrakcji.. Trudno jest ocenić osobisty wkład Ptolemeusza we współczesną mu wiedzę w tej dziedzinie, ponieważ niewiele pozostało z prac jego poprzedników.. Kanon Ptolemeusza.. ↑.. 1,0.. 1,1.. 1,2.. 1,3.. 1,4.. A.. R.. Jones:.. Ptolemy.. w:.. Encyclopaedia Britannica – online.. www.. britannica.. com.. [dostęp 30 grudnia 2012].. Claudius Ptolemaeus:.. Almagestum.. (1515).. univie.. ac.. at (strona.. Uniwersytetu Wiedeńskiego.. 3,0.. 3,1.. Richard Fitzpatrick:.. A Modern Almagest.. An Updated Version of Ptolemy’s Model of the Solar System.. farside.. ph.. utexas.. edu.. [dostęp 31 grudnia 2012].. 4,0.. 4,1.. Ptolemy the Man.. arnett.. us.. 5,0.. 5,1.. 5,2.. 5,3.. Ptolemy (or Claudius Ptolemaeus).. Complete Dictionary of Scientific Biography.. encyclopedia.. Ptolemy – biography.. hps.. cam.. uk (strona Electronic History of Astronomy, Whipple Museum of the History of Science.. Uniwersytetu w Cambridge.. 7,0.. 7,1.. 7,2.. Claudius Ptolemy.. www-history.. mcs.. st-andrews.. uk (The MacTutor History of Mathematics archive, School of Mathematics and Statistics,.. University of St Andrews.. 8,0.. 8,1.. Ptolemy,.. – Introduction (wstęp).. penelope.. uchicago.. B.. Sprague:.. Claudius Ptolemaeus (Ptolemy): Representation, Understanding, and Mathematical Labeling of the Spherical Earth.. csiss.. org.. 10,0.. 10,1.. 10,2.. 10,3.. 10,4.. 10,5.. 10,6.. G.. Toomer:.. Ptolemy (Claudius Ptolemaeus).. Dictionary of Scientific Biography.. , Wyd.. Scribner American Council of Learned Societies, vol.. 11,.. Nowy Jork.. , ss.. 186–206,.. 1970.. , ISBN 978-0-684-10114-9.. F.. Carmody:.. Arabic astronomical and astrological sciences in latin translation.. A critical bibliography.. Wyd.. University of California Press.. Berkeley.. Los Angeles.. 1956.. 15-21.. Ptolemy's geocentric universe.. astronomynotes.. S.. Hawking.. L.. Mlodinow.. Jeszcze krótsza historia czasu.. , Warszawa, Wyd.. Zysk i S-ka,.. 2007.. , s.. 14,.. ISBN 978-83-7506-020-1.. Claudius Ptolemy:.. (przekład na język angielski).. Book I, 1.. Introduction (przekład na język angielski).. Mercier.. Ptolemaiou Procheiroi Kanones.. Ptolemy's Handy Tables.. Volume 1b: Tables A1-A2.. Transcription and Commentary, Wyd.. Publications de l’Institut Orientaliste de Louvain,.. 2011.. , ISBN: 978-90-429-2436-9.. Cosmographia Claudii Ptolomaei Alexandrini.. Cyfrowa Biblioteka Narodowa.. 18,0.. 18,1.. 18,2.. 18,3.. 18,4.. T.. Derda:.. bn.. pl (strona.. Biblioteki Narodowej.. 19,0.. 19,1.. 19,2.. Berggren, A.. Ptolemy's Geography: An Annotated Translation of the Theoretical Chapters.. Princeton University Press,.. 2000.. press.. princeton.. The Geography.. Budorgis.. Pierer's Universal-Lexikon (1857).. Épilogue de la Géographie du Moyen Age, Bruxelles 1857, str.. 204.. Link do książki w zasobach Google Books.. Ptolemy's map of Germania.. Der Spiegel.. ”, 2010-01-10.. [dostęp 2012-12-28].. 25,0.. 25,1.. Adam Fularz:.. Antyczne Scurgum to nie Koszalin, lecz.. Szczecinek.. koszalin7.. pl, 2010-12-10.. Geographia Klaudiusza Ptolemeusza.. mapy.. muzeum-polskie.. org (strona Muzeum Polskiego w.. Rapperswilu.. Deformationsanalyse und regionale Anpassung eines historischen Geodatenbestandes.. , Technische Universität Berlin, Institut für Geodäsie und Geoinformationstechnik, Berlin 2007 – Matematyczny model Christiana Marks'a i Franka Neitzel'a do skorygowania błędów zawartych w Geographike Hyphegesis Klaudiusza Ptolemeusza (Uniwersytet Techniczny w Berlinie).. geodesy.. tu-berlin.. de.. Janusz Ostoja-Zagórski.. Najstarsze dzieje ziem polskich.. WSP, ss.. 179-180, 1996,.. ISBN 83-7096-142-8.. Matthias Schulz.. Berlin Researchers Crack the Ptolemy Code.. Kleineberg, Ch.. Marx, E.. Knobloch, D.. Lelgemann,.. Germania und die Insel Thule: Die Entschlüsselung von Ptolemaios «Atlas der Oikumene».. , wyd.. Wissenschaftliche Buchgesellschaft,.. Darmstadt.. , 2010,.. ISBN 978-3-534-23757-9.. 31,0.. 31,1.. M.. Smith:.. Ptolemy's Theory of Visual Perception.. An English translation of the Optics.. With Introduction and Commentary.. Filadelfia.. The American Philosophical Society,.. 1996.. ISBN 0-87169-862-5.. edu, (.. University of Texas.. Austin.. Najstarsze dziejie ziem polskich.. 179-180,.. , Technische Universität Berlin, Institut für Geodäsie und Geoinformationstechnik, Berlin 2007 – Model matematyczny Christiana Marks'a i Franka Neitzel'a do skorygowania błędów zawartych w Geographike Hyphegesis Klaudiusza Ptolemeusza (Uniwersytet Techniczny w Berlinie).. [dostęp 28 grudnia 2012].. Andreas Kleineberg, Christian Marx, Eberhard Knobloch, Dieter Lelgemann (eds.. ),.. 2010.. Kontrola autorytatywna.. (osoba):.. ISNI.. 0000 0001 2280 0429.. VIAF.. 54152998.. LCCN.. n50032768.. GND.. 118641786.. NDL.. 00453423.. SELIBR.. 196576.. BnF.. 11920750r.. SUDOC.. 027084396.. NKC.. ola2002159448.. BNE.. XX1136821.. NTA.. 068972148.. WorldCat.. php?title=Klaudiusz_Ptolemeusz oldid=40324463.. Astronomowie starożytnej Grecji.. Geografowie starożytnej Grecji.. Zmarli w II wieku.. Grafika załadowana lokalnie jest inna niż w serwisie Wikidata.. Alemannisch.. Aragonés.. Armãneashce.. Asturianu.. Azərbaycanca.. Chavacano de Zamboanga.. Cymraeg.. Gaeilge.. Gàidhlig.. Հայերեն.. ह न द.. Interlingua.. Basa Jawa.. Қазақша.. Kurdî.. Latviešu.. മലയ ള.. مصرى.. Мокшень.. မ န မ ဘ သ.. Nedersaksies.. Occitan.. ଓଡ ଆ.. Oʻzbekcha.. ਪ ਜ ਬ.. پنجابی.. Piemontèis.. Саха тыла.. Scots.. Shqip.. Sicilianu.. Tagalog.. தம ழ.. Татарча/tatarça.. اردو.. Võro.. Winaray.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 22:32, 2 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Klaudiusz_Ptolemeusz
    Open archive

  • Title: Jan Długosz – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Jan Długosz.. Ten artykuł dotyczy XV-wiecznego historyka.. inne osoby o tym nazwisku.. lub pseudonimie.. Kraj działania.. 1 grudnia.. 1415.. Nowa Brzeźnica.. Data i miejsce śmierci.. 19 maja.. 1480.. Kraków.. Wyznanie.. katolickie.. Kościół.. rzymskokatolicki.. Nominacja biskupia.. Jan Długosz w Wikiźródłach.. Jan Długosz w Wikicytatach.. Domniemany wizerunek Jana Długosza na fresku z końca XV wieku w.. Domu Długosza w Wiślicy.. Portret Jana Długosza z XVIII wieku.. Jan Długosz na tablicy erekcyjnej w Krakowie.. Jan Długosz w swojej pracowni.. obraz.. Jana Matejki.. herbu.. Wieniawa.. Ioannes Dlugossius, Longinus.. Brzeźnicy.. Krakowie.. ) – kronikarz, polski.. historyk.. , twórca jednego z najwybitniejszych dzieł.. średniowiecznej.. historiografii.. europejskiej.. duchowny.. dyplomata.. ; wychowawca synów.. Kazimierza Jagiellończyka.. Biografia.. Fundacje.. Twórczość.. Ważniejsze utwory.. Wiadomości o rękopisach podają.. Wydania zbiorowe.. 4.. Listy.. 5.. Utwór o autorstwie niepewnym.. Urodził się w 1415 r.. w dawnym.. powiecie radomszczańskim.. (dziś.. powiat pajęczański.. ), w.. ziemi sieradzkiej.. w średniozamożnej rodzinie.. szlacheckiej.. Jana Długosza z Niedzielska.. i Beaty, córki Marcina z Borowna.. Ojciec,.. Jan Długosz z Niedzielska.. , który za zasługi położone w.. bitwie pod Grunwaldem.. otrzymał.. starostwo.. brzeźnickie, z dwiema żonami miał 12 dzieci, wśród których było 3 Janów.. Jan Długosz, który w historii miał zapisać się jako.. ojciec polskiej historiografii.. , początkowo uczył się w.. szkole parafialnej.. Nowym Korczynie.. , gdzie ojciec był.. starostą.. od 1421.. Następnie przez trzy lata studiował na.. Akademii Krakowskiej.. Tę uczelnię opuścił nie uzyskując żadnego.. stopnia naukowego.. i jako notariusz publiczny trafił na dwór.. biskupa krakowskiego.. Zbigniewa Oleśnickiego.. Był jego zaufanym współpracownikiem, sekretarzem i kanclerzem w latach 1433–1455.. W 1436 został.. kanonikiem.. krakowskim.. Po śmierci.. Oleśnickiego.. służył.. królowi.. Kazimierzowi Jagiellończykowi.. , a od 1467 był wychowawcą synów królewskich.. Uczestnik wielu poselstw zagranicznych: w 1449 do.. Rzymu.. , 1467 do.. Czech.. , 1469 na.. Węgry.. , 1478 do.. Wyszegradu.. Wysunięty przez Kazimierza Jagiellończyka na stanowisko arcybiskupa lwowskiego, nie doczekał papieskiego zatwierdzenia, które przyszło już po jego śmierci.. Zmarł 19 maja 1480 roku w Krakowie.. Został pochowany na.. Skałce.. Autor licznych publikacji historycznych, w tym najsłynniejszego dzieła.. Annales seu cronicae incliti Regni Poloniae.. Roczniki, czyli kroniki sławnego Królestwa Polskiego.. ), obejmującego historię Polski od najdawniejszych czasów do 1480.. W skład tego dzieła wchodzi „Chorographia Regni Poloniae”, która stanowi unikatowy dokument ówczesnych czasów przedstawiający dokładniejszy obraz ziemi, a zwłaszcza.. hydrografię.. ziem polskich, oraz potwierdza zdumiewającą wiedzę i wszechstronność jaką dysponował Jan Długosz, stawiając go na czele jako jednego z najwybitniejszych polskich.. geografów.. Dzieło zawiera również najsłynniejsze wzmianki o bogach jakich czcić mieli dawni.. Polacy.. Lechici.. (Jan Długosz w omawianej relacji używa tych pojęć zamiennie).. Początkowo, poza polemiczną uwagą.. Macieja z Miechowa.. relację Jana Długosza przyjmowano bez zastrzeżeń, a w kolejnych wiekach rozwijano często w sposób dowolny, jak stało się to w przypadku twórczości.. Bronisława Trentowskiego.. Następnie, na przełomie wieków XIX i XX przekaz Długosza poddany został, jak często współcześnie się uważa, zbyt ostrej krytyce w badaniach.. Aleksandra Brücknera.. Stanowisko to, mimo że podane w wątpliwość jako nadmiernie krytyczne już na początku wieku XX przez.. Karola Potkańskiego.. Mikołaja Rudnickiego.. zdołało znaleźć kontynuatorów w publikacjach takich badaczy jak.. Henryk Łowmiański.. Stanisław Urbańczyk.. Jednak współcześnie, po odrzuceniu hiperkrytycznej postawy Aleksandra Brücknera, relację Jana Długosza coraz częściej uznaje się za wartościową, a na gruncie porównawczym godną dalszych badań.. Prof.. Włodzimierz Szafrański.. zauważa nawet, że ustalenia Brücknera trudno uznać za zgodne z metodą naukową, w części wprost określając je mianem pomówień wobec osoby kronikarza Jana Długosza.. Obecnie analogiczne uwagi odnośnie stylu pracy Brücknera, w tym nadmiernego upodobania do dygresji, czyni religioznawca.. Andrzej Szyjewski.. , a informacje o poszczególnych bóstwach z przekazu Jana Długosza, w zależności od publikacji, uznają za wartościowe tacy badacze jak wspomniani Włodzimierz Szafrański i Andrzej Szyjewski oraz między innymi.. Marek Cetwiński.. Marek Derwich.. Leszek Kolankiewicz.. Aleksander Gieysztor.. W 1480 został.. arcybiskupem-nominatem lwowskim.. W tym samym roku zmarł.. Fundator kościołów: św.. Bartłomieja w.. Chotlu Czerwonym.. św.. Marcina i Małgorzaty.. Kłobucku.. , św.. Marii Magdaleny w.. Szczepanowie.. Małgorzaty Dziewicy i Męczennicy.. Raciborowicach.. , Najświętszej Marii Panny w.. Odechowie.. Wiąże się z nim także takie budynki jak:.. Psałteria na Wawelu.. Dom Długosza w Wiślicy.. Dom Długosza w Sandomierzu.. Banderia Prutenorum.. (Sztandary wojsk krzyżackich z Prus), powst.. 1448, wydane pt.. „Banderia Prutenorum oder die Fahnen des deutschen Ordens und seiner Verbundeten, welche in Schlachten und Gefechten des 15 Jhr.. eine Beute der Polen wurden”, wyd.. Vossberg.. Märkische Forschungen.. , t.. 4, 1850 (opis chorągwi.. krzyżackich.. zdobytych pod.. Grunwaldem.. Mowa przy oddaniu kapelusza kardynalskiego Z.. Oleśnickiemu 1 października 1449.. , ogł.. Szujski.. Codex epistolaris saeculi XV.. 1, cz.. 2 (1876),.. Monumenta Medii Aevi Historica.. 2, s.. 82.. Vita S.. Stanislai.. , powst.. 1460–1465, wydane pt.. Vitae beatissimi Stanislai Cracoviensis episcopi.. („Życie św.. Stanisława biskupa krakowskiego”).. , Kraków 1511, drukarnia J.. Haller (wyd.. następne  ...   Pełne wydanie ukazało się w latach 1701–1703.. Pierwsze wydanie w przekładzie na język polski ukazało się w latach 1867-1870 pt.. Jana Długosza kanonika krakowskiego Dziejów polskich ksiąg dwanaście.. Drugie wydanie w przekładzie na język polski rozpoczęło się w 1961 i zakończyło w 2006.. Vita beatae Cunegundis ducissae Regni Poloniae, filiae Balae, Hungariae regis.. Edita a Joanne Dlugosch Seniore Canonico Cracoviensis a.. D.. 1474.. („Żywot.. Kingi.. ” – przechowywany w archiwum klasztoru.. Panien Klarysek.. Starym Sączu.. Kłodziński: „Rękopisy Długosza o herbach polskich”,.. Biblioteka Ossolineum.. , 1843, t.. Muczkowski: „Wiadomości o rękopismach historii Długosza” w zbiorze.. , zeszyt 2, Kraków 1851.. „Rękopis Długosza.. Życie św.. Kunegundy”,.. Przegląd Poznański.. 1850, t.. 10, s.. 755-756.. Białecki: „Długosza rękopisma w petersburskich bibl.. pod względem paleograficznym i bibliograficznym”, Petersburg 1860.. Przezdziecki:.. Énumération et desription sommaire de 64 manuscrits, 6 fragments et 10 abrégés de l’histoire de Pologne de Jean Dlugosch.. , Kraków 1870.. H.. Zeissberg:.. Die polnische Geschichtsschreibung des Mittelalters.. , Lipsk 1873; w jęz.. polskim pt.. Dziejopisarstwo polskie wieków średnich.. 2, Warszawa 1877.. Polkowski: przy wydaniu.. Opera omnia.. 1, zob.. wydania zbiorowe.. Rutski: „Gdzie się znajduje rękopis płocki Historii Długosza?”,.. Kurier Płocki.. 1915, nr 164; por.. Dziennik Poznański.. 1915, nr 46, dodatek X.. Budka: „Zaginiony rękopis Historii Długosza”,.. Exlibris.. 1924.. Polaczkówna: „Stemmata Polonica Długosza”,.. Sprawozdanie Towarzystwa Nauk we Lwowie.. 6 (1926).. Dąbrowski i K.. Piotrowski: „Polonica za granicą.. Kraje naddunajskie”,.. Nauka Polska.. 13 (1930), s.. 75.. Kruszyński: „Skradziona.. Banderia Prutenoris.. ”,.. Tygodnik Powszechny.. 1945, nr 22.. Joannis Długosz senioris canonici Cracoviensis Opera omnia.. , A.. Przezdziecki, t.. 2–14, Kraków 1878–1887 (t.. 2–6 z tyt.. „Dzieła wszystkie” zawierają: Dziejów polskich ksiąg dwanaście w przekł.. K.. Mecherzyńskiego; t.. 7–9 Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis; t.. 10–14 Historiae Polonicae libri XII).. 1, wyd.. Pauli, Kraków 1887 (zawiera: Praefatio; Vita Joannis Dlugossii; Vita Stanislai; Vita Cunegundis; Vitae episcoporum Poloniae; Vita Sbignei de Olesnica cardinalis; Clenodia; Banderia Prutenorum; Epistolae).. Index nominum.. complexit T.. Żebrawski.. , Kraków 1887.. 28 listów z lat 1447–1478 (m.. do:.. Marcina z Przemyśla.. , Tadeusza z Trewizo, Zbigniewa Oleśnickiego, Jana Elgota, Stanisława Łukawskiego), wydane w:.. 2, wyd.. Szujski, Kraków 1876; t.. Lewicki, Kraków 1891,.. 2, 12; list do Z.. Oleśnickiego z maja 1450, przedr.. (z poprawkami), I.. Chrzanowski, S.. Kot:.. Humanizm i reformacja w Polsce.. , Lwów 1927.. Do Michała Boczny, Bodzęcin, 1447; do Stefana Hohenberga, Kraków, 17 maja 1471; bez daty: do Marcina z Przemyśla, Tadeusza z Trewizo, Baldusa Kwiryna Wenecjanina, Rafała ze Skawiny, Zbigniewa Oleśnickiego; wyd.. Wiszniewski.. Historia literatury polskiej.. 4, Kraków 1842, s.. 72–81, 117–121, 158-160.. Do Zbigniewa Oleśnickiego,.. Index lectionum in Universitate.. Jagel.. , 1834/5.. Do Jana Długosza z lat 1440–1472; od: Jana Elgota, Tomasza Strzempińskiego, Sędziwoja z Czechła, wyd.. Szujski, Kraków 1876.. Od Jana Elgota, ok.. 1450, wyd.. 112-116.. Vita Sbignei de Olesnica cardinalis.. zbiorowe (wg W.. Semkowicza i F.. Papéego nie jest ono dziełem Długosza).. Dom Długosza w Krakowie.. Pomnik Jana Długosza w Tarnobrzegu.. Full text of „Bitwa Grunwaldzka; z historii Polski.. Opracowanie Jan Dabrowski”, s.. 11.. CHOROGRAPHIA REGNI POLONIAE.. Aleksander Brückner:.. Mitologia słowiańska i polska.. Warszawa: PWN, 1980.. ISBN 8301062452.. Karol Potkański:.. Pisma pośmiertne.. Poznań: Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, 2004.. ISBN 8370634117.. Mikołaj Rudnicki:.. Bóstwa lechickie, [w:] Slavia Occidentalis, t.. Poznań: Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, 1926, s.. 372-419.. ISSN.. 0081-0002.. Włodzimierz Szafrański:.. Pradzieje religii w Polsce.. Warszawa: Iskry, 1979, s.. 355-386.. ISBN 83-207-0035-3.. Prahistoria religii na ziemiach polskich.. Wrocław: Ossolineum, 1987.. ISBN 83-04-02624-4.. Marek Cetwiński:.. Herby, legendy, dawne mity.. KAW, 1989.. ISBN 83-03-01809-4.. Leszek Kolankiewicz:.. Dziady.. Teatr święta zmarłych.. Gdańsk: DiG, 1999, s.. 257-467.. ISBN 83-87316-39-3.. Aleksander Gieysztor:.. Mitologia Słowian.. Warszawa: Wydawnictwo artystyczne i filmowe, 1986, s.. 145-152.. ISBN 83-221-0152-X.. MaK.. Zabytkowa księga.. Nasz Dziennik.. ”.. Nr 51 (3372), Poniedziałek, 2 marca 2009.. Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut.. 2 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1964, s.. 127-136.. Strona internetowa zawierająca fragmenty Kroniki (bitwa pod Grunwaldem).. Instrument notarialny z podpisem Jana Długosza dotyczący uposażenia kolegium wikariuszy z dnia 9 X 1435 roku.. Liber Beneficiorum Dioecesis Cracoviensis T.. 1 (pełny tekst).. 2 (pełny tekst).. 3 (pełny tekst).. Historia Polonica Ioannis Długossi seuLongini Canonici Cracoviensis.. In tres tomos digesta, 1615, w zbiorach Opolskiej Biblioteki Cyfrowej.. 0000 0001 2280 3873.. 56628654.. n81053862.. 11867210X.. 12053524k.. ola2002111156.. php?title=Jan_Długosz oldid=40004229.. Absolwenci i studenci Akademii Krakowskiej.. Członkowie stanu rycerskiego I Rzeczypospolitej.. Długoszowie herbu Wieniawa.. Historycy I Rzeczypospolitej.. Polscy kronikarze.. Posłowie I Rzeczypospolitej w Królestwie Czech.. Posłowie I Rzeczypospolitej w Królestwie Węgier.. Kanonicy krakowscy.. Biskupi lwowscy (Kościół łaciński).. Naukowcy I Rzeczypospolitej.. Polscy pisarze nowołacińscy.. Polscy pisarze średniowiecza.. Polscy geografowie.. Polscy heraldycy.. Nauczyciele prywatni.. Pochowani w Krypcie Zasłużonych na Skałce w Krakowie.. Urodzeni w 1415.. Zmarli w 1480.. Biografie kanonu polskiej Wikipedii.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 21:52, 3 sie 2014..

    Original link path: /wiki/Jan_D%C5%82ugosz
    Open archive

  • Title: Kalisz – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Ten artykuł dotyczy miasta.. inne znaczenie tego słowa.. Główny Rynek w Kaliszu.. Ratusz.. Herb Kalisza.. Flaga Kalisza.. Dewiza.. Poloniae urbs vetustissima.. Państwo.. Województwo.. wielkopolskie.. Powiat.. miasto na prawach powiatu.. Aglomeracja.. kalisko-ostrowska.. Data założenia.. 850.. Prawa miejskie.. 1257.. Prezydent.. Janusz Pęcherz.. Powierzchnia.. 69,42 km².. Wysokość.. 98-151.. m n.. p.. m.. Populacja.. (31.. 12.. 2013).. • liczba ludności.. • gęstość.. 103 997.. 1 496,3 os.. /km².. Strefa numeracyjna.. (+48) 62.. Kod pocztowy.. 62-800 do 62-810.. Tablice rejestracyjne.. PK.. Położenie na mapie województwa wielkopolskiego.. Położenie na mapie Polski.. 51°45′45″N.. 18°05′23″E.. /.. 51,762500.. 18,089722.. Na mapach:.. TERC.. TERYT.. 3061011.. SIMC.. 0936569.. Urząd miejski.. Główny Rynek 20.. 62-800 Kalisz.. Informacje turystyczne w Wikipodróżach.. Kalisz w Wikicytatach.. Hasło.. w Wikisłowniku.. Strona internetowa.. jid.. קא ליש.. miasto.. na prawach powiatu.. w środkowo-zachodniej Polsce, położone na.. Wysoczyźnie Kaliskiej.. , nad.. Prosną.. , u ujścia.. Swędrni.. ; historyczna stolica.. Wielkopolski.. , stolica.. Kaliskiego.. , drugi co do wielkości ośrodek.. województwa wielkopolskiego.. , siedziba.. powiatu kaliskiego.. , główny ośrodek.. aglomeracji kalisko-ostrowskiej.. Kalisko-Ostrowskiego Okręgu Przemysłowego.. ; stolica.. diecezji kaliskiej.. Od 1314 r.. II rozbioru Polski.. Kalisz był stolicą.. województwa kaliskiego.. Następnie został stolicą.. departamentu kaliskiego.. Księstwie Warszawskim.. , w.. Królestwie Polskim.. stolicą.. województwa.. (do 1837), później (w latach 1837–1845 i 1867–1918) stolicą.. guberni.. Cesarstwa Rosyjskiego.. W latach 1975–1998 był stolicą.. Znajdują się tu.. teatry.. muzea.. filharmonia.. , liczne.. galerie.. i organizowane są.. festiwale.. Rozwinięty rynek mediowy – liczne gazety lokalne, radio, telewizja.. Nazwa.. Historia miasta do rozbiorów Polski.. Rozwój miasta w XIX w.. i do I wojny światowej.. Kalisz w niepodległej Polsce.. II wojna światowa.. Okres powojenny.. Środowisko naturalne.. Położenie geograficzne.. Klimat.. Wody.. Powierzchnia i ludność.. Podział administracyjny.. Przynależność polityczno-administracyjna Kalisza.. Gospodarka.. 8.. Architektura.. 9.. Transport.. Transport kolejowy.. Transport drogowy.. Obwodnice.. Transport zbiorowy.. Transport lotniczy.. Infrastruktura.. Infrastruktura techniczna.. Bezpieczeństwo.. Opieka zdrowotna.. Oświata.. 12.. Media.. 13.. Obiekty sportowe.. 14.. Wspólnoty religijne.. 15.. Współpraca międzynarodowa.. Miasta partnerskie.. Miasta zaprzyjaźnione.. 16.. Ludzie związani z Kaliszem.. Honorowi Obywatele Miasta Kalisza.. 17.. 18.. 19.. Nazwa pochodzi od.. archaizmu.. kał.. oznaczającego bagno, mokradło.. Ze względu na liczne znaleziska wskazujące na obecność.. Celtów.. w okolicy Kalisza.. istnieje również możliwość, że nazwa pochodzi od celtyckiego słowa.. cal.. , oznaczającego strumień lub rzekę.. Nazwę miasta w zlatynizowanej formie.. Kalis.. notuje.. Gall Anonim.. Kronice polskiej.. spisanej w latach 1112–1116.. Miasto wymienione jest w zlatynizowanej wersji.. Calis.. w napisanej na przełomie.. XIII.. XIV wieku.. łacińskiej.. Kronice wielkopolskiej.. w związku z fundacją ok.. 1145.. kolegiaty św.. Pawła Apostoła.. przez księcia kaliskiego.. Mieszka III Starego.. W dokumentach wymienione zostały również obecne dzielnice miasta, które w wyniku.. procesów urbanizacyjnych.. zostały przez nie wchłonięte.. Obecną dzielnicę Kalisza.. Tyniec.. jako osobną miejscowość w zlatynizowanej formie.. villa Thynecz.. oraz obecnie stosowanej.. wymieniono w dwóch.. łacińskich.. dokumentach z 1282 roku wydanych w Kaliszu i sygnowanych przez księcia kaliskiego.. Przemysła II.. Wymienione w nich również zostały oprócz samego Kalisza, notowanego w formie łacińskiej.. , także.. Stare Miasto.. jako.. Antiqua civitas.. Piwonice.. Pywniz.. Majków.. Maykowo.. Dobrzec.. w obecnie stosowanej nazwie.. Kalendarium historii Kalisza.. Na.. Piwonicach.. istniał zespół osad i cmentarzysk świadczących o nieprzerwanym osadnictwie począwszy od.. neolitu.. epokę brązu.. , wczesną.. epokę żelaza.. , okres przedrzymski i.. okres wpływów rzymskich.. , aż po wczesne.. średniowiecze.. Liczne odkrycia rzymskich importów (.. skarb z Zagórzyna.. i in.. ) wskazują na to, że okolice Kalisza były ośrodkiem na trasie.. szlaku bursztynowego.. Powyższe fakty oraz podobieństwo średniowiecznej nazwy Kalisza do antycznej.. , wzmiankowanej w 158 roku n.. , są powodem utożsamiania ich ze sobą co do lokalizacji przez historyków.. , począwszy od.. Jana Długosza.. , który nazwał Kalisz najstarszym miastem Polski (.. Calisia – Poloniae civitatum vetustissima.. Kalisz jest jedną z najstarszych miejscowości leżących w Polsce.. Twierdzenie, że Kalisz jest najstarszym miastem Polski lub miastem polskim o najstarszej metryce pisanej.. ma charakter propagandowy, ponieważ Kalisz stał się miastem dopiero w połowie XIII w.. po otrzymaniu praw miejskich (patrz niżej).. Adama Chodyńskiego, widok na Kościół Garnizonowy.. Zawodziu.. , w miejscu późniejszego grodu, istniała od VI wieku osada otwarta; podobna osada istniała od VII wieku na.. Ogrodach.. Pierwszy.. gród na Zawodziu.. wzniesiono w latach około 850–860.. W tym samym czasie na północ od grodu powstała osada otwarta na.. Starym Mieście.. Osada.. kasztelańska.. z grodem od IX w.. W okresie panowania.. Mieszka I.. Bolesława I Chrobrego.. (około 950–1025) gród centralny na Zawodziu został otoczony 24 (znanymi) grodami położonymi w promieniu około 30 km od Zawodzia.. Od X w.. Kalisz był jedną z.. głównych siedzib królestwa.. (łac.. sedes regni principalis.. , do XII w.. był stolicą jednej z siedmiu prowincji.. utworzonych przez.. W 1138 na mocy.. ustawy sukcesyjnej.. Bolesława III Krzywoustego.. ziemia kaliska.. została włączona do.. dzielnicy senioralnej.. W 1181.. księstwo kaliskie.. objął.. Mieszko III Stary.. W 1193 w.. kolegiacie św.. został pochowany książę kaliski.. Mieszko Młodszy.. , w 1195 książę kujawski.. Bolesław Mieszkowic.. , w 1202.. książę zwierzchni Polski.. Dokument zawierający pierwszą autentyczną wzmiankę o mieście Kaliszu wystawiony przez Bolesława Wstydliwego w 1268 r.. (miejsce przechowywania:.. AGAD.. W 1233 roku Henryk Brodaty spalił gród na Zawodziu i następnie założył nowy wraz z osadą przy ufundowanym wtedy być może kościele św.. Mikołaja.. Miasto osiągnęło wysoką pozycję w 2.. połowie XIII w.. , kiedy stało się główną rezydencją.. Bolesława Pobożnego.. i stolicą wschodniej Wielkopolski.. W tym czasie władca dokonał też lokacji w Kaliszu miasta – na nowym miejscu, nieopodal nowego grodu ustanowionego przez.. Henryka I Brodatego.. (na północ od zniszczonego, pierwotnego grodu).. Nie jest jednak znana data tego wydarzenia.. Rzekomy przywilej z 1264, nadający Kaliszowi prawo pobierania cła solnego, jest falsyfikatem z przełomu XIII i XIV w.. Najstarsza autentyczna wzmianka o Kaliszu jako mieście pochodzi z 1268, choć wskutek pomyłki korektorskiej w „Kodeksie Dyplomatycznym Wielkopolski” została rozpowszechniona pod błędną datą 1260.. Niektóre źródła sugerują istnienie w Kaliszu klasztoru franciszkanów już w 1257, jednak fakt ten nie przesądza jeszcze o ówczesnym miejskim statusie osady.. Należy zatem przyjąć, że Kalisz otrzymał prawo miejskie przed 1268.. Przed 1279 w północnej części.. Nowego Miasta.. , nad kanałem Prosny,.. Bolesław Pobożny.. wzniósł zamek książęcy, późniejszy.. Zamek Królewski w Kaliszu.. (rozebrany w latach 1803–1804).. Położony w zespole gmachów jezuickich.. Kościół św.. Wojciecha i św.. Stanisława Biskupa.. – najstarszy kościół jezuicki w Polsce.. W czasie.. rozbicia dzielnicowego.. (XIII w.. ) stolica osobnego księstwa.. W czasach nowożytnych siedziba wojewody, ośrodek sukiennictwa i stolarstwa, w XIX wieku ośrodek.. kalisko-mazowieckiego okręgu przemysłowego.. Ośrodek naukowy i religijny, po opuszczeniu habsburskich.. w pobliżu osiedliły się wspólnoty.. braci czeskich.. W 1613 z wieży.. kościoła św.. prowadzono pierwsze w Polsce obserwacje astronomiczne przy użyciu sprowadzonej do Kalisza lunety.. Wówczas także został wymyślony w Kaliszu, stosowany do dziś w większości lunet i teleskopów zwierciadlanych.. montaż paralaktyczny.. , ułatwiający śledzenie poruszających się po niebie obiektów.. Od 1801 nieprzerwanie działa teatr założony przez.. Wojciecha Bogusławskiego.. W początkach XIX w.. siedziba stronnictwa politycznego.. Kaliszan.. dążącego do reform gospodarczych.. Nowy cmentarz żydowski.. Gmina żydowska.. w Kaliszu należała do najznaczniejszych w.. Koronie Królestwa Polskiego.. , a.. rabini Kalisza.. przewodniczyli obradom.. Sejmu Czterech Ziem.. (1581–1764).. Kaliskie.. W 1793 miasto po.. II rozbiorze Polski.. zostało stolicą.. Prus Południowych.. , w 1807.. Księstwa Warszawskiego.. W 1805 zaczął ukazywać się tygodnik „.. Kronika Miasta Kalisz.. W 1798 został założony.. Park Miejski.. W 1813 w.. Tyńcu.. stoczono.. bitwę pod Kaliszem.. , w której oddziały saskie.. VII Korpusu Wielkiej Armii.. gen.. Reyniera.. zostały rozbite przez rosyjski korpus gen.. von Wintzingeroda.. ; Kalisz został zajęty.. Imperium Rosyjskie.. Królestwo Prus.. zawarły tutaj.. traktat kaliski.. , dzięki któremu Prusy przystąpiły do koalicji przeciw.. Napoleonowi.. W 1815 powstało.. Królestwo Polskie.. i w 1816 ponownie utworzono.. województwo kaliskie.. , które w 1837 zostało przemianowane na.. gubernię kaliską.. W 1818 erygowano.. diecezję kujawsko-kaliską.. ze stolicą w Kaliszu.. i założono.. Kaliskie Towarzystwo Muzyczne.. , najstarsze towarzystwo muzyczne w Polsce.. W tym samym roku książę.. namiestnik.. Józef Zajączek.. wydał postanowienie o funduszu pożyczkowym dla Kalisza.. , rozpoczynając wielką przebudowę miasta: uregulowano wówczas.. Warszawskie Przedmieście.. , wytyczono m.. plac św.. Józefa.. ulicę Warszawską.. ulicę Łódzką.. , uregulowano.. Wrocławskie Przedmieście.. aleję Józefiny.. ulicę Wrocławską.. , w 1821 wzniesiono.. pałac Trybunalski.. , w 1824.. pałac Komisji Województwa Kaliskiego.. , w 1826.. most Kamienny.. , w 1833.. pałac Weissów.. W latach 1842–1843 według projektu.. Teodora Urbańskiego.. uregulowano Kaliski Węzeł Wodny.. W 1864 powstała.. Kaliska Straż Ogniowa.. , pierwsza ochotnicza.. straż ogniowa.. w Królestwie Polskim.. W 1866 na.. Kanale Bernardyńskim.. wybudowano.. most Żelazny.. , pierwszy polski most o konstrukcji stalowej.. W 1870 zaczął ukazywać się dziennik „.. Kaliszanin.. W 1878 powstała.. Fabryka Fortepianów i Pianin Arnold Fibiger.. , w 1887.. Fabryka Fortepianów i Pianin Teodor Betting.. , w 1892.. Fabryka Pierników i Biszkoptów.. Kazimierza Mystkowskiego.. W 1890 ukończono budowę nowego.. ratusza.. , w 1900 ukończono budowę nowego gmachu.. Teatru Miejskiego.. , a w 1902 budowę gmachu Kaliskiego Towarzystwa Muzycznego z salą koncertową.. Kalisz był miastem wielonarodowościowym.. W 1860 liczył 12 835 mieszkańców, w tym 47% Polaków, 34% Żydów i 19% Niemców.. [32].. W latach 1900–1902 wybudowano.. Kolej Warszawsko-Kaliską.. , w latach 1914–1917 powstała.. Kaliska Kolej Dojazdowa.. W 1906 założono.. Zburzony.. , 1914.. Na samym początku.. I wojny światowej.. , dnia 2 sierpnia 1914 do Kalisza wkroczyły wojska niemieckie.. W dniach 7 – 22 sierpnia 1914 z niewyjaśnionych przyczyn ostrzelały one, zbombardowały i później podpaliły bezbronne miasto.. Jak się powszechnie uważa, prawie całkowitego zniszczenia Kalisza dokonały oddziały pod dowództwem majora Hermanna Preuskera; istnieją jednakże źródła wskazujące jako sprawcę pułkownika Hoffmana z Landwehr-Infanterie-Regiment Nr 7.. [33].. Spaleniu uległ m.. gmach ratusza i teatru.. W gruzach legło 95 proc.. zabudowy staromiejskiej, co spowodowało eksodus ludności i spadek liczby mieszkańców z 70 do 5 tysięcy.. Na Wzgórzu Wiatracznym dokonano mordu na 80 cywilach (.. decymacja.. 800 zatrzymanych mężczyzn).. Niemiecka komisja oceniła straty poniesione przez miasto na 25 mln rubli w złocie.. [34].. Tragedię Kalisza Dąbrowska opisała wiernie w.. Nocach i dniach.. Pałac Karola Weigta (Belweder) i.. , przed 1939.. Historycy.. którzy?.. oceniają, że Kalisz był najbardziej zniszczonym miastem w Europie w czasie I wojny światowej.. Po odzyskaniu niepodległości odbudowano miasto, zachowując średniowieczny plan zabudowy.. dwudziestoleciu międzywojennym.. garnizonie Kalisz.. stacjonowały jednostki.. 25 Dywizji Piechoty.. pod dowództwem gen.. Franciszka Altera.. 25 Pułk Artylerii Lekkiej.. 29 Pułk Strzelców Kaniowskich.. ; sztab dywizji stacjonował w Kaliszu.. 9 lutego 1926 roku podczas demonstracji bezrobotnych w Kaliszu doszło do starć z policją i wojskiem.. W ich wyniku zginęło 9 demonstrantów a 60 zostało rannych.. [35].. W 1934 zmieniono granice miasta, włączając m.. Chmielnik.. Rajsków.. Rypinek.. wraz ze.. Starym Miastem.. Zagorzynek.. Nosków.. Korczak.. [36].. (łącznie 2 413 ha).. [37].. ; w konsekwencji dworzec.. Kolei Warszawsko-Kaliskiej.. znalazł się w granicach miasta, dworzec czołowy.. Kaliskiej Kolei Dojazdowej.. przy granicy miasta.. W 1939 Kalisz liczył już 81 052 mieszkańców i pod względem liczby ludności był 15.. największym miastem w Polsce.. W lipcu i sierpniu 1939 na zachód i południe od miasta wzniesiono.. Przedmoście Kalisz.. , rejon umocniony osłaniający przeprawy mostowe na Prośnie.. II wojny światowej.. Kalisz znajdował się na.. terytorium Rzeczypospolitej Polskiej anektowanym przez III Rzeszę.. Kraju Warty.. [38].. ; w 1939 utworzono.. rejencję kaliską.. z siedzibą w Kaliszu, której obszar objął południowo-wschodnią część województwa poznańskiego i.. województwo łódzkie.. ; w 1940 siedzibę rejencji przeniesiono do Łodzi, w 1941 zmieniono nazwę rejencji kaliskiej na.. rejencję łódzką.. Wysiedlenia Polaków podczas II wojny światowej dokonane przez Niemców.. W granicach III Rzeszy ludność polską oraz żydowską zamieszkałą w Kaliszu spotkały prześladowania i szykany.. W wyniku okupacji niemieckiej liczba ludności miasta zmniejszyła się z 80 000 do 20 000.. [39].. Kalisz podobnie jak inne miejscowości włączone do Rzeszy niemieckiej objęto niemiecką akcją wysiedleńczo-kolonizacyjną.. Heim ins Reich.. podczas której wysiedlano Polaków oraz Żydów aby zrobić miejsce dla niemieckich kolonistów przesiedlanych ze wschodu; z terenów wcielonych do ZSRR, Litwy, Łotwy, Dobrudży i Besarabii.. [40].. Deportacje przesiedleńcze obejmowały także wywózki na.. roboty przymusowe.. do Niemiec.. W 1954 powstała miejscowa Stacja Archeologiczna.. Instytutu Historii Kultury Materialnej.. Polskiej Akademii Nauk.. W 1960 odbył się jubileuszowy Obchód XVIII Wieków Kalisza inaugurujący obchody.. Tysiąclecia Państwa Polskiego.. [41].. ; w tym samym roku założono.. Studium Nauczycielskie im.. Marii Konopnickiej w Kaliszu.. W 1961 odbyły się I.. Kaliskie Spotkania Teatralne.. [42].. , w 1962 działalność reaktywowało.. , w 1969 odbył się I.. Ogólnopolski Festiwal Awangardy Beatowej.. , pierwszy polski rockowy.. festiwal muzyczny.. [43].. W 1974 powstała.. Filharmonia Kaliska.. , w tym samym roku odbył się I.. Międzynarodowy Festiwal Pianistów Jazzowych.. ; w 1987 założono.. Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.. W 2005 Stowarzyszenie na rzecz Rozwoju Regionu i Utworzenia Województwa Środkowopolskiego wysunęło postulat utworzenia.. województwa środkowopolskiego.. (wschodniowielkopolskiego).. [44].. W 2010 w Kaliszu obył się VIII.. Kongres Miast Polskich.. Kalisz leży na.. Wysoczyznie Kaliskiej.. , w głębokiej dolinie.. Prosny.. , w południowo-wschodniej części.. ; jest największym miastem na.. Nizinie Południowowielkopolskiej.. Na południowo-wschodnim krańcu miasta, przy drodze do.. Brzezin.. , znajduje się.. rezerwat przyrody Torfowisko Lis.. o powierzchni 4,71 ha.. Okolice Kalisza to tereny.. rolnicze.. , brak tam większych kompleksów leśnych.. We wschodniej części miasta znajduje się jedyny w jego granicach.. las.. Las Winiarski.. , a na południe od lasu.. Jezioro Pokrzywnickie.. Pod względem.. klimatycznym.. Kalisz położony jest w strefie przejściowej między.. nizinami.. a pasem.. wyżyn.. Średnia roczna.. temperatura.. powietrza wynosi +7,8 °C.. Czas zalegania pokrywy.. śnieżnej.. wynosi 40–60 dni,.. okres wegetacyjny.. trwa 200–220 dni.. Suma rocznych.. opadów.. wynosi 517 mm.. Względna.. wilgotność powietrza.. wynosi 81%, a.. zachmurzenie.. 65%.. [45].. Średnia temperatura i opady dla Kalisza.. Miesiąc.. Sty.. Lut.. Mar.. Kwi.. Maj.. Cze.. Lip.. Sie.. Wrz.. Paź.. Lis.. Gru.. Średnie najwyższe temperatury [°C].. 0.. +2.. +7.. +12.. +18.. +20.. +22.. +23.. +17.. +5.. Średnie najniższe temperatury [°C].. -2.. +3.. +8.. +11.. +13.. +10.. +1.. -1.. Źródło: Weatheronline.. [46].. 08-03-2009.. Prosna.. Parku Miejskim.. Kanał Bernardyński.. kanały.. północny –.. Bernardyński.. południowy –.. Rypinkowski.. dopływy.. w granicach miasta – prawe:.. Pokrzywnica.. Swędrnia.. dopływy w granicach miasta – lewe:.. Piwonia.. Krępica.. stawy.. Piwonicki (.. Trójka (.. U Grona (.. Zośka (.. zbiorniki retencyjne.. (5 km na.. południowy wschód.. od.. Śródmieścia.. , na granicy miasta z.. gminą Opatówek.. zbiornik Murowaniec.. (14 km na.. północny wschód.. gminie Koźminek.. Jezioro Gołuchowskie.. (15 km na.. północny zachód.. gminie Gołuchów.. W 1906 w granice Kalisza włączono Dobrzec Mały,.. Czaszki.. Ogrody.. W 1934 zwiększono powierzchnię miasta do 24,13 km² za sprawą włączenia do Kalisza części gruntów wsi Żydów oraz reszty terenów wsi Tyniec.. W 1963 przyłączono:.. i Dobrzec Wielki.. W 1976 powierzchnia Kalisza wynosiła 53 km² (przyłączono.. Winiary.. Szczypiorno.. Ostatnie powiększenie miasta odbyło się w 2000 – w granice miasta włączono.. Sulisławice.. Sulisławice-Kolonię.. i sołectwo..  ...   MHz).. Radio Eska.. Kalisz/Ostrów (101,1 MHz).. Portale internetowe:.. kalisz.. naszemiasto.. pl.. Dziennik Wielkopolski (d-w.. pl).. ecentrum.. rc.. fm.. wkaliszu.. Pierwsze towarzystwa sportowe powstawały w Kaliszu już pod koniec XIX w.. , w 1892 założono.. Kaliskie Towarzystwo Cyklistów.. [71].. , a w 1894.. Kaliskie Towarzystwo Wioślarskie.. Od nazwy dzielnicy.. pochodzi druga nazwa.. piłki ręcznej.. : szczypiorniak.. W 2011 w hali.. rozegrano 18.. mecz Gwiazd Polskiej Ligi Koszykówki.. W Kaliszu miał siedzibę Polski Związek Snookera i Bilarda Angielskiego.. [72].. Siatkówka:.. Winiary Kalisz.. SSK Calisia Kalisz.. (siatkówka kobiet – zdobywczynie Pucharu Polski w sezonie 2006/07, Mistrzostwa Polski i Superpucharu w tym samym sezonie).. MKS Kalisz (siatkówka mężczyzn) (II liga).. MUKS Amber Kalisz (siatkówka kobiet – kadetki, młodziczki, juniorki).. UKS Augustynki Kalisz (siatkówka kobiet – kadetki, młodziczki).. MUKS Tornado Kalisz (siatkówka mężczyzn – młodziki, kadeci).. KPS Calisia Kalisz (siatkówka mężczyzn - młodziki, kadeci).. AZS PWSZ Kalisz (zespół akademicki).. Piłka nożna:.. Calisia Kalisz.. Prosna Kalisz.. KKS 1925 Kalisz.. KUKS Kaliszanin.. Pierwsza Liga Halowa TPNP.. Druga Liga Halowa TPNP.. Koszykówka: AZS PWSZ OSRiR Kalisz (II liga).. Piłka ręczna:.. MKS PWSZ "Szczypiorno" Kalisz.. (od sezonu 2012/13 I liga).. UKS Nike Kalisz.. Sporty walki:.. Arkadia Kalisz (Muay Thai – drużynowy Mistrz Polski).. Sensei Kalisz (judo).. ZPM Poprawa (kick boxing).. Prosna Kalisz (boks).. Kyokushinkan Kalisz (karate).. Lekkoatletyka:.. MKS Calisia Kalisz.. UKS 12 Kalisz.. Pływanie:.. Delfin Kalisz.. UKS 9 Kalisz.. Golf: Pierwszy Kaliski Klub Golfowy.. Kolarstwo:.. Kaliskie Towarzystwo Kolarskie.. (KTK).. Uczniowski Klub Sportowy Majkowska Dwójka.. Wioślarstwo: Kaliskie Towarzystwo Wioślarskie (KTW).. Kajakarstwo: Kaliskie Towarzystwo Wioślarskie (KTW).. Canoe Polo (Kajak Polo):.. (KTW).. Tenis: Kaliskie Towarzystwo Tenisowe (KTT).. Alpamayo (wspinaczka górska).. KSS Bursztyn Kalisz (strzelectwo sportowe).. Yacht Klub Polski Kalisz.. KTSz-W Kalisz- Kaliskie Towarzystwo Szachowo-Warcabowe Kalisz.. Hala.. Hala Sportowo-Widowiskowa „.. ” (dawniej: „Winiary Arena”) na.. Dobrzecu.. (3200 miejsc siedzących).. Hala Sportowo-Widowiskowa przy.. Łódzkiej.. 29 (1000 miejsc siedzących).. Hala Sportowa przy ul.. Łódzkiej 19 (600 miejsc siedzących).. Hala Lekkoatletyczna przy ul.. Stadion Miejski.. – Wał Matejki.. Stadion OSRiR.. Stadion Calisia.. Stadion Prosna.. Tor kolarski.. Tor saneczkowy na.. Majkowie.. Przystań wioślarska.. Korty tenisowe w Parku Przyjaźni.. Korty tenisowe na Majkowie.. Korty tenisowe Kaliskiego Towarzystwa Tenisowego przy ul.. Łódzkiej 19.. Kaliski Park Wodny – Aquapark.. Kryta pływalnia Delfin.. Kryta pływalnia przy ul.. Boiska do siatkówki plażowej.. Kryte lodowisko / rolkowisko.. Strzelnica pneumatyczna.. Strzelnica kulowa.. Cztery boiska piłkarskie ze sztuczną murawą.. Street Ball.. Pole golfowe na.. Winiarach.. Ośrodek Wypoczynkowy.. Szałe.. (zalew – kąpielisko strzeżone – 170 ha).. Ścianka wspinaczkowa " Blokoblisko".. Bazylika Wniebowzięcia NMP.. Kalisz jest stolicą.. (1992).. Miasto obejmują dwa.. dekanaty.. Kalisz I.. Kalisz II.. W latach 1818–1925 Kalisz był stolicą.. diecezji kujawsko-kaliskiej.. ingres.. pierwszego biskupa kaliskiego.. Andrzeja Wołłowicza.. Mikołaja Biskupa w Kaliszu.. odbył się 4 lipca 1819.. [73].. Diecezja kujawsko-kaliska obejmowała obszar.. i obwód kujawski.. województwa mazowieckiego.. i była największą diecezją.. Królestwa Polskiego.. [74].. Biskupi kaliscy.. Pierwsze.. seminarium duchowne.. w Kaliszu (dla.. archidiecezji gnieźnieńskiej.. ) założono w 1583.. [75].. z fundacji.. prymasa.. Stanisława Karnkowskiego.. ; w 1621 zostało przeniesione do.. Gniezna.. W 1993 założono.. Bazylika kolegiacka Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kaliszu.. jest narodowym.. sanktuarium.. Józefa z Nazaretu.. [76].. Znajduje się tam obraz.. Świętej Rodziny.. , przed którym w 1997 modlił się.. Jan Paweł II.. Co roku świątynię odwiedza około 200 tysięcy.. pielgrzymów.. , głównie.. rzemieślników.. [77].. Liczba pielgrzymów odwiedzających Kalisz w ciągu roku stawia miasto na wysokiej pozycji miast pielgrzymkowych, zaraz za m.. Częstochową.. Licheniem.. Krakowem.. W Kaliszu znajduje się 19.. kościołów.. katolickich.. , 1.. prawosławny.. parafii Świętych Apostołów Piotra i Pawła.. ), 5.. protestanckich.. , 3.. Sale Królestwa.. Świadków Jehowy.. [78].. Buddyjski Ośrodek Medytacyjny.. i 1 wspólnota muzułmańska.. Od 1988 r.. w mieście istnieje klasztor.. Ubogich Sióstr Świętej Klary.. Erfurt.. (1984).. [79].. Hamm.. (1991).. Hautmont.. (1958).. Heerhugowaard.. Kamieniec Podolski.. (1993).. La Louvière.. (1998).. Martin.. (1996).. Preston.. (1989).. Adria.. [80].. Mińsk – rejon Fruzeński.. Southampton.. Szentendre.. Tongeren.. Z tym tematem związana jest kategoria:.. W Kaliszu urodził się drugi.. prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.. Stanisław Wojciechowski.. – prezydent RP (1923).. Józef Piłsudski.. – marszałek Polski (1927).. Theodor Meron.. – amerykański prawnik, sędzia, profesor prawa międzynarodowego na Uniwersytecie Nowojorskim, został wybrany przez Zgromadzenie Ogólne ONZ na sędziego Międzynarodowego Trybunału Karnego dla byłej Jugosławii (ICTY) i Międzynarodowego Trybunału Karnego dla Rwandy (ICTR) w kadencji 2001–2005 (1930).. Maria Dąbrowska.. – pisarka (1960).. Tadeusz Kulisiewicz.. – artysta grafik (1960).. Józef Garliński.. – profesor (1994).. Józef Nowacki.. – profesor, chemik (1995).. Jan Winczakiewicz.. – artysta malarz (1995).. Stefan Soboniewski.. – starosta kaliski (1996).. – papież (1997).. Henryk Jedwab.. – uczestnik bitwy pod.. Monte Cassino.. (1999).. Jan Ptaszyn Wróblewski.. – jazzman (1999).. Krzysztof Grzymski.. – profesor, archeolog (2000).. Lucjan Andrzejczak.. – ksiądz (2001).. Stefan Dzierżek.. – ksiądz (2003).. Christopher Hill.. – ambasador.. Stanów Zjednoczonych.. w Polsce (2003).. Szewach Weiss.. Izraela.. Stanisław Napierała.. – ksiądz, biskup.. (2004).. Stanisław Iwankiewicz.. – profesor, lekarz otolaryngolog, pionier mikrochirurgii ucha i krtani (2005).. Wanda Wiłkomirska.. – profesor, skrzypaczka (2006).. Władysław Kościelniak.. – artysta grafik, dokumentalista historii i architektury Kalisza (2006).. Bogusław Śliwa.. – polski prawnik, działacz opozycyjny, autor.. Posłania do ludzi pracy Europy Wschodniej.. (2007).. Izabella Cywińska.. – reżyser teatralny i filmowy, krytyk filmowy (2008).. Jerzy Rubiński.. – profesor, dziekan.. Wydziału Pedagogiczno-Artystycznego Uniwersytetu im.. (2008).. Czesław Glinkowski.. (pośmiertnie) – pierwszy.. rektor.. Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im.. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego w Kaliszu.. (2009).. Antoni Pietkiewicz.. – polityk, były.. wojewoda kaliski.. mazowiecki.. Iwona Dąbrowska.. Krzysztof Dąbrowski.. (pośmiertnie) – archeolodzy (2010).. Edward Wende.. (pośmiertnie) – prawnik, sędzia.. Trybunału Stanu.. (2010).. Tadeusz Pisarski.. (pośmiertnie) – organizator.. Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Kaliszu.. , kierownik Instytutu Położnictwa i Pielęgniarstwa (2011).. Kazimierz Kościelny.. (pośmiertnie) (2013).. Mieczysław Voit.. – aktor.. Bronisław Komorowski.. – prezydent RP (2014).. Portal.. Stary cmentarz żydowski w Kaliszu.. Nowy cmentarz żydowski w Kaliszu.. Kalisko-Ostrowski Okręg Przemysłowy.. ludność Kalisza.. Geoportal.. 2,0.. 2,1.. http://stat.. gov.. pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/powierzchnia-i-ludnosc-w-przekroju-terytorialnym-w-2014-r-,7,11.. html.. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.. Bronisław Chlebowski (red.. ), Władysław Walewski (red.. Warszawa: Władysław Walewski, 1888, s.. 60.. Władysław Rusiński:.. Życie codzienne w Kaliszu w dobie Oświecenia.. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1988, s.. ISBN 83-210-0695-7.. Bolesław Szczepański: Wschodnia część Wielkopolski w latach 1815–1918.. W:.. Dzieje Wielkpolski.. Witold Jakóbczyk (red.. 2: Lata 1793–1918.. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1973, s.. 852.. Janusz Dolata, Wiesław Maik: Układ osadniczy.. Województwo kaliskie.. Stanisława Zajchowska (red.. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1979, s.. 160–165.. ISBN 83-210-0043-6.. Ziąbka L.. ,.. Ze świata Celtów: Kaliskie w kręgu wpływów europejskiej cywilizacji celtyckiej.. , Kalisz 2003.. „Monumenta Poloniae Historica”, Tom I, Akademia Umiejętności w Krakowie, Lwów 1864, s.. 453.. Kronika wielkopolska.. przekład: Kazimierz Abgarowicz, wstęp i komentarze: Brygida Kürbisówna.. Kraków: PWN, 2010.. ISBN 97883-242-1275-0.. Tadeusz Chrzanowski.. , „Kalisz”, Sport i Turystyka, Warszawa 1978.. „Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski”, tom I, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1877, s.. 475-479.. Marcin Rudnicki, Leszek Ziąbka: Moneta celtycka z Kalisza-Piwonic a początki dziejów mennictwa na ziemiach Polski.. Od Kalisii do Kalisza.. Skarby doliny Prosny.. Stanisław Suchodolski (red.. ), Michał Zawadzki (red.. Warszawa: Zamek Królewski w Warszawie, 2010, s.. ISBN 83-899-5917-1.. Tadeusz Baranowski: Gród w Kaliszu - badania, odkrycia, interpretacje.. W: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Rada Miejska Kalisza:.. Kalisz Wczesnośredniowieczny.. Materiały sesji Kalisz 15.. 06.. 1998r.. Kalisz: 1998, s.. 39.. ISBN 83-85463-72-0.. Grażyna Schlender:.. Kalisz i region kaliski.. 260 pytań i odpowiedzi.. Kalisz: Archiwum Państwowe w Kaliszu, 2010, s.. ISBN 978-83-927408-1-0.. Władysław Kościelniak:.. Leksykon kaliski.. Kalisz: Edytor, 2008, s.. 81-82, 87.. ISBN 978-83-60579-31-2.. Dąbrowski Krzysztof:.. Z przeszłości Kalisza.. Warszawa: Książka i Wiedza, 1970, s.. 64 i następne, 88.. Zarys dziejów.. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1983, s.. ISBN 83-210-0403-2.. Anna Woźniak:.. Historia miasta.. Urząd Miejski w Kaliszu.. [dostęp 2013-08-06].. Tadeusz Baranowski, Leszek Ziąbka.. Gród kaliski na Zawodziu.. „Kalisia Nowa”.. 5–6 (131), s.. 5, 2008.. Kalisz: Urząd Miejski w Kaliszu.. 1426-7667.. Andrzej Buko:.. Archeologia Polski wczesnośredniowiecznej.. Odkrycia, hipotezy, interpretacje.. Warszawa: Wydawnictwo „Trio”, 2005, s.. 188.. ISBN 83-7436-023-2.. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2005, s.. 180.. Civitates Principales: wybrane ośrodki władzy w Polsce wczesnośredniowiecznej: katalog wystawy.. , red.. Tomasz Janiak, Dariusz Stryniak.. Gniezno: Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie, 1998.. ISBN 83-906800-2-5.. Stanisław Szczur.. Historia Polski.. Średniowiecze.. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2002, s.. 150.. ISBN 83-08-03272-9.. Zbyszko Górczak:.. Najstarsze lokacje miejskie w Wielkopolsce (do 1314 r.. , Poznań 2002, s.. 104.. Janusz Tomala:.. Kalisz – miasto lokacyjne w XIII-XVIII wieku.. Studium archeologiczno-architektoniczne.. Kalisz: Edytor, 2004, s.. 47.. ISBN 83-919877-4-4.. Anna Plenzler:.. Szlak kultury żydowskiej w Wielkopolsce.. Poznań: Wielkopolska Organizacja Turystyczna, 2011, s.. ISBN 978-83-61454-01-4.. Zabytki urbanistyki i architektury w Polsce.. Odbudowa i konserwacja.. 1: Miasta historyczne.. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 1986, s.. 166.. ISBN 83-213-3208-0.. Zygmunt Gloger.. Geografia historyczna ziem dawnej Polski.. Kraków: Spółka Wydawnicza Polska, 1903, s.. 360.. Iwona Barańska:.. Architektura Kalisza w dobie Królestwa Kongresowego.. Kalisz: Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, 2002, s.. 55–64.. ISBN 83-85638-24-5.. Edward Polanowski.. W dawnym Kaliszu.. Szkice z życia miasta 1850–1914.. 233.. ISBN 83-210-0059-2.. Orłowski.. Most kaliski z 1866 roku na tle epoki.. , [w:].. Dziedzictwo przemysłowe Kalisza i regionu.. Krokos, Kalisz 2003, s.. 47–48.. ISBN 83-908430-9-9.. Sulimierski F.. , Chlebowski B.. , Walewski W.. , t.. 3, Warszawa 1882, s.. 690.. Dziennik Wielkopolski, Maciej Drewicz.. Kto zniszczył Kalisz?.. Istnieją też szacunki mówiące o ponad 33 milionach rubli w złocie.. „Dziś” 6/2000, s.. 91.. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 5 kwietnia 1934 r.. o zmianie granic miasta Kalisza w powiecie kaliskim, województwie łódzkiem (.. Dz.. U.. z 1934 r.. Nr 30, poz.. 272.. 37,0.. 37,1.. 37,2.. Włodzimierz Bonusiak: Odbudowa, rozwój przestrzenny i ludnościowy miasta w latach 1918–1939.. Dzieje Kalisza.. Władysław Rusiński (red.. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1977, s.. 551, 554, 556.. 38,0.. 38,1.. Stanisława Bonusiak, Włodzimierz Bonusiak: Kalisz w latach okupacji hitlerowskiej.. 630–647.. Janusz Gumkowski, Tadeusz Kułakowski, „Zbrodniarze hitlerowscy przed Najwyższym Trybunałem Narodowym”, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1965, s.. 45.. Praca zbiorowa „Wysiedlenia, wypędzenia i ucieczki 1939–1945.. Atlas ziem Polski”, Demart 2008, s.. 162,.. ISBN 978-83-7427-391-6.. Ryta Kozłowska.. Uroczystości 1000-lecia Państwa Polskiego i XVIII wieków Kalisza.. „Rocznik Kaliski”.. 1, s.. 397–399, 1968.. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.. 0137-3501.. Stanisław Kaszyński:.. Teatralia kaliskie.. Materiały do dziejów sceny kaliskiej (1800–1970).. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie, 1972, s.. 74.. Wacław Panek:.. Mały słownik muzyki rozrywkowej.. Warszawa: Związek Polskich Autorów i Kompozytorów, 1986, s.. 32.. ISBN 83-00-00997-3.. Robert Kordes.. Krojenie województw.. „Życie Kalisza”.. 3/2005, s.. 27, 19 stycznia 2005.. Kalisz: Idea Contact.. 1231-6350.. Klimat pojezierza wielkopolskiego.. skoki.. nowoczesnagmina.. [dostęp 2009-03-07].. Weatheronline: Klimat w Kaliszu.. [dostęp 2009-03-08].. Jak budowano Kalisz? Z dziejów rozwoju przestrzennego miasta.. info.. kalisz.. [dostęp 2009-06-15].. GUS Bank Danych Regionalnych, faktyczne miejsce zamieszkania, stan na 31 XII 2000.. Komisja Europejska.. Europejski Urząd Statystyczny.. (Eurostat):.. European Urban Audit: City Profiles.. 2004.. [dostęp 2011-07-17].. Uchwała Nr XXVII/358/2012 Rady Miejskiej Kalisza z 27 września 2012 r.. zmieniająca uchwałę w sprawie utworzenia i ustalenia granic jednostek pomocniczych (osiedli) na terenie miasta Kalisza.. Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Kaliszu,.. Wykaz jednostek pomocniczych miasta.. Sutarzewicz H.. Asnyk, Konopnicka i Dąbrowska w Kaliszu.. , Warszawa 1977, s.. 77–78.. Szachówna M.. Kalisz i jego okolice: przewodnik ilustrowany.. , Kalisz 1927, s.. 106, 127.. http://www.. stat.. pl/broker/access/definitionTree.. jspa.. (red.. Przenosiny firmy Meyer Tool.. 47/2013, s.. 6, 20 listopada 2013.. Bezrobocie rejestrowane.. I kwartał 2014 r.. Główny Urząd Statystyczny, 2014-07-10.. [dostęp 2014-08-18].. Nikolaus Pevsner, John Fleming, Hugh Honour:.. Encyklopedia architektury.. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997, s.. 356.. ISBN 83-221-0678-5.. Stanisław Lorentz, Andrzej Rottermund:.. Klasycyzm w Polsce.. Warszawa: Wydawnictwo „Arkady”, 1984, s.. 179–180.. ISBN 83-213-3082-7.. Linia Łódź Kaliska – Forst.. Ogólnopolska Baza Kolejowa.. [dostęp 2009-02-10].. Linia Kalisz Wąskotorowy – Turek.. Wykaz ulic i placów oznaczonych.. Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Kaliszu, 2012-04-16.. [dostęp 2012-11-10].. Kalisz w liczbach.. Z dziejów guberni kaliskiej.. Kalendarz Kaliski na rok 1914.. , Kalisz 1913, s.. 52.. Bonusiak W.. Rozwój gospodarczy Kalisza w latach 1918–1939.. Rusiński W.. , Poznań 1977, s.. 573.. Informator miasta Kalisza na rok 1957.. , opr.. Michalski L.. , Starski M.. , Kalisz 1957, s.. 41–43.. Rozkład jazdy KLA.. [dostęp 2011-10-22].. Pleszewskie Linie Autobusowe jeżdżą do Kalisza.. Infobus, 2009-03-09.. [dostęp 2009-03-15].. 68,0.. 68,1.. Kalisz w nowym świetle.. eu.. PSG Kalisz.. Nadodrzański Oddział Straży Granicznej.. filmpolski.. [dostęp 2011-07-20].. Tadeusz Chrzanowski:.. Warszawa: Wydawnictwo „Sport i Turystyka”, 1978, s.. Historia Polskiego Związku Snookera i Bilarda Angielskiego.. snooker.. Adam Chodyński:.. Kieszonkowa kroniczka historyczna miasta Kalisza.. Kalisz: Księgarnia Maksymiliana Hofmańskiego, 1885, s.. 73.. Zygmunt Gloger:.. Piechnik,.. Jezuici a seminarium diecezjalne w Kaliszu (1593–1620).. Nasza Przeszłość.. XX, 1964, s.. 119–125.. 76,0.. 76,1.. Kult św.. Sanktuarium św.. Józefa w Kaliszu.. Pielgrzymki do sanktuarium.. Dane według raportów.. wyszukiwarki zborów.. (www.. jw.. org) z 6 czerwca 2014.. 79,0.. 79,1.. 79,2.. 79,3.. 79,4.. 79,5.. 79,6.. 79,7.. 80,0.. 80,1.. 80,2.. 80,3.. 80,4.. Partnerstwo miast.. Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Kaliszu.. w katalogu.. Open Directory Project.. Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.. , Tom III (Haag – Kępy) z 1882 r.. Dawny Kalisz.. •.. d.. e.. Miasta.. Miasta powiatowe.. Chodzież.. Czarnków.. Gniezno.. Gostyń.. Grodzisk Wielkopolski.. Jarocin.. Kępno.. Koło.. Kościan.. Krotoszyn.. Międzychód.. Nowy Tomyśl.. Oborniki.. Ostrzeszów.. Piła.. Pleszew.. Poznań.. Rawicz.. Słupca.. Szamotuły.. Śrem.. Środa Wielkopolska.. Wągrowiec.. Wolsztyn.. Złotów.. Miasta gminne.. Bojanowo.. Borek Wielkopolski.. Buk.. Czempiń.. Czerniejewo.. Dąbie.. Dobra.. Dobrzyca.. Dolsk.. Golina.. Gołańcz.. Grabów nad Prosną.. Jastrowie.. Jutrosin.. Kleczew.. Kłecko.. Kłodawa.. Kobylin.. Kostrzyn.. Koźmin Wielkopolski.. Kórnik.. Krajenka.. Krobia.. Krzywiń.. Krzyż Wielkopolski.. Książ Wielkopolski.. Luboń.. Lwówek.. Łobżenica.. Margonin.. Miejska Górka.. Miłosław.. Mikstat.. Mosina.. Murowana Goślina.. Nekla.. Obrzycko.. Odolanów.. Okonek.. Opalenica.. Osieczna.. Ostroróg.. Pniewy.. Pobiedziska.. Pogorzela.. Poniec.. Przedecz.. Puszczykowo.. Pyzdry.. Rakoniewice.. Raszków.. Rogoźno.. Rydzyna.. Rychwał.. Sieraków.. Skoki.. Sompolno.. Stawiszyn.. Stęszew.. Sulmierzyce.. Swarzędz.. Szamocin.. Ślesin.. Śmigiel.. Trzcianka.. Trzemeszno.. Tuliszków.. Ujście.. Wieleń.. Wielichowo.. Witkowo.. Wronki.. Wyrzysk.. Wysoka.. Zagórów.. Zbąszyń.. Zduny.. Żerków.. Województwo.. Miasta na prawach powiatu.. Powiaty.. chodzieski.. czarnkowsko-trzcianecki.. gnieźnieński.. gostyński.. grodziski.. jarociński.. kaliski.. kępiński.. kolski.. koniński.. kościański.. krotoszyński.. leszczyński.. międzychodzki.. nowotomyski.. obornicki.. ostrowski.. ostrzeszowski.. pilski.. pleszewski.. poznański.. rawicki.. słupecki.. szamotulski.. średzki.. śremski.. turecki.. wągrowiecki.. wolsztyński.. wrzesiński.. złotowski.. Powiat kaliski.. (do 1975).. Siedziba powiatu –.. Przynależność wojewódzka.. woj.. łódzkie (II RP).. (1919-38) •.. poznańskie (II RP).. (1938-39) •.. poznańskie.. (1945-75).. Miasta.. Błaszki.. Chocz.. (do 1870) •.. Iwanowice.. (do 1947.. →.. ) •.. Koźminek.. Opatówek.. Staw.. (do 1870 i od 1919).. Gminy wiejskie.. (do 1954 i 1973-75).. Blizanów.. (od 1973) •.. Brudzew.. (do 1954) •.. Brzeziny.. Ceków.. Ceków-Kolonia.. (1870-1954) •.. Godziesze (Wielkie).. Kalinowa.. (do 1935) •.. Kamień.. Lisków.. Marchwacz.. Mycielin.. Olesiec.. Ostrów Kaliski.. Pamięcin.. Podgrodzie Kaliskie.. (1936-54) •.. (1870-1919) •.. Strzałków.. ←.. 1922-54) •.. Szczytniki.. Zbiersk.. Zborów.. Żydów.. (do 1935).. php?title=Kalisz oldid=40242926.. Miasta królewskie I Rzeczypospolitej.. Miasta województwa wielkopolskiego.. Podział administracyjny województwa wielkopolskiego.. Wikidata - Wikipodróże.. Artykuły wymagające uzupełnienia źródeł od 2014-04.. Artykuły wymagające uzupełnienia źródeł od 2014-08.. Dorerin Naoero.. Plattdüütsch.. יי דיש.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 00:33, 26 sie 2014..

    Original link path: /wiki/Kalisz
    Open archive

  • Title: Plik:Vinland Map HiRes.jpg – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Plik:Vinland Map HiRes.. jpg.. Plik.. Historia pliku.. Wykorzystanie pliku.. Globalne wykorzystanie pliku.. Metadane.. Rozmiar podglądu –.. 800 x 554 pikseli.. Inne rozdzielczości:.. 320 x 222 pikseli.. 640 x 443 pikseli.. 1024 x 709 pikseli.. 1280 x 886 pikseli.. Rozmiar pierwotny.. (3038 × 2103 pikseli, rozmiar pliku: 2,48 MB, typ MIME: image/jpeg).. Plik.. Vinland Map HiRes.. znajduje się w.. – repozytorium wolnych zasobów.. Dane z.. jego strony opisu.. znajdują się poniżej.. Ta ilustracja kandydatem w konkursie na.. grafikę roku 2007.. To jest wyróżniona grafika w Wikimedia Commons (.. Grafika na medal.. ) i jest.. uznana.. za jedną z najlepszych.. To jest wyróżniona grafika w Wikipedii w języku: angielski (.. Featured pictures.. To jest wyróżniona grafika w Wikipedii w języku: turecki (.. Seçkin resimler.. Jeśli posiadasz plik graficzny o podobnej jakości, który może zostać opublikowany na.. odpowiedniej licencji.. prześlij go.. oznacz.. licencję i.. nominuj.. Zazaki.. Malti.. Português do Brasil.. Yorùbá.. 中文(简体).. 中文(繁體).. +/−.. Ta grafika została wybrana.. grafiką dnia.. 31 grudnia 2007.. roku.. Została opisana następująco:.. Polski:.. Gdyby była to XV-wieczna.. mapa.. świata, przerysowana z XIII-wiecznego oryginału, była by pierwszym znanym opisem wybrzeży.. Ameryki Północnej.. zwanej wówczas Vinland.. Obecnie jednak jest uznawana za fałszerstwo.. Inne języki:.. Asturianu:.. Planisferiu del sieglu XV, copiáu d'un orixinal del sieglu XIII, cola primera referencia conocía de la costa Americana septentrional.. Nél figura ".. Vinland.. " términu.. viquingu.. Беларуская:.. Карта свету 15 ст.. , копія карты 13 ст.. з першым вядомым паказам.. Вінланд.. у — узбярэжжа Паўночнай Амерыкі.. Čeština:.. Mapa.. světa z 15.. století jako přepis originálu ze 13.. století, zachycující údajnou část amerického kontinentu.. objevenou možná již před.. Kolumbem.. vikingskými mořeplavci.. Deutsch:.. Die.. Vinland-Karte.. aus dem 15.. Jahrhundert ist die älteste bekannte Karte, die einen Küstenabschnitt Nordamerikas kartiert.. Allerdings ist ihre Echtheit zweifelhaft.. English:.. The Vinland map, a 15th century world.. map.. purportedly based on a 13th century original.. If authentic, it is the first known depiction of the North American coastline.. Español:.. Mapa de Vinlandia.. , un mapa del siglo XV supuestamente basado en un original del siglo XIII.. De ser auténtico, se trataría de la primera representación conocida de la costa norteamericana.. Français :.. Carte.. du monde au XV.. siècle, redessinée à partir d'un original du XIII.. siècle ; première description connue de la côte de l'Amérique du Nord alors appelée.. Magyar:.. századi.. világtérkép.. , egy.. eredeti másolata, az.. észak-amerikai.. partvidék (akkori nevén.. ) első ismert ábrázolása.. Bahasa Indonesia:.. Sebuah.. peta.. dunia buatan abad ke-15, dibuat ulang berdasarkan peta asli abad ke-13, peta pertama yang diketahui menggambarkan garis pantai Amerika Utara, di wilayah Vinland sekarang.. Íslenska:.. Vínlandskortið.. er af sumum talið vera fyrsta kortið sem sýnir.. Ameríku.. Italiano:.. Planisfero.. del.. XV secolo.. , tratto da un originale del.. XIII secolo.. , con la prima raffigurazione conosciuta delle coste dell'.. America settentrionale.. 日本語:.. 15世紀の世界地図。当時.. ヴィンランド.. と呼ばれた北米の海岸線を、初めて描写したことで知られる13世紀の原画を描き直したもの。.. Nederlands:.. 15e eeuwse.. wereldkaart, overgetekend van een 13e eeuws orgineel, met intekening van.. ("Wijnland").. Português:.. Um.. mapa-múndi.. do século XV, copiado de uma versão do século XIII, com um esboço da costa setentrional dos Estados Unidos.. Русский:.. Карта мира XV века, перерисованная с оригинала XIII века и содержащая первое изображение побережья Северной Америки (обозначенное как.. Винланд.. Српски / srpski:.. Мапа.. света из 15.. века, прецртана од оригинала из 13.. века који је прва позната скица северноамеричке обале, која се тада звала „Винленд“.. Svenska:.. Världskarta.. från 1400-talet, avbildad från ett original från 1300-talet.. Det är den första kända avbildningen av Nordamerikas kust.. 中文(简体) :.. 15世纪时从13世纪原稿复制的世界.. 地图.. ,是首次描绘出北美洲海岸的地图,当时称北美洲为“葡萄地”。.. 中文(繁體) :.. 15世紀時從13世紀原稿複製的.. 世界地圖.. ,是首次描繪出.. 北美洲.. 海岸的地圖.. Opis.. Dimensions:.. 27.. 8 by 41.. 0 centimeters (10.. 9 by 16.. 1 inches).. The Vinland map / chart is purportedly a 15th century Mappa Mundi, redrawn from a 13th century original.. Drawn with black ink on animal skin, if authentic the map is  ...   mer océane de l'ouest, naviguant au sud au milieu des glaces, les compagnons Bjarni et Leif Eiriksson découvrirent une nouvelle terre, très fertile et portant de la vigne [.. ] ils la nommèrent Vinland.. ” La plupart des études au sujet de cette carte suggèrent qu'elle est truquée, dessinée au 20me siècle sur deux feuilles de parchemin anciennes.. Uznawana jako XV-wieczna mapa świata, przerysowana z XIII-wiecznego oryginału, gdyby była prawdziwa zawierała by pierwszy znany opis wybrzeży Ameryki Północnej zwanej wówczas Vinland.. Obecnie jednak na podstawie analizy składu atramentu jest uznawana za fałszerstwo powstałe po 1923 roku.. Data.. 7 września 2007.. Źródło.. Yale University, from.. this website.. Autor.. Yale University Press.. Licencja.. Plik jest wierną reprodukcją fotograficzną dwuwymiarowego utworu, znajdującego się w.. domenie publicznej.. z następującego powodu:.. Public domain.. false.. Ten plik jest.. własnością publiczną.. w Stanach Zjednoczonych oraz w tych państwach, gdzie prawo autorskie wygasa.. lat po śmierci autora lub wcześniej.. Plik rozpoznano jako wolny od znanych ograniczeń praw autorskich, włącznie z prawami zależnymi i pokrewnymi.. Zgodnie z oficjalnym.. oświadczeniem.. Wikimedia Foundation.. wierne reprodukcje dwuwymiarowych utworów z domeny publicznej są w domenie publicznej, zajmowanie przeciwnego stanowiska godzi w samą ideę domeny publicznej.. (więcej w:.. Commons:When to use the PD-Art tag.. Niniejsza reprodukcja jest więc również własnością publiczną.. Użytkowanie tego dzieła może być zabronione lub ograniczane przez miejscowe prawo na obszarze jego jurysdykcji; patrz:.. Commons:Reuse of PD-Art photographs.. Annotations.. This image is annotated:.. View the annotations at Commons.. 437.. 1219.. 262.. 61.. 3038.. 2103.. Mare Occeanum.. 463.. 949.. 243.. 49.. Beati Brandani.. 494.. 987.. 159.. Branziliae.. 254.. 323.. 258.. Vinlanda Insula.. 1830.. 1511.. 148.. 76.. Ethiopi.. 1580.. 1256.. 156.. 84.. Rex Soldanus.. 1792.. 194.. 213.. 57.. Thule ultima.. Kliknij na datę/czas, aby zobaczyć, jak plik wyglądał w tym czasie.. Data i czas.. Miniatura.. Wymiary.. Użytkownik.. aktualny.. 23:15, 7 wrz 2007.. 3038 × 2103.. (2,48 MB).. Jeff Dahl.. {{Information |Description=The Vinland map is purportedly a 15th century Mappa Mundi, redrawn from a 13th century original.. |Source=Yale University |Date=9-7-07 |Author= |Permission= |other_versions= }}.. Następujące strony odwołują się do tego pliku:.. Mapa Winlandii.. Winlandia.. Portal:Geografia.. Portal:Geografia/Szablony.. Portal:Geografia/Zdjęcie.. Portal:Geografia/Zdjęcie - propozycje.. Wikiprojekt:Ilustrowanie/Medalowe zasoby Commons/17.. Wikiprojekt:Ilustrowanie/Medalowe zasoby Commons/Październik 2007.. Dyskusja wikiprojektu:Czy wiesz/ekspozycje/2014-01-14.. Ten plik jest wykorzystywany także w innych projektach wiki:.. Wykorzystanie w ar.. org.. استكشاف أمريكا الشمالية.. Wykorzystanie w az.. Vinland xəritəsi.. Wykorzystanie w ba.. Ҡалып:Potd/2007-12.. Wykorzystanie w be.. Wykorzystanie w bg.. Карта на Винланд.. Wykorzystanie w bn.. ব শ ব র ম নচ ত রসম হ.. ট মপ ল ট:Potd/২০০৭-১২.. Wykorzystanie w ca.. Cristòfor Colom.. Mapa de Vinland.. Usuari:JoanKeops.. Usuari:XpoferenS/Cristòfor Colom.. Terra plana.. Mapamundis antics.. Era dels víkings.. Wykorzystanie w cs.. Ramanova spektroskopie.. Wykorzystanie w cv.. Шаблон:Potd/2007-12.. Wykorzystanie w da.. Vinlandskortet.. Wikipedia:Dagens artikel/februar 2005.. Wikipedia:Dagens artikel/12.. februar 2005.. Wykorzystanie w de.. Leif Eriksson.. Entdeckung Amerikas.. Benutzer Diskussion:Fingalo/Archiv/2008.. Wissenschaft als Opfer von Betrug und Fälschung.. Wykorzystanie w en.. Vinland map.. Portal:Norway/Selected picture.. Portal:Atlas/Selected picture.. Wikipedia:Featured pictures thumbs 09.. Wikipedia:Featured picture candidates/October-2007.. Wikipedia:Featured picture candidates/Vinland Map.. Wikipedia:Wikipedia Signpost/2007-10-22/Features and admins.. Portal:Atlas/Selected picture/28.. User talk:Jeff Dahl/Archive 1.. Portal:Geography/Featured picture/2008, week 1.. Wikipedia:Picture of the day/February 2008.. Template:POTD/2008-02-26.. Template:POTD protected/2008-02-26.. Portal:Norway/Selected picture/21.. User talk:Jeff Dahl/Archive 3.. Wikipedia:Featured pictures/Diagrams, drawings, and maps/Maps.. Wikipedia:WikiProject Arctic.. Portal:Arctic/Selected picture.. Portal:Arctic/Selected picture/6.. Wikipedia:Wikipedia Signpost/2007-10-22/SPV.. Portal:Geography/Featured picture archive/2008.. Exploration of North America.. Talk:Norton Internet Security/Archive 1.. wikisource.. Wikisource:Scriptorium/Archives/2008-01.. Wykorzystanie w eo.. Vinlando.. Pokaż.. listę globalnego wykorzystania.. tego pliku.. Niniejszy plik zawiera dodatkowe informacje, prawdopodobnie dodane przez aparat cyfrowy lub skaner użyte do wygenerowania tego pliku.. Jeśli plik był modyfikowany, dane mogą być częściowo niezgodne z parametrami zmodyfikowanego pliku.. Orientacja obrazu.. normalna.. Rozdzielczość w poziomie.. 300 punktów na cal.. Rozdzielczość w pionie.. Użyte oprogramowanie.. Adobe Photoshop 7.. 0.. Data i czas modyfikacji pliku.. 15:14, 29 lip 2002.. Przestrzeń kolorów.. Nie skalibrowano.. org/wiki/Plik:Vinland_Map_HiRes.. Zobacz w Wikimedia Commons.. Dodaj lokalny opis.. Utwórz kod źródłowy lokalnego opisu..

    Original link path: /wiki/Plik:Vinland_Map_HiRes.jpg
    Open archive

  • Title: Mapa Winlandii – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: średniowieczna.. mapa świata ukazująca obszary, które w X i XI wieku odkryli.. wikingowie.. Zaznaczono na niej zarys Europy, północnej Afryki, Azji, Grenlandii oraz położonego od niej na południowy-zachód lądu zwanego.. Winlandią.. Od momentu jej ujawnienia w 1965 roku trwają ciągłe spory o to, czy jest ona autentyczna.. Część historyków i specjalistów od średniowiecznych dokumentów uważa, że jest ona fałszerstwem, ponieważ chemiczne analizy wykazały w atramencie obecność XX-wiecznego sztucznego pigmentu.. Z kolei według.. duńskich.. uczonych pochodzi on najpewniej z piasku używanego do suszenia.. tuszu.. i pojawia się także na innych średniowiecznych mapach.. Badacz Lars Lonnoroth sądzi, że jest to XV-wieczny oryginał, do którego setki lat później ktoś po prostu mógł dodać lądy odkryte przez wikingów.. Naukowe kontrowersje.. Analizy mapy.. Datowanie pergaminu.. John Paul Floyd.. Czerwony ślad znajdujący się w manuskrypcie.. Speculum.. to jedyna pozostałość po znaku właściciela.. Mapa po raz pierwszy pojawiła się w 1957 roku (trzy lata przed odkryciem nordyckiej osady.. L'Anse aux Meadows.. ) i znajdowała się niedużej księdze zawierającej krótki średniowieczny tekst zwany.. Hystoria Tartarorum.. Kupił ją.. Paul Mellon.. od pewnego.. szwajcarskiego.. handlarza i w imieniu hiszpańsko-włoskiego kupca Enzo Ferrajoli de Ry bezskutecznie chciał sprzedać.. British Museum.. Krótko potem Ferrajoli sprzedał ją za 3500 dolarów amerykańskiemu handlarzowi Laurence’owi C.. Wittenowi II, który z kolei zaoferował ją uczelni.. Yale.. Początkowo mapa wzbudziła nieco podejrzeń, ponieważ dziury w księdze nie pokrywały się z tymi na mapie.. Jednakże wiosną 1958 roku bibliotekarz z Yale i przyjaciel Wittena, Thomas Marston nabył od.. londyńskiego.. sprzedawcy książek Irvinga Davisa, zniszczoną średniowieczną księgę.. Speculum historiale.. , która była drugim tomem.. Okazało się, że dziury w niej pasują do tych z mapy, a ona sama, jak i obie księgi zostały napisane przez tą samą osobę.. Ponadto wszystkie ślady wskazujące na posiadacza, z wyjątkiem małej różowej pieczęci w.. , zostały usunięte prawdopodobnie ze względów podatkowych.. Wiele lat później historyk Kirsten Seaver zauważyła, że stemple na przypadkowych stronach obu ksiąg, wskazują raczej na ich instytucjonalny niż prywatny charakter.. Ponieważ Witten chcąc sprzedać mapę uniwersytetowi Yale nie potrafił podać ceny oraz nie chciał ujawnić jej pochodzenia, uczelnia skontaktowała się z Paulem Mellonem.. Zgodził się on wykupić mapę (za ok.. 300 000 dolarów) i przekazać Yale jeśli okaże się autentyczna.. Zdając sobie sprawę z jej znaczenia nalegał również, by wstrzymać się z jej ujawnieniem do czasu, aż zostanie napisana naukowa książka na ten temat.. Do jej opracowania wybrano trzech ekspertów, którym pomocy udzielał również Witten.. Pod koniec 1964 roku książka.. The Vinland Map and the Tartar Relation.. została ukończona, więc Mellon przekazał mapę uczelni Yale.. Sama książka pojawiła się na rynku w 1965 roku, dzień przed świętem.. Kolumba.. Po jej publikacji wielu badaczy miało wątpliwości co do autentyczności mapy, więc rok później w.. Smithsonian Institution.. zorganizowano specjalną konferencję na ten temat, ale protokół z niej nie został opublikowany jeszcze przez pięć lat.. Grenlandia z Mapy Winlandii (kolor zielony) nałożona na mapę z początku XX wieku.. Na konferencji w Smithsonian Institution obecny był również Witten, który udzielił wielu rzetelnych i pomocnych odpowiedzi, wskazując, że mapa jest bardzo podobna do tej którą ok.. 1430 roku wykonał włoski marynarz.. Andrea Bianco.. Historycy zwrócili również uwagę na jej nietypowy owalny kształt, gdyż w średniowieczu mapy miały zwykle kształt koła.. Najbardziej zadziwiające było jednak to, że mapa przedstawia dość dokładny kształt.. Grenlandii.. i jej położenie, podczas gdy.. Norwegia.. (której Grenlandia była kolonią) jest rażąco niedokładna.. Choć jej opis jest prawdziwy to pojawiły się wątpliwości, by ktoś zdołał ją opłynąć wcześniej niż w.. XX wieku.. Z kolei doktor Raleigh Ashlin Skelton, zastanawiał się czy obszary zaznaczone na dalekim wschodzie przedstawiają wyspy.. japońskie.. Honsiu.. Hokkaido.. ) oraz.. Sachalin.. , który był pomijany nawet na orientalnych mapach z XV wieku.. W dodatku tekst na mapie używa  ...   Potwierdzili również, że atrament zawiera śladowe ilości żelaza, a czarne linie rysowane były na żółtych, które stanowiły szkic mapy.. Na początku lat 80.. zespół naukowców kierowany przez dr Thomasa Cahilla z.. Uniwersytetu Kalifornijskiego.. rozpoczął nowe badania mapy.. Dzięki emisji promieniowania X wzbudzanej protonami odkryto, że atrament zawiera zbyt małe ilości tytanu, żeby analizy McCrone’a mogły go wykryć.. Uznano jednakże, że podczas pomiarów był on znaczniej bardziej skoncentrowany niż na pergaminie, a to pozwoliło go wychwycić.. Podobnie jak.. żelazo.. cynk.. , których nagromadzenie także odkryto w badanych próbkach.. W lipcu 2002 r.. brytyjscy badacze Katherine Brown i Robin Clark używając.. spektroskopii Ramana.. potwierdzili w atramencie obecność znaczących ilości dwutlenku tytanu oraz ślady czarnego pigmentu, który zasadniczo pokrywa się z typową węglową sadzą.. W 1995 roku fizyk Douglass Donahue oraz chemicy Jacqueline Olin i Garman Harbottle przeprowadzili badania radiowęglowe pergaminu mapy i stwierdzili, że powstał on między 1423 a 1445 rokiem.. Jednakże początkowe wyniki były mylące, ponieważ nieznana substancja, którą na całej mapie odkryli badacze z British Museum, a która przez lata była ignorowana, okazała się zawierać minimalne ślady radioaktywnego opadu.. Znalazł się on na pergaminie w latach 50.. XX wieku, gdy przeprowadzano.. testy nuklearne.. W czerwcu 2013 r.. brytyjskiej.. prasie pojawiły się doniesienia, że szkocki badacz John Paul Floyd, zidentyfikował źródła.. i reprodukcji mapy Andrea Bianco, która posłużyła do stworzenia mapy Winlandii.. W wydanych przed 1957 rokiem hiszpańskich książkach odkrył szczegółowy opis XV-wiecznego manuskryptu, jasno wskazującego na.. Nie było w nich jednak żadnej wzmianki o mapie.. Porównał ją także z oryginalną mapą Bianco z 1436 roku oraz jej reprodukcją z 1782 i odkrył, że wiele szczegółów bardziej pasuje do jej kopii.. Na tej podstawie doszedł do wniosku, że mapa Winlandii jest fałszerstwem.. Ponieważ kontrowersje dotyczące autentyczności mapy towarzyszyły jej praktycznie od samego początku, Uniwersytet Yale, który jest jej właścicielem postanowił nie komentować sprawy, poza stwierdzeniem, że z wielkim zainteresowaniem obserwuje debaty na ten temat.. Wojciech Pastuszka:.. Mapa Winlandii: nie ma śladów fałszerstwa.. archeowiesci.. pl, 2009-07-27.. [dostęp 2014-01-01].. Mapa Winlandii jest autentyczna.. kopalniawiedzy.. Mapa Winlandu, Fałszerstwo czy prawda?.. historycy.. Kirsten A.. Seaver:.. Maps, Myths and Men.. Stanford: Stanford University Press, 2004.. ISBN 0-8047-4963-9.. Raleigh A.. Skelton:.. New Haven.. : Yale University Press, 1995.. ISBN 0-300-06520-5.. Wilcomb E.. Washburn:.. Proceedings of the Vinland Map Conference.. Chicago.. : University of Chicago Press, 1971.. D.. Baynes-Cope:.. The Scientific Examination of the Vinland Map at the Research Laboratory of the British Museu.. Geographical Journal, 1974, s.. 208-211.. Walter McCrone, Lucy McCrone:.. The Vinland Map Ink.. 212-214.. Katherine L.. Brown, Robin J.. Clark:.. Analysis of Pigmentary Materials on the Vinland Map and Tartar Relation by Raman Microprobe Spectroscopy.. Analytical Chemistry.. Donahue, J.. S.. Olin, G.. Harbottle:.. Determination of the Radiocarbon Age of Parchment of the Vinland Map.. 2002, s.. 45-52.. Becky Evans:.. Amateur historian proves '15th century map' that showed Vikings discovered America before Columbus is a FAKE.. Daily Mail, 2013-06-02.. Vinland Map Flap Redux, Yale Alumni Magazine, October 2002.. Zdjęcia Mapy Winlandii.. Historyczne mapy i globusy.. Starożytność.. Papirus Turyński.. Babilońska mapa świata.. Mapa z Gasur.. Mapa Ptolemeusza.. Mozaika Nilu z Palestriny.. Tabula Peutingeriana.. Mapa z Madaby.. Kosmas Indikopleustes.. Itinerarium Antonina.. Ges Periodos.. Mappa mundi.. portolany.. Mapa O-T.. Księga Rogera.. Mapa z Hereford.. Mapa z Ebstorf.. Atlas Kataloński.. Kangnido.. Mapa Albertina de Virga.. Fra Mauro •.. Mapa Mao Kuna.. Kunyu Wanguo Quantu.. Doba wielkich odkryć.. Cantino planisphere.. Mapa Waldseemüllera.. Mapa Piri Reisa.. Mapa Zeno.. Nowożytność.. Carta Marina.. Leo Belgicus.. Descriptio Maris Pacifici.. Theatrum Orbis Terrarum.. Civitates orbis terrarum.. Atlas Maior.. Mapa Helwiga.. Wielka Mapa Księstwa Pomorskiego.. Mapy Reymanna.. Topograficzna Karta Królestwa Polskiego.. Globusy.. Erdapfel.. Globus Jagielloński.. Globus Gottorfa.. Globus Blaeu'a.. php?title=Mapa_Winlandii oldid=39337983.. Mapy historyczne.. Yale University.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 08:14, 27 kwi 2014..

    Original link path: /wiki/Mapa_Winlandii
    Open archive

  • Title: Wikingowie – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Wikingowie.. Ten artykuł dotyczy wojowników skandynawskich.. Wikingowie (ujednoznacznienie).. Festiwal wikingów Magnus Barelegs.. Zrekonstruowany ".. długi dom.. " z epoki wikingów.. Mapa ekspansji wikingów (1).. Mapa ekspansji wikingów (2).. Miecze używane przez wikingów.. Model drakkaru (łodzi wikingów).. „Morąg” replika „Skudelev V”.. skandynawscy.. wojownicy , którzy od VIII wieku podejmowali dalekie wyprawy o charakterze kupieckim, rabunkowym lub osadniczym.. W przypadku wypraw łupieżczo-handlowych mówi się o.. wikindze zachodniej.. wikindze wschodniej.. Organizatorami wypraw do krajów.. Europy Zachodniej.. byli.. Normanowie.. duńscy.. norwescy.. (czyli właśnie.. ), a także mieszkańcy dzisiejszej.. Szwecji.. południowej (prowincje.. Bohuslän.. Halland.. Uppland.. Skania.. Blekinge.. Normanowie szwedzcy, głównie.. Swionowie.. Goci.. , organizowali wyprawy do krajów położonych na wschód i południe od ich ojczyzny, docierając do.. Bułgarii Kamskiej.. Rusi Kijowskiej.. Bizancjum.. , a nawet.. Kalifatu Bagdadzkiego.. Wikingowie dotarli też do Ameryki Północnej na długo przed Kolumbem.. Dopłynęli do półwyspu.. Labrador.. (wschodnie wybrzeże Kanady).. Etymologia.. Inne nazwy.. Ramy chronologiczne „burzy normańskiej” (epoki wikingów).. Napady i wojny.. Handel.. Przyczyny ekspansji.. Łodzie.. Wygląd Wikingów.. Kobiety w wikińskiej społeczności.. Wikingowie na terenach Polski.. Słowo.. wiking.. pochodzi od nazwy orężnych wypraw morskich: „viking”.. Słowo to początkowo łączono ze.. staronordyjskim.. vik.. (zatoka) lub.. starogermańskim.. (osada portowa).. Później zauważono jednak, że słowo to pojawiło się jeszcze w VIII wieku (przed okresem napaści wikingów na wybrzeża Anglii, Irlandii i Francji) w postaci staroangielskiego „wicingsceada” i starofrancuskiego „witsing”.. Od tamtej pory zaczęto łączyć nazwę wiking z tym właśnie obszarem językowym, wskazując na staroangielski „wic” oznaczający obóz handlowy.. Pierwszy raz tego określenia użyto na długo przed epoką wikingów, wobec osadników.. saskich.. (saksońskich).. Staronordycki rzeczownik żeński.. viking.. oznacza wyprawę zamorską.. Pojawiał się w inskrypcjach.. runicznych.. epoki wikingów i późniejszych pismach średniowiecznych (np.. w ustalonym wyrażeniu.. fara í víking.. "wyruszyć na ekspedycję").. W tekstach późniejszych, jak.. Sagi islandzkie.. , stwierdzenie "wyruszyć na.. " oznacza udział w wyprawie łupieżczej lub piractwie.. Wywiedziony od tego staronordycki rzeczownik męski.. víkingr.. , odnoszący się do żeglarzy bądź wojowników biorących udział w wyprawach zamorskich, pojawia się w.. poezji skaldów.. oraz na.. kamieniach runicznych.. , znajdowanych w Skandynawii.. Przed zakończeniem epoki wikingów nie niosło negatywnych konotacji.. Niezależnie od etymologii było używane jako określenie aktywności i związanych z nią osób, bez uwzględnienia przynależności etnicznej czy kulturowej.. Wikingowie byli znani jako.. Ascomanni.. , "ludzie popiołu" wśród Niemców.. Lochlannach.. ("ludzie wody") wśród Celtów oraz.. Dene.. ("Duńczycy") wśród Anglosasów.. Słowianie.. Arabowie.. Grecy bizantyjscy.. nazywali ich.. Rusami.. lub Rhosami (.. Ῥῶς), co prawdopodobnie wywodzi się od trzonu.. rōþs–.. , związanego z wiosłowaniem, lub.. Roslagen.. , środkowo-wschodnim rejonem Szwecji, skąd pochodziła większość wikingów odwiedzających ziemie Słowian.. Słowianie i Grecy nazywali ich także.. Waregami.. (ze staronordyckiego.. Væringjar.. "zaprzysiężeni ludzie" lub prasłowiańskiego trzonu.. *war.. – "zysk").. Konwencjonalna.. 800 – ok.. 1050 (pokrywa się ze stopniem chrystianizacji państw skandynawskich).. Symboliczna.. 793 – złupienie klasztoru angielskiego na wyspie.. Lindisfarne.. 1066 – w.. bitwie pod Stamford Bridge.. zginął z ręki Anglosasów król Norwegii.. Harald III Hardraada.. (tj.. Srogi, Nieobliczalny), zwany „ostatnim wikingiem”.. Pierwszy odnotowany napad wikingów miał miejsce w roku 793 na wybrzeżach.. Anglii.. Początkowo ich wyprawy nie wychodziły poza obręb.. Morza Północnego.. i wysp szkockich –.. Orkadów.. Szetlandów.. Hebrydów.. Około roku 800 po raz pierwszy wylądowali na.. Wyspach Owczych.. , które szybko zostały przez nich skolonizowane.. W roku 874 dotarli również do.. Islandii.. Kolejny wiek przyniósł odkrycie.. (ok.. 982) i.. Ameryki.. (półwysep.. Nowa Fundlandia.. - ok.. 1000.. ), gdzie również założyli swoje osady.. Jednak walki z tubylcami i kłótnie wewnętrzne rychło spowodowały porzucenie osad w.. Nowym Świecie.. Z biegiem lat bandy wikingów rozrosły się do pokaźnych flotylli i zwiększył się ich zasięg.. Niektóre grupy, opływając.. Półwysep Iberyjski.. , dostawały się na.. Morze Śródziemne.. i grabiły wybrzeża południowej.. Galii.. Italię.. Inne grupy, wyprawiając się na wschód, penetrowały szlaki i tereny wzdłuż rzek.. Dźwiny.. Wołchow.. Dniepru.. , aż do.. Morza Czarnego.. , gdzie łupiły przybrzeżne miasta Cesarstwa Bizantyńskiego.. Wołgą.. przepływali aż na.. Morze Kaspijskie.. Wikingowie bogacili się jednak nie tylko łupieniem, ale również handlem.. Prowadzili intratny handel z Arabami, którym za srebro z.. Taszkentu.. Afganistanu.. dostarczali futra, ozdoby z.. metali szlachetnych.. i niewolników z terenów nadbałtyckich.. Po fazie najazdów rabunkowych Normanowie zaczęli się osiedlać na zdobytych terenach, zwłaszcza na wyspach: Orkadach, Szetlandach, Islandii, a także w.. Irlandii.. Brytanii.. półwyspie Cotentin.. we.. Francji.. północnej, gdzie założyli.. księstwo Normandii.. Zamieszkali w nim wikingowie zaczęli używać.. języka francuskiego.. , a w 919 roku przyjęli.. chrześcijaństwo.. Państwo wikingów w.. Normandii.. istniało przez ponad 300 lat, stając się w końcu księstwem lennym króla Francji.. Dotarli także w głąb dzisiejszej.. Rosji.. Ukrainy.. Kijów.. znany jako Kanugård był ich faktorią handlową) oraz do Wielkiej Brytanii i  ...   Ubiór bogatych Wikingów nie różnił się wiele od tych biedniejszych.. O pozycji spolecznej świadczyła biżuteria oraz ozdoby np.. bogato zdobione brosze do spinania arówno kobiety jak i mężczyźni nosili zimą ciepłe rękawice oraz wełniane czapki.. Replika kobiecego wikińskiego noża.. Kobiety cieszyły sie dużą swobodą.. Miały silny charakter i własne zdanie.. Kiedy mężczyźni wyruszali na wyprawy, kobiety przejmowały ich obowiązki co niekiedy wiązało się z walka z bronia w ręku.. Czasami towarzyszyły mężom podczas ekspansji nowych terenów.. Dzięki temu Wikingowie mogli ,,zapuścić korzenie" na nowych terenach.. W okresie międzywojennym w historiografii niemieckiej pojawiła się hipoteza, jakoby.. Mieszko I.. nosił imię.. Dagone.. wywodzące się od skandynawskiego.. Dagr.. Tym samym miał on być wikingiem, który przejął władzę w państwie Polan.. Hipoteza ta nawiązywała do faktu utworzenia kilku państw we wczesnośredniowiecznej Europie, w tym.. , przez.. Normanów.. (Waregów).. , jak też teorii normandzkiej.. Karola Szajnochy.. z 1858 roku.. Hipoteza powstała w Niemczech w latach 30.. XX wieku nie miała jednak wystarczających podstaw i.. rychło upadła śmiercią naturalną razem z ustrojem, który ją wyhodował.. W 1937 roku tezę o normańskich wpływach na ziemiach zachodniosłowiańskich zakwestionował H.. Arban (,,Schweden und das KarolingischeReich”) i wkrótce poparł go B.. Ehrlich.. Tacy naukowcy jak L.. Koczy, Z.. Wojciechowski, V.. Chaloupecký, J.. Widajewicz, K.. Tymieniecki także podjęli polemikę z hipotezą normańską wykazując brak adekwatnych źródeł i opowiedzieli się za koncepcją o skandynawskim podmiocie wymiany handlowej, popartą materiałem źródłowym.. Archeolog dr Leszek Gardeła z Research Fellow w Centrum Średniowiecza i Kultury w Reykholt na Islandii twierdzi, że Wikingowie z pewnością pojawiali się na polskich ziemiach, ale ich największa aktywność skupiała się na obszarach Pomorza i obecność ta miała charakter handlowy (np.. Twierdzi też, że trudno o jednoznaczne dowody silnej obecności Skandynawów na terenie obecnej Polski.. Nie skłaniają go do tego źródła pisane lub archeologiczne, w których czytelny byłby jakiś konflikt czy zdecydowany wpływ z Północy.. Ostrożna ocena wszystkich przesłanek wskazuje, że Skandynawowie nie mieli większego wpływu na ukształtowanie się polskiej państwowości.. W materiale archeologicznym brak śladów konfliktu z obcą siłą – z najeźdźcą.. Oprócz Pomorza Zachodniego, w kilku miejscach w Wielkopolsce (.. ) także znaleziono groby wojowników skandynawskich, których uważa się za członków drużyny Mieszka I lub Bolesława Chrobrego wynajętych do wsparcia działań militarnych tych władców.. W miejscowości.. Bodzia.. znaleziono z kolei cztery groby Wikingów z drużyny.. Świętopełka.. , którzy, jak to wynika ze detali rzemieślniczych, przybyli do Polski z okolic Kijowa (prawdopodobnie byli wygnańcami).. Informacje.. siostrzanych projektach.. Ilustracje i media.. Cytaty.. Wikicytatach.. Definicje słownikowe.. Wikisłowniku.. Muzeum Łodzi Wikingów w Oslo.. Muzeum Łodzi Wikingów w Roskilde.. Mitologia nordycka.. chąśnicy.. Walter W.. Skeat:.. The Syntax of Old Norse By Jan Terje Faarlund.. 1892, s.. 479.. ISBN 0-19-927110-0.. Desmond Collins, Background to Archaeology: Britain in Its European Setting, s.. 97, Cambridge University Press, 1973.. Adam z Bremy.. 29.. The Norse discovery of America.. [dostęp 2011].. Kamil Janicki,.. Stany Zjednoczone.. Islandii?.. , "Ciekawostki historyczne", 8 października 2011.. http://odkrywcy.. pl/gid,14939667,title,Mity-o-wygladzie-wikingow,galeriazdjecie.. Dawne cywilizacje.. ISBN 978-83-612-8082-8.. Hermann Kinder, Werner Hilgemann:.. The Anchor Atlas of World History.. Volume I.. New York: 1974, s.. 130.. Karol Szajnocha:.. Lechicki początek Polski: szkic historyczny.. 2009, seria: Dzieła, t.. Labuda,.. s.. 40.. http://archeowiesci.. pl/2014/01/31/wikingowie-w-polsce-prawda-czy-mit/.. https://www.. academia.. edu/4300467/Wczesnosredniowieczne_znaleziska_w_typie_skandynawskim_z_terenu_Polski.. Tę sekcję należy dopracować:.. zbyteczna; żadna z pozycji nie była wykorzystana w treści artykułu.. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w.. dyskusji tej sekcji.. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tej sekcji.. Tony Allan:.. Wikingowie: życie, legendy i sztuka.. Warszawa: Wydawnictwo G+J RBA, 2003.. ISBN 83-89019-30-2.. Władysław Duczko:.. Ruś Wikingów : historia obecności Skandynawów we wczesnośredniowiecznej Europie Wschodniej.. Warszawa: Wydawnictwo TRIO, 2006.. ISBN 978-83-7436-098-2.. Peter Godfrey Wilson:.. Warszawa:.. Państwowy Instytut Wydawniczy.. , 1975.. Gwyn Jones:.. The Vikings.. London: The Folio Society, 1998.. Lech Leciejewicz:.. Wrocław: Zakład Narodowy im.. Ossolińskich, 1979.. ISBN 83-04-00200-0.. Andrzej Michałek:.. Wyprawy krzyżowe: Normanowie.. Warszawa: Bellona, 2004.. ISBN 83-11-09479-9.. Else Roesdahl:.. Historia Wikingów: narody i cywilizacje.. Gdańsk: Wyd.. Marabut, 2001.. ISBN 83-87135-09-7.. Wolfgang Tarnowski:.. Piraci: rozboje morskie.. Wrocław: Wydawnictwo Atlas, 1991.. ISBN 83-900260-5-8.. Artykuł o emporiach wikińskich.. Tzw.. „kamienie słoneczne” w nawigacji morskiej Wikingów -współczesne badania naukowe- link do artykułu w Kopalni Wiedzy.. Najazdy wikingów na Europę w średniowieczu – taktyka walki i uzbrojenie.. php?title=Wikingowie oldid=40404184.. Germanie.. Historia Norwegii.. Waregowie.. Historia Danii.. Artykuły wymagające dopracowania.. Ænglisc.. Bân-lâm-gú.. Чӑвашла.. Fiji Hindi.. Føroyskt.. Furlan.. Gaelg.. Ilokano.. Ирон.. Къарачай-малкъар.. Kiswahili.. Ligure.. Māori.. मर ठ.. მარგალური.. ماز رونی.. Mirandés.. Монгол.. न प ल भ ष.. Русиньскый.. کوردی.. Türkmençe.. Vahcuengh.. Vepsän kel’.. West-Vlams.. 粵語.. Žemaitėška.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 18:38, 12 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Wikingowie
    Open archive

  • Title: Plik:Gros Morne NP westernbrookpond2.jpg – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Plik:Gros Morne NP westernbrookpond2.. 800 x 600 pikseli.. 320 x 240 pikseli.. 640 x 480 pikseli.. 1024 x 768 pikseli.. 1280 x 960 pikseli.. (1600 × 1200 pikseli, rozmiar pliku: 1,05 MB, typ MIME: image/jpeg).. Gros Morne NP westernbrookpond2.. Gros-Morne-Nationalpark.. Western Brook Pond.. Gros Morne National Park.. Parque nacional Gros Morne.. Français:.. Parc national du Gros-Morne.. Étang Western Brook.. Parque Nacional Gros Morne.. 12 sierpnia 2005.. Praca własna.. Aconcagua.. Ponowne użycie tego pliku.. GFDL, Cc-by-sa-3.. Pozycja fotografa.. 49° 46′ 48,96″ N, 57° 51′ 32,34″ W.. To i inne zdjęcia na:.. OpenStreetMap.. -.. Google Mapy.. Google Earth.. 780266; -57.. 858982.. This photo was taken by.. If you use one of my photos, an.. email.. (account needed).. or a.. message.. would be greatly appreciated.. In print media please add my name, which you get by mailing me.. A specimen copy would be welcome.. Other licensing terms can get discussed, too.. Grafika wysokiej jakości.. Ta grafika została oceniona wg.. kryteriów dla grafik wysokiej jakości.. i jest uważana za.. grafikę wysokiej jakości.. беларуская.. беларуская (тарашкевіца).. български.. català.. čeština.. español.. eesti.. suomi.. français.. galego.. hrvatski.. magyar.. italiano.. lietuvių.. македонски.. polski.. português.. português do Brasil.. română.. русский.. slovenčina.. slovenščina.. српски / srpski.. svenska.. українська.. vèneto.. Ja, właściciel praw autorskich do tego dzieła, udostępniam je na poniższych licencjach.. Udziela się zgody na kopiowanie, rozpowszechnianie oraz modyfikowanie tego dokumentu zgodnie z warunkami.. GNU Licencji Wolnej Dokumentacji.. , w wersji 1.. 2 lub nowszej opublikowanej przez.. Free Software Foundation..  ...   wybrać, którą licencję chcesz zastosować.. 10:09, 26 gru 2013.. 1600 × 1200.. (1,05 MB).. Lista parków narodowych w Kanadzie.. Obiekty z listy dziedzictwa UNESCO w Ameryce Północnej i Środkowej.. Park Narodowy Gros Morne.. Benutzer:Aconcagua/Vorlage:Bilder 1.. Long Range Mountains.. Benutzer:Aconcagua/Vorlage:Zufallsbild.. Portal:Kanada/Artikel und Bilder des Monats.. Portal:Kanada/Artikel und Bilder des Monats/Auswahl und Archiv.. Seven Wonders of Canada.. User:Sahmeditor/Cool images.. wikivoyage.. Newfoundland and Labrador.. Wykorzystanie w es.. Siete maravillas de Canadá.. Wykorzystanie w fr.. Terre-Neuve.. Béothuks.. Projet:Impression/Quality images/54.. Wykorzystanie w nl.. Long Range (bergketen).. Wykorzystanie w pt.. Wykorzystanie w ru.. Грос-Морн (национальный парк).. Wykorzystanie w sv.. Gros Morne nationalpark.. Producent aparatu.. Canon.. Model aparatu.. Canon DIGITAL IXUS II.. Czas ekspozycji.. 1/250 s (0,004).. Wartość przysłony.. f / 9.. Data i czas utworzenia oryginału.. 17:16, 12 sie 2005.. Długość ogniskowej obiektywu.. 9,1875 mm.. 180 punktów na cal.. Rozmieszczenie Y i C.. Wyśrodkowane.. Wersja standardu Exif.. Data i czas zeskanowania.. Znaczenie składowych.. Y.. Cb.. Cr.. nie istnieje.. Skompresowanych bitów na piksel.. Szybkość migawki.. 7,96875.. Przysłona obiektywu.. 6,34375.. Odchylenie ekspozycji.. Maksymalna wartość przysłony.. 3,625 APEX (f/3,51).. Tryb pomiaru.. próbkowanie.. Lampa błyskowa.. Bez błysku flesza, tryb automatyczny.. Obsługiwana wersja Flashpix.. 0100.. sRGB.. Rozdzielczość w poziomie płaszczyzny odwzorowania obiektywu.. 7692,3076923077.. Rozdzielczość w pionie płaszczyzny odwzorowania obiektywu.. Jednostka rozdzielczości płaszczyzny odwzorowania obiektywu.. cale.. Metoda pomiaru (rodzaj przetwornika).. jednoukładowy przetwornik obrazu kolorowego.. Typ źródła pliku.. Cyfrowy aparat fotograficzny.. Wstępnie przetworzony (poddany obróbce).. nie.. Tryb ekspozycji.. automatyczne ustalenie parametrów naświetlania.. Balans bieli.. automatyczny.. Współczynnik powiększenia cyfrowego.. Rodzaj uchwycenia sceny.. standardowy.. org/wiki/Plik:Gros_Morne_NP_westernbrookpond2..

    Original link path: /wiki/Plik:Gros_Morne_NP_westernbrookpond2.jpg
    Open archive

  • Title: Nowa Fundlandia – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Ten artykuł dotyczy wyspy.. inne znaczenia tego słowa.. Kontynent.. Ameryka Północna.. Kanada.. Prowincja.. Nowa Fundlandia i Labrador.. Akwen.. Ocean Atlantycki.. Powierzchnia.. 111 390 km².. (2006).. 479 105.. 4,62 os.. Położenie na mapie Nowej Fundlandii i Labradoru.. Położenie na mapie Kanady.. 49°N.. 56°W.. 49,000000.. -56,000000.. Mapa wyspy.. Newfoundland.. franc.. irl.. Talamh an Éisc.. Terra Nova.. ) – duża.. wyspa.. u wschodnich wybrzeży.. i jednocześnie.. najgęściej zaludniona.. część.. kanadyjskiej prowincji.. O wyspie tej potocznie mówi się, że "leży pośrodku Atlantyku", jednakże w rzeczywistości jest od niego oddalona o ok.. 1000 km (.. współrzędne geograficzne.. 49°00′N.. 56°00′W.. Wyspa Nowa Fundlandia pierwotnie nazwana została.. Wenecjanina.. w służbie brytyjskiej,.. Giovanniego Caboto.. (Johna Cabota), w.. 1497.. Prowincja, w skład której wchodzi wyspa, również nosiła nazwę "Nowa Fundlandia" aż do.. 2001.. , kiedy to zmieniono ją na "Nowa Fundlandia i Labrador" (nieco później zmieniono w ślad za tym.. kod pocztowy.. z NF na NL).. Nowa Fundlandia jest oddzielona od.. Półwyspu Labrador.. cieśniną Belle Isle.. , a od wyspy.. Cape Breton.. cieśniną Cabota.. Zamyka ujście.. rzeki Świętego Wawrzyńca.. , która tworzy.. Zatokę Świętego Wawrzyńca.. Nowa Fundlandia sąsiaduje z niewielką.. zbiorowością zamorską.. Saint-Pierre i Miquelon.. Wyspa ma powierzchnię 111 390 km², co daje jej 15.. miejsce na.. liście wysp świata według powierzchni.. i 4.. miejsce pod tym względem w.. Kanadzie.. Stolica wyspy,.. St.. John's.. , znajduje się na południowo-wschodnim krańcu wyspy.. Leżąca na południe od stolicy miejscowość.. Cape Spear.. to najdalej na wschód wysunięty punkt Ameryki Północnej.. Według danych.. spisu powszechnego.. wyspę zamieszkują 466 172 osoby.. Jednakże często do ludności Nowej Fundlandii dolicza się ludność okolicznych, mniejszych wysp, jak New World, Twillingate, Fogo i Bell Islands, jako "należące do Nowej Fundlandii, a nie Labradoru".. Łącznie z tymi wyspami liczba mieszkańców wynosiła w.. r.. 485 066 osób.. Na Nowej Fundlandii używany jest.. dialekt.. języka angielskiego.. , zwany "angielskim nowofundlandzkim", oraz dialekt.. , analogicznie zwany "francuskim nowofundlandzkim"; na tej samej zasadzie występuje "irlandzki nowofundlandzki".. Pierwsi mieszkańcy.. Odkrycie, kolonizacja i osadnictwo.. Odrębność wyspy.. Opinie o mieszkańcach.. Ciekawe miejsca.. Ważniejsze miejscowości.. Pierwszymi mieszkańcami wyspy byli prawdopodobnie przodkowie ludu.. Beothuk.. , zamieszkującego Nową Fundlandię w momencie jej odkrycia przez.. Europejczyków.. języku beothuk.. nazwa własna tego plemienia oznacza po prostu "ludzie".. Pochodzenie tego.. plemienia.. jest niejasne, prawdopodobnie jednak przypłynęli oni na wyspę z.. Labradoru.. Kultura ta wymarła, jej ślady istnieją jedynie w.. muzeach.. oraz zapisach historycznych i znaleziskach.. Shanawdithit.. , ostatnia kobieta znająca język beothuk, zmarła w St.. John's w.. 1829.. Wiadomo, że lud Beothuk zamieszkujący Nową Fundlandię i Labrador był opisywany przez.. Skrælingowie.. Pierwsze kontakty między Europejczykami a pierwotnymi mieszkańcami wyspy miały miejsce około.. 1006.. roku w.. , gdy.. podjęli próbę założenia na wybrzeżu wyspy stałej.. osady.. Według.. sag.. nordyckich, Skrælingowie okazali wielką dzikość i okrucieństwo, doprowadzając do wycofania się osadników z wyspy i zarzucenia planów osadniczych.. Gdy w.. roku przybyli następni Europejczycy z.. Johnem Cabotem.. , ustanowiono kontakty z tubylcami.. Ich ówczesna liczba jest sporna, różne szacunki podają od 1.. 000 do 5.. 000 osób.. Gdy europejskie osadnictwo nabrało charakteru stałego i zaczęło obejmować nowe rejony.. wybrzeża.. , dostępne dotychczas dla ludu Beothuk dla.. rybołówstwa.. , byli oni spychani w gorsze rejony, a ich liczebność stopniowo się zmniejszała.. Na początku.. XIX wieku.. pozostało ich już bardzo niewielu.. Większość została zabita przez kolonistów bądź też zmarła z.. głodu.. chorób.. Podjęte przez władze próby dialogu z pierwotną ludnością i ocalenia jej okazały się spóźnione.. Jednakże współcześnie wielu mieszkańców Nowej Fundlandii może wykazać się pochodzeniem indiańskim, głównie.. Mi'kmaq.. Mapa Nowej Fundlandii autorstwa.. Jamesa Cooka.. 1775.. Nowa Fundlandia jest jedynym miejscem w Ameryce Północnej, gdzie zostało potwierdzone osadnictwo wikingów.. Norweski.. badacz.. Helge Ingstad.. wraz z żoną –.. archeologiem.. Anne Stine Ingstad.. 1960.. odkryli ich dawną osadę –.. Stanowisko było przedmiotem długoletnich prac.. wykopaliskowych.. , osadę datowano na 500 lat przed wyprawą.. Krzysztofa Kolumba.. , uznano ją za najstarszy ślad obecności Europejczyków w Ameryce Północnej.. Umieszczona na.. Liście światowego dziedzictwa.. UNESCO.. jest uważana za część wymienianego w sagach.. Vinlandu.. , odkrytego przez.. Osada wikingów w.. Wikingowie przebywali tam relatywnie krótko, jedynie w okresie między.. 999.. 1001.. Po opuszczeniu przez nich wyspy, jej jedynymi mieszkańcami przez ponad 500 lat pozostała pierwotna ludność indiańska.. Stan ten utrzymał się do.. , kiedy to wyspę dla.. ponownie odkrył.. włoski.. nawigator.. John Cabot.. pływający na zlecenie korony angielskiej.. Za dokładne miejsce wylądowania Cabota na wyspie przyjęło się uważać Bonavistę, leżącą na jej wschodnim wybrzeżu, jednakże istnieją przekazy dotyczące innych lokacji.. Jedna z nich to.. Cape Bauld.. na cyplu Wielkiego Półwyspu Północnego.. Wynikałoby to z dokumentu sporządzonego przez handlarza z.. Bristolu.. , a przechowywanego w Hiszpańskim Archiwum Państwowym.. Miejsce lądowania jest tam opisane jako leżące 1800.. mil.. na zachód od Dursey Head w.. szerokość geograficzna.. 51° 34'N), co daje właśnie położenie Cape Bauld.. Taka interpretacja dopuszcza też lądowanie na niezbyt odległej od Cape Bauld wyspie.. Belle Isle.. Po Cabocie, następnymi Europejczykami na Nowej Fundlandii byli.. portugalscy.. hiszpańscy.. , francuscy i angielscy rybacy, chociaż istnieją przesłanki w dokumentach, że ci ostatni przypływali do wschodnich wybrzeży Nowej Fundlandii na połowy.. dorsza.. nawet przed przybyciem Cabota.. Później, w.. XVII w.. przybyli na wyspę rybacy irlandzcy, którzy nawali ją.. , co oznacza w języku gaelickim "kraina ryb" lub "rybie ziemie".. Nazwa ta jest śladem jaki pozostał w języku, dokumentującym duże znaczenie.. na tutejszych wodach.. 1583.. Sir.. Humphrey Gilbert.. oficjalnie ogłosił Nową Fundlandię.. kolonią.. angielską.. Znajdowało się wówczas w St.. John's trochę Anglików, Francuzów i Portugalczyków, nie było jednak stałego osadnictwa, a sam Gilbert zaginął na morzu podczas podróży powrotnej, co na pewien czas położyło kres planom osadniczym.. 5 lipca.. 1610.. John Guy.. wypłynął z 39 innymi kolonistami z.. w Anglii w rejs do.. Cuper's Cove.. na Nowej Fundlandii.. Ta i inne próby ustanowienia stałego osadnictwa na wyspie nie przyniosły spodziewanych zysków, jednakże część osadników zdecydowała się mimo wszystko pozostać, tworząc najwcześniejszą populację pochodzenia europejskiego na Nowej Fundlandii.. 1620.. rybacy pochodzenia brytyjskiego wyparli osadników innych.. nacji.. ze wschodnich wybrzeży Nowej Fundlandii, podczas gdy rybacy pochodzący z Francji dominowali na wybrzeżu południowym i Półwyspie Północnym.. 1622.. George Calvert.. założył na Nowej Fundlandii.. Kolonię Avalon..  ...   – według dzisiejszej definicji.. państwowości.. Na przykład,.. Dominium Nowej Fundlandii.. posiadało pewną formalnoprawną niezależność od Imperium Brytyjskiego, podobną do tej, jaką cieszyło się w tym samym czasie wiele państw uznawanych za niepodległe, jak chociażby Kanada lub.. Nowa Zelandia.. również będące.. Dominiami.. Formalnie, Nowa Fundlandia nie dokończyła jednak procesu uzyskania pełnego statusu Dominium, gdyż nie.. ratyfikowała.. Statutu Westminsterskiego.. Ten stan, de facto niepodległości, wraz z istnieniem na wyspie pewnej.. homogenicznej.. populacji, posiadającej pewne unikalne cechy kulturowe, a także posługującej się na co dzień odrębnym dialektem języka angielskiego, skłonił niektórych do głoszenia opinii o istnieniu "narodu" Nowofundlandczyków.. W większości przypadków nie występują związane z tym tendencje.. separatystyczne.. widoczne w indywidualnych preferencjach politycznych.. Jednakże wielu mieszkańców wyspy posiada silną identyfikację "nowofundlandzką" i podkreśla, że są "Nowofundlandczykami, a nie Kanadyjczykami", a mimo to nie mają zamiaru dążyć do zerwania związku państwowego z Kanadą.. Ta dychotomia pokazuje różnicę między pojęciami.. państwo.. naród.. Inny przejaw odrębności często przytaczany przez Nowofundlandczyków to istniejący przed przystąpieniem do Konfederacji.. hymn.. , będący obecnie hymnem prowincji: "Oda do Nowej Fundlandii".. Jest on grany w czasie zawodów sportowych dla drużyny klubu gospodarzy, podczas gdy dla drużyny przyjezdnej (z kontynentu) grany jest hymn kanadyjski "O, Canada".. Nowofundlandczycy mają opinię ludzi przyjaznych i otwartych, lecz ich otwartość bywa opacznie rozumiana.. Problemy stwarzają też różnice znaczeniowe wynikające z istnienia dialektu nowofundlandzkiego.. Nowofundlandczycy znani są również z ich etosu pracy.. Chętnie są zatrudniani także poza wyspą, w Kanadzie kontynentalnej, gdyż mają opinię ludzi potrafiących ciężko pracować oraz prowadzących ustabilizowany tryb życia.. Będąc jednym z pierwszych odkrytych miejsc Nowego Świata, Nowa Fundlandia posiada bogatą historię.. jest uważane za najstarsze miasto w anglojęzycznej części Ameryki Północnej.. Na Nowej Fundlandii mieszczą się dwa.. parki narodowe.. leży na zachodnim wybrzeżu wyspy i jest umieszczony na.. liście światowego dziedzictwa.. 1987.. roku, z powodu jego walorów krajobrazowych oraz charakteru geologicznego.. To największy z parków w atlantyckiej części Kanady, ma powierzchnię 1805 km².. Park Narodowy Terra Nova.. leżący po wschodniej stronie wyspy obejmuje ochroną skaliste brzegi.. zatoki Bonavista.. , ukazując historię tutejszego morza, skał i ludzi.. Na Nowej Fundlandii istnieje kilka.. szlaków turystycznych.. Szlak wschodniego wybrzeża zaczyna się na wschodnim krańcu.. półwyspu Avalon.. , w pobliżu miejscowości.. Fort Amherst.. , a kończy w oddalonej o 215 km miejscowości.. Cappahayden.. Szlak wiedzie wzdłuż wybrzeża, poprzez długie odcinki niezamieszkanych, skalistych brzegów, urozmaiconych rozrzuconymi tu i ówdzie wioskami rybackimi.. , miasteczku liczącym ok.. 8000 mieszkańców, od początku.. lat 40.. do roku.. 1966.. istniała baza amerykańskiej.. marynarki.. lotnictwa.. Leżała ok.. 20 km od miasta, będąc z nim połączona linią kolejową, wiodącą do leżącej na miejscu dawnej bazy miejscowości.. Stephenville Crossing.. Corner Brook.. Na zachodnim wybrzeżu, w.. Bay of Islands.. Zatoce Wysp.. ), leży miejscowość.. , w której znajduje się największa na wyspie.. drukarnia.. Sandy Point.. (leżące w zatoce Saint George's) oraz miasto.. Saint George's.. były pierwszymi większymi osiedlami na zachodnim wybrzeżu Nowej Fundlandii.. Jednakże ich ostatni mieszkaniec, Alphonsus Swyers, został zmuszony do opuszczenia tego miejsca w.. 1973.. Park Prowincjonalny Barachois Pond.. jest obszarem chronionej przyrody ze względu na walory tamtejszych lasów.. Marble Mountain.. to główna na wyspie atrakcja dla.. narciarzy.. marcu.. corocznie odbywa się otwarcie sezonu.. polowań.. foki grenlandzkie.. Nowa Fundlandia znana jest także z.. uniwersytetu.. Memorial University of Newfoundland.. , z siedzibą w.. Dane ze.. spisu.. roku:.. (99 182).. Mount Pearl.. (24 964).. (20 103).. Conception Bay South.. (19 772).. Grand Falls-Windsor.. (13 340).. (9 651).. Paradise.. (9 598).. (7 109).. Marystown.. (5,908).. Portugal Cove-Saint Philip's.. (5 866).. Torbay.. (5 474).. Bay Roberts.. (5 237).. Clarenville.. (5 104).. Deer Lake.. (4 769).. Carbonear.. (4 759).. Channel-Port aux Basques.. (4 637).. Placentia.. (4 426).. Bonavista.. (4 021).. Bishop's Falls.. (3 688).. Zobacz.. opracowanie.. Seana Cunninghama o pierwszych latach Anglików w Ameryce, s.. 4-14 (en).. Jeff A.. Webb:.. Collapse of Responsible Government, 1929-1934.. [dostęp 2012-09-07].. Informacja turystyczna o wyspie.. [dostęp 19 stycznia 2010].. Strona władz prowincji.. Park narodowy Terra Nova.. Zdjęcia z wyspy.. Strona ze zdjęciami z Nowej Fundlandii.. Dawne kolonie, protektoraty i.. terytoria zależne Wielkiej Brytanii.. Europa.. Wolne Państwo Irlandzkie.. Akrotiri.. Dhekelia.. Cypr.. Gibraltar.. Guernsey.. Jersey.. Wyspa Man.. Helgoland.. Zjednoczone Kraje Wysp Jońskich.. Malta.. Minorka.. Afryka.. Basuto.. Beczuana.. Brytyjska Afryka Zachodnia.. Gambia.. Sierra Leone.. Złote Wybrzeże.. Togo Brytyjskie.. Nigeria.. Południowa Nigeria.. Północna Nigeria.. Kamerun Brytyjski.. Protektorat Zatoki Ambas.. Brytyjska Afryka Wschodnia.. Kenia.. Uganda.. Tanganika.. Zanzibar.. Somali Brytyjskie.. Libia.. Egipt.. Sudan Anglo-Egipski.. Brytyjska Afryka Centralna.. Niasa.. Rodezja.. Rodezja Południowa.. Rodezja Północna.. Kolonia Przylądkowa.. Kolonia Rzeki Oranje.. Natal.. Transwal.. Związek Południowej Afryki.. Suazi.. Walvis Bay.. Afryka Południowo-Zachodnia.. Zululand.. Trzynaście kolonii.. New Hampshire.. Massachusetts Bay.. Rhode Island i Plantacje Providence.. Connecticut.. New Jersey.. Pensylwania.. Delaware.. Maryland.. Wirginia.. Karolina Północna.. Karolina Południowa.. Georgia.. Prowincja Kanada.. Quebec.. Dolna Kanada.. Górna Kanada.. Nowa Szkocja.. Nowy Brunszwik.. Wyspa Księcia Edwarda.. Kolonia Nowej Fundlandii.. Terytorium Północno-Zachodnie.. Ziemia Ruperta.. Kolumbia Brytyjska.. Terytorium Stikine.. Vancouver.. Ameryka Łacińska i Karaiby.. Antigua i Barbuda.. Bahamy.. Barbados.. Honduras Brytyjski.. Brytyjskie Wyspy Dziewicze.. Kajmany.. Dominika.. Grenada.. Jamajka.. Brytyjskie Wyspy Podwietrzne.. Brytyjskie Wyspy Zawietrzne.. Montserrat.. Wybrzeże Moskitów.. Saint Christopher-Nevis-Anguilla.. Saint Lucia.. Saint Vincent i Grenadyny.. Trynidad i Tobago.. Turks i Caicos.. Federacja Indii Zachodnich.. Gujana Brytyjska.. Antarktyda i Ocean Atlantycki.. Brytyjskie Terytorium Antarktyczne.. Bermudy.. Falklandy.. Wyspa Świętej Heleny, Wyspa Wniebowstąpienia i Tristan da Cunha.. Wyspa Świętej Heleny.. Wyspa Wniebowstąpienia.. Tristan da Cunha.. Georgia Południowa i Sandwich Południowy.. Azja.. Aden.. Protektorat Adeński.. Oman Traktatowy.. Oman.. Katar.. Bahrajn.. Palestyna.. Irak.. Kuwejt.. Afganistan.. Indie Brytyjskie.. Hongkong.. Straits Settlements.. Malaje.. Borneo Północne.. Sarawak.. Brunei.. Singapur.. Weihai.. Ocean Indyjski.. Andamany.. Nikobary.. Wyspy Ashmore i Cartiera.. Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego.. Cejlon.. Wyspa Bożego Narodzenia.. Wyspy Kokosowe.. Wyspy Heard i McDonalda.. Malediwy.. Mauritius.. Seszele.. Australia i Oceania.. Australia.. Nowa Południowa Walia.. Australia Południowa.. Queensland.. Wiktoria.. Kolonia Rzeki Swan.. Australia Zachodnia.. Ziemia van Diemena.. Tasmania.. Oceania.. Nowa Gwinea Brytyjska.. Brytyjskie Terytoria Zachodniego Pacyfiku.. Wyspy Salomona.. Wyspy Cooka.. Fidżi.. Tonga.. Wyspy Gilberta i Lagunowe.. Nauru.. Nowe Hebrydy.. Niue.. Pitcairn.. Samoa.. Hawaje.. Tokelau.. Imperium brytyjskie.. Brytyjskie terytoria zależne.. php?title=Nowa_Fundlandia oldid=38723067.. Dawne terytoria zależne Wielkiej Brytanii.. Wyspy Nowej Fundlandii i Labradoru.. Artykuły wymagające uzupełnienia źródeł od 2014-02.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 15:05, 17 lut 2014..

    Original link path: /wiki/Nowa_Fundlandia
    Open archive



  •  


    Archived pages: 2198