www.archive-org-2014.com » ORG » W » WIKIPEDIA

Choose link from "Titles, links and description words view":

Or switch to "Titles and links view".

    Archived pages: 2198 . Archive date: 2014-09.

  • Title: Brunetto Latini – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Brunetto Latini.. Rękopis.. Skarbca wiedzy.. Fragment rozdziału.. O małpach.. (I 195).. (ur.. ok.. 1220.. , zm.. 1294.. ) – pisarz i polityk.. włoski.. Florentyńczyk.. , syn Buonaccorso Latiniego, miejscowego notariusza.. Wiadomo, że był żonaty; miał dwóch synów i córkę.. W.. 1260.. roku wszedł w skład poselstwa.. florenckiej komuny miejskiej.. do króla.. Kastylii.. Alfonsa X Mądrego.. , które miało spowodować wystąpienie tego władcy przeciwko Manfredowi.. Hohenstaufowi.. Misja zakończyła się jednak niepowodzeniem.. Podczas powrotu otrzymał od swego ojca wiadomość o klęsce popieranego przez siebie stronnictwa.. gwelfów.. w bitwie pod.. Montaperti.. Władzę we.. Florencji.. przejęli wspierani przez.. Hohenstaufów.. procesarscy.. gibelini.. , a Latini wyemigrował do.. Paryża.. Tam, poza czynnościami notarialnymi, zajął się studiami i pracą pisarską.. Właśnie wtedy powstały jego dzieła literackie ze.. Skarbcem wiedzy.. na czele.. W marcu.. 1266.. roku, kilka tygodni po klęsce i śmierci Manfreda.. Hohenstaufa.. pod.. Benewentem.. , Latini wrócił do.. , gdzie wpływy odzyskali.. gwelfowie.. , i zajął się już niemal tylko.. polityką.. Przez ostatnich trzydzieści lat życia awansował na kolejne stanowiska w hierarchii urzędniczej, a ukoronowaniem tej kariery było dziesięcioletnie zasiadanie w wybieralnej.. florenckiej.. radzie miejskiej (.. 1282.. -.. 1292.. Ponadto, w.. 1287.. roku pełnił funkcję jednego z priorów.. Zyskał szacunek wśród mieszkańców miasta, stając się dla nich ważnym autorytetem, co potwierdzają ponowne wybory do rady miejskiej, jak również dwa świadectwa pisane.. Autorem  ...   cudzołożnikami.. Przypuszczalnym powodem takiego potraktowania mogła być popełniona przez niego „zdrada” języka.. włoskiego.. na rzecz.. francuskiego.. w przypadku.. Dorobek literacki.. [.. edytuj.. |.. edytuj kod.. ].. Brunetto Latini jest autorem czterech, znanych nam, dzieł.. Wszystkie powstały na przestrzeni lat.. , podczas jego pobytu we.. Francji.. :.. Skarbiec wiedzy.. Li livres dou Tresor.. Główne osiągnięcie literackie i naukowe Latiniego.. To.. encyklopedyczne.. dzieło jest pierwszym zachowanym tekstem napisanym po.. francusku.. przez cudzoziemca.. W trzech księgach poruszane są kolejno następujące dziedziny wiedzy:.. teologia.. historia powszechna.. fizyka.. z elementami.. astronomii.. geografia.. rolnictwo.. budownictwo mieszkalne.. zoologia.. (księga pierwsza);.. etyka.. (księga druga);.. retoryka.. polityka.. (księga trzecia).. Wydanie w tłumaczeniu polskim: B.. Latini,.. , tłum.. Frankowska-Terlecka i T.. Giermak-Zielińska, Warszawa 1992.. Skarbczyk.. Tesoretto.. Nie zakończony.. poemat.. dydaktyczny w języku.. włoskim.. , korespondujący tematycznie ze.. , ujęty w formę.. alegorycznej.. wizji.. Rettorica.. Włoski.. przekład pierwszych siedemnastu rozdziałów z pierwszej księgi.. De inventione.. Cycerona.. wraz z obszernym komentarzem.. Poemacik.. Favolello.. Utwór.. poetycki.. traktujący o przyjaźni, napisany po.. włosku.. i dedykowany przyjacielowi-poecie, Rustico di Filippo.. Kontrola autorytatywna.. (osoba):.. ISNI.. 0000 0001 2122 946X.. VIAF.. 19680057.. LCCN.. n81097516.. GND.. 118516108.. BnF.. 11911236v.. WorldCat.. php?title=Brunetto_Latini oldid=38473486.. Kategorie.. Włoscy pisarze.. Urodzeni w XIII wieku.. Zmarli w 1294.. Artykuł.. Edytuj.. Edytuj kod źródłowy.. Cytowanie tego artykułu.. Afrikaans.. Aragonés.. Cymraeg.. Edytuj linki.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 10:50, 23 sty 2014..

    Original link path: /wiki/Brunetto_Latini
    Open archive

  • Title: Encyclopédie – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Encyclopédie.. "Wielka Encyklopedia Francuska".. (oryginalny tytuł.. Encyclopédie, ou dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers.. – encyklopedia albo słownik rozumowany nauk, sztuk i rzemiosł) –.. encyklopedia.. wydawana we.. w latach.. 1751.. 1766.. , a z późniejszymi suplementami i wydaniami poprawionymi - w.. 1772.. 1777.. 1780.. Encyklopedia ta w późniejszych latach doczekała się wielu wydań w tłumaczeniu na inne języki i wydawnictw wzorujących się na niej i z niej korzystających.. W zamierzeniu.. miała być.. kompendium.. ówczesnej wiedzy z zakresu.. nauki.. sztuki.. rzemiosła.. , a jej twórcy sami za cel zakładali dokonanie "zmiany myślenia".. We wprowadzeniu pn.. Discours Préliminaire des Éditeurs.. napisanym przez.. d'Alemberta.. w otwarty sposób przedstawiono oświeceniowe ideały.. Uważa się, że to monumentalne dzieło stało się jednym ze szczytowych osiągnięć okresu.. Oświecenia.. Miała ona wielkie znaczenie.. społeczne.. polityczne.. kulturowe.. Zawarte w niej reformatorskie hasła utorowały drogę.. rewolucji francuskiej.. Spis treści.. 1.. Geneza.. 2.. Autorzy i redaktorzy.. 3.. Wielka Encyklopedia Francuska w liczbach.. 4.. Chronologia publikacji WEF.. [1].. 1.. Publikacja kolejnych tomów.. Publikacja ilustracji.. 5.. Znaczenie.. 6.. Zobacz też.. 7.. Przypisy.. 8.. Linki zewnętrzne.. 1726.. roku we Francji założono Société des Arts, które opracowało projekt wydania encyklopedii wiedzy i umiejętności, jednak do jego realizacji nie doszło.. Inny, oddzielny projekt wydania encyklopedii obejmującej wiedzę ogólną i użytkową powstał w środowisku.. masońskim.. André Le Breton.. , jeden z głównych wydawców i inicjatorów Wielkiej Encyklopedii Francuskiej, był od.. 1729.. roku mistrzem.. paryskiej.. loży masońskiej.. Po fiasku wydania tłumaczenia angielskiej.. Cyclopaedii.. Ephraima Chambersa.. w dniu.. 16 października.. 1747.. roku Le Breton podpisał z.. Diderotem.. i d'Alembertem umowę na napisanie encyklopedii.. W październiku.. 1750.. wydany został prospekt tego wydawnictwa, a pierwszy tom miał ukazać się w lipcu.. We Francji powstał odpowiedni klimat i zapotrzebowanie na wydawnictwa encyklopedyczne obejmujące całość wiedzy, popularne były.. słowniki.. i kompendia obejmujące jakiś zakres wiedzy (historyczne, geograficzne itp.. ).. U podłoża stały..  ...   się też okazjonalnie redakcją.. Étienne de Condillac.. Louis Jean Daubenton.. Claude Adrien Helvétius.. (Helwecjusz).. Paul d'Holbach.. Chevalier de Jaucourt.. Monteskiusz.. Jan Jakub Rousseau.. Anne Robert Jacques Turgot.. Wolter.. François Quesnay.. 35 tomów.. 71 819 haseł.. 2880 ilustracji.. 19 tys.. stron.. 21 mln słów.. Nr tomu.. Hasła.. Data.. A - Azymites.. czerwiec 1751.. B - Cézimbra.. styczeń 1752 (datowany 1751).. Cha- Consécration.. październik 1753.. Conseil - Dizier, Saint.. październik 1754.. Do - Esymnete.. listopad 1755.. Et - Fne.. październik 1756.. Foang- Gythium.. listopad 1757.. H - Itzehoa.. grudzień 1765.. 9.. Ju - Mamira.. 10.. Mammelle - Myva.. 11.. N - Parkinsone.. 12.. Parlement - Potytric.. 13.. Pomacies - Reggio.. 14.. Reggio - Semyda.. 15.. Sen - Tchupriki.. 16.. Teanum - Vénerie.. 17.. Vénérien - Zzuéné.. oraz.. Articles omis.. Część.. (18).. część.. 1762.. (19).. część, 1.. partia.. 1763.. (20).. część, 2.. (21).. 1765.. (22).. 1767.. (23).. część/6.. tom.. 1768.. (24).. część/7.. 1769.. (25).. część/8.. 1771.. (26).. część/9.. (27).. część/10.. (28).. część/11.. Ukończenie WEF zajęło 25 lat i mimo trudności, do których należały waśnie między twórcami, cenzura przedrewolucyjnego państwa francuskiego, a nawet zakaz druku, okazała się wielkim sukcesem wydawniczym.. W sumie sprzedano ponad 25 tys.. kompletów l'Encyclopédie, co przyniosło 2,5 mln liwrów zysku (co odpowiada wartości ok.. 30 mln dolarów amerykańskich w 2007).. Wielka Encyklopedia Francuska była pod wpływem angielskiej myśli filozoficznej (.. Francis Bacon.. John Locke.. Autorzy prezentowali wiarę w powszechny postęp, który miał być osiągany dzięki rozwojowi naukowemu.. Wikimedia Commons.. znajdują się multimedia związane z tematem:.. Encyklopedia Britannica.. ↑.. The ARTFL Encyclopédie | ARTFL Encyclopédie Project.. Wielka Encyklopedia Francuska online na francuskich Wikiźródłach.. (w wersji tekstowej i jako.. faksymile.. oryginału).. php?title=Encyclopédie oldid=38751204.. Encyklopedie.. Twórczość Denisa Diderota.. Francja w XVIII wieku.. Wydarzenia 1751.. བ ད་ཡ ག.. ह न द.. Latviešu.. Occitan.. Plattdüütsch.. Sardu.. தம ழ.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 12:45, 21 lut 2014..

    Original link path: /wiki/Encyclop%C3%A9die
    Open archive

  • Title: Jean le Rond d’Alembert – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Jean le Rond d’Alembert.. Ten artykuł od 2012-03 wymaga.. uzupełnienia źródeł.. podanych informacji.. Możliwe, że ten artykuł w całości albo w części zawiera informacje nieprawdziwe.. Informacje bez źródeł w każdej chwili mogą zostać zakwestionowane i usunięte.. Pomóż Wikipedii i dodaj.. przypisy.. do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w.. dyskusji tego artykułu.. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.. Jean Le Rond d’Alembert.. Obraz.. Maurice’a Quentin’a de la Tour’a.. Data i miejsce urodzenia.. 16 listopada.. 1717.. Paryż.. Francja.. Data i miejsce śmierci.. 29 października.. 1783.. Multimedia w Wikimedia Commons.. Paryżu.. ) –.. francuski.. filozof.. fizyk.. matematyk.. Przedstawiciel epoki.. oświecenia.. Młodość i wykształcenie.. Poglądy i działalność.. Niektóre prace.. D’Alembert był nieślubnym synem wpływowej pisarki i.. kurtyzany.. Claudine Guérin de Tencin.. , prowadzącej też znany.. salon literacki.. w Paryżu i generała artylerii.. Louisa-Camusa Destouchesa.. (1668-1726).. Po urodzeniu matka pozostawiła niemowlę na stopniach kościoła.. St.. Jean-le-Rond.. (niedaleko katedry.. Notre-Dame.. Oddany do sierocińca został wkrótce adoptowany przez żonę szklarza Madame Rousseau, w której domu przebywał do 1765 r.. Destouches, który chciał, by jego ojcostwo pozostało oficjalnie nieznane, łożył jednak na wykształcenie syna, a przed śmiercią zapisał mu 1200.. liwrów.. rocznej.. renty.. D’Alembert uczęszczał najpierw do szkoły prywatnej; w wieku 12 lat pod wpływem rodziny ojca, wstąpił do prowadzonego przez.. jansenistów.. kolegium.. Czterech Narodów.. (znanego również jako „Collège Mazarin”), gdzie do 1735 r.. studiował filozofię, prawo i sztukę.. W późniejszym życiu kierował się regułami.. kartezjańskiego.. racjonalizmu.. wpojonymi mu przez jansenistów.. Choć janseniści nakłaniali młodzieńca do kariery duchownego, d’Alembert podjął studia prawnicze (uzyskując w 1738 tytuł.. adwokata.. ), później  ...   , zakładając niepoznawalność tzw.. istoty rzeczy.. Przez.. Władysława Tatarkiewicza.. uważany był za przedstawiciela wczesnej fazy.. pozytywizmu.. Przyjmował istnienie.. duszy.. , która jako oddzielna substancja miała w człowieku kształtować.. świadomość.. niezależnie od.. materii.. Za podstawę moralności uznał niezmienne zasady etyczne, właściwe z natury wszystkim ludziom, a z drugiej strony – właściwie pojęty interes osobisty i społeczny.. Zasłużony na polu fizyki i matematyki, zwłaszcza w dziedzinie mechaniki teoretycznej (.. zasada d’Alemberta.. ) i równań różniczkowych (odkrył rachunek pochodnych cząstkowych).. Zajmował się też estetyką i teorią.. muzyki.. Éléments de la musique théorique et pratique (Elementy muzyki teoretycznej i praktycznej).. , 1752;.. Réflexions sur la musique en général et sur la musique française en particulier (Refleksje o muzyce, w szczególności o francuskiej).. Traité de dynamique.. 1743.. Recherches sur différents points importants du système du monde.. L’essai sur les éléments de philosophie.. 1759.. De la liberté en musique.. Opuscules mathématiques.. 1761.. Kryterium d’Alemberta.. Operator d’Alemberta.. Zasada d’Alemberta.. D’Alambert i pozytywizm.. W:.. Władysław Tatarkiewicz.. Historia filozofii.. Wyd.. XXII.. T.. II: Filozofia nowożytna do roku 1830.. Warszawa: PWN, 2007, s.. 159.. ISBN 978-83-01-14466-1.. John J.. O'Connor; Edmund F.. Robertson:.. MacTutor History of Mathematics archive.. ang.. 0000 0001 2130 8926.. 46756283.. ULAN.. 500220299.. n50059010.. 11850178X.. 118883708.. NKC.. jn19981000545.. php?title=Jean_le_Rond_d’Alembert oldid=39436103.. Francuscy fizycy.. Francuscy matematycy.. Francuscy filozofowie.. Filozofowie francuskojęzyczni.. Filozofowie nowożytni.. Twórcy Encyclopédie.. Członkowie Akademii Francuskiej.. Ludzie oświecenia.. Urodzeni w 1717.. Zmarli w 1783.. Filozofowie nauki.. Członkowie Francuskiej Akademii Nauk.. Ukryte kategorie:.. Artykuły wymagające uzupełnienia źródeł od 2012-03.. Grafika załadowana lokalnie jest taka sama jak w serwisie Wikidata.. Asturianu.. Aymar aru.. Gaeilge.. Kreyòl ayisyen.. Kurdî.. മലയ ള.. Piemontèis.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 18:08, 12 maj 2014..

    Original link path: /wiki/Jean_le_Rond_d%E2%80%99Alembert
    Open archive

  • Title: Denis Diderot – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: 5 października.. 1713.. Langres.. 31 lipca.. 1784.. Denis Diderot w Wikicytatach.. Ten artykuł od 2014-08 wymaga.. we.. ) – francuski pisarz, krytyk literatury i sztuki, filozof i encyklopedysta okresu.. Najbardziej znanym dziełem Diderota jest.. Kubuś Fatalista i jego pan.. Jacques le Fataliste et son maître.. , wyd.. 1796), a najbardziej znaną powieścią.. Zakonnica.. La Religieuse.. 1796).. Jest on twórcą nowatorskiej teorii dramatu mieszczańskiego, umieszczającej utwory dramatyczne między komedią i tragedią, co miało być bliższe rzeczywistości.. Teorię opisał w dziełach:.. Rozmowy o synu naturalnym.. Entretiens sur « Le fils naturel ».. , 1757) i.. O poezji dramatycznej.. De la poésie dramatique.. , 1759).. Wielka Encyklopedia Francuska.. Denis Diderot stał się inicjatorem, naczelnym redaktorem i jednym z głównych twórców.. Encyklopedii.. (1751–1772), która zebrała dorobek myśli społecznej, filozoficznej i moralnej europejskiego oświecenia.. Sam napisał szereg artykułów z dziedziny filozofii, sztuki i rzemiosła.. To monumentalne dzieło współtworzył z nim matematyk.. Prace nad Encyklopedią rozpoczął w roku 1745 i prowadził je przez 27 lat.. Nie było to łatwe, gdyż kilkakrotnie był aresztowany i osadzony w więzieniu z powodów religijnych.. Poglądy.. Poglądy Diderota ewoluowały od.. teizmu.. , poprzez.. deizm.. do otwartego, materialistycznego.. ateizmu.. , połączonego z.. sensualizmem.. determinizmem witalistycznym.. Swoje poglądy religijne wyłożył w.. Liście o ślepcach.. Lettre sur les aveugles à l'usage de ceux qui voient.. , 1749).. Postulował pierwszeństwo nauk.. eksperymentalnych.. przed spekulatywnymi, akcentował też względność ludzkiego poznania i sprzeczność różnych dziedzin wiedzy.. Diderot uważał, że natura człowieka została zdemoralizowana przez niewłaściwy ustrój i brak kultury, dlatego postulował oświecenie ludu i odbudowę zasad moralnych poprzez silne więzi społeczne i reformę władzy we Francji.. Politycznie był początkowo zwolennikiem.. absolutyzmu oświeconego.. Potępił jednak absolutne rządy, kiedy.. caryca Katarzyna II.. –  ...   o ślepcach na użytek tych co widzą.. ) (1749).. (1750–1765).. Lettre sur les sourds et muets.. (1751).. Pensées sur l'interprétation de la nature.. , esej (1751).. Le fils naturel.. (1757).. Entretiens sur le Fils naturel.. Discours sur la poesie dramatique.. (1758).. , critique d'art (1759–1781).. , powieść (1760).. Kuzynek mistrza Rameau.. , dialog filozoficzny (1761?).. Lettre sur le commerce de la librairie (1763).. Mystification ou l’histoire des portraits.. (1768).. Entretien entre D'Alembert et Diderot.. (1769).. Sen D'Alemberta.. , dialog (1769).. Suite de l'entretien entre D'Alembert et Diderot.. Paradoxe sur le comédien.. Paradoks o aktorze.. ) (1773–1778, wydany pośmiertnie w 1830).. Apologie de l'abbé Galiani.. (1770).. Principes philosophiques sur la matière et le mouvement.. , essai (1770).. Entretien d'un père avec ses enfants.. (1771).. Jacques le fataliste et son maître.. ), powieść (1765–1780).. Supplément au voyage de Bougainville.. (1772).. Histoire philosophique et politique des deux Indes.. , in collaboration with.. Raynal.. (1772–1781).. Voyage en Hollande.. (1773).. Éléments de physiologie.. (1773–1774).. Réfutation d'Helvétius.. (1774).. Observations sur le.. Nakaz.. Essai sur les règnes de Claude et de Néron.. (1778).. Lettre apologétique de l'abbé Raynal à Monsieur Grimm.. (1781).. Aux insurgents d'Amérique.. (1782).. 0000 0001 2133 370X.. 54146831.. 500220298.. n79081610.. 118525263.. NDL.. 00437879.. SELIBR.. 183785.. 11900134f.. SUDOC.. 026831406.. SBN.. IT\ICCU\CFIV\006225.. NLA.. 35035585.. jn19990001750.. BNE.. XX880448.. NTA.. 06837075X.. php?title=Denis_Diderot oldid=40325059.. Antyklerykalizm.. Członkowie Pruskiej Akademii Nauk.. Francuscy pisarze.. Urodzeni w 1713.. Zmarli w 1784.. Grafika załadowana lokalnie jest inna niż w serwisie Wikidata.. Artykuły wymagające uzupełnienia źródeł od 2014-08.. አማርኛ.. Azərbaycanca.. 贛語.. Հայերեն.. Basa Jawa.. Қазақша.. Кыргызча.. მარგალური.. مصرى.. Nāhuatl.. ਪ ਜ ਬ.. Shqip.. Sicilianu.. Srpskohrvatski / српскохрватски.. Tarandíne.. Татарча/tatarça.. 粵語.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 23:00, 2 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Denis_Diderot
    Open archive

  • Title: 1772 – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: [.. Edytuj tabelę.. 1764.. Stanisław August Poniatowski.. 1795.. Afganistan.. Ahmed Szah Abdali.. Timur Szah Durrani.. 1793.. Elektor.. Bawarii.. 1745.. Maksymilian III Józef.. Cesarz Chin.. 1735.. Qianlong.. 1796.. Król Czech.. Maria Teresa.. Król Danii.. Chrystian VII.. 1808.. 1715.. Ludwik XV.. 1774.. Król Gruzji.. Herakliusz II.. 1798.. Król.. Hiszpanii.. Karol III.. 1788.. Landgraf.. Hesji-Kassel.. 1760.. Fryderyk II Heski.. 1785.. Stadt-.. holder.. Holandii.. Wilhelm V Orański.. Szach Iranu.. Karim Chan.. 1779.. Indie.. Shah Alam II.. 1806.. Król Irlandii.. Jerzy III Hanowerski.. 1820.. Cesarz.. Japonii.. 1770.. Go-Momozono.. (後桃園天皇).. Kalif.. Mustafa III.. 1773.. Patriarcha.. Konstan-.. tynopola.. Teodozjusz I.. Kurlandia.. Piotr Biron.. Książę.. Liechten-.. steinu.. 1748.. Józef Wacław.. Franciszek Józef I.. 1781.. Sułtan Maroka.. Muhammad III.. 1790.. Monako.. 1733.. Honoriusz III.. Nawarra.. 1710.. Król Norwegii.. Papież.. Klemens XIV.. Palatynatu.. 1742.. Karol IV Teodor.. 1799.. Portugalia.. Józef I Reformator.. Prusy.. 1740.. Fryderyk II Wielki.. 1786.. Święte Cesarstwo Rzymskie.. Józef II Habsburg.. Rosja.. Katarzyna II Wielka.. Saksonii.. Fryderyk August III.. Sardynia.. 1730.. Karol Emanuel III.. Król Szwecji.. Gustaw III.. 1792.. Tajlandii.. Taksin.. 1782.. Turcja.. Doża.. Wenecji.. Alvise Giovanni Mocenigo.. Węgier.. Wielka.. Brytania.. Jerzy III.. Premier.. W.. Bryt.. Lord North.. Wysp Owczych.. Thorkild Fjeldsted.. Jacob Hveding.. Kalendarz gregoriański.. na rok 1772.. Styczeń.. Pn.. Wt.. Śr.. Cz.. Pt.. Sb.. Nd.. 18.. 19.. 20.. 21.. 22.. 23.. 24.. 25.. 26.. 27.. 28.. 29.. 30.. 31.. Luty.. Marzec.. Kwiecień.. Maj.. Czerwiec.. Lipiec.. Sierpień.. 32.. 33.. 34.. 35.. 36.. Wrzesień.. 37.. 38.. 39.. 40.. Październik.. 41.. 42.. 43.. Listopad.. 45.. 46.. 47.. 48.. 49.. Grudzień.. 50.. 51.. 52.. 53.. Rok.. 1772 / MDCCLXXII.. stulecia:.. XVII wiek.. ~.. XVIII wiek.. XIX wiek.. lata:.. «.. ».. 1775.. 1776.. Wydarzenia w Polsce.. Wydarzenia na świecie.. Urodzili się.. Zmarli.. Święta ruchome.. 2 lutego.. niewielki oddział.. konfederatów barskich.. pod dowództwem Francuza Charlesa Josepha Hyacinthe’a Vioménila zajęła zamek na.. Wawelu.. konfederaci barscy ponieśli porażkę w bitwie pod Doroszewiczami nad.. Prypecią.. 24 kwietnia.. – kapitulacja konfederatów barskich przed wojskami rosyjskimi na oblężonym Wawelu.. 14 maja.. I rozbiór Polski.. : wojska austriackie przekroczyły polską granicę.. 5 sierpnia.. – I rozbiór Polski: w.. Petersburgu.. podpisano trzy traktaty rozbiorowe pomiędzy.. Rosją.. Prusami.. Austrią.. , ustalające granice zaboru.. 1 lipca.. Gdańsk.. : założono dzielnicę.. Nowy Port.. 18 sierpnia.. konfederaci barscy.. poddali twierdzę Jasna Góra.. wojskom rosyjskim.. Wrzesień – ambasadorem rosyjskim w Rzeczypospolitej został.. Otto Magnus von Stackelberg.. 29 listopada.. – zakończyła się obrona.. klasztoru oo.. karmelitów bosych w Zagórzu.. , ostatnia bitwa w.. konfederacji barskiej.. Austriacy.. , wykonując postanowienia.. traktatu rozbiorowego.. , zajęli  ...   związany z torysami i Partią Konserwatywną, minister (zm.. 1846.. Gerhard von Kügelgen.. , niemiecki malarz (zm.. 10 marca.. Friedrich Schlegel.. , poeta niemiecki (zm.. 1829.. 7 kwietnia.. Charles Fourier.. , filozof francuski (zm.. 1837.. 15 kwietnia.. Étienne Geoffroy Saint-Hilaire.. , francuski zoolog, anatom porównawczy, jeden z największych myślicieli w dziedzinie teoretycznej biologii (zm.. 1844.. 19 kwietnia.. David Ricardo.. , ekonomista brytyjski (zm.. 1823.. 2 maja.. Novalis.. 1801.. William Keppel, 4.. hrabia Albemarle.. , brytyjski arystokrata i polityk (zm.. 1849.. 6 czerwca.. Maria Teresa Burbon-Sycylijska.. , cesarzowa rzymsko-niemiecka, królowa Czech i Węgier, córka króla Obojga Sycylii (zm.. 1807.. 24 sierpnia.. Wilhelm I.. król Niderlandów.. wielki książę Luksemburga.. (zm.. 1843.. 28 sierpnia.. Franciszek Sapieha.. , generał artylerii litewskiej, generał insurekcji kościuszkowskiej (zm.. 3 października.. Jean-Charles François de Ladoucette.. , francuski szlachcic, działacz polityczny i gospodarczy, związany z departamentem.. Hautes-Alpes.. 1848.. 21 października.. Samuel Taylor Coleridge.. , angielski poeta (zm.. 1834.. 17 listopada.. Horace Sébastiani.. , francuski wojskowy, dyplomata, polityk, generał dywizji, marszałek i par Francji (zm.. 1851.. 28 listopada.. Luke Howard.. , brytyjski chemik, farmaceuta, i meteorolog (zm.. 1864.. 11 grudnia.. John Baildon.. , szkocki hutnik, przemysłowiec, inżynier, uważany za ojca współczesnego hutnictwa żelaza (zm.. 12 grudnia.. Bertrand Clausel.. , francuski generał, marszałek i par Francji (zm.. 1842.. 15 grudnia.. Jan Krukowiecki.. , polski generał, uczestnik wojen napoleońskich i powstania listopadowego, hrabia (zm.. 1850.. data dzienna nieznana:.. Dominik Nguyễn Văn Hạnh.. , wietnamski dominikanin, męczennik, święty katolicki (zm.. 1838.. 29 marca.. Emanuel Swedenborg.. , szwedzki filozof i mistyk (ur.. 1688.. Tłusty czwartek.. : 27 lutego.. Ostatki.. : 3 marca.. Popielec.. : 4 marca.. Niedziela Palmowa.. : 12 kwietnia.. Wielki Czwartek.. : 16 kwietnia.. Wielki Piątek.. : 17 kwietnia.. Wielka Sobota.. : 18 kwietnia.. Wielkanoc.. : 19 kwietnia.. Poniedziałek wielkanocny.. : 20 kwietnia.. Wniebowstąpienie Pańskie.. : 28 maja.. Zesłanie Ducha Świętego.. : 7 czerwca.. Boże Ciało.. : 18 czerwca.. php?title=1772 oldid=38857573.. Bân-lâm-gú.. Basa Banyumasan.. भ जप र.. Bikol Central.. Чӑвашла.. Corsu.. Эрзянь.. Føroyskt.. Frysk.. Gàidhlig.. ব ষ ণ প র য মণ প র.. Interlingua.. Ирон.. ಕನ ನಡ.. Къарачай-малкъар.. Kiswahili.. Коми.. Кырык мары.. Limburgs.. Lumbaart.. Māori.. मर ठ.. Baso Minangkabau.. न प ल.. न प ल भ ष.. Nouormand.. Novial.. Олык марий.. ଓଡ ଆ.. Oʻzbekcha.. प ल.. پنجابی.. Qırımtatarca.. Runa Simi.. Русиньскый.. Саха тыла.. Sámegiella.. स स क तम.. کوردی.. Basa Sunda.. Tagalog.. Тоҷикӣ.. Türkmençe.. اردو.. Vèneto.. Volapük.. Walon.. West-Vlams.. Winaray.. יי דיש.. Yorùbá.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 13:05, 7 mar 2014..

    Original link path: /wiki/1772
    Open archive

  • Title: Wolumin (bibliotekoznawstwo) – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Wolumin (bibliotekoznawstwo).. Wolumin.. wolumen.. łac.. volumen.. – „.. zwój.. ”) – podstawowa jednostka introligatorska, czyli pojedynczy fizyczny egzemplarz.. książki.. , tom w znaczeniu bibliotecznym.. Pojęcie woluminu nie jest związane z poszczególnymi tomami dzieła.. Jeśli pewne dzieło zostało wydane w 5 tomach, może składać się z jednego woluminu zawierającego wszystkie części lub z 5 woluminów, z których każdy zawiera jeden tom.. Barbara Bieńkowska:.. Książka na przestrzeni dziejów.. Warszawa: Centrum Edukacji Bibliotekarskiej, Informacyjnej i Dokumentacyjnej im.. Heleny Radlińskiej, 2005, s.. 316.. ISBN 83-88581-21-X.. pol.. php?title=Wolumin_(bibliotekoznawstwo) oldid=36981193.. Bibliotekoznawstwo.. Historia książki.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 22:06, 2 lip 2013..

    Original link path: /wiki/Wolumin_%28bibliotekoznawstwo%29
    Open archive

  • Title: Rewolucja francuska – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Rewolucja francuska.. Ten artykuł dotyczy Wielkiej Rewolucji Francuskiej.. inne znaczenia.. Historia Francji.. Monografie.. Państwo frankijskie.. Imperium Karolińskie.. Państwo zachodniofrankijskie.. Królestwo Francji.. I Republika Francuska.. Dyrektoriat.. Konsulat.. I Cesarstwo Francuskie.. Restauracja Burbonów.. Monarchia lipcowa.. II Republika Francuska.. II Cesarstwo Francuskie.. III Republika Francuska.. Państwo Francuskie.. Rząd Tymczasowy Republiki Francuskiej.. IV Republika Francuska.. V Republika Francuska.. Władcy Francji.. Prezydenci Francji.. Francuskie imperium kolonialne.. Dynastie.. Merowingowie.. Karolingowie.. Kapetyngowie.. Walezjusze.. Burbonowie.. Bonapartowie.. Systemy ustrojowe.. (nazywana też.. Wielką Rewolucją Francuską.. lub.. Wielką Rewolucją.. ) – okres w.. historii Francji.. w latach 1789–1799, w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych i obalenia.. monarchii.. Burbonów.. Za jej symboliczny początek uważa się zdobycie.. Bastylii.. paryskich.. mieszczan 14 lipca 1789 roku (nieliczni wskazują na.. przysięgę.. deputowanych.. Stanów Generalnych.. , złożoną 20 czerwca 1789 roku w.. sali do gry w piłkę.. Za koniec rewolucji uznaje się kres rządów.. Dyrektoriatu.. 9 listopada (18.. brumaire.. 'a) 1799 roku, kiedy to.. Napoleon Bonaparte.. przeprowadził.. zamach stanu.. , ogłaszając się dzień później.. Pierwszym Konsulem.. Podaje się także.. przewrót termidoriański.. z 27–28 lipca 1794 roku, kończący rządy.. jakobinów.. Zdaniem.. legitymistów.. o końcu rewolucji można mówić w momencie.. Restauracji Burbonów.. w 1814 roku.. Mimo to również w okresie Restauracji politycy zwani ultrasami krytykowali króla.. Ludwika XVIII.. za akceptację parlamentaryzmu i odrzucenie możliwości powrotu do.. ancien régime’u.. Francja przed rewolucją.. Stany.. Duchowieństwo.. 2.. Szlachta.. 3.. Stan trzeci.. Administracja.. Zadłużenie skarbu.. 4.. Próba reform.. Preludium.. Nieurodzaj.. Zwołanie Stanów Generalnych.. Początek rewolucji.. Zdobycie Bastylii.. Wielka Trwoga.. Deklaracja Praw.. Głód w stolicy.. Monarchia konstytucyjna.. Jakobini i żyrondyści.. Konstytucja.. Zgromadzenie Prawodawcze.. Wybuch wojny.. Proklamowanie Republiki.. Szturm na Tuileries.. Inwazja pruska.. Egzekucja Ludwika XVI.. Wojna Francji z koalicją.. Rządy żyrondystów.. Powstanie w Wandei.. Hebertyści.. Rządy jakobinów.. Pospolite ruszenie.. Terror jakobiński.. Samodzielne rządy jakobinów i.. Wielki Terror.. Sytuacja na frontach.. 5.. Koniec dyktatury jakobinów.. Rządy termidorian.. Biały Terror.. Pokój z Prusami.. Krach ekonomiczny.. Zwalczanie rojalistów.. Rządy Dyrektoriatu.. Sprzysiężenie Równych.. Ciężka sytuacja na froncie.. Bonaparte.. Udaremnienie rojalistycznego zamachu stanu.. Desant w Irlandii.. 6.. II koalicja antyfrancuska.. Przewrót 18 brumaire’a.. Dalszy żywot idei rewolucji.. Rewolucyjna rzeczywistość.. Rewolucyjny terror.. Stosunek do Kościoła.. Istota Najwyższa, czyli rewolucyjna duchowość.. Nauka.. Sztuka.. Literatura.. 7.. Muzyka.. 8.. Neoklasycyzm.. 9.. Armia.. Armia w przeddzień wybuchu rewolucji.. Armia Rewolucyjna.. Początkowy okres rewolucji.. Reforma generała Carnota.. Udział armii w przewrocie 18 brumaire’a.. Rewolucja a podział sceny politycznej.. Bibliografia.. Chłop niosący na swych barkach księdza i szlachcica – satyra polityczna.. Osobny artykuł:.. Francja przed rewolucją należała do grona najpotężniejszych państw na świecie.. Była też, z 25 milionami mieszkańców.. [2].. , zdecydowanie najludniejszym krajem w Europie.. We Francji kwitł handel i przemysł, na wysokim poziomie stało wytwórstwo towarów luksusowych, sprzedawanych w całej Europie.. Przez Francję przepływała również większość towarów kolonialnych, użytkowanych na kontynencie, sprowadzanych z.. francuskich terytoriów zamorskich.. Ameryce.. , na.. Karaibach.. i w.. Indiach.. Francja przed rewolucją była.. monarchią absolutną.. Władza królewska nie była ograniczona.. prawem stanowionym.. , lecz.. prawami fundamentalnymi.. Państwo.. utożsamiano z osobą władcy.. Król reprezentował samoistną ideę państwa, stojącego ponad wszelkimi interesami społecznymi, jako osoba znajdująca się poza partykularyzmami.. [3].. W rzeczywistości bardzo wiele zależało od osoby króla i jego umiejętności narzucania własnej woli otaczającym go urzędnikom.. Młody król.. Ludwik XVI.. , który wstąpił na tron w roku 1774, nie posiadał dostatecznej siły woli, by móc władać z mocą równą.. Ludwikowi XIV.. – twórcy francuskiego absolutyzmu.. Stany we Francji.. Systemem społeczno-politycznym Francji przedrewolucyjnej był.. feudalizm.. , którego rodowód sięgał.. średniowiecza.. Zgodnie z nim społeczeństwo francuskie było podzielone na.. stany.. Sytuacja Kościoła katolickiego we Francji w czasie rewolucji francuskiej.. Kościoła rzymskokatolickiego.. liczyło w przededniu rewolucji około 120 tysięcy osób, w tym 20-25 tysięcy zakonników i 40 tys.. zakonnic.. Do Kościoła należała jedna dziesiąta ziem uprawnych, położonych głównie na północy.. [4].. Dochody z nieruchomości, sięgające 130 milionów liwrów, czerpali głównie wysocy dostojnicy, którymi mogli zostać głównie szlachcice, co tworzyło podziały w samym Kościele.. Niższe duchowieństwo było z tego stanu rzeczy niezadowolone i nastawione reformatorsko, a w wyniku uchwały Konstytuanty z listopada 1789 roku, która brała kler na utrzymanie państwa, miało wręcz zyskać.. [5].. Drugim źródłem dochodów była dziesięcina (.. décime.. ), której podlegał każdy grunt, nawet szlachecki, ściągana była ze zbóż, innych ziemiopłodów i bydła, jej wartość wahała się od 100 do 120 milionów liwrów.. [6].. Jedynym podatkiem jaki opłacało duchowieństwo była „dobrowolna danina”, wynosząca 3,5 miliona liwrów.. Na barki duchownych spadało także prowadzenie rejestrów stanu cywilnego, kierowanie opieką społeczną i szkolnictwem.. Stan.. szlachecki.. liczący do 350 tysięcy osób.. [7].. , nie był jednolitą klasą społeczną.. Szlachta od czasów.. Frondy.. pozbawiona była bezpośredniego udziału władzy, posiadała jednak wiele przywilejów honorowych, cieszyła się wyłącznym prawem dostępu do wyższych urzędów kościelnych, wojskowych i administracyjnych, zwolniona była z podatków głównych i kwaterunku.. Ta część szlachty, która posiadała lenna, miała prawo do licznych danin ściąganych z chłopów.. [8].. Najwyżej stała grupa ok.. 4 tys.. rodzin „przedstawionych” królowi – osób stale towarzyszących królowi, tworzących jego dwór, oraz.. książąt krwi.. Ich utrzymanie pochłaniało ok.. 33 milionów.. rocznie ze szkatuły królewskiej.. [9].. To z tej grupy rekrutowało się wyższe duchowieństwo i wyżsi oficerowie.. Żyli oni stale na skraju bankructwa, chcąc ratować swoje majątki, w pewnym momencie zaczęli brać za żony córki bogatych mieszczan, co znacznie zbliżyło ich ekonomicznie do wielkiej burżuazji.. [10].. Drugą grupę szlachty stanowi szlachta urzędniczo-sądowa, zwana zależnie od sprawowanej funkcji szlachtą togi (.. Noblesse de robe.. ), kancelarii (.. Noblesse de chancellerie.. ) bądź dzwonu (.. Noblesse de cloche.. Były to osoby pracujące w administracji królewskiej, zasiadające w.. parlamentach.. , będące urzędnikami miejskimi.. Od XVII wieku dwór królewski sprzedawał urzędy i.. nobilitacje.. wraz z prawem do dziedzicznego ich przekazywania.. Pozbawiona odpowiedniej genealogii szlachta urzędnicza traktowana była jako arystokracja drugiej kategorii, nie miała dostępu do dworu królewskiego.. Mimo tego posiadała ogromną władzę i wielkie możliwości bogacenia się.. Szczególnie istotna była rola parlamentów królewskich, które składały się niemal wyłącznie ze szlachty z warstwy urzędniczej, a w sytuacji niezwoływania.. rościły sobie prawo do reprezentowania woli całego narodu.. [11].. Trzecią grupę tworzyła szlachta senioralna, tworząca wraz z arystokracją dworską szlachtę miecza (.. Noblesse d'épée.. Mimo wielkich tradycji jej rola malała, a władza ograniczała się do własnej.. seniorii.. , w której także zakres realnej władzy był coraz mniejszy.. Głównym przywilejem szlachty było prawo ściągania.. renty feudalnej.. , rodzaju.. tenuty.. dzierżawnej, w dwóch formach: w naturze (.. snopowe.. champart.. ) i w pieniądzu (.. czynsz.. cens.. Jej wysokość jednak, ustalona przed wiekami, miała coraz mniejszą wartość rzeczywistą.. [12].. Szlachcic dzierżył w swym ręku także niższe sądownictwo, miał prawo do różnych drobnych przywilejów, a przede wszystkim zwolniony był z podatku.. Całość majątku szlacheckiego we Francji dziedziczył najstarszy syn, młodsi bądź dostawali skromne działki, bądź szukali miejsca w armii lub w Kościele.. System ten powodował ukształtowanie dużej grupy społecznej, tzw.. „plebsu szlacheckiego” – osób posiadających tytuł szlacheckich, żyjących jednak na bardzo niskim poziomie.. Do panów feudalnych należała duża część gruntów, posiadali również wsie i miasteczka, głównie jednak na północy i zachodzie.. Uboższa szlachta mogła zajmować stanowiska w biurokracji, armii i administracji na prowincji.. Najliczniejszy.. stan trzeci.. (Tiers) obejmował.. chłopstwo.. mieszczaństwo.. (99% ludności Francji, w tym mieszczaństwo 15%, a chłopstwo 84%).. Chłopi pełnili istotną rolę w gospodarce, gdyż uprawa roli wciąż była podstawą francuskiej gospodarki.. Do obowiązków chłopstwa należało płacenie.. czynszów dzierżawczych.. , składanie zwyczajowych.. danin.. , określona praca na rzecz Kościoła, wykonywanie prac.. szarwarkowych.. Szczególnie uciążliwe były jednak podatki.. Chłopi płacili je na rzecz.. króla.. , Kościoła (.. dziesięcina.. ) i pana.. Dotyczyły też ich różne zakazy.. Chłopi nie mogli prowadzić młyna, mogli posiadać tylko jedną prasę do winogron.. Gdy przychodził nieurodzaj, sytuacja stawała się dla nich krytyczna.. Mimo to ich sytuacja prawna była znacznie lepsza niż w innych krajach europejskich, również pod względem dobrobytu ich sytuacja była relatywnie lepsza niż w wiekach poprzednich.. Co więcej tylko około miliona chłopów żyło w.. poddaństwie.. , głównie w.. Nivernais.. Franche-Comté.. Dobra tzw.. serfs.. podlegały.. prawu martwej ręki.. (w 1779 roku zostało ono zniesione w domenie królewskiej), a do 1779 oni sami nie mieli prawa opuścić dóbr swojego pana.. Istotnym problemem na wsi był „głód ziemi” – jedynie 35% gruntów należało do 20 milionów chłopów.. Tragiczną sytuację pogłębiały dodatkowe stare metody uprawy ziemi, stosowanie.. trój-.. dwupolówki.. sprawiało, że 1/3 lub nawet połowa ziemi co roku leżała odłogiem.. Liczna była biedota wiejska, trudniąca się chałupnictwem i angażująca się w prace sezonowe, a w sytuacjach skrajnych uciekająca się do przemytu.. Uzależnienie chłopów, tym razem od burżuazji, rosło wraz z pojawieniem się systemu „dzierżawy na pół zysku” (.. métayage.. ), pobocznym efektem tego procesu było pojawienie się grupy bogatych dzierżawców (.. fermiers.. ), którzy dzierżawiąc najlepsze grunty za gotówkę byli w stanie osiągać znaczne dochody.. Obok nich do bogatego chłopstwa zaliczano „sprzężajnych” chłopów (.. laboureurs.. ) posiadających wystarczająco duże działki by móc żyć dostatnio.. [13].. Mieszczaństwo (.. bourgeoisie.. burżuazja.. ) było grupą bardzo zróżnicowaną.. Bogaci mieszczanie swoją dobrą, bądź względnie dobrą sytuację finansową zawdzięczali handlowi, przemysłowi i bankowości.. Ludność miast na przestrzeni XVIII wieku wzrosła pięciokrotnie.. w końcu stulecia liczył 600 tysięcy mieszkańców,.. Lyon.. 100 tysięcy,.. Bordeaux.. 80 tysięcy, podobnie.. Marsylia.. Rouen.. Rosło znaczenia mieszczaństwa, w tym głównie bogatej.. burżuazji.. Stare.. przepisy cechowe.. często krępowały produkcję.. Bogaci mieszczanie znali założenia filozofii.. Voltaire’a.. Jeana Jacques’a Rousseau.. Jacques’a Bernardina de Saint-Pierre’a.. encyklopedystów.. Denisa Diderota.. Jeana le Rond d’Alemberta.. Claude’a Adriena Helvétiusa.. Wielu z nich należało do.. lóż masońskich.. , krytycznych wobec.. absolutyzmu.. Oświeceni mieszczanie, tacy jak Voltaire czy Denis Diderot, z coraz większym trudem znosili sytuację, w której wielka rola ekonomiczna ludzi z ich warstwy nie dawała im wpływów politycznych.. Voltaire i.. pragnęli, by Francja podążyła śladem Anglii, gdzie mieszczanie, tacy jak.. Joseph Addison.. Edmund Burke.. , zostawali wpływowymi liderami politycznymi.. Drobnomieszczaństwo.. składało się z robotników i.. czeladników.. , kramarzy, dworskiej służby i dużej rzeszy bezrobotnej biedoty.. Zazwyczaj ich powodzenie w życiu zależało od zamówień dworu i arystokracji, byli więc często niechętni zmianom, choć ich działalność krępowały cechy rzemieślnicze.. Podczas rewolucji i mordów na arystokratach w dużej liczbie stracili pracę i zasilili szeregi.. sankiulotów.. Na czele państwa stał król, który od czasów.. Ludwika XIV.. cieszył się władza absolutną.. Król podejmował swe decyzje samodzielnie, zasadniczo w każdej dziedzinie – stanowi i wymierza prawo, odmierza i wydaje podatki, dowodzi wojskiem i kieruje dyplomacją.. W sprawowaniu władzy wspierał króla rząd, składający się z kanclerza, zajmującego się sprawami sądowymi, generalnego kontrolera finansów oraz czterech sekretarzy stanu, których obarczano odpowiedzialnością za różne dziedziny.. Teoretycznie władzę nad królem miały.. Stany Generalne.. , mogące decydować o wprowadzeniu nowych podatków, jednak po raz ostatni zwołane zostały w 1614 roku, u progu rewolucji stanowiły raczej relikt przeszłości niż realną władzę.. [14].. Większe znaczenie miały parlamenty, wśród nich przede wszystkim paryski.. Swą władzę opierały na posiadanym przez nie prawie „rejestracji” i „remonstracji”, polegających odpowiednio na przywileju rozpatrzenia każdego aktu królewskiego i możliwości jego odrzucenia.. Parlamenty w rzeczywistości były najwyższymi sądami królestwa, które jednak z racji wywodzenia się ze zgromadzeń wasali królewskich, uzurpowały sobie prawo do reprezentowania całego narodu w miejscu niezwoływanych Stanów Generalnych.. Odrzucenia veta parlamentarnego odbywało się na tzw.. lit de justice.. , wystarczyło do tego samo odczytanie aktu w obecności króla.. Jednak z jednej strony podkopywało to autorytet władcy, a z drugiej spowalniało wszelkie reformy, przede wszystkim próby narzucenia szlachcie podatków, gdyż to właśnie szlachcice wchodzili w skład parlamentów.. zlikwidował parlamenty, a w ich miejsce powołał Rady Wyższe, jednak po objęciu tronu, jego następca przywrócił stary porządek.. [15].. Król.. Dwór królewski prowadził życie wystawne i kosztowne.. Rzeczywistą władzę często posiadali królewscy faworyci.. Przepych życia dworskiego, liczne wojny i niekorzystne układy handlowe doprowadziły do zadłużenia.. skarbu państwa.. Rozrzutność dworu wzrosła, gdy nową królową Francji została księżniczka.. Maria Antonina Austriaczka.. Szczególną niechęć społeczeństwa do królowej wzbudziła tzw.. afera naszyjnikowa.. potrzebne źródło.. Sam król.. nie był charyzmatycznym władcą i nie cieszył się sympatią ludności.. Poborcy podatkowi często zatrzymywali zebrane sumy dla siebie.. Obciążani wysokimi podatkami przemysłowcy byli zmuszeni do podnoszenia cen towarów.. Dodatkowo Francję nawiedziły klęski nieurodzaju.. W związku z tym, szczególnie w miastach, panował.. głód.. Budżet wciąż był bardzo obciążony ogromnymi wydatkami poniesionymi w czasie.. wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych.. [16].. Wszystkie te czynniki spowodowały, że w roku 1788 dług państwowy pochłonął aż 41% budżetu, podczas gdy dwór królewski 15%, wojsko i dyplomacja 27%, a inne wydatki 17%.. [17].. Dwór próbował ratować sytuację i ministrami finansów zostawali kolejno zdolni bankierzy-reformatorzy:.. Anne Robert Turgot.. Jacques Necker.. Jednak gdy szlachta zauważyła w ich reformatorskich działaniach zagrożenie dla swojej uprzywilejowanej pozycji, otrzymywali dymisje.. Kolejnym ministrem finansów został.. Charles Alexandre de Calonne.. , który w celu pokrycia.. deficytu budżetowego.. dokonał.. emisji pieniądza.. W konsekwencji doszło do znacznego wzrostu.. inflacji.. Wobec trudnej sytuacji ekonomicznej, minister finansów Charles Alexandre de Calonne postanowił opodatkować również duchowieństwo i szlachtę.. Decyzja taka wymagała zatwierdzenia przez.. Zgromadzenie Notablów.. , w którym zasiadali przedstawiciele dwóch pierwszych stanów.. Notable odrzucili wniosek w sierpniu 1787 roku, a de Calonne został zdymisjonowany.. Jego następcą został arcybiskup.. Étienne Charles de Brienne.. , zwolennik.. idei oświeceniowych.. Był on skłonny złamać siłą opór notablów.. Gdy ci odrzucili po raz kolejny zarządzenie de Brienne’a, kilku z nich zostało aresztowanych.. Jednak król uwolnił więźniów, a arcybiskupa odwołał ze stanowiska w sierpniu 1788.. W tym samym roku Francję dotknął nieurodzaj, który pociągnął za sobą klęski głodu, wzrost nędzy, bezprawia, falę buntów i powstań.. Paryżanie wymusili na królu oddanie teki finansów w ręce popularnego Jacques’a Neckera.. Głównym postulatem protestujących było zwołanie.. , w których zasiadali przedstawiciele wszystkich stanów.. Nie zwoływano ich od 1614 roku, gdy obradowały podczas małoletniości ówczesnego króla.. Ludwika XIII.. Neckerowi udało się przekonać króla i Stany Generalne zwołano 24 stycznia 1789 roku.. We Francji ukazało się wiele ulotek i broszur o tematyce politycznej.. Szczególny oddźwięk zdobyła broszura.. Czym jest stan trzeci?.. , autorstwa opata.. Emmanuela Josepha Sieyèsa.. Zawarł w niej słowa:.. Czym jest stan trzeci? Wszystkim.. Czym był dotąd? Niczym.. Czego żąda? Być czymś.. [18].. Ponadto prowadzono.. zeszyty skarg.. cahiers des doléances.. ) w których umieszczano zażalenia, skargi i postulaty.. Równocześnie wystąpiono z postulatem podwojenia liczby przedstawicieli stanu trzeciego w Stanach Generalnych.. Król zaakceptował to żądanie.. Wyborom do Stanów towarzyszył entuzjazm społeczeństwa.. 4 maja 1789 roku w atmosferze składania deklaracji i cytowania dzieł.. Rousseau.. przedstawiciele zjechali do.. Wersalu.. , gdzie miała się odbyć sesja Stanów.. Biskup Talleyrand.. odprawił uroczystą mszę w.. katedrze św.. Ludwika.. z udziałem króla i wszystkich przedstawicieli.. 5 maja procesja przeszła do.. pałacu królewskiego.. Sesja Stanów Generalnych została otwarta przez królewską mowę tronową i dwugodzinne przemówienie Neckera o stanie państwa.. System obrad i głosowań zakładał, że stan trzeci będzie obradował na innej sali.. Przedstawiciele duchowieństwa i szlachty mieli obradować wspólnie, głosować jednak oddzielnie.. Chłopstwo i mieszczaństwo miało 600 deputowanych.. Szlachta i duchowieństwo po 300 przedstawicieli.. Każda uchwała wymagała zatwierdzenia przez wszystkie stany.. Stąd liczba przedstawicieli stanu trzeciego nie miała dużego znaczenia.. Dwa uprzywilejowane stany odrzucały każdą propozycję przedkładaną przez przedstawicieli chłopstwa i mieszczaństwa.. Sala do gry w piłkę.. (2006).. Jacques-Louis David.. Przysięga w sali do gry w piłkę.. , 1791.. Po pewnym czasie część szlachty i duchownych zaczęła przechodzić na salę obrad stanu trzeciego.. Byli w tej grupie królewski kuzyn, książę.. Ludwik Filip Józef Burbon-Orleański.. , wielokrotny królewski emisariusz hrabia.. Honoré Gabriel Riqueti de Mirabeau.. , bohater wojny o amerykańską niepodległość generał.. Marie Joseph de La Fayette.. , opat Sieyès i biskup Talleyrand.. Przedstawiciele stanu trzeciego przedłożyli 10 czerwca wniosek o wspólne obrady i głosowanie.. Szlachta razem z klerem odrzuciła wniosek.. Złożono go jeszcze raz 12 czerwca, ale i tym razem spotkał się z odmową.. Wobec tego 17 czerwca deputowani stanu trzeciego oświadczyli, iż.. stanowiąc ogromną większość całego narodu.. sami uznają się za jego jedyne przedstawicielstwo, pod nazwą.. Zgromadzenia Narodowego.. Reagując na ten przejaw nieposłuszeństwa, król, podczas nieobecności przedstawicieli, kazał zamknąć salę obrad.. 20 czerwca deputowani Zgromadzenia Narodowego zebrali się w.. i uroczyście złożyli tam.. , iż nie rozejdą się, dopóki nie uchwalą.. pierwszej konstytucji dla Francji.. Wielu duchownych i szlachciców dołączyło do Zgromadzenia.. Ludwik XVI postanowił zastraszyć zbuntowanych i na plac przed pałacem sprowadził wojsko.. Równocześnie zażądał, by obradowano oddzielnie.. Tylko nieliczni przystali na żądanie króla.. Zgromadzenie uchwaliło też nietykalność jego członków.. 27 czerwca król ustąpił, zgodziwszy się na wspólne obrady i uznał Zgromadzenie Narodowe.. Książę Filip Orleański udostępnił park przed swoim.. Palais-Royal.. W tym okresie wzmożonej agitacji politycznej popularność zdobył mówca.. Camille Desmoulins.. 9 lipca 1789 roku.. Zgromadzenie Narodowe.. ogłosiło się Zgromadzeniem Narodowym Konstytucyjnym, zwanym potocznie.. Konstytuantą.. Wobec tego minister Jacques Necker został przez króla oskarżony o nieudolność i odwołany ze stanowiska.. 11 lipca Paryżanie wystąpili na ulicę, obnosząc popiersia Neckera i księcia Orleańskiego, zwanego teraz Filipem.. Égalité.. 13 lipca mieszkańcy stolicy zawiązali.. Komitet Stały.. , który wydał odezwę.. Do broni!.. i powołał do życia gwardię mieszczańską.. Masowo się zbrojono, chcąc się obronić przed spodziewaną kolejną interwencją wojska.. Wiele obiektów państwowych spłonęło, placówki administracyjne zostały ograbione.. Szturm na Bastylię – 14 lipca 1789 roku.. Rankiem 14 lipca 1789 roku Paryżanie udali się w poszukiwaniu broni do.. arsenału.. Les Invalides.. Zdobyli go, a w ich ręce wpadło 32 tysiące karabinów i 4 działa.. Po amunicję (której w arsenale nie było) postanowiono udać się do.. , średniowiecznej warowni, która od XVII wieku służyła za więzienie.. Trafiali do niej głównie przeciwnicy ustroju, filozofowie i pisarze czy skazani na podstawie.. lettre de cachet.. Z tych powodów Bastylia była uważana za symbol terroru.. ancien regime’u.. Jednak 14 lipca znajdowało się w Bastylii tylko ośmiu więźniów (jednym z przetrzymywanych w tamtym czasie był pisarz markiz.. Donatien Alphonse François de Sade.. , jednak dzień przed szturmem został przeniesiony z twierdzy i nie był świadkiem wydarzeń), jedna osoba umysłowo chora i kilku fałszerzy pieniędzy.. W twierdzy znajdowało się także 135 żołnierzy, 4 kluczników i królewski zarządca Bastylii, markiz.. Bernard René de Launay.. Do obrony mieli także 15 przestarzałych dział.. Zapasy żywności i prochu nie pozwalały na stawianie długiego oporu.. Gdy Bastylię obległ gęsty tłum, przez pewien czas de Launay liczył na odsiecz wojska, które król ponownie wysłał z Wersalu do Paryża.. Dostały one rozkaz otwarcia ognia do zbuntowanych, jednak po dotarciu na miejsce żołnierze przeszli na ich stronę i razem z nimi oblegli twierdzę więzienną.. De Launay skapitulował.. Po krótkiej walce, gdy rebelianci obiecali, iż wszystkich puszczą wolno, otworzono bramy Bastylii.. Słowa nie dotrzymano, a królewski namiestnik i kilku żołnierzy zostało ściętych przez tłum.. Ich głowy poniesiono na pikach do Palais Royal.. Tego dnia zginął także.. mer Paryża.. Jacques de Flesselles.. , a jego posadę objął pisarz, astronom i rewolucjonista,.. Jean Sylvain Bailly.. Jedyną władzą w mieście został Komitet Stały.. 15 lipca paryżanie zaczęli burzyć Bastylię, którą zniszczono w ciągu dwóch tygodni.. Następnego dnia Komitet Stały podjął uchwałę o przekształceniu gwardii mieszczańskiej w.. Gwardię Narodową.. Na jej czele stanął generał, markiz La Fayette.. Komitet ustanowił także barwy rewolucyjne.. Zostały nimi kolory niebieski, czerwony (barwy Paryża) i biały (barwa Burbonów).. W tych kolorach wyrabiano kokardy, które przypinano sobie do ubrań.. Kokardę przypiął także król Ludwik XVI, kiedy 17 lipca odwiedził Paryż, uprzednio godząc się na przywrócenie Neckera na stanowisko.. Wtedy też Komitet Stały został przemianowany na.. Komunę Paryża.. W tym czasie, początkowo na niewielką skalę, rozpoczęła się emigracja rojalistów.. Wkrótce także w innych miastach Francji uformowano ochotniczą Gwardię Narodową, obalano dotychczasowych urzędników i władze miejskie.. Masowo dezerterowano z wojska i wstępowano do Gwardii, nie płacono podatków i niszczono wszelkie symbole feudalizmu i podziału stanowego.. Chłopi, słysząc o wydarzeniach w miastach, również podnieśli bunt.. Rozruchy na wsiach nazwano potem okresem.. Wielkiej Trwogi.. Od 20 lipca do 6 sierpnia 1789 roku uzbrojone chłopstwo napadało na posiadłości szlacheckie i kościoły.. Zabijano panów feudalnych i księży, palono księgi, zawierające spisy powinności chłopskich wobec szlachty i Kościoła.. Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela.. W nocy z 4 na 5 sierpnia po całodziennej debacie Konstytuanta zniosła dekretem powinności feudalne.. Przestało obowiązywać utrzymujące się na niektórych terenach.. poddaństwo chłopów.. Zniesiono przywiązanie chłopstwa do ziemi oraz wszelkie obowiązki chłopskie względem pana i Kościoła.. Zniesiono również wszystkie przywileje szlachty i duchowieństwa, łącznie z przywilejem niepłacenia podatków.. Zniesiona została.. Następnie rozpoczęły się prace nad konstytucją.. 26 sierpnia Konstytuanta przyjęła akt wstępny przyszłej konstytucji pod nazwą.. Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela.. Wzorem dla niej była.. Konstytucja Stanów Zjednoczonych.. z 1789 roku.. Deklaracja była jednak oryginalnym dokumentem, u którego źródeł leżała.. filozoficzna myśl francuska.. idee oświeceniowe.. Ustanowiła ona m.. wolność.. równość obywateli wobec prawa.. wolność wyznania.. słowa.. , prawo do bezpieczeństwa i własności.. Zgodnie z nią wszyscy obywatele podlegali jednemu prawu i płacili jednakowe podatki.. Źródłem wszelkiej władzy został naród (.. suwerenność ludu.. Władza miała być sprawowana przez naród i dla narodu.. Dekret z 4 sierpnia i Deklaracja umożliwiły przemianę Francji z państwa feudalnego w.. państwo kapitalistyczne.. We wrześniu w Paryżu nastąpiła klęska głodu, spowodowana obfitymi opadami, które zniszczyły większość plonów.. Na początku października do króla trafiły pierwsze artykuły konstytucji, wraz z Deklaracją Praw Człowieka i Obywatela.. Ludwik XVI odmówił ich podpisania, co rozgniewało głodujących paryżan.. 5 października uzbrojony tłum, na którego czele szły paryskie kobiety, w liczbie około pięciu tysięcy, udał się do Wersalu.. Rebelianci wtargnęli do pałacu nocą.. Lud zażądał przeprowadzki dworu do Paryża, co król natychmiast spełnił.. Również Konstytuanta przeniosła się do paryskiego.. Tuileries.. Po tych wystąpieniach nastąpiło względne uspokojenie nastrojów.. 2 grudnia na wniosek biskupa Talleyranda Konstytuanta uchwaliła konfiskatę majątków kościelnych.. Dobra te przejęło państwo, a sprzedając je następnie w przetargach, uzyskało fundusze, którymi pokryto deficyt budżetowy.. Odtąd też duchowni otrzymywali pensje od państwa.. 14 grudnia wydano dekret ustanawiający we Francji nowy.. podział administracyjny.. Kraj podzielono na 83.. departamenty.. okręgi.. kantony.. gminy.. Miasta podzielono na.. sekcje.. Obchody pierwszej rocznicy zdobycia Bastylii –.. Święto Federacji.. – rok 1790.. Nowy rok przyniósł Francji okres spokoju.. Zaczęły powstawać kluby i stronnictwa polityczne.. Jako pierwszy powstał.. klub bretoński.. , potem przekształcony w Stowarzyszenie Przyjaciół Konstytucji, znane pod nazwą.. klubu jakobinów.. Kolejnym klubem było Stowarzyszenie Przyjaciół Praw Człowieka i Obywatela, zwane potocznie.. klubem kordelierów.. Wyłoniły się również inne stronnictwa, jak.. feuillanci.. żyrondyści.. Wjazd królewskiej rodziny do Paryża po nieudanej ucieczce.. 2 kwietnia 1791 roku zmarł nagle, oczekując na rozprawę sądową, hrabia Honoré Gabriel Mirabeau.. Od dawna prowadził on niejednoznaczną politykę, rano występując w Konstytuancie przeciwko władzy króla, a wieczorem doradzając mu, jak przywrócić jego władzę.. Oskarżycielem był przywódca klubu jakobinów,.. Maximilien de Robespierre.. Centroprawica straciła w Mirabeau lidera.. Obawiano się, iż król i jego poplecznicy szykują zamach stanu, który miałby przywrócić we Francji.. absolutyzm.. 14 czerwca, na wniosek.. Isaaca Le Chapeliera.. , Konstytuanta wydała zarządzenie, zabraniające robotnikom tworzenia organizacji zawodowych i prowadzenia strajków.. Było to posunięcie mające na celu zażegnanie złej sytuacji ekonomicznej, aczkolwiek godził w założenia Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela.. W tym czasie Ludwik XVI zaczął planować wyjazd za granicę w celu zorganizowania interwencji zbrojnej i przywrócenia władzy królewskiej we Francji.. W nocy 20 czerwca 1791 roku król Ludwik, królowa Maria Antonina i rodzina królewska w przebraniu mieszczańskim podjęli ucieczkę do.. Montmédy.. we francuskiej (od 1766 roku), tradycyjnie rojalistycznej.. Lotaryngii.. Tam król prawdopodobnie planował dołączyć do wojska.. marszałka François Claude’a Amour de Bouillé'a.. i z nim udać się do pobliskich.. Niderlandów austriackich.. Rodzina królewska często zatrzymywała orszak, by odpocząć.. 21 czerwca zostali oni rozpoznani w.. Varennes.. przez późniejszego polityka,.. Jeana Baptiste Droueta.. Jego uwagę zwrócił zbyt władczy jak na mieszczkę ton Marii Antoniny przy wydawaniu poleceń.. Drouet powiadomił władze, które dzień później aresztowały rodzinę królewską i odstawiły ją do Paryża.. Wiadomość o próbie ucieczki króla za granicę oburzyła społeczeństwo francuskie.. Kordelierzy zażądali proklamowania.. republiki.. Tłum poparł postulat kordelierów i 17 lipca zebrał się na.. Polu Marsowym.. , domagając się.. detronizacji.. Chcąc opanować sytuację, mer Paryża, feuillant Jean Sylvain Bailly, przysłał tam Gwardię Narodową i wojsko.. La Fayette, również feuillant, rozkazał otworzyć ogień.. Masakra na Polu Marsowym.. była szokiem dla mieszkańców stolicy.. Konstytucja 1791 roku.. Proklamowanie konstytucji 14 września 1791 roku.. Tymczasem deputowani zakończyli pracę nad konstytucją i 3 września Konstytuanta przedstawiła ją królowi, jednocześnie ulegając rozwiązaniu.. Ludwik XVI złożył na niej swój podpis 14 września 1791 roku, wprowadzając jej przepisy w życie.. Konstytucja, podobnie jak Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela (zawarta w Konstytucji jako akt wstępny), bazowała na założeniach myśli Oświecenia.. Wprowadzała we Francji monteskiuszowski.. trójpodział władzy.. Władzę ustawodawczą.. miało sprawować Zgromadzenie Prawodawcze, zwane potocznie.. Legislatywą.. Ustanowiono zarazem prawo, które członkom dotychczasowej Konstytuanty zabraniało zasiadania w Legislatywie.. Król zatrzymywał.. władzę wykonawczą.. , z prawem do nienaruszalności, odwoływania i powoływania ministrów i z.. prawem weta.. wobec uchwał Legislatywy.. Miał on także sprawować władzę nad wojskiem i nadzorować politykę zagraniczną.. Musiał składać przysięgę na wierność narodowi i prawu.. Pozostawiono dziedziczność tronu.. Organy sądowe.. stały się w pełni niezależne.. W wyborach nie mogli brać udziału obywatele poniżej 25 roku życia, kobiety i obywatele nie posiadający żadnej własności.. Konstytucja wprowadzała wybory jako sposób obsadzania stanowisk.. Wybierano w nich deputowanych Legislatywy (co 2 lata), sędziów, biskupów, proboszczów czy urzędników.. W Konstytucji znalazła się również klauzula, zgodnie z którą jej postanowienia nie obejmowały.. kolonii francuskich.. Nowa izba, Zgromadzenie Prawodawcze, rozpoczęła obrady już 1 października 1791 roku.. Zasiadało w niej 745 deputowanych.. Prawicowi.. feuillanci mieli 264 przedstawicieli.. Niezrzeszone centrum, zwane przez przeciwników.. Bagnem.. le marais.. ), liczyło aż 345 deputowanych.. Natomiast lewica, reprezentowana przez żyrondystów, jakobinów i kordelierów, liczyła 136 deputowanych.. Lewica była blokiem najaktywniejszym i przychylnie patrzyła na perspektywę dalszych zmian rewolucyjnych.. Manifestacja 20 czerwca 1792.. Joseph Rouget de Lisle.. po raz pierwszy wykonuje.. Marsyliankę.. Tymczasem sytuacja ekonomiczna stawała się coraz gorsza i powstał pogląd, iż rozwiązać ją można tylko poprzez zwycięstwa w wojnach.. Uważano powszechnie, iż stare, feudalne armie europejskie nie będą miały szans w starciu z narodową, obywatelską armią francuską.. Poprzez wojskowe zwycięstwa planowano także.. rozsiać.. rewolucyjne idee na całym kontynencie.. Doktryna ta była popierana szczególnie przez żyrondystów z.. Jacques’em Pierre’em Brissotem.. Gdy ministrami spraw wewnętrznych,.. spraw zagranicznych.. i wojny zostali żyrondyści (odpowiednio.. Jean Marie Roland.. Charles François Dumouriez.. Joseph Servan.. ), król uległ ich wpływom i 14 grudnia wystosował do.. elektora.. trewirskiego.. ultimatum.. Domagano się w nim wydalenia rojalistycznych emigrantów francuskich (na podstawie dekretu przeciw emigrantom z 31 października), przebywających w.. Koblencji.. Elektor Trewiru ustąpił.. Władcy mocarstw europejskich przyglądali się rewolucji i obawiali się rozwoju podobnych wydarzeń u siebie.. Jeszcze w dniach 25–27 sierpnia 1791 roku w saskim.. Pillnitz.. cesarz.. Leopold II.. spotkał się z.. królem pruskim.. Fryderykiem Wilhelmem II.. Wynikiem konferencji była.. deklaracja.. , iż obaj władcy obserwują wydarzenia we Francji.. W marcu roku 1792 król Ludwik – pod naciskiem żyrondystów – wystosował do.. Wiednia.. ultimatum, w którym żądano wyjaśnień w związku ze zbrojeniami.. austriackimi.. na granicach.. Nowy, młody cesarz.. Franciszek II Habsburg.. nie udzielił odpowiedzi, a 15 kwietnia wysłał do Paryża swoje ultimatum.. Domagał się w nim zwrócenia.. papieżowi.. Awinionu.. (zajętego w maju 1791 roku), przywrócenia przywilejów duchowieństwu i szlachcie.. Legislatywa i król ultimatum odrzucili i 20 kwietnia 1792 roku wypowiedzieli wojnę Austrii.. Król liczył, iż armie austriackie szybko pokonają wojska francuskie i przywrócą jego władzę.. W nocy z 24 na 25 kwietnia.. Claude Joseph Rouget de Lisle.. skomponował.. Pieśń wymarszu.. Armii Renu.. , znaną później jako.. Marsylianka.. Ku zaskoczeniu większości deputowanych wojska francuskie nie odnosiły sukcesów, a ofensywa marszałka Dumourieza na austriackie Niderlandy zakończyła się fiaskiem.. Widząc słabość armii francuskiej, 6 lipca.. wypowiedziały wojnę Francji, przyłączając się do Austriaków i.. Sardyńczyków.. , którzy w maju wypowiedzieli wojnę Francuzom.. Uważana od czasów Fryderyka II za najlepszą w Europie armia pruska, pod dowództwem.. księcia Karola Wilhelma Brunszwickiego.. , wkroczyła na tereny francuskiej.. Szampanii.. Armia francuska w starciach z nią zaczęła ponosić klęski.. Wobec tego Legislatywa 11 maja wydała do narodu powszechną odezwę:.. Ojczyzna w niebezpieczeństwie.. W odpowiedzi na ten apel zgłosiło się wielu Francuzów.. 25 lipca książę Brunszwicki wydał odezwę, w której wzywał Francuzów do.. ukorzenia się przed królem.. Rewolucjonistów straszono egzekucjami, więzieniem i zburzeniem Paryża.. Liczba ochotników potroiła się.. Niepowodzenia na froncie ugruntowały większość Francuzów w przekonaniu, iż konieczne jest, by rewolucja trwała dalej.. Szturm sankiulotów na pałac Tuileries – 10 sierpnia 1792 roku.. 10 sierpnia 1792.. Na początku sierpnia paryski.. plebs miejski.. wyległ na ulice i domagał się detronizacji króla, którego obwiniano o klęskę.. W obawie o własne bezpieczeństwo podał się do dymisji mer Paryża, Jean Sylvain Bailly.. Nowy mer, żyrondysta.. Jérôme Pétion.. , wystąpił 3 sierpnia do Legislatywy z wnioskiem o zawieszenie Ludwika XVI w czynnościach.. Deputowani – w większości monarchiści – ociągali się z decyzją, wobec tego.. sankiuloci.. w nocy z 9 na 10 sierpnia 1792 roku zajęli ratusz i przejęli kontrolę nad.. Komuną Paryża.. Rano tłum przypuścił szturm na Tuileries, a Gwardia Narodowa nie zdołała ich powstrzymać.. Rodzina królewska zbiegła do sali, w której obradowała Legislatywa.. Jednak dotarli tam powstańcy, po czym zmusili deputowanych do tymczasowego odebrania królowi uprawnień.. Król z rodziną został osadzony w.. twierdzy Temple.. Legislatywa powołała w związku z tym nowy rząd,.. Tymczasową Radę Wykonawczą.. , z kordelierem.. Georges’em Dantonem.. Jednak rzeczywistą władzę sprawowała Komuna, która kilka dni później wymusiła na deputowanych powołanie nowej izby ustawodawczej.. Miał nią zostać.. Konwent Narodowy.. We wrześniu odbyły się wybory do tego nowego ciała, a brali w nich udział również ludzie bez majątku.. Bitwa pod Valmy.. 20 sierpnia wojska pruskie księcia brunszwickiego pokonały pod.. Verdun.. armię francuską i rozpoczęły oblężenie twierdzy.. 2 września załoga twierdzy skapitulowała.. Wiadomość o tym wywołała zamieszki w Paryżu.. W takiej atmosferze na ulicach stolicy przemawiał do sankiulotów kordelier.. Jean Paul Marat.. Pod wpływem jego agitacji w dniach od 3 do 6 września tłum paryżan przeszukiwał więzienia i wymordował ponad 1500 skazańców.. Podobne wydarzenia miały miejsce w całej Francji.. Samosądy te przeszły do historii pod nazwą.. masakr wrześniowych.. Tymczasem po kapitulacji Verdun armia pruska zaczęła zagrażać samemu Paryżowi.. Francuzi skoncentrowali siły i 20 września 1792 roku zadali Prusakom klęskę w.. bitwie pod Valmy.. Zwycięstwo to zatrzymało ofensywę pruską i miało znaczenie propagandowe.. Wkrótce wojsko pruskie wycofało się z Francji, by bezpiecznie przezimować.. Paryża nie udało się wziąć z marszu.. 21 września 1792 roku rozpoczęło się pierwsze posiedzenie Konwentu Narodowego.. Zasiedli w nim centroprawicowi żyrondyści, reprezentujące centrolewicę niezdecydowane.. Bagno.. i lewicowa.. Góra.. , reprezentowana przez jakobinów i kordelierów.. Wobec tego, iż członkostwa w wyborach do Konwentu nie ograniczało już żadne prawo, zasiadali w nim niemal wszyscy czołowi działacze rewolucyjni.. Była to izba bardziej radykalna od poprzednich.. Tuż przed rozpoczęciem jej obrad rozwiązane zostało Zgromadzenie Prawodawcze.. W swojej pierwszej uchwale, podjętej jeszcze tego samego dnia, Konwent zniósł monarchię we Francji.. Następnego dnia proklamował powstanie.. Republiki Francuskiej.. Nowy ustrój został ugruntowany dzięki zwycięstwom na froncie.. Po bitwie pod Valmy generał Dumouriez (zlikwidowano stopień marszałkowski) ruszył z ofensywą na austriackie Niderlandy.. Kampania była pasmem zwycięstw armii francuskiej.. Zakończyło ją zwycięstwo nad Austriakami.. księcia Alberta Sachsen-Teschena.. , odniesione 6 listopada w.. bitwie pod Jemappes.. W rezultacie tej bitwy cała.. Belgia.. Nadrenia.. znalazły się pod panowaniem francuskim.. Francuzi często byli witani przez lud z entuzjazmem.. Proces Ludwika XVI.. Ludwik XVI oskarżony o.. zamach na wolność i bezpieczeństwo narodu.. , stanął przed Konwentem.. 11 grudnia 1792 roku rozpoczął się.. proces króla.. wnosiła o karę śmierci,.. było chwiejne.. Sami żyrondyści niezbyt zdecydowanie bronili króla, proponując czasem karę więzienia, a czasem uniewinnienie.. 15 stycznia 1793 roku, po 24-godzinnym głosowaniu,.. obywatel Louis Capet.. został uznany za winnego, a 17 stycznia skazany został na karę śmierci.. 21 stycznia o godzinie 10:22 Ludwik XVI został ścięty na.. gilotynie.. Na szafocie od towarzyszącego mu księdza usłyszał, że zniewagi, jakich doświadcza, upodabniają go do Jezusa Chrystusa.. [19].. Król próbował przed egzekucją przemówić do swego ludu, prosząc Boga, żeby jego krew nie spadła na wszystkich Francuzów, lecz zakrzyczano go.. Jego ostatnimi słowami, skierowanymi do ludu było.. Obywatele, umieram niewinny!.. Egzekucja odbyła się na.. Placu Rewolucji.. , przy obecności około 200 tysięcy paryżan.. I koalicja antyfrancuska.. Francuska szlachta  ...   Republikańscy komisarze – Georges Couthon i.. Jean Marie Collot d'Herbois.. – rozpoczęli stopniowe niszczenie zabudowań.. Miały miejsce liczne rozstrzelania.. Nowym komisarzem został Joseph Fouché, doświadczony w aktach pacyfikacyjnych podczas tłumienia powstania w Wandei.. Pod jego rządami skazywano na śmierć po sto osób dziennie.. W czasie jakobińskich represji zginęło prawie 10 tysięcy mieszkańców Lyonu, a ćwierć miasta została wyburzona.. Działania te przerwał termidoriański przewrót.. W departamencie Wandea pacyfikację prowadziło zarówno wojsko, jak i Gwardia Narodowa.. Republikański komisarz,.. Jean Baptiste Carrier.. , często nakazywał mordowanie każdego napotkanego mieszkańca, a żołnierze palili wszystkie chaty, niezależnie od tego, czy ktoś znajdował się wewnątrz.. Wypalano również lasy i pola w departamencie.. W czasie obydwóch powstań szuańskich zginęło od 120 do 500 tysięcy powstańców i cywilów.. [21].. Represje i egzekucje towarzyszyły również próbom dokonania przewrotów politycznych, m.. w Paryżu po nieudanym przewrocie 18 Fructidora (4 września 1797 roku) czy po demonstracji babuwistów z czerwca roku poprzedniego.. Zwalczanie kontrrewolucji w czasie rewolucji francuskiej przyniosło śmierć prawie 250 tysiącom cywilów.. Podobna liczba osób trafiła do więzień.. Kościół przekształcony w Świątynię Rozumu.. W przededniu rewolucji, pod wpływem idei Oświecenia zmniejszała się.. religijność.. społeczeństwa francuskiego.. Zaczęło brakować księży i duchownych, co prowadziło do pustoszenia klasztorów.. Stąd też wiele klasztorów posłużyło rewolucyjnym klubom politycznym za siedziby.. Rosła natomiast liczba członków.. lóż wolnomularskich.. , które to prowadziły.. antyklerykalną.. działalność.. Rewolucja miała znieść katolicyzm we Francji.. Pierwszym aktem tego procesu były wydarzenia.. , gdy chłopi zabili około tysiąc księży.. Palono klasztory, plebanie, kościoły i należące do katolickich dostojników pałace i gospodarstwa.. Dekret Konstytuanty z 5 sierpnia 1789 roku znosił m.. dziesięcinę, kapłańskie przywileje i chłopskie powinności względem Kościoła.. Duchowieństwo – podobnie jak szlachta – zostało opodatkowane.. Gdy.. ustanowiła.. , masowo porzucano wiarę katolicką.. 2 grudnia 1789 roku Konstytuanta wydała dekret.. sekularyzacyjny.. Na jego mocy państwo przejęło wszystkie posiadłości kościelne.. W ramach rekompensaty księża otrzymywali pensje wypłacane przez rząd.. 13 lutego 1790 roku Zgromadzenie Narodowe Konstytucyjne zlikwidowało wszystkie.. zakony.. i unieważniło śluby zakonne.. 27 listopada tego samego roku deputowani uchwalili tzw.. ustawę cywilną o duchowieństwie.. Zobowiązywała ona wszystkich księży do złożenia przysięgi na przestrzeganie obowiązujących we Francji praw.. Tym, którzy odmówiliby takiej deklaracji, miano pozbawiać urzędu.. Wielu księży odmawiało złożenia przysięgi.. Liczyli oni na interwencję z zagranicy.. Interweniował jedynie papież – Pius VI, potępiając 10 marca 1791 roku ustawę cywilną o duchowieństwie.. Zabronił także biskupom nakładania.. cenzur.. na niezaprzysiężonych księży.. Konstytuanta odpowiedziała zajęciem enklawy Państwa Kościelnego w Awinionie.. Ponieważ biskupi zwykle dochowywali papieskiego zakazu, deputowani Legislatywy wydali 9 listopada prawo, które nakazywało identyfikację i deportację wszystkich niezaprzysiężonych księży.. 26 sierpnia 1792 roku Legislatywa wydała dekret, który za niezłożenie przysięgi karał pozbawieniem wolności.. Część księży złożyła przysięgę na konstytucję, która dokonywała.. rozdziału Kościoła od państwa.. i czyniła z Francji państwo.. laickie.. Zgodnie z nią m.. państwo zaprzestało wypłacania pensji duchowieństwu.. Około 300 uwięzionych księży zostało zabitych w Paryżu przez sankiulotów w czasie.. mordów wrześniowych.. Kościół katolicki został odsunięty od władzy.. Herbertyści na czele z Pierre’em Gaspardem Chaumettem i Jakiem René Hébertem, popierani przez sankiulotów, propagowali.. poglądy ateistyczne.. W tych postulatach wspierali ich.. , którym przewodził ksiądz Jacques Roux.. W październiku 1793 roku rozpoczęto akcje niszczenia kościołów, oznak kultu: obrazów, pomników, rzeźb, relikwii.. Część kościołów zamieniono na.. Świątynie Rozumu.. paryskie.. i Temple.. Odbywały się tam uroczystości.. na cześć Rozumu.. , podczas których na ołtarzach występowały półnagie kobiety mające być.. alegorią.. rewolucyjnych.. cnót.. W listopadzie sankiuloci zniszczyli królewskie groby w.. Bazylice Saint-Denis.. Sekwany.. wrzucone zostały m.. szczątki.. Jednym z haseł powstania szuanów była obrona Kościoła przed rewolucją, jako że większość mieszkańców Wandei była katolikami.. Chaumette i Fouché (dawniej katecheta) zaczęli zabijanie i prześladowanie każdego, kto deklarował się jako chrześcijanin.. Brutalna dechrystianizacyjna działalność była głównym powodem rozbicia ugrupowania hebertystów przez jakobinów i dantonistów.. Robespierre zwrócił duchowieństwu większość kościołów.. Wkrótce wprowadził.. Kult Istoty Najwyższej.. , który nie przewidywał istnienia świątyń.. 7 maja 1794 roku mówił w Konwencie:.. Ambitni kapłani, nie oczekujcie zatem, iż będziemy pracować nad odtworzeniem waszego imperium; tego rodzaju przedsięwzięcie byłoby nawet ponad nasze siły.. Sami siebie zabiliście, a do życia moralnego nie da się powrócić, podobnie jak do fizycznego istnienia.. ”.. — Maksymilian Robespierre.. [22].. Kościół katolicki pozostawał zmarginalizowany.. W roku 1797 w związku ze wsparciem udzielanym przez Kościół rojalistom ponownie zaczęły mieć miejsce szykany pod adresem duchownych.. Napoleon Bonaparte zakończył je i znormalizował stosunki z Kościołem.. Podobny porządek wprowadził w podbitej przez siebie (a wcześniej przez wojska republikańskie) części Europy.. Uwięził on papieża i zlikwidował Państwo Kościelne.. Laicyzm obowiązywał we Francji aż do.. restauracji Burbonów.. , kiedy to wróciły przywileje Kościoła.. Laickość Francji przywrócono.. ustawą z 1905 r.. i obowiązuje ona do dzisiaj.. Święto Istoty Najwyższej.. W 1793 roku, gdy duży wpływ na sankiulotów uzyskali hebertyści, w miastach popularność zyskał.. kult Rozumu.. Podstawami tej ideologii był.. ateizm.. (wśród bardziej umiarkowanej części hebertystów.. agnostycyzm.. ),.. racjonalizm.. relatywizm.. , a ich źródłem twórczość.. Woltera.. Diderota.. Kultem otaczano człowieka i naukę, nie uznawano żadnych.. dogmatów.. Msze.. zastąpiono uroczystościami ku czci Rozumu.. Ustanowiono także Święto Rozumu.. Robespierre uważał, iż we Francji jest wielu chrześcijan, którzy nigdy nie zaakceptują działań i poglądów hebertystów.. Szerzył się.. nihilizm.. Przemoc hebertystów rodziła także przemoc w społeczeństwie.. W związku z tym Robespierre zaczął atakować hebertystów z mównicy, co zakończyło się falą egzekucji.. 7 maja 1794 roku (18 floreala roku II) w Konwencie Narodowym Robespierre wygłosił przemówienie, w którym przedłożył projekt dekretu o wprowadzeniu kultu Istoty Najwyższej.. Podstawą były poglądy zawarte w twórczości.. , wyznawane przez samego Robespierre’a.. Zakładały one istnienie nadrzędnej siły sterującej, bądź tylko się przyglądającej, nie interweniującej w życie ludzi, w postaci Istoty Najwyższej.. Uznawały.. nieśmiertelność.. i znaczenie.. uczuć.. obok.. rozumu.. Najważniejszymi wartościami zostały moralność i wartości głównej dewizy rewolucji: wolność, równość, braterstwo.. Przedmiotami kultu były Natura, Rozum, Wolność, Prawda i Ludzkość.. Przyjęty przez Konwent dekret zakładał nauczanie o Istocie Najwyższej dzieci od 5 roku życia, a także ustanowienie szeregu świąt o charakterze religijnym, w tym wielkiego Święta Istoty Najwyższej.. Czyż idea jego nicości tchnie weń uczucia czystsze i wznioślejsze niż idea jego nieśmiertelności? Czyż tchnie weń więcej szacunku dla bliźnich i dla siebie samego, więcej oddania dla ojczyzny, więcej śmiałości do sprzeciwiania się tyranii, więcej wzgardy wobec śmierci lub wobec lubieżności? (…) Fanatycy, niczego od nas nie oczekujcie.. Wezwać ludzi do czystego kultu dla Istoty Najwyższej oznacza zadanie śmiertelnego ciosu fanatyzmowi.. Wszelkie fikcje znikają przed Prawdą, wszelkie zaś szaleństwa upadają przed Rozumem.. (…) Prawdziwym kapłanem Istoty Najwyższej jest Natura, jej świątynią świat, jej kultem cnota, jej świętami – radość wielkiego ludu.. (…) Dasz swoje święte imię jednemu z naszych najpiękniejszych świąt, o Ty, córo Natury, matko szczęścia i chwały, Ty, jedyna pełnoprawna pani świata, zdetronizowana przez zbrodnię, Ty, której lud francuski zwrócił imperium i która dajesz mu w zamian ojczyznę i obyczaje, o prześwietna Wolności! Podzielisz nasze ofiary ze swą nieśmiertelną towarzyszką, słodką i świętą Równością.. Święcić będziemy Ludzkość, Ludzkość upodloną i zdeptaną przez wrogów Republiki Francuskiej.. Napoleon wkrótce po przejęciu władzy zakończył państwowe nauczanie o Najwyższej Istocie.. Pozwolił Kościołowi rozwijać się w ramach swojej instytucji, co przyczyniło się do stopniowego zanikania kultu Istoty Najwyższej.. Siedziba zarządu Instytutu Francuskiego.. Pod koniec XVIII wieku Francja i Wielka Brytania przodowały w dziedzinie nauki.. Na początku 1795 roku uchwałą Konwentu założone zostało narodowe towarzystwo naukowe pod nazwą.. Instytutu Francuskiego.. Grupował on stare uczelnie:.. Akademię Francuską.. Akademię Tekstów i Literatury.. Akademię Nauk.. Akademię Malarstwa i Rzeźby.. Akademię Muzyczną.. Akademię Architektury.. , a także nowo powstałą,.. Akademię Nauk Moralnych i Politycznych.. Wcześniej, bo w roku 1794, dekretem Konwentu utworzone zostały samodzielne uczelnie:.. Politechnika.. École Polytechnique.. ) i.. École normale supérieure.. Działało także.. Kolegium Francuskie.. Collège de France.. Narodowa Szkoła Inżynierii Lądowej.. École nationale des ponts et chaussées.. Wkrótce po wprowadzeniu ustroju republikańskiego zamknięto Kolegium Królewskie (.. Collége Royal Henri Le Grand.. Pod koniec roku 1798 generał Bonaparte założył w Kairze.. Instytut Egipski.. Jego zadaniem było zbadanie i poznanie zdobytego Egiptu.. W Instytucie działali m.. fizyk.. Gaspard Monge.. , biolog.. , archeolog.. Dominique Vivant Denon.. , matematyk-historyk.. Jean Baptiste Joseph Fourier.. (mianowany przez Bonapartego gubernatorem Dolnego Egiptu) i chemik.. Claude Louis Berthollet.. Instytut Egipski działał do zdobycia Kairu przez Brytyjczyków, co miało miejsce w lutym 1801 roku.. W okresie rewolucji założono również muzeum w.. Luwrze.. Władze rewolucyjne wspierały finansowo przedsięwzięcia wynalazcy.. Claude’a Chappe.. W roku 1791 skonstruował on pierwszy.. telegraf sygnałowy optyczny.. W roku 1794 powstała pierwsza linia przekazowa łącząca Paryż z.. Lille.. Nowy wynalazek z powodzeniem wykorzystywano dla celów wojskowych.. Republikańskie władze otaczały mecenatem.. braci Montgolfier.. – Josepha Michela i Jacques’a Étienne’a.. W 1793 roku Konwent zlecił Mongemu i chemikowi.. Jeanowi Bernardowi de Morveau.. opracowanie projektu umożliwiającego wykorzystywanie balonów do celów wojskowych.. Armia francuska wykorzystywała balony do roku 1799, kiedy to zanikło zainteresowanie tym wynalazkiem.. Republika wspierała prace fizyka.. Jacques’a Alexandre’a Charlesa.. i wielkimi honorami otaczała żeglarza-odkrywcę.. Louisa Antoine’a de Bougainville’a.. Zaraz po wybuchu rewolucji, w obawie o własne bezpieczeństwo, z Paryża na prowincję uciekł fizyk.. Charles Coulomb.. Filozof i matematyk.. Nicolas de Condorcet.. jako deputowany.. został oskarżony o zdradę i stanął przed Trybunałem Rewolucyjnym.. Jego sytuację dodatkowo pogarszał fakt, iż jego żona Sophie była jeszcze niedawno działaczką feministycznej organizacji założonej przez zgilotynowaną.. Olympię de Gouges.. Condorcet został uznany – po bardzo długim procesie – za winnego i 29 marca 1794 roku popełnił samobójstwo w oczekiwaniu na egzekucję.. Fizyk i chemik.. Antoine Lavoisier.. , który dla rządu opracowywał system miar mający zapewnić uniformizację wag w całej Francji, został jako jeden z 28 francuskich poborców podatkowych okrzyknięty przez rewolucjonistów zdrajcą i zgilotynowany w Paryżu w roku 1794.. Prośbę o ułaskawienie oddalono z komentarzem:.. Republika Francuska nie potrzebuje uczonych.. Dnia 30 maja 1793 roku Konwent Narodowy ustanowił w całym kraju powszechne, obowiązkowe i bezpłatne nauczanie początkowe.. Obejmowało ono wszystkie dzieci od 6 roku życia, a nauka trwała 8 lat.. Nad szkolnictwem początkowym zarząd sprawował Komitet Edukacji (.. Comité de l’instruction.. 1 sierpnia tego samego roku Konwent wydał dekret wprowadzający nowy,.. metryczny system.. miar i wag.. W ten sposób chciano uprościć i zunifikować kwestię pomiarów.. Śmierć Marata.. – Jacques Louis David.. W sztuce dominował wówczas.. neoklasycyzm.. , nawiązujący do starożytnej.. Grecji.. Rzymu.. Oficjalnym malarzem Republiki był.. Jacques Louis David.. Działał on jako deputowany Konwentu z ramienia klubu jakobinów.. Głosował za straceniem króla, a wkrótce stał się przyjacielem Maximiliena Robespierre’a.. W czasach termidoriańskiego przewrotu trafił do więzienia, z którego wyszedł w połowie 1795 roku.. Korzystając z poparcia Dyrektoriatu założył własną malarską szkołę, gdzie uczył m.. Antoine’a Jeana Grosa.. Jeana Auguste’a Ingresa.. Po przewrocie 9 thermidora pierwszeństwo w dziedzinie malarstwa objął.. François-André Vincent.. Mecenasem sztuki był również Bonaparte, który w zdobytym Mediolanie otaczał opieką m.. włoskiego portrecistę.. Andrea Appianiego.. Rewolucja francuska umieściła na piedestale neoklasycyzm kosztem.. rokoka.. Tym samym stracił popularność przedstawiciel tego stylu –.. Jean-Honoré Fragonard.. Portrecistka Marii Antoniny,.. Élisabeth Vigée-Lebrun.. , z powodu szykan uciekła za granicę.. Adélaïde Labille-Guiard.. portretowała deputowanych Konwentu, ale wcześniej musiała zniszczyć prawie wszystkie swoje prace, ponieważ przedstawiały arystokrację.. Oficjalnym rzeźbiarzem Republiki był.. Pierre Cartellier.. Pracował m.. i szeregu Świątyń Rozumu.. Prowadził też swoją szkołę rzeźbiarską.. Jego rywalem był.. Jean Baptiste Stouf.. , pochodzący z rodziny o długich rzeźbiarskich tradycjach.. Obaj najczęściej pracowali przy ozdabianiu budynków.. Ich powstawanie nadzorował naczelny architekt Paryża,.. Pierre François Louis Fontaine.. Fontaine ze swoimi współpracownikami –.. Charlesem Percierem.. Jeanem Chalgrinem.. – zapoczątkował później styl.. empire’u.. w architekturze.. W trakcie rewolucji powszechnie czytane były dzieła Rousseau,.. Monteskiusza.. Fénelona.. i Diderota.. Szczególną popularnością cieszył się Rousseau, a fragmenty jego dzieł często znano na pamięć.. Ówczesnym.. pierwszym.. pisarzem Francji był.. Jacques Bernardin de Saint-Pierre.. Cieszył się popularnością wśród Francuzów i poparciem władz, jako iż popierał rewolucyjne zmiany.. Uznaniem (szczególnie wśród sankiulotów) odznaczał się także, uwolniony 14 lipca, więzień Bastylii –.. Jego antyklerykalna twórczość miała duży wpływ na rewolucjonistów.. Do pisarzy, którzy pozostawali umiarkowani w pochwałach i krytyce rewolucji należał.. Jean François de La Harpe.. Do krytyków rewolucji należał.. François-René de Chateaubriand.. W październiku 1792 roku uciekł do.. Londynu.. i tam kontynuował swoją twórczość.. W tym samym czasie, również do Londynu, uciekła córka bankiera Jacques’a Neckera – pisarka.. Madame de Staël.. Początkowo była aktywną agitatorką rewolucji, a zdanie zmieniła będąc świadkiem.. Do krytyków rewolucji należał również prekursor.. romantyzmu.. w poezji.. André Chénier.. Napisał odę na cześć.. , zabójczyni Marata, i został za to zgilotynowany ostatnim okresie.. , 25 lipca 1794 roku.. miała swojego wielkiego zwolennika w poecie.. Ponce-Denis Écouchard-Lebrun.. Po termidoriańskim przewrocie stracił on popularność, a jego miejsce zajął.. Marie Joseph Chénier.. , młodszy brat.. André Chéniera.. Wielką popularność przyniosło mu napisanie słów do rewolucyjnej pieśni –.. Le Chant du Départ.. Protekcję Bonapartego uzyskał włoski poeta,.. Giuseppe Parini.. Mecenatem cieszył się także.. Louis Marcelin de Fontanes.. , jednak został w roku 1798 niespodziewanie wygnany przez Dyrektoriat.. Zaraz po objęciu rządów przez Konwent wygnany został za swoją rojalistyczną twórczość.. Jacques Delille.. Paryski Panteon.. W dobie rewolucji powstała duża liczba pieśni rewolucyjnych.. Najczęściej były to nowe teksty dodawane do znanych melodii, z których można odtworzyć historię rewolucji.. W pierwszych pięciu latach powstawało nawet do 700 pieśni rocznie, potem pewna stabilizacja sytuacji politycznej wywołała spadek ich liczby.. [23].. Spośród nich największą popularność zdobyło pięć –.. Karmaniola.. La Carmagnole.. Ah! ça ira.. La Marseillaise.. Pieśń Wymarszu.. Mort de Louis Capet.. Dwie z nich zostały.. hymnami Francji.. , a jedna pozostaje nim do dziś.. Na potrzeby ceremoniałów rewolucyjnych komponowano specjalne utwory.. W swojej formie były one proste i patetyczne.. Wykonywały je chóry, którym towarzyszyły orkiestry wojskowe z bębnami i do 900 instrumentów dętych.. Od 1789 roku podczas uroczystości grał zespół Gwardii Narodowej.. W 1790 Zgromadzenie Narodowe powołało Narodowy Instytut Muzyki, aby kształcić w nim muzyków potrzebnych dla tego zespołu.. Szkoła rozrastała się i w 1795 roku otwarto w Paryżu.. konserwatorium.. , pierwszą taką świecką szkołę muzyczną w Europie.. Najwięcej było w nim klas instrumentów dętych.. Osobom zasłużonym dla rewolucji urządzano uroczyste pogrzeby.. Na pogrzebie hrabiego Mirabeau do Panteonu kroczył kondukt przy dźwiękach.. Marsza żałobnego.. , który na tę okazję napisał.. François-Joseph Gossec.. W tym czasie najważniejszym kompozytorem był.. Étienne Nicolas Méhul.. Tworzył on głównie opery i symfonie.. Był też autorem muzyki do wspomnianej pieśni,.. Jego konkurentem był dyrektor.. Opery Paryskiej.. , operowy kompozytor.. Henri Montan Berton.. Skomponował on muzykę do jednej z rewolucyjnych pieśni –.. Hymne du 21 janvier.. – sławiącej egzekucję króla.. Dyrektoriat był mecenasem dla włoskiego kompozytora.. Luigi Cherubiniego.. Cherubini pracował w Paryżu, gdzie skomponował m.. pieśń żałobną na cześć generała Hoche’a –.. Hymne funebre sur la mort du Géneral Hoche.. Kultura ówczesnej Francji kształtowała się w oparciu o wzorce antyczne.. Gloryfikowano.. spartańską.. odwagę,.. ateńskie.. zgromadzenia i.. rzymski republikański model państwowy.. Starożytność klasyczna stała się obiektem fascynacji: François Babeuf przybrał sobie za imię rzymski.. cognomen.. Gracchus, a Jean Baptiste Cloots greckie imię Anacharsis.. Zwiększał się geograficzny zasięg oddziaływania francuskiej kultury, która apogeum popularności osiągnęła w czasach Pierwszego Cesarstwa.. Pułki piechoty francuskiej.. W przeddzień wybuchu rewolucji armia francuska liczyła 170 tysięcy żołnierzy i oficerów, zajmując pod tym względem czwarte miejsce w Europie, po siłach zbrojnych Rosji, Austrii i Prus.. Elitę wojskową stanowił Dom Królewski (.. la Maison du Roi.. ) liczący około 7 tysięcy żołnierzy, podzielonych na 4.. pułki.. Wojska liniowe (.. les troupes reglés.. ) liczyły 102 pułki piechoty i 61 pułków kawalerii.. Każdy regiment pieszy składał się z dwóch.. batalionów.. Istniało także 12 samodzielnych batalionów strzelców pieszych i 6 pułków piechoty kolonialnej.. Łącznie piechota liczyła 113 tysięcy żołnierzy.. Kawalerię tworzyło 18 pułków.. dragońskich.. , 6.. huzarskich.. i 12.. szaserskich.. Łącznie kawaleria liczyła 32 tysiące żołnierzy.. Do tego dochodzili żołnierze z Królewskiego Korpusu Wojsk Inżynieryjnych, żandarmi i służby pomocnicze.. Na czas wojny miano do dyspozycji także około 80 tysięcy milicjantów.. Artyleria tworzyła pułk piechoty i formalnie nie stanowiła odrębnego rodzaju broni.. Rekrutacja do armii królewskiej odbywała się poprzez ochotniczy zaciąg.. Tuż przed rewolucją armii zaczęło brakować ludzi.. Wtedy też zaciąg przestał być dobrowolny.. Dowódcy wysyłali ekipy rekrutacyjne, które często siłą zmuszały do podpisania angażu.. Coraz częściej w szeregi wojska trafiali więźniowie, awanturnicy i włóczędzy.. Służba trwała 4 lata w piechocie, a 8 lat w kawalerii.. Kadrę oficerską zapewniała Szkoła Wojskowa (.. École Militaire.. Stopnie oficerskie zarezerwowane były dla szlachty.. Przedstawiciel stanu trzeciego mógł najwyżej osiągnąć stopień kaprala.. Zamożni dowódcy odznaczali się na ogół dużą wiedzą teoretyczną, podróżując w celach wojskowych do Prus, czy tworząc oficerskie kółka edukacyjne.. Gorzej było z kompetencją oficerów niższych stopni.. Armia francuska nie walczyła w żadnej wojnie od roku 1763.. Wyjątkiem było 8 pułków piechoty wysłanych za Atlantyk w czasie wojny o amerykańską niepodległość.. Jedyną okazją, gdzie żołnierze mogli się wykazać, były parady wojskowe, organizowane dla ambasadorów i arystokracji.. Dyscyplinę utrzymywano za pomocą chłosty czy.. karceru.. Kryzys finansowy państwa francuskiego dotknął również armię.. Piechurzy uzbrojeni byli w karabin wzór 1777, dysponując także nakładkowym.. bagnetem.. Uzbrojenie kawalerzysty stanowiła.. szabla.. bądź.. pałasz.. Dragoni i szaserzy dysponowali również karabinkiem wzór 1786, a huzarzy pistoletem.. Oficerowie uzbrojeni byli najczęściej w.. szpadę.. i parę.. pistoletów.. Od roku 1786 piechota liniowa nosiła białe mundury i dwurożne kapelusze z czarnego filcu.. Strzelcy piesi przywdziali mundury zielone, a żołnierze Domu Królewskiego zatrzymali błękitne mundury i trójgraniaste kapelusze.. Żołnierze pułków szwajcarskich byli odziani w mundury czerwone, a żołnierze pułków niemieckich w granatowe.. Dragoni nosili mundury zielone (spodnie białe), szaserzy błękitne, a huzarzy białe (spodnie błękitne).. Każdy żołnierz był zobowiązany nosić przyczepioną do kapelusza białą kokardę – symbol Burbonów.. Republikański generał, oficer piechoty lekkiej i szeregowiec piechoty liniowej.. W armii było wielu żołnierzy popierających rewolucję.. Wkrótce powstała przeciwwaga dla królewskiej armii – Gwardia Narodowa.. Dezerterowano z wojska i wstępowano do Gwardii.. Tam oficerem mógł zostać każdy i każdemu ten stopień mógł być odebrany.. Dekretem z 4 sierpnia 1789 roku Konstytuanta zniosła m.. monopol szlachty na szlify oficerskie i – wzorem Gwardii – kary cielesne.. Odtąd o awansie miały decydować żołnierskie atuty.. Spowodowało to wzrost entuzjazmu i motywacji wśród żołnierzy.. Armia stawała się narodowo-obywatelska.. Zmiany te były stopniowe i chwilowo egalitaryzm był dużo silniejszy w szeregach Gwardii.. 27 maja 1790 roku Konstytuanta zastąpiła białe kokardy, rewolucyjnymi trójkolorowymi.. Wielka reforma armii dokonała się 1 stycznia 1791 roku.. Dawne nazwy pułków – w przypadku piechoty biorące swe źródło od regionów geograficznych i historycznych kampanii, a w przypadku kawalerii od nazwisk aktualnych właścicieli regimentów – zostały zastąpione numeracją.. Pułków piechoty było 102, a pułków kawalerii 83.. Regimentom jazdy nadawano kolejne numery w ramach jej poszczególnych rodzajów.. I tak było 20 pułków dragonów, 23 szaserów, 11 huzarów i 29 pułków ciężkiej kawalerii, będących nowym rodzajem.. Żołnierze tych regimentów nosili granatowe mundury (białe spodnie) i byli wyposażeni w pałasze.. 4 marca 1791 roku zlikwidowano prowincjonalną milicję, a jej zadanie wspomagania armii na czas wojny przejęła Gwardia Narodowa.. 1 kwietnia bataliony strzelców pieszych przemianowano na piechotę lekką.. Im też odebrano nazwy i nadano numery.. 28 sierpnia z oddziałów Gwardii Narodowej utworzono trzy pułki piechoty.. Nieudana królewska ucieczka spowodowała zmasowaną dezercję rojalistycznych oficerów, a następnie ich migrację za granicę.. Również zdarzały się przypadki, iż żołnierze szli za przykładem swych dowódców, a najczęstsze były w kawalerii, która była uważana za formację szlachecką.. Do Niderlandów wymknęły się, a potem przeszły na stronę wroga: 15 pułk ciężkiej kawalerii i 4 pułk huzarów.. W okresie od czerwca do grudnia 1791 roku za granicę uciekło ponad 6 tysięcy oficerów.. Wkrótce wydano prawo, które mówiło, iż dowódcą w wojsku może zostać tylko osoba, która pełniła już taką funkcję w Gwardii Narodowej.. Król przygotowując się do wojny wydał dekret 14 grudnia 1791 roku, który ustanawiał, jako pierwszy w dziejach,.. związki armijne.. Zostały nimi.. Armia Północy.. marszałka.. Rochambeau.. Armia Centrum.. generała La Fayette’a i.. Armia Renu.. marszałka Lucknera.. Przed wybuchem wojny powstała jeszcze.. Armia Południa.. , oddana pod komendę generała.. Montesquiou-Fézensaca.. Powodem tej organizacji była chęć usprawnienia dowodzenia, ale jak się okazało w czasie wojny, jednostki nadal były zbyt wielkie, by móc nimi sprawnie dowodzić.. Powstawały więc nowe armie.. We wrześniu 1792 roku działało 8 związków armijnych, w październiku 1793 roku było ich 13, w kwietniu 1794 11, w październiku 1795 9, w listopadzie 1796 6, w październiku 1797 3, w marcu 1799 4, a w marcu 1800 6.. Często miały miejsce modyfikacje, a spowodowane były one głównie zmianą sytuacji na frontach.. 26 czerwca 1792 roku numery (106-111) przyznano pułkom kolonialnym.. We wrześniu i październiku zlikwidowano pułki szwajcarskie (63, 64, 65, 66, 69, 76, 86, 95, 97, 100), chcąc pozbyć się wiernych na ogół królowi oddziałów i znacjonalizować armię.. Zlikwidowano również Dom Królewski i belgijski pułk 101.. Wobec stosunkowo małej liczebności armii francuskiej, z Gwardii Narodowej formowano bataliony, które następnie walczyły u boku wojska na froncie.. Zacierały się różnice między.. niebieskimi.. (Gwardia) a.. białymi.. (armia).. W kwietniu 1792 roku armia francuska liczyła już tylko 140 tysięcy żołnierzy, co było spowodowane odpływem rekruta w szeregi Gwardii, a także dezercją i emigracją.. Do pomocy mieli 169 batalionów gwardzistów, które łącznie liczyły około 85 tysięcy ludzi.. Przystąpili oni do walki z 170 tysiącami zdyscyplinowanych i wyszkolonych żołnierzy pruskich i austriackich.. Naprzeciwko Francuzom stała także 40-tysięczna zawodowa armia sardyńska.. To przesądziło o klęsce przyszłych koalicjantów w roku 1792.. pokazała, że armia rewolucyjna potrafiła stawić czoła armii zawodowej starego typu.. Mimo zwycięskiej kampanii generalicja nie była zadowolona z postawy żołnierzy i gwardzistów.. Dlatego też 21 lutego 1793 roku Konwent wydał tzw.. dekret o amalgamacie.. Na jego mocy łączono piesze bataliony wojskowe z batalionami Gwardii Narodowej, tworząc w ten sposób.. półbrygady.. Jedną półbrygadę tworzył jeden batalion piechoty i dwa bataliony gwardzistów.. Taką strukturę miała półbrygada piechoty liniowej, a powstało ich 198.. Istniały także półbrygady piechoty lekkiej, formowane z jednego batalionu piechoty lekkiej i dwóch batalionów Gwardii.. Takich półbrygad powstało 15.. W piechocie zlikwidowano nazwy pułków, a wprowadzono ich numerację.. Marginalizowanej kawalerii amalgamat nie dotyczył.. Dnia 24 lutego Konwent wydał dekret o poborze 300 tysięcy rekrutów.. Zaciąg miał być ochotniczy, a mogli w nim wziąć udział wszyscy mężczyźni między 18 a 40 rokiem życia.. Rekrutacja szła sprawnie.. W Wandei,.. Maine-et-Loire.. Bretanii.. ochotników było bardzo mało, toteż władze zastosowały przymus, który stał się jedną z przyczyn szuańskiego powstania.. Pobór.. 300 tysięcy.. zmienił w dużej mierze skład socjalny armii.. O ile stara armia królewska była mieszana, o tyle gwardziści byli niemal wyłącznie mieszczanami.. Teraz przyszli do wojska głównie chłopi.. Ich napływ spowodował także, iż armia zaczęła reprezentować cały naród.. 26 lutego 1793 roku wprowadzono jednolite umundurowanie dla całej piechoty.. Nowy mundur składał się z ciemnoniebieskiego surduta ze szkarłatnym kołnierzem i szerokich białych spodni – obcisłe wiązano ze szlachtą.. Piechota lekka nosiła spodnie również niebieskie.. Jako przepisowe nakrycie głowy wprowadzono skórzany hełm z futrzanym okryciem i metalowymi okuciami.. Miało on rzekomo nawiązywać do antycznej tradycji.. Hełm nie był jednak popularny, a żołnierze bardzo często wyrzucali go do rzek i sami zaopatrywali się w tradycyjne dwurożne kapelusze filcowe.. Mimo to, hełm został wycofany dopiero przez Napoleona w 1801 roku.. Buty rekwirowano cywilom i przekazywano do jednostek wojskowych.. Takie umundurowanie piechurów obowiązywało (z małymi modyfikacjami) przez cały okres Republiki, zmienione w 1806 roku.. Według dekretu z 26 lutego zmieniło się także umundurowanie kawalerzystów.. Pułki ciężkiej kawalerii i dragonów zachowały swe barwy.. Szaserzy otrzymali mundury zielone, a huzarzy granatowe.. Obydwie formacje otrzymały także.. czaka.. , jako nakrycia głowy.. Bitwa pod Neerwinden i postępujące po niej kolejne klęski armii francuskiej stworzyły poważne zagrożenie dla Francji.. Zdrada generała Dumourieza i kapitulacja garnizonu Moguncji sprawiły, iż zaczęto usuwać z armii arystokratów, którym nie ufano.. Na gilotynie zginęli wtedy m.. Adam Philippe de Custine.. , Biron i Houchard.. Starych szlacheckich dowódców zastąpiono młodymi, zdolnymi entuzjastami rewolucji.. To z ich szeregów wywodzili się późniejsi wybitni napoleońscy oficerowie.. Lazare Carnot.. organizator zwycięstwa.. Generał Jourdan na czele żołnierzy – kampania 1794 roku.. Wobec niepowodzeń wojennych, 23 sierpnia 1793 roku Konwent zarządził pospolite ruszenie (.. Levée en masse.. Do walki zgłosiło się ponad 500 tysięcy ochotników.. Większość wśród nich stanowili chłopi, choć był też spory procent mieszczan-sankiulotów.. Odzienie i uzbrojenie leżało w gestii samych ochotników.. Najczęściej byli uzbrojeni we włócznię, szablę bądź widły.. Wielu z nich nosiło tradycyjne.. czapki frygijskie.. , szerokie spodnie, kamizelki i drewniane trepy.. Brak wyszkolenia chcieli rekompensować odwagą i rewolucyjnym entuzjazmem.. Nie weszli oni jeszcze w skład armii, która w kwietniu 1793 roku liczyła 200 tysięcy ludzi, a już w grudniu tego samego roku 630 tysięcy, co głównie było efektem zaciągu.. Pod koniec roku działało 211 półbrygad liniowych i 32 półbrygady lekkie.. Amalgamat został całkowicie wprowadzony w życie dopiero w roku 1796.. Do tego momentu występowały w piechocie zarówno półbrygady, jak i pułki.. Zwycięstwa Francji zaczęły się we wrześniu 1793 roku.. Wchodząc w życie amalgamat sprawiał, iż dawni gwardziści uczyli się dyscypliny i organizacji od dawnych.. białych.. , a ci uczyli się od dawnych.. niebieskich.. egalitaryzmu.. i poświęcenia dla rewolucyjnej sprawy.. Tak liczna i niewyszkolona armia, jaką posiadała Francja, wymagała opracowania nowej taktyki, którą opracował i pierwszy raz zastosował w bitwie pod Wattignies generał Lazare Carnot.. Zakładała ona nacieranie na wroga w szyku kolumny, dzięki czemu natarcia mogły być prowadzone w biegu.. Regularni piechurzy najczęściej tuż przed szeregami wroga tworzyli linię bądź tyralierę.. Uzbrojeni wyłącznie w broń białą sankiuloci nie musieli stosować szyku tyraliery.. Taktykę generała Carnota udoskonalił potem Napoleon Bonaparte.. Po zwycięstwie pod Wattignies Carnot wszedł w skład Komitetu Ocalenia Publicznego.. Pełnił w nim funkcję głównego organizatora armii i wkrótce był nazywany.. organizatorem zwycięstwa.. Pełnił swą rolę później także jako jeden z dyrektorów, aż do udaremnionego zamachu 18 fructidora.. Carnot w 1794 roku wprowadził kolejną innowację.. Utworzył związki operacyjne pod nazwą brygady i dywizji.. Brygady grupowały dwie półbrygady, a dywizje dwie brygady.. Taki podział znacznie usprawnił dowodzenie i manewry na polu bitwy.. Po zwycięstwie pod Fleurus większość sankiulotów wstąpiła do armii.. W wyniku tego zaciągu armia francuska liczyła we wrześniu 1794 roku aż 1 milion 110 tysięcy żołnierzy, mając naprzeciwko siebie siły koalicji liczące niespełna 500 tysięcy żołnierzy.. Po termidoriańskim przewrocie armia ukształtowana przez jakobinów przestała być dumą Francji.. Władza coraz mniej o nią dbała i często nie wysyłano żywności.. Żołnierze chodzili obdarci i nierzadko boso.. Byli zmuszeni do rabowania potrzebnego pożywienia, przez co tracili autorytet i uznanie w oczach społeczeństwa.. W wojsku pojawiały się bunty, tym bardziej, że zaczęto je wykorzystywać w walce politycznej.. Jedyną szansą na przetrwanie żołnierzy wydawało się życie kosztem podbitego kraju.. I teraz to była główna motywacja walczących żołnierzy Republiki, którzy osiągali sukcesy.. Żyjąc w zajętych Włoszech i Niemczech stawali się samowystarczalni i niezależni od Dyrektoriatu.. Armia stawała się świadoma własnej siły i straciła szacunek do.. cywilów z Paryża.. Jednocześnie wyłonili się uwielbiani dowódcy, tacy jak Jean Charles Pichegru, Jean Baptiste Jourdan, Lazare Hoche, Jean Victor Moreau, Napoleon Bonaparte czy Jean Étienne Championnet.. Z reguły dodawano po jednym pułku kawaleryjskim do każdej dywizji.. Generał Hoche w 1797 roku stworzył dywizje złożone z jednego rodzaju jazdy.. Były to jednostki szybkie w manewrach i silne w zmasowanych atakach.. Przede wszystkim jednak niszczyły uciekające po bitwie wrogie wojska.. Hoche wkrótce zmarł, a z powodów finansowych powrócono do jego rozwiązania dopiero w czasie kampanii 1800 roku.. Również w roku 1797 dragoni otrzymali kaski z niedźwiedzią skórą na wyposażenie.. Satyryczne przedstawienie przewrotu 18 brumaire’a.. Liczebność armii francuskiej pod rządami Dyrektoriatu malała.. 8 stycznia 1796 roku zredukowano liczbę półbrygad liniowych do 110, a lekkich do 30.. We wrześniu 1795 roku armia liczyła 800 tysięcy żołnierzy, w lipcu 1796 roku 500 tysięcy, a w październiku 1797 roku 370 tysięcy żołnierzy.. Gdy formowała się II koalicja antyfrancuska, znów trzeba było zmobilizować wielkie masy ludzkie.. Dyrektoriat nie chciał, wzorem jakobinów, bazować na patriotyzmie i entuzjazmie, wprowadzając obowiązkową służbę wojskową.. Zdecydowano się na ten krok, ponieważ bardzo niewielu ludzi przejawiało ochotę do ochotniczego zaciągu.. Ustawę o obowiązkowej służbie wojskowej stworzył generał Jourdan, toteż jej zasady były nazywane.. Prawem Jourdana.. Zakładało ono, iż poborowi będą wyłaniani poprzez losowanie spośród wszystkich przedstawicieli danego rocznika.. Służba w piechocie trwała 4 lata, a w kawalerii 6 lat.. W czasie wojny obowiązek służby był wiążący aż do ustanowienia pokoju.. Na czas wojny pobór mógł objąć wszystkich zdatnych do służby mężczyzn w wieku od 17 do 40 lat.. W czasie pokoju rekrutacji podlegali wszyscy nieżonaci mężczyźni w wieku od 20 do 25 lat.. Prawo Jourdana.. obowiązywało we Francji aż do 1814 roku.. Już 24 września 1798 roku wydano dekret o poborze 200 tysięcy rekrutów.. W roku 1799 Francja wystawiła do walki ponad 600 tysięcy żołnierzy i oficerów.. Widząc słabość Dyrektoriatu, armia postanowiła sięgnąć po władzę – przywódcą został Napoleon Bonaparte.. Rewolucja zrywała z polityką feudalną i otwierała epokę polityki nowoczesnej.. Z niej wywodzą się zasadnicze podziały współczesnej.. sceny politycznej.. : na.. lewicę.. prawicę.. , czy na.. konserwatyzm.. liberalizm.. socjalizm.. Każde z tych stanowisk w różny sposób ocenia rewolucję.. Prawica.. konserwatywna.. stoi na stanowisku, że rewolucja 1789 roku przyczyniła się do zniszczenia społeczeństwa poprzez nienawiść do porządku i hierarchii, a także zwyczajów i tradycji.. Konserwatyści ewolucyjni, tacy jak.. , radzili w tej sytuacji jedynie ratować, co się da ze starego świata.. honoru, tradycji, hierarchii i porządku.. , podczas gdy tradycjonaliści jak.. Joseph de Maistre.. , dążyli do powrotu do czasów sprzed jej wybuchu.. W publicystyce historycznej o zabarwieniu konserwatywnym rewolucja francuska jest nazywana czasem.. rewolucją antyfrancuską.. , co ma podkreślać jej antynarodowy charakter.. [24].. Najczęściej w tym kontekście przywoływana jest zamordowanie członków rodziny królewskiej, prześladowanie Kościoła katolickiego i pacyfikacja Wandei.. Liberałowie.. tacy jak.. Johann Erich Biester.. François Furet.. John Stuart Mill.. , tylko częściowo akceptowali rewolucję.. Przełomowym i nieakceptowalnym momentem były dla nich rządy.. Socjaliści.. Karol Marks.. Pierre Joseph Proudhon.. ), w pełni aprobowali rewolucję i jej osiągnięcia.. José Cabanis,.. Karol X.. , Warszawa 1981.. A.. Mathiez,.. , s.. Ernst H.. Kantorowicz,.. Dwa ciała króla.. polskie PWN 2007, indeks, s.. 460-461.. Markov Soboul 1984, s.. 15-16.. J.. Baszkiewicz,.. 412.. Istnieją duże rozbieżności w szacunkach dotyczących rozmiaru stanu szlacheckiego przed rewolucją, ta podana przez Markova i Soboula należy do najwyższych.. ↑.. 8,0.. 8,1.. 29-35; Mathiez 1956, s.. 17-18.. 37-38; Mathiez 1956, s.. 8-9.. Z.. Libiszowska,.. Żołnierz Wolności Markiz de La Fayette.. Mączak Antoni,.. Rządzący i rządzeni.. , Warszawa 1986, s.. 269.. Rozdział XVI.. Wielka rewolucja we Francji 1789–1799.. W: Melania Sobańska-Bondaruk, Stanisław Bogusław Lenard:.. Wiek XVI-XVII w źródłach.. Warszawa:.. Wydawnictwo Naukowe PWN.. , 1997, s.. 484.. ISBN 83-01-12438-5.. Jean-Paul Roux,.. Mity i symbole.. , Warszawa 1998.. Baszkiewicz,.. 452.. Rewolucjafrancuska.. 272-286.. 22,0.. 22,1.. Wielkie Mowy Historii.. Od Mojżesza do Napoleona.. Warszawa 2006; s.. 278.. D.. Gwizdalanka.. Muzyka i polityka.. , Kraków 1999, rozdział.. Pomiędzy.. Marsylianką.. a.. Eroiką'.. Ks.. Michał Poradowski, Dziedzictwo rewolucji francuskiej (Warszawa 1992).. Bronisław Baczko:.. Jak wyjść z Terroru: Termidor a Rewolucja.. Gdańsk: Słowo/Obraz Terytoria, 2005.. ISBN 83-7453-611-X.. Jan Baszkiewicz:.. Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk: Zakład Narodowy im.. Ossolińskich, 1978.. Jan Baszkiewicz, Stefan Meller:.. Rewolucja francuska 1789-1794: Społeczeństwo obywatelskie.. Warszawa: 1983.. ISBN 83-06-00848-0.. Francuzi 1789-1794: Studium świadomości rewolucyjnej.. Warszawa: 1989.. Nowy człowiek, nowy naród, nowy świat: mitologia i rzeczywistość rewolucji francuskiej.. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1993.. ISBN 83-06-02197-5.. Andrzej Cisek:.. Kłamstwo Bastylii: szkice o wydarzeniach i ludziach Wielkiej Rewolucji Francuskiej.. Gdańsk: Finna, 2006.. ISBN 83-89929-57-0.. Pierre Gaxotte:.. Gdańsk: Arche, 2001.. Jean-François Fayard:.. 100 dni Robespierre’a.. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona, 2006.. ISBN 83-11-10390-9.. Marian Kujawski:.. Wojska Francji w wojnach Rewolucji i Cesarstwa 1789-1815.. Warszawa: Adiutor, 2007.. ISBN 978-83-86100-77-4.. Informacje.. siostrzanych projektach.. Ilustracje i media.. Rewolucja francuska 1789-1799.. fr.. Wolność, Równość, Braterstwo.. Niekompletna lista zgilotynowanych w czasie rewolucji.. php?title=Rewolucja_francuska oldid=40300724.. Wydarzenia 1789.. Artykuły wymagające uzupełnienia źródeł od 2012-06.. Artykuły wymagające uzupełnienia źródeł od 2012-05.. Alemannisch.. Avañe'ẽ.. Boarisch.. Буряад.. Cebuano.. Fiji Hindi.. Furlan.. Gaelg.. Ilokano.. Interlingue.. Kernowek.. Лезги.. ລາວ.. Ligure.. Malti.. Mirandés.. Монгол.. မ န မ ဘ သ.. Qaraqalpaqsha.. Rumantsch.. ස හල.. Võro.. Žemaitėška.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 14:16, 1 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Rewolucja_francuska
    Open archive

  • Title: 1768 – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Go-Sakuramachi.. (後桜町天皇).. Samuel I Chaceres.. Melecjusz II.. Ernest Jan Biron.. 1758.. Klemens XIII.. Adolf Fryderyk.. William Pitt Starszy.. Augustus Henry Fitzroy.. 1752.. Hans Jákupsson Debes.. na rok 1768.. 1768 / MDCCLXVIII.. 1778.. 24 lutego.. – zawarto.. traktat warszawski.. 26 lutego.. sejm.. uchwalił tzw.. prawa kardynalne.. , potwierdzające przywileje ustrojowe szlachty.. 29 lutego.. – przez szlachtę zawiązana została.. konfederacja barska.. skierowana przeciwko kurateli.. Rosji.. , królowi.. Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu.. i popierającemu go wojsku rosyjskiemu; jej celem było zniesienie ustaw narzuconych przez Rosję.. Marzec – zakończenie.. Sejmu Repninowskiego.. 4 marca.. – w Barze zawiązano i zaprzysiężono związek zbrojny.. , założonej 29 lutego.. 23 marca.. Rada Senatu.. podjęła uchwałę o wezwaniu wojsk rosyjskich w celu stłumienia konfederacji barskiej.. Maj – na.. Ukrainie.. wybuchło powstanie zwane.. koliszczyzną.. 19 czerwca.. – konfederacja barska: wojska rosyjskie.. zdobyły Bar.. 20 czerwca.. – zawiązała się.. konfederacja.. w Krakowie i objęła w nim władzę.. 29 czerwca.. rzeź humańska.. na Polakach i Żydach podczas powstania chłopskiego na Ukrainie (.. koliszczyzna.. 27 lipca.. – rozpoczęło się oblężenie Krakowa przez wojska rosyjskie - załoga miasta liczyła około 2 tys.. żołnierzy.. 17 sierpnia.. Kraków.. zdobyty przez wojska.. rosyjskie.. 26 października.. – konfederacja barska: kapitulacja.. Nieświeża.. 9 stycznia.. Londynie.. odbyło się pierwsze nowoczesne przedstawienie.. cyrkowe.. 15 maja.. – został zawarty traktat wersalski, na mocy którego.. Republika  ...   mianowany następcą.. tronu cesarskiego.. 7 stycznia.. Józef Bonaparte.. , król Neapolu i Hiszpanii (zm.. cesarz rzymsko-niemiecki.. austriacki.. 1835.. 13 lutego.. Édouard Mortier.. , książę Treviso, generał francuski, marszałek Francji (zm.. 19 marca.. Jan Chrzciciel Aubert.. , francuski duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (zm.. 21 marca.. , francuski matematyk (zm.. 1830.. 14 sierpnia.. Michał Stachowicz.. , malarz i grafik epoki romantyzmu (zm.. 1825.. , francuski pisarz, polityk i dyplomata (zm.. 1 listopada.. Christopher Ellery.. , amerykański prawnik i polityk związany z Partią Demokratyczno-Republikańską (zm.. 1840.. 21 listopada.. Friedrich Daniel Ernst Schleiermacher.. , protestancki teolog, filozof i pedagog (zm.. 30 listopada.. Jędrzej Śniadecki.. , polski lekarz, biolog, chemik i filozof (zm.. 19 grudnia.. Anne Marie Rivier.. , francuska zakonnica, błogosławiona katolicka (zm.. Piotr Wu Gousheng.. , chiński męczennik, święty katolicki (zm.. Gabriel Piotr Baudouin.. , francuski ksiądz misjonarz, założyciel pierwszego w Warszawie.. domu podrzutków.. 1689.. 24 czerwca.. Maria Leszczyńska.. , córka.. Stanisława Leszczyńskiego.. królowa Francji.. , żona.. 1703.. 11 września.. -.. Joseph-Nicolas Delisle.. , francuski astronom (ur.. : 11 lutego.. : 16 lutego.. : 17 lutego.. : 27 marca.. : 31 marca.. : 1 kwietnia.. : 2 kwietnia.. : 3 kwietnia.. : 4 kwietnia.. : 12 maja.. : 22 maja.. : 2 czerwca.. php?title=1768 oldid=39904570.. Нохчийн.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 12:13, 18 lip 2014..

    Original link path: /wiki/1768
    Open archive

  • Title: 1771 – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: na rok 1771.. 1771 / MDCCLXXI.. Styczeń –.. Częstochowa.. obroniona przed atakiem wojsk.. rosyjskich.. 20 lutego.. : konfederaci odnieśli zwycięstwo w.. bitwie o Lanckoronę.. 1 marca.. – konfederacja barska: stoczono bitwę pod.. Rachowem.. 21 maja.. – konfederacja barska: stoczono.. bitwę pod Lanckoroną.. 23 maja.. – konfederacja barska: stoczono bitwy:.. pod Lanckoroną.. i o wzgórze.. Groby.. 23 czerwca.. – konfederacja barska: konfederaci barscy rozbili wojska królewskie w.. bitwie pod Widawą.. 6 września.. – konfederacja barska: bitwa pod Antopolem.. 23 września.. – konfederacja barska: zwycięstwo Rosjan w.. bitwie pod Stołowiczami.. 3 listopada.. Warszawa.. porwali.. Stanisława Augusta Poniatowskiego.. Rzeczypospolitej.. przybył nowy ambasador rosyjski, Kasper Saldern.. 22 stycznia.. oddała.. Falklandy.. Wielkiej Brytanii.. wstąpił na tron.. Szwecji.. po tym, jak jego ojciec.. przejadł się na śmierć.. 1 maja.. wypłynął z Francji w pierwszą wyprawę w poszukiwaniu hipotetycznego.. Lądu Południowego.. Lipiec –.. zawarła sojusz z.. Turcją.. 14 lipca.. została założona misja świętego Antoniego z Padwy.. 15 września.. – wybuchło..  ...   stycznia.. Georges Cadoudal.. , francuski.. przywódca szuanów.. 1804.. 14 marca.. Józef Chłopicki.. , generał, uczestnik między innymi.. powstania kościuszkowskiego.. wojen napoleońskich.. powstania listopadowego.. 1854.. 13 kwietnia.. Richard Trevithick.. , brytyjski inżynier i wynalazca, mechanik i konstruktor, pionier kolei (zm.. 1833.. 15 sierpnia.. Walter Scott.. , szkocki powieściopisarz i poeta (zm.. 1832.. August Bécu.. , polski lekarz, ojczym.. Juliusza Słowackiego.. 1824.. 5 maja.. Jan Wojciech Ziemnicki.. , opat cystersów w Jędrzejowie.. 30 lipca.. Thomas Gray.. , angielski poeta (ur.. 1716.. 13 listopada.. Konrad Ernst Ackermann.. , niemiecki aktor (ur.. 1712.. 23 grudnia.. Maria Małgorzata d'Youville.. , założycielka Sióstr Miłosierdzia z Monteralu, święta katolicka (ur.. 1701.. Johann Andreas Papirus.. , poszukiwacz skarbów tatrzańskich.. : 7 lutego.. : 12 lutego.. : 13 lutego.. : 24 marca.. : 28 marca.. : 29 marca.. : 30 marca.. : 9 maja.. : 19 maja.. : 30 maja.. php?title=1771 oldid=40301572.. Wydarzenia 1771.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 15:14, 1 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/1771
    Open archive

  • Title: Wydawnictwo (publikacja) – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Wydawnictwo (publikacja).. Wydawnictwo.. – publikacja wydana przez.. wydawcę.. nakładem.. własnym autora, samoistna (tzw.. tytuł.. Wydawnicta ciągłe – czasopisma we.. 19 lipca 2012.. Rodzaje wydawnictw.. Inne znaczenia wydawnictwa.. Według tych norm publikacje dzielą się na dwie główne kategorie: wydawnictwa zwarte i wydawnictwa ciągłe.. Wydawnictwo ciągłe.. – publikacja o nieplanowanym z góry zakończeniu,.. periodyk.. czasopismo.. gazeta.. , kolejny zeszyt lub tom stanowiące kontynuację tematyki o wspólnym tytule, numerowane lub co najmniej datowane.. Wydawnictwo seryjne.. – publikacja seryjna (odmiana wydawnictwa ciągłego, ale o indywidualnych tytułach, tematyce poszczególnych wydań, wydawana nieregularnie).. Cechy wspólne wydań to jednolity.. format.. szata.. znak graficzny.. tytuł główny.. numeracja.. Znane polskie wydania seryjne to niegdyś popularne książeczki „.. Z tygrysem.. ”  ...   w tomach – np.. Wydawnictwo elektroniczne.. w tym internetowe, spełniające warunki wydawnictwa zwartego,.. Publikacja muzyczna.. (płyta, singel), spełniające warunki wydawnictwa zwartego,.. Dokumenty kartograficzne.. (mapa, plan), spełniające warunki wydawnictwa zwartego.. publikacja muzyczna (płyta, singel).. ogół cech danej publikacji.. określona.. oprawa.. (np.. zeszytowa).. określona liczba stron (np.. 32).. określona liczba kolorów (np.. czarno-biała).. określony poziom edytorski (np.. bibliofilska).. określone przeznaczenie (np.. popularnonaukowa).. określony nakład (np.. wysokonakładowa).. określony dostęp (np.. debetowa) itp.. Dokument.. Rodzaje publikacji.. Urząd Publikacji.. [dostęp 2014-03-21].. Zasady nadawania ISBN.. Opracowano na podstawie: The International Standard ISO 2108:2005 oraz ISBN User`s Manual, International edition, Fifth ed.. 2005.. [on-line].. Biblioteka Narodowa.. php?title=Wydawnictwo_(publikacja) oldid=39075255.. Bibliologia.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 19:26, 21 mar 2014..

    Original link path: /wiki/Wydawnictwo_%28publikacja%29
    Open archive

  • Title: Brockhaus – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Brockhaus.. Bibliographisches Institut F.. A.. Brockhaus AG.. to grupa.. wydawnicza.. , która w niemieckim obszarze językowym jest powszechnie znana szczególnie z wydawnictw słowników i.. leksykonów.. Kronika.. Brockhaus 1805-1984.. Instytut Bibliograficzny 1826-1984.. Kronika od 1984 r.. Leksykon pierwotny.. Program wydawniczy (wybór).. Seria »Encyklopedie Brockhausa«.. Ciekawostki.. Czterotomowa encyklopedia "Nowy Brockhaus",.. Der Neue Brockhaus.. , wydana w latach 1936-1938.. Friedrich Arnold Brockhaus.. ) rozpoczął swą działalność jako wydawca w roku.. 1805.. Amsterdamie.. nabył na.. Targach Książki w Lipsku.. niepełne wydanie leksykonu.. »Conversationslexikon mit vorzüglicher Rücksicht auf die gegenwärtigen Zeiten«.. , którego autorami byli Renatus Gotthelf Löbel i Christian Wilhelm Franke, następnie wydał do tego dwa tomy uzupełniające.. Drugi nakład w 10 tomach, wydany w latach.. 1812.. , okazał się sukcesem i stał się podstawą dla obecnie wydawanego 20.. wydania Encyklopedii Brockhausa.. Brockhaus Enzyklopädie.. 1811.. Brockhaus przeniósł swe wydawnictwo do miejscowości.. Altenburg.. Turyngii.. Niemcy.. 1817.. 1818.. przeniesiono wydawnictwo do.. Lipska.. , gdzie Brockhaus także prowadził własną.. drukarnię.. W Lipsku, określanym jako.. miasto książki.. , ukazały się dalsze nakłady leksykonu, następnie dzieła z dziedziny historii, literatury (F.. Rückert:.. die Memoiren.. Casanovas.. i inne),.. filozofii.. Schopenhauer.. ), dziennik »Leipziger Allgemeine Zeitung«, J.. P.. Eckermanna »Gespräche mit.. Goethe.. «.. Program wydawniczy został następnie rozszerzony o pozycje popularnonaukowe i podróżnicze (F.. Nansen, S.. Hedin).. Jednak głównym polem działalności były zawsze leksykony i encyklopedie.. W latach 1860-94 ukazywała się "Biblioteka Pisarzy Polskich", wydrukowano m.. pierwszy zbiór pism C.. K.. Norwida.. Po.. 1945.. główna siedziba wydawnictwa w Lipsku została wywłaszczona, a wydawnictwo.. F.. Brockhaus-Verlag.. kontynuowało działalność w.. Wiesbaden.. pod firmą F.. Joseph Meyer.. 1856.. ) założył w roku.. 1826.. Bibliographisches Institut.. Gocie.. jako księgarnię wydawniczą, przeniesioną następnie do.. Hildburghausen.. i ostatecznie ulokowaną.. w Lipsku.. Wartościowe wydawnictwa.. literatury klasycznej.. oraz nowe metody reklamy i sprzedaży umożliwiły Meyerowi rozszerzenie kręgu  ...   Meyers.. Lexikonverlag (.. Wydawnictwo Leksykonów Meyers.. B.. I.. -.. Taschenbuchverlag.. Wydawnictwo Poradników B.. Zakupiony i kontynuowany przez Brockhausa leksykon podręczny autorów Renatus Gotthelf Löbel i Christian Wilhelm Franke:.. Tytuł oryginału:.. Conversations-Lexicon oder kurzgefaßtes Handwörterbuch für die in der gesellschaftlichen Unterhaltung aus den Wissenschaften und Künsten vorkommenden Gegenstände mit beständiger Rücksicht auf die Ereignisse der älteren und neueren Zeit.. Tomów sześć i dwa tomy uzupełniające różnych wydawnictw:.. Lipsk: F.. Leupold.. 1800.. Lipsk: J.. C.. Werther.. a następnie już F.. Brockhaus:.. 1810.. Lipsk.. Der Taschen Brockhaus.. Unsere Welt.. około 10 000 definicji, 1999, F.. Brockhaus,.. ISBN 3-7653-0151-5.. Der Brockhaus in einem Band, 2000, F.. ISBN 3-7653-1679-2.. Der Brockhaus in vier Bänden.. Großdruck, 1995, F.. ISBN 3-7653-2001-3.. Der Literatur Brockhaus in 8 Bänden, 1995, F.. ISBN 3-411-11800-8.. Der Brockhaus in fünfzehn Bänden, 1997, F.. ISBN 3-7653-2801-4.. Jugend Brockhaus, Nachschlagewerk, 1996, F.. ISBN 3-7653-2303-9.. Renate Seelig,.. Mein erster Brockhaus.. Ein buntes Bilder-ABC.. , Książka dla dzieci, 1998 , F.. ISBN 3-7653-1545-1.. Enzyklopädie.. 24 Bände.. (20.. Auflage) - Studienausgabe, broszura, 2001,.. ISBN 3-7653-2410-8.. Der Brockhaus in Text und Bild 2004, program komputerowy dla systemów operacyjnych Windows, MAC OS und Linux,.. ISBN 3-411-71928-1.. Die Enzyklopädie 24 tomów, 1996 - 1999,.. ISBN 3-7653-3100-7.. Die Enzyklopädie.. Uzupełnienia«:.. tom 25.. : Das Bildwörterbuch Deutsch-Englisch-Französisch,.. ISBN 3-7653-3125-2.. tom 26.. : Wörterbuch Deutsch-Englisch / Englisch-Deutsch,.. ISBN 3-7653-3126-0.. tom 27.. : Zitate und Redewendungen,.. ISBN 3-7653-3127-9.. tomy 28 - 30: Deutsches Wörterbuch.. Słownik języka niemieckiego.. w trzech tomach.. tom 28.. : A - GRUM.. ISBN 3-7653-3128-7.. tom 29.. : GRÜN - RICH.. ISBN 3-7653-3129-5.. tom 30.. : RICK - Z.. ISBN 3-7653-3130-9.. Raper.. Łona.. stworzył utwór pt.. "Leksykon Brockhausa", opublikowany na wydanej w 2007 płycie.. Absurd i nonsens.. php?title=Brockhaus oldid=40301420.. Niemieckie wydawnictwa.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 15:06, 1 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Brockhaus
    Open archive





  • Archived pages: 2198