www.archive-org-2014.com » ORG » W » WIKIPEDIA

Choose link from "Titles, links and description words view":

Or switch to "Titles and links view".

    Archived pages: 2198 . Archive date: 2014-09.

  • Title: 1934 – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: To jest najnowsza.. wersja przejrzana.. , która została.. oznaczona.. 26 sie 2014.. Od tego czasu wykonano.. 2 zmiany.. , które oczekują na przejrzenie.. [.. Edytuj tabelę.. ].. Prezydent.. Polski.. 1926.. Ignacy Mościcki.. 1939.. Premier.. 1933.. Janusz Jędrzejewicz.. Leon Kozłowski.. 1935.. Afganistan.. Mohammad Zaher Szah.. 1973.. Afganistanu.. 1929.. Sardar Mohammad Haszim Chan.. 1946.. Król.. Albanii.. 1928.. Zog I.. 1930.. Pandeli Evangjeli.. Król Arabii.. Saudyjskiej.. 1932.. Abd al-Aziz ibn Su’ud.. 1953.. Argentyna.. gen.. Agustín Pedro Justo.. 1938.. Australii.. Joseph Lyons.. Kanclerz.. Austrii.. Engelbert Dollfuß.. Kurt Schuschnigg.. Król Belgii.. 1909.. Albert I.. Leopold III.. 1951.. Belgii.. Charles de Broqueville.. Georges Theunis.. Boliwii.. 1931.. Daniel Domingo Salamanca.. José Luis Tejada Sorzano.. 1936.. Brazylii.. Getúlio Vargas.. 1945.. Bułgaria.. 1918.. Borys III.. 1943.. Bułgarii.. Nikoła Muszanow.. Kimon Georgiew.. Chile.. Arturo Alessandri Palma.. Republika Chińska.. Lin Sen.. Czecho-.. słowacji.. Tomáš Masaryk.. Jan Malypetr.. Król Danii.. 1912.. Chrystian X.. 1947.. Danii.. Thorvald Stauning.. 1942.. Egipt.. 1917.. Fu’ad I.. Premier Egiptu.. Abdel Fattah Yahya Ibrahim Pasza.. Muhammad Tawfiq Nasim Pasza.. Ekwadoru.. Abelardo Montalvo.. José María Velasco Ibarra.. Finlandia.. Pehr Evind Svinhuvfund.. 1937.. Francja.. Albert Lebrun.. 1940.. Premier Francji.. Camille Chautemps.. Édouard Daladier.. Gaston Doumergue.. Pierre-Étienne Flandin.. Grecji.. Aleksandros Zaimis.. Hiszpanii.. Druga Republika Hiszpańska.. Republika.. Hiszpańska.. Niceto Alcalá-Zamora.. Holandii.. 1890.. Wilhelmina.. 1948.. Szach Iranu.. 1925.. Reza Szah Pahlawi.. 1941.. Indie.. 1910.. Jerzy V.. Król Irlandii.. Cesarz.. Japonii.. Hirohito.. (昭和天皇).. 1989.. Saitō Makoto.. (斎藤実).. Okada Keisuke.. (岡田啓介).. Król Jugosławii.. Aleksander I Karadziordziewić.. Piotr II Karadziordziewić.. Kanady.. Richard Bennett.. Kolumbia.. Enrique Olaya Herrera.. Alfonso López Pumarejo.. Patriarcha.. Konstan-.. tynopola.. Focjusz II.. Prezydent Kuby.. Ramón Grau San Martín.. Carlos Hevia.. Carlos Mendieta.. Książę.. Liechten-.. steinu.. Franciszek I.. Liechtensteinu.. Josef Hoop.. Litwy.. Antanas Smetona.. Juozas Tūbelis.. Wielki.. książę.. Luksemburga.. 1919.. Szarlotta.. 1964.. Joseph Bech.. Łotwy.. Alberts Kviesis.. Sułtan Maroka.. 1927.. Muhammad V.. Meksyku.. Abelardo L.. Rodríguez.. Lázaro Cárdenas del Río.. Monako.. 1922.. Ludwik II.. 1949.. Niemiec.. Paul von Hindenburg.. Adolf Hitler.. Król Norwegii.. 1905.. Haakon VII.. 1957.. Norwegii.. Johan Ludwig Mowinckel.. Papież.. Pius XI.. Paragwaju.. Eusebio Ayala.. Peru.. Oscar R.. Benavides.. Portugalii.. António Óscar de Fragoso Carmona.. Rumunia.. Karol II.. Konfederacji.. Szwajcarskiej.. Marcel Pilet-Golaz.. Król Szwecji.. 1907.. Gustaw V.. 1950.. Szwecji.. Per Albin Hansson.. Tajlandii.. Prajadhipok.. Phya Phaholphonphayuhasena.. Prezydent Turcji.. 1924.. Mustafa Kemal.. USA.. Franklin Delano Roosevelt.. Węgier.. Gyula Gömbös.. Wielka.. Brytania.. W.. Bryt.. Ramsay MacDonald.. Włochy.. 1900.. Wiktor Emanuel III.. Włoch.. Benito Mussolini.. Wysp Owczych.. 1816.. Komisarze duńscy.. ZSRR.. (lider KPZR).. Józef Stalin.. Premier ZSRR.. Wiaczesław Mołotow.. Kalendarz gregoriański.. na rok 1934.. Styczeń.. Pn.. Wt.. Śr.. Cz.. Pt.. Sb.. Nd.. 1.. 2.. 3.. 4.. 5.. 6.. 7.. 8.. 9.. 10.. 11.. 12.. 13.. 14.. 15.. 16.. 17.. 18.. 19.. 20.. 21.. 22.. 23.. 24.. 25.. 26.. 27.. 28.. 29.. 30.. 31.. Luty.. Marzec.. Kwiecień.. Maj.. Czerwiec.. Lipiec.. Sierpień.. 32.. 33.. 34.. 35.. Wrzesień.. 36.. 37.. 38.. 39.. Październik.. 40.. 41.. 42.. 43.. Listopad.. 45.. 46.. 47.. 48.. Grudzień.. 49.. 50.. 51.. 52.. 53.. Rok.. 1934 / MCMXXXIV.. stulecia:.. XIX wiek.. ~.. XX wiek.. XXI wiek.. dziesięciolecia:.. 1900–1909.. 1910–1919.. 1920–1929.. 1930–1939.. 1940–1949.. 1950–1959.. 1960–1969.. lata:.. «.. ».. Spis treści.. Wydarzenia w Polsce.. Wydarzenia na świecie.. Urodzili się.. Zmarli.. Zdarzenia astronomiczne.. Nagrody Nobla.. Zobacz też.. Święta ruchome.. Przypisy.. [.. edytuj.. |.. edytuj kod.. 11 stycznia.. – założono.. Wojskowy Klub Sportowy Kielce.. 26 stycznia.. – minister spraw zagranicznych.. i polski ambasador.. Józef Lipski.. podpisali w Berlinie 10-letnią.. deklarację o niestosowaniu przemocy.. -.. 4 lutego.. – w Warszawie odbył się XXIII Kongres.. PPS.. 10 lutego.. – na gdyńskim.. Oksywiu.. odsłonięto.. Pomnik Bitwy pod Oliwą.. 13 lutego.. Józef Beck.. wyjechał z oficjalną wizytą do.. Moskwy.. 15 lutego.. – minister spraw zagranicznych Józef Beck zakończył trzydniową wizytę w Moskwie.. 24 lutego.. – premiera filmu.. Pieśniarz Warszawy.. w reżyserii.. Michała Waszyńskiego.. 2 marca.. Marian Zyndram-Kościałkowski.. został komisarycznym.. prezydentem Warszawy.. 4 marca.. Stronnictwo Wielkiej Polski.. 6 marca.. Witkacy.. ukończył pisanie dramatu.. Szewcy.. ”.. 8 marca.. – zakończono.. polsko-niemiecką wojnę celną.. 10 marca.. – uchwalono pierwszą ustawę o ochronie przyrody, która dała m.. podstawy prawne do tworzenia parków narodowych.. 18 marca.. – przeprowadzono.. masowe aresztowania.. działaczy Ruchu Młodych.. Stronnictwa Narodowego.. 9 kwietnia.. Poddębice.. odzyskały.. prawa miejskie.. 10 kwietnia.. – podniesienie poselstw - polskiego w.. Moskwie.. i radzieckiego w.. Warszawie.. - do rangi ambasad.. 11 kwietnia.. Ministerstwo Spraw Zagranicznych.. zakazało.. polskim piłkarzom.. wyjazdu do.. Pragi.. na rewanżowy mecz o awans do.. mistrzostw świata we Włoszech.. W pierwszym meczu w Warszawie wygrała.. Czechosłowacja.. 2:1.. 14 kwietnia.. utworzono.. Obóz Narodowo-Radykalny.. (podpisanie deklaracji w gmachu.. Politechniki Warszawskiej.. został założony klub piłkarski.. Hetman Zamość.. 18 kwietnia.. – założono Instytut Fryderyka Chopina, obecnie.. Towarzystwo im.. Fryderyka Chopina.. 29 kwietnia.. – otwarto lotnisko na.. Okęciu.. 4 maja.. – powstał.. Polski Związek Inżynierów Budowlanych.. 5 maja.. został podpisany protokół przedłużający do 31 grudnia 1945 roku.. polsko-sowiecki pakt o nieagresji.. powstała Rada Społeczna przy.. prymasie Polski.. 13 maja.. – upadł.. rząd Janusza Jędrzejewicza.. 15 maja.. – utworzono.. rząd Leona Kozłowskiego.. 29 maja.. – bojówka.. ONR.. ostrzelała siedzibę.. Woli.. , raniąc 7 osób.. 10 czerwca.. – zdelegalizowano Obóz Narodowo-Radykalny.. 12 czerwca.. – w.. Katowicach.. , płotkarka.. Felicja Schabińska.. ustanowiła rekord Polski w biegu na 80 m ppł.. wynikiem 12,4 s.. 13 czerwca.. – do Polski przyjechał z wizytą minister propagandy.. III Rzeszy.. Joseph Goebbels.. 15 czerwca.. – zamach.. nacjonalistów ukraińskich.. na ministra spraw wewnętrznych.. Bronisława Pierackiego.. 17 czerwca.. – prezydent RP podpisał rozporządzenie o utworzeniu.. obozu.. Berezie Kartuskiej.. 27 czerwca.. – rozporządzeniem prezydenta został wydany.. Kodeks handlowy.. – powódź w województwach południowej Polski.. 6 lipca.. – czołowi działacze.. Obozu Narodowo-Radykalnego.. zostali osadzeni w obozie w Berezie Kartuskiej.. 8 lipca.. – XV Mistrzostwa Polski w lekkiej atletyce.. Trzy zwycięstwa odniosła.. Stanisława Walasiewicz.. : 60 m - 8,0 s.. ; 100 m - 12,6 s.. ; 200 m - 27,3 s.. Pięć zwycięstw odniósł.. Klemens Biniakowski.. : 200 m - 22,1 s.. ; 400 m - 50,6 s.. ; sztafeta 100+200+300+400 m - 2:07,4 s.. ; sztafeta 100+200+400+800 m - 3:25,2 s.. ; sztafeta 4x400 m - 3:32,2 s.. 12 lipca.. obóz.. 16 lipca.. – podczas największej.. powodzi.. w historii międzywojennej Polski odnotowano rekord wysokości opadów w ciągu jednej doby.. Na.. Hali Gąsienicowej.. spadło 255 mm deszczu.. 22 lipca.. – do Warszawy dotarła fala kulminacyjna w czasie największej.. powodzi w okresie międzywojennym.. 28 lipca.. – w Warszawie rozpoczęły się Międzynarodowe Zawody Samolotów Turystycznych.. Challenge 1934.. 31 lipca.. Stefan Starzyński.. został nominowany na komisarycznego prezydenta.. Warszawy.. 6 sierpnia.. Krakowie.. rozpoczęto usypywanie.. Kopca Piłsudskiego.. 7 sierpnia.. mauzoleum.. leżącym na terenie.. bitwy pod Tannenbergiem.. Stębark.. ) z 1914 r.. , został pochowany marszałek.. 26 sierpnia.. – otwarto.. Żwirki i Wigury.. w Warszawie.. 2 września.. – otwarto obecny.. Stadion im.. Ernesta Pohla.. Zabrzu.. 9 września.. – średniodystansowiec.. Kazimierz Kucharski.. ustanowił rekord Polski w biegu na 800 m wynikiem 1:53,4 s.. 11 września.. – Polska odrzuciła.. pakt wschodni.. – Polska wypowiedziała.. 16 września.. Dar Pomorza.. wypłynął w rejs dookoła świata.. 19 września.. – odbyła się premiera filmu.. Czy Lucyna to dziewczyna?.. 23 września.. otwarcie.. Stadionu na poznańskim Dębcu.. ; w meczu inauguracyjnym.. Lech Poznań.. wygrał z.. Wartą Poznań II.. 4:0.. ustanowił rekord Polski w biegu na 400 m wynikiem 48,8 s.. Franciszek Hynek.. Władysław Pomaski.. wygrali odbywające się w Polsce zawody balonowe o.. puchar Gordona Bennetta.. 8 października.. katastrofa kolejowa w Krzeszowicach.. : 10 osób zginęło a kilkanaście zostało rannych w wyniku zderzenia dwóch pociągów pod Krakowem.. 14 października.. ustanowiła rekord Polski w biegu na 200 m wynikiem 23,8 s.. 24 października.. – prezydent.. wydał rozporządzenie o utworzeniu.. ZUS.. 15 listopada.. – podniesienie poselstw polskiego i niemieckiego do rangi ambasad.. 15 grudnia.. – otwarcie radiowej rozgłośni regionalnej w.. Toruniu.. pod nazwą.. Pomorska Rozgłośnia Polskiego Radia w Toruniu.. (ósma rozgłośnia w kraju).. 20 grudnia.. Czarna perła.. Polscy.. kryptolodzy.. zbudowali pierwszą wersję niemieckiej maszyny szyfrującej.. Enigmy.. Skórcz.. otrzymał prawa miejskie.. Tymbark.. stracił prawa miejskie, które uzyskał w.. 1357.. Potwierdzenie praw miejskich dla.. Limanowej.. 1 stycznia.. oficjalne otwarcie więzienia.. Alcatraz.. wszedł w życie dekret o sterylizacji.. [1].. 3 stycznia.. Gheorghe Tătărescu.. został.. premierem Rumunii.. w wyniku eksplozji w kopalni węgla kamiennego w czeskiej miejscowości.. Osek.. zginęło 142 górników.. 7 stycznia.. – ukazał się pierwszy komiks z cyklu.. Flash Gordon.. 10 stycznia.. Niemczech.. stracono na.. gilotynie.. holenderskiego.. komunistę.. Marinusa van der Lubbego.. za podpalenie.. Reichstagu.. 13 stycznia.. wprowadzono.. stopień naukowy.. Kandydat nauk.. ” (ros.. кандидат наук).. 15 stycznia.. – ponad 30 tys.. osób zginęło w.. trzęsieniu ziemi.. Biharze.. 17 stycznia.. Ferdinand Porsche.. zaprezentował rządowi niemieckiemu projekt.. Garbusa.. , inaugurując historię marki.. Volkswagen.. 18 stycznia.. – polska wyprawa dokonała pierwszego wejścia na szczyt.. Mercedario.. (6720 m) w argentyńskich.. Andach Środkowych.. 19 stycznia.. – Amerykanin.. Laurens Hammond.. opatentował skonstruowane przez siebie.. organy elektryczne.. 20 stycznia.. powstała japońska firma.. Fujifilm.. (jap.. 富士フイルム株式会社), pionier w dziedzinie produkcji.. filmów.. do.. aparatów fotograficznych.. oraz samych aparatów.. Wiedniu.. odbyła się premiera operetki.. Giuditta.. Ferenca Lehára.. 23 stycznia.. – węgierski neurolog.. Ladislas J.. Meduna.. podjął próbę wstrzyknięcia.. kamfory.. 33-letniemu pacjentowi w ciężkiej.. katatonii.. , doprowadzając po pięciu iniekcjach do ustąpienia jej objawów.. 24 stycznia.. weszła w życie konstytucja w.. Estonii.. Albert Einstein.. został zaproszony do.. Białego Domu.. Berlinie.. podpisano.. niemiecko-polską deklarację o nieagresji.. 30 stycznia.. Reichstag.. uchwalił ustawę o odbudowie Rzeszy Niemieckiej.. 6 lutego.. – miesiąc po ujawnieniu tzw.. afery Stavisky’ego.. w Paryżu doszło do kierowanych przez faszyzującą.. Akcję Francuską.. masowych demonstracji prawicy.. i nieudanego szturmu na Palais Bourbon, siedzibę Izby Deputowanych.. 9 lutego.. sformował nowy rząd we Francji.. ententę bałkańską.. 12 lutego.. Nowy Ład Gospodarczy.. ang.. New Deal.. ): powstała w USA.. federalna.. agencja rządowa Export-Import Bank mająca za zadanie.. finansowania.. ubezpieczania.. transakcji w obrocie międzynarodowym.. 16 lutego.. doszło do walk pomiędzy.. bojówkami lewicowymi.. a siłami.. faszystowsko-konserwatywnymi.. wojna domowa w Austrii.. – na.. Morzu Czukockim.. zatonął unieruchomiony i zmiażdżony przez lód radziecki parowiec.. SS Czeluskin.. 110 osób na pokładzie zeszło na zamarznięte morze, skąd ewakuowano ich drogą lotniczą.. Kanada.. : z powodu niewypłacalności.. Nowej Fundlandii.. została zawieszona lokalna administracja.. zakończyła się pięciodniowa austriacka wojna domowa.. Wojska austrofaszystowskiego.. rządu.. pokonały.. Republikanischer Schutzbund.. , działający z ramienia.. Socjaldemokratycznej Partii Austrii.. 21 lutego.. Augusto Sandino.. , lider.. nikaraguańskich.. rebeliantów walczących z wojskami amerykańskimi, został zamordowany przez oddziały rządowe.. 22 lutego.. – w Nowym Jorku miała miejsce premiera filmu reżyserowanego przez.. Franka Capra.. pod tytułem.. Ich noce.. ” (ang.. It Happened One Night).. W filmie wystąpili.. Clark Gable.. Claudette Colbert.. Był to pierwszy z trzech filmów, który zgarnął tzw.. Wielki szlem.. , czyli pięć.. Oscarów.. 23 lutego.. królem Belgów.. po tym jak jego ojciec.. zginął w czasie wspinaczki górskiej.. dokonano.. oblotu.. amerykańskiego samolotu pasażerskiego.. Lockheed L-10 Electra.. 1 marca.. Puyi.. został marionetkowym cesarzem.. chińskiej.. prowincji.. Mandżurii.. , podbitej przez.. Japonię.. 3 marca.. używając drewnianego pistoletu.. John Dillinger.. uciekł z więzienia.. Erich Franke wynalazł.. łożysko toczne.. i złożył aplikację.. patentową.. – ze względu na swe małżeństwo Książę Sigvard Bernadotte został pozbawiony praw do tronu.. 12 marca.. Konstantin Päts.. Johan Laidoner.. dokonali przewrotu wojskowego i zdelegalizowali partie polityczne w.. torpedowiec.. Tomozuru.. zatonął podczas manewrów japońskiej floty; zginęło 100 spośród 113 marynarzy na pokładzie.. 13 marca.. gang.. Johna Dillingera i Baby Face Nelsona obrabował bank w Mason City w stanie.. Iowa.. 16 marca.. – odbyła się.. ceremonia wręczenia Oscarów.. 17 marca.. prezydent.. Kārlis Ulmanis.. przejął w wyniku zamachu stanu dyktatorską władzę na.. Łotwie.. podpisanie.. Protokołów Rzymskich.. 20 marca.. po przejęciu kierownictwa tajnej policji politycznej.. Gestapo.. od.. Göringa.. , wszystkie siły policyjne w Niemczech znalazły się pod dowództwem.. Heinricha Himmlera.. wielki pożar w japońskim mieście portowym.. Hakodate.. pozbawił życia 2166 osób.. 24 marca.. Kongres Stanów Zjednoczonych.. uchwalił ustawę przewidującą uzyskanie niepodległości przez.. Filipiny.. terytorium Filipin uzyskało status „wspólnoty narodów” (ang.. Commonwealth of the Philippines), co pozwoliło na większą samodzielność od Stanów Zjednoczonych.. 1 kwietnia.. kanonizowano.. Jana Bosko.. Bonnie Parker i Clyde Barrow.. zabili dwóch policjantów drogowych w pobliżu miasta Grapevine w stanie.. Teksas.. 4 kwietnia.. – ZSRR przedłużył pakt o nieagresji z krajami bałtyckimi.. 12 kwietnia.. ukazała się powieść amerykańskiego pisarza.. Francisa Scotta Fitzgeralda.. Czuła jest noc.. (ang.. Tender Is the Night).. Górze Waszyngtona.. w amerykańskim stanie.. New Hampshire.. zmierzono największą prędkość wiatru (w porywie) - 103 m/s (370,8 km/h).. 13 kwietnia.. – około 150 osób zginęło w wyniku zawalenia się będącego w trakcie budowy mostu kolejowego przez.. Wołgę.. w rosyjskim.. Saratowie.. – Czarna Niedziela: 20.. burz pyłowych.. przeszło nad terytorium USA i Kanady.. 16 kwietnia.. – ustanowiono tytuł.. Bohatera Związku Radzieckiego.. 17 kwietnia.. – dokonano.. brytyjskiego.. samolotu pasażerskiego.. de Havilland Dragon Rapide.. 19 kwietnia.. – chirurg R.. K.. Wilson rzekomo sfotografował.. Nessie.. 20 kwietnia.. – siedmiu radzieckich lotników, którzy uratowali załogę radzieckiego.. parowca.. zmiażdżonego przez lody w.. Arktyce.. , otrzymało po raz pierwszy tytuły Bohatera Związku Radzieckiego.. 22 kwietnia.. – w północnym.. Wisconsin.. Johnowi Dillingerowi i dwóm innym bandytom, po wymianie ognia z agentami.. FBI.. , udało się uniknąć zasadzki.. 27 kwietnia.. – dokonano oblotu niemieckiego.. samolotu szkolno-akrobacyjnego.. Bücker Bü 131.. 28 kwietnia.. Puchar Anglii w piłce nożnej.. : na.. stadionie Wembley.. w Londynie,.. Manchester City.. pokonał.. Portsmouth.. – rozpoczęły się rozmowy radziecko-francuskie w sprawie zawarcia.. paktu wschodniego.. 1 maja.. rządzący.. austrofaszyści.. kanclerza.. Engelberta Dollfußa.. uchwalili autorytarną konstytucję.. we włoskiej stoczni położono stępkę pod budowę transatlantyka.. MS Batory.. powstała faszystowska ochotnicza organizacja młodzieżowa.. Nationale Jeugdstorm.. 3 maja.. – wszedł do służby największy wówczas na świecie francuski.. okręt podwodny.. Surcouf.. – podpisanie protokołu przedłużającego polsko-.. radziecki.. pakt o nieagresji.. 7 maja.. na rosyjskim  ...   19 marca.. Alojzy Jarguz.. , polski sędzia piłkarski.. Peter Berling.. , niemiecki producent filmowy, pisarz i aktor.. David Malouf.. , australijski pisarz.. 22 marca.. Orrin Hatch.. , polityk amerykański.. 25 marca.. Gloria Steinem.. , amerykańska feministka.. 26 marca.. Alan Arkin.. , amerykański aktor.. 30 marca.. Hans Hollein.. , architekt austriacki (zm.. 2014.. 31 marca.. Richard Chamberlain.. , amerykański aktor telewizyjny i filmowy.. Shirley Jones.. , amerykańska aktorka, laureatka.. Oscara.. Carlo Rubbia.. , włoski fizyk, laureat Nagrody Nobla.. 2 kwietnia.. Paul Cohen.. , matematyk amerykański (zm.. 3 kwietnia.. Jane Goodall.. , brytyjska badaczka w dziedzinie.. prymatologii.. etologii.. antropologii.. 5 kwietnia.. Roman Herzog.. , prezydent.. Bohdan Poręba.. , polski reżyser (zm.. 6 kwietnia.. Willie Toweel.. , południowoafrykański bokser.. 15 kwietnia.. Andrzej Kopiczyński.. , polski aktor.. Josef Somr.. , czeski aktor.. Vicar.. , chilijski grafik (zm.. Halina Snopkiewicz.. , polska powieściopisarka i tłumaczka (zm.. 1980.. Jan Kobuszewski.. 24 kwietnia.. Carlo Ghidelli.. , włoski duchowny katolicki.. Shirley MacLaine.. , amerykańska aktorka filmowa.. 26 kwietnia.. Sławomir Łubiński.. , polski prozaik i scenarzysta filmowy.. Lois Duncan.. , amerykańska pisarka i nowelistka.. Luis Aparicio.. , wenezuelski baseballista.. Pedro Pires.. , kapowerdiański polityk.. Otis Rush.. , amerykański muzyk bluesowy, wokalista i gitarzysta.. Wojciech Szczygielski.. , polski historyk.. Georges Moustaki.. , francuski piosenkarz (zm.. Frankie Valli.. , amerykański piosenkarz.. Tatjana Samojłowa.. , rosyjska aktorka (zm.. Henri Konan Bédié.. , iworyjski polityk.. Włodzimierz Wiszniewski.. Alan Bennett.. , brytyjski aktor i pisarz.. Thomas Buergenthal.. , prawnik amerykański.. Ryszard Ostałowski.. 1998.. Paddy Driver.. , południowoafrykański kierowca wyścigowy.. Jan Goczoł.. Adolf Muschg.. , szwajcarski pisarz i literaturoznawca.. 14 maja.. Siân Phillips.. walijska.. 20 maja.. René Bianchi.. , francuski kolarz.. Michael J.. Flynn.. , amerykański informatyk.. 21 maja.. Bengt Samuelsson.. , biochemik szwedzki, laureat Nagrody Nobla.. Robert Moog.. , konstruktor pierwszego.. syntezatora Mooga.. (zm.. 2005.. Jos De Bakker.. , belgijski kolarz.. Harlan Ellison.. , amerykański autor fantastyki.. 30 maja.. Aleksiej Leonow.. (ros.. Алексе й Архи пович Лео нов), radziecki kosmonauta.. 1 czerwca.. Pat Boone.. , amerykański piosenkarz, aktor i pisarz.. 5 czerwca.. Vilhjálmur Einarsson.. , islandzki lekkoatleta.. Albert II Koburg.. , król Belgów.. Shirley Bloomer.. , brytyjska lekkoatletka.. Lucjan Brychczy.. James Anthony Griffin.. Jan Berdyszak.. , polski rzeźbiarz, malarz i grafik.. Jan Kopyto.. , polski lekkoatleta.. 16 czerwca.. Eileen Atkins.. Bill Cobbs.. William Sharpe.. , ekonomista amerykański, laureat Nagrody Nobla.. Jan Wojtala.. , polski generał.. 19 czerwca.. Thomas Dieterich.. , niemiecki prawnik.. 21 czerwca.. Jacek Łukasiewicz.. Kenneth Matthews.. Wojciech Solarz.. , polski reżyser.. 26 czerwca.. Dave Grusin.. , amerykański kompozytor.. Anatolij Iwanow.. , rosyjski perkusista.. Michael Baden.. , amerykański patolog.. 28 czerwca.. Carl Levin.. Jamie Farr.. Jean Marsh.. Sydney Pollack.. , amerykański reżyser, aktor i producent filmowy (zm.. 2008.. Jerzy Złotnicki.. 7 lipca.. Zbigniew Galus.. Vinko Globokar.. , słoweński kompozytor i puzonista.. Marty Feldman.. , brytyjski aktor i komik (zm.. 1982.. 11 lipca.. Giorgio Armani.. , włoski projektant mody.. 13 lipca.. Wole Soyinka.. , pisarz nigeryjski, laureat literackiej.. Aleksiej Jelisiejew.. Алексей Станиславович Елисеев), radziecki kosmonauta.. 15 lipca.. Harrison Birtwistle.. , angielski kompozytor i pedagog.. Ryszard Filipski.. , polski aktor i reżyser.. 18 lipca.. Edward Bond.. , angielski dramaturg.. Darlene Conley.. , amerykańska aktorka poch.. irlandzkiego, znana z roli Sally Spectry (zm.. 19 lipca.. −.. Janusz Christa.. , autor komiksów, rysownik i scenarzysta (zm.. 20 lipca.. Sergio Siorpaes.. , włoski bobsleista.. Sam Chaffey.. , nowozelandzki narciarz alpejski, olimpijczyk (zm.. Louise Fletcher.. , aktorka amerykańska.. Adam Boniecki.. , polski ksiądz katolicki.. Claude Zidi.. , francuski reżyser.. 27 lipca.. Ajahn Sumedho.. tajski.. : อาจารย ส เมโธ), nauczyciel.. buddyzmu.. Therawada.. Albert Speer (syn).. , niemiecki architekt i urbanista.. Michał Szewczyk.. 30 lipca.. Engelbert Kraus.. , piłkarz niemiecki.. Walerij Bykowski.. Валерий Фёдорович Быковский), radziecki kosmonauta.. 3 sierpnia.. Jonas Savimbi.. , polityk.. angolski.. Zofia Fischer-Malanowska.. , prof.. , polski biolog, ekolog.. 5 sierpnia.. Wendell Berry.. , amerykański poeta, pisarz.. Gay Byrne.. , irlandzki prezenter radiowy i telewizyjny.. Piers Anthony.. angielski.. pisarz.. fantasy.. Chris Bonington.. , brytyjski alpinista.. Diane di Prima.. , poetka amerykańska.. Hanna Zembrzuska.. Cláudio Hummes.. , brazylijski duchowny katolicki kardynał.. 12 sierpnia.. Robert Hermann.. 16 sierpnia.. Pierre Richard.. , francuski aktor.. 17 sierpnia.. Marian Borkowski.. , polski kompozytor.. 20 sierpnia.. Arno Surminski.. , niemiecki pisarz i dziennikarz.. Wojciech Adamiecki.. , polski dziennikarz, reportażysta, tłumacz, dyplomata (zm.. 22 sierpnia.. Norman Schwarzkopf.. , amerykański generał (zm.. 23 sierpnia.. Carlos Amigo Vallejo.. , hiszpański duchowny katolicki, kardynał.. Barbara Eden.. 24 sierpnia.. Kenny Baker.. 25 sierpnia.. Ali Akbar Haszemi Rafsandżani.. , polityk irański.. Tom Heinsohn.. 29 sierpnia.. Andrzej Buszewicz.. 1 września.. Paolo Sardi.. Werner Leimgruber.. , piłkarz szwajcarski.. Clive Granger.. , ekonomista brytyjski, laureat Nagrody Nobla (zm.. 2009.. Eduard Chil.. , rosyjski piosenkarz barytonowy (zm.. 5 września.. Paul Josef Cordes.. , niemiecki duchowny katolicki, kardynał.. Zbigniew Korpolewski.. 6 września.. Michel Vermeulin.. 7 września.. Umar Karami.. , polityk libański.. Bohdan Ryszewski.. Jacek Abramowicz.. , polski muzyk, pianista i kompozytor.. Norma Croker.. , australijska lekkoatletka.. , polski aktor, reżyser i pedagog (zm.. Andrzej Kozak.. Kurt Armbruster.. Elgin Baylor.. , koszykarz amerykański.. 17 września.. Maureen Connolly.. , tenisistka amerykańska (zm.. Brian Epstein.. menedżer.. zespołu muzycznego.. The Beatles.. 1967.. 20 września.. Sophia Loren.. , aktorka włoska.. Karen Sharpe.. Soke Kubota Takayuki.. , wielki mistrz sztuk walki,10 Dan, twórca stylu karate.. Gōsoku-ryū.. , założyciel i prezes International Karate Association.. Leonard Cohen.. , poeta i pieśniarz kanadyjski.. Ornella Vanoni.. , włoska piosenkarka.. Ahmed Szah Chan.. , pretendent do tronu.. Per Olov Enquist.. , szwedzki pisarz.. Gino Paoli.. , włoski piosenkarz.. Franc Rodé.. , słoweński duchowny katolicki, kardynał.. Dick Heckstall-Smith.. , angielski saksofonista (zm.. Winnie Mandela.. , południowoafrykańska polityk.. 27 września.. Wilford Brimley.. Brigitte Bardot.. , francuska aktorka filmowa.. 30 września.. Udo Jürgens.. , austriacki kompozytor i piosenkarz.. Hieronim Kubiak.. , polski socjolog i działacz polityczny.. Wojciech Pokora.. , aktor polski.. 4 października.. Zbigniew Pietrzykowski.. , bokser polski (zm.. Abdullah Ibrahim.. , południowoafrykański pianista i kompozytor.. 11 października.. Paul Vollmar.. , szwajcarski duchowny katolicki.. 12 października.. Richard Meier.. , amerykański architekt.. Urszula Nałęcz.. , zakonnica polska.. 13 października.. Nana Mouskouri.. gr.. Νάνας Μούσχουρη), grecka piosenkarka i polityk.. Peter Ashdown.. 17 października.. Rico Rodriguez.. , brytyjski puzonista.. 18 października.. Kir Bułyczow.. rosyjski.. science fiction.. Yakubu Gowon.. , nigeryjski wojskowy, podpułkownik w czasie wojny domowej w.. Nigerii.. 20 października.. Mary Peach.. Tadeusz Pieronek.. 25 października.. Damian Zimoń.. , polski biskup katolicki.. 26 października.. Ulrich Plenzdorf.. , niemiecki pisarz (zm.. 28 października.. Julio Jiménez.. , hiszpański kolarz.. 30 października.. Frans Brüggen.. , holenderski flecista, dyrygent i pedagog (zm.. 2 listopada.. Joseph Edward Brennan.. Ken Rosewall.. , tenisista australijski.. Michał Głowiński.. – polonista,.. teoretyk literatury.. Lothar Milde.. , niemiecki lekkoatleta.. 9 listopada.. Ingvar Carlsson.. , szwedzki polityk.. Ronald Harwood.. , brytyjski dramaturg, powieściopisarz i scenarzysta filmowy.. Carl Sagan.. , amerykański astronom i pisarz (zm.. 1996.. 11 listopada.. Tadeusz Chabrowski.. Elżbieta Krzesińska.. , polska lekkoatletka.. 12 listopada.. Jean-Claude Lecante.. Charles Manson.. , amerykański przewodnik sekty Rodzina, skazany na dożywocie za zabójstwo.. Sharon Tate.. Peter Arnett.. , nowozelandzki dziennikarz.. Ellis Marsalis.. , amerykański pianista.. Garry Marshall.. , amerykański aktor, reżyser producent i scenarzysta filmowy.. Martin Bangemann.. , niemiecki polityk.. 16 listopada.. Mieczysław Mąkosza.. Dietrich Weise.. , niemiecki piłkarz.. 22 listopada.. Stefan Bratkowski.. , polski dxiennikarz, publicysta i pisarz.. 24 listopada.. Alfred Schnittke.. , niemiecki kompozytor i pianista (zm.. 27 listopada.. Łukasz Jedlewski.. , polski dziennikarz sportowy.. 29 listopada.. Mary Carter Reitano.. , australijska tenisistka.. Nicéphore Soglo.. , beniński polityk.. Zdzisław Graczyk.. Billy Paul.. 2 grudnia.. Tarcisio Bertone.. Wołodymyr Sereda.. , ukraiński działacz społeczny.. 3 grudnia.. Wiktor Gorbatko.. Виктор Васильевич Горбатко), radziecki kosmonauta.. Joan Didion.. , amerykańska dziennikarka, eseistka, powieściopisarka.. 6 grudnia.. Stanisław Kędziora.. John McRaith.. Jan Walter.. , polski duchowny luterański, senior.. diecezji warszawskiej.. 1995.. 8 grudnia.. Alisa Frejndlich.. , rosyjska aktorka.. Judi Dench.. , aktorka brytyjska.. Morten Grunwald.. , duński aktor.. Irena Santor.. , polska piosenkarka.. Junior Wells.. , amerykański muzyk.. bluesowy.. 10 grudnia.. Howard Martin Temin.. , amerykański profesor onkologii, wirusologii, genetyk, laureat Nagrody Nobla (zm.. 1994.. Stanisłau Szuszkiewicz.. , białoruski naukowiec, działacz państwowy i polityk.. 17 grudnia.. Ray Wilson.. , angielski piłkarz.. 18 grudnia.. Colin Baker.. , walijski piłkarz.. Borys Wołynow.. Борис Валентинович Волынов), radziecki kosmonauta.. Kurt Hamrin.. , szwedzki piłkarz.. Al Kaline.. Pratibha Patil.. , indyjska polityk.. Ignacio Pérez.. , piłkarz kolumbijski (zm.. Adam Czerniawski.. Julius Darmaatmadja.. , indonezyjski duchowny katolicki, kardynał.. 21 grudnia.. Giuseppina Leone.. , włoska lekkoatletka.. Gleb Panfiłow.. , rosyjski reżyser i scenarzysta.. Stjepan Mesić.. , chorwacki polityk.. Łarysa Łatynina.. Лариса Семёновна Латынина), radziecka gimnastyczka.. 28 grudnia.. Maggie Smith.. 30 grudnia.. Barry Briggs.. , nowozelandzki żużlowiec.. Del Shannon.. , amerykański piosenkarz i gitarzysta rockowy (zm.. 1990.. Russ Tamblyn.. 6 stycznia.. Herbert Chapman.. , angielski piłkarz i trener (ur.. 1878.. 8 stycznia.. Andriej Bieły.. Бори с Никола евич Буга ев), rosyjski poeta, prozaik i krytyk literacki (ur.. 1880.. Henryk Kon.. , polski lekarz społecznik (ur.. 1857.. Marinus van der Lubbe.. , holenderski komunista (ur.. 29 stycznia.. Fritz Haber.. , chemik niemiecki pochodzenia żydowskiego, laureat Nagrody Nobla (ur.. 1868.. Maria Dominika Mantovani.. , włoska zakonnica, współzałożycielka Małych Sióstr Świętej Rodziny, błogosławiona katolicka (ur.. 1862.. Jan Biziel.. , lekarz polski, działacz społeczny, Honorowy Obywatel.. Bydgoszczy.. (ur.. 1858.. Albert I Koburg.. , król Belgów (ur.. 1875.. Siegbert Tarrasch.. , niemiecki szachista (ur.. Edward Elgar.. , kompozytor angielski (ur.. Emma Waldeck-Pyrmont.. , druga żona.. Wilhelma III.. , królowa Holandii (ur.. 7 kwietnia.. Heinz Prüfer.. , niemiecki matematyk (ur.. 1896.. 8 kwietnia.. Władysław Skoczylas.. , polski malarz, grafik, rzeźbiarz i pedagog (ur.. 1883.. Charley Patton.. , amerykański muzyk bluesowy (ur.. 1891.. Clyde Barrow.. , amerykański przestępca, partner Bonnie Parker (ur.. Bonnie Parker.. , amerykańska przestępczyni, partnerka Clyde Barrow (ur.. 25 maja.. Gustav Holst.. , angielski kompozytor (ur.. Heihachirō Tōgō.. , japoński admirał (ur.. 1848.. 11 czerwca.. Lew Wygotski.. , rosyjski psycholog i pedagog (ur.. Kurt von Schleicher.. , niemiecki polityk, generał, ostatni kanclerz Republiki Weimarskiej, zamordowany w czasie.. nocy długich noży.. 1882.. Ernst Röhm.. , przywódca oddziałów szturmowych.. 1887.. 4 lipca.. Chajm Nachman Bialik.. hebr.. חיים נחמן ביאליק), narodowy wieszcz Izraela; prozaik, tłumacz, eseista, wydawca (ur.. 1873.. Maria Skłodowska-Curie.. , chemik, badaczka promieniotwórczości, laureatka nagród Nobla.. 1903.. 1911.. 1867.. Nestor Machno.. (ukr.. Нестор Іванович Махно), ukraiński anarchista i rewolucjonista (ur.. 1888.. , amerykański przestępca (ur.. 23 lipca.. Małgorzata Maria López de Maturana.. , założycielka mercedariuszek misjonarek, błogosławiona katolicka (ur.. 1884.. , polityk austriacki, kanclerz Austrii (ur.. 1892.. Louis Hubert Gonzalve Lyautey.. , francuski wojskowy i polityk, marszałek Francji (ur.. 1854.. Marie Dressler.. , kanadyjsko-amerykańska aktorka, zdobywczyni Oscara (ur.. Paul Hindenburg von Beneckendorff.. , niemiecki feldmarszałek i polityk (ur.. 1847.. Erik Lindqvist.. , szwedzki żeglarz, medalista olimpijski (ur.. 1886.. 3 października.. Aleksander Skowroński.. , polski duchowny katolicki,.. prałat.. , działacz narodowy i społeczny na.. Górnym Śląsku.. , (ur.. 1863.. Anicent Adolf.. , hiszpański lasalianin, męczennik, święty katolicki (ur.. August Andrzej.. Benedykt od Jezusa.. , lasalianin, męczennik, święty katolicki (ur.. Beniamin Julian.. 1908.. Cyryl Bertram.. Innocenty od Niepokalanego Poczęcia.. , hiszpański pasjonista, męczennik, święty katolicki (ur.. Julian Alfred.. 1902.. Marcin Józef.. Wiktorian Pius.. Eufrazjusz od Dzieciątka Jezus.. , hiszpański karmelita, męczennik, błogosławiony katolicki (ur.. 1897.. 15 października.. Raymond Poincaré.. , polityk francuski, pięciokrotny premier, prezydent Francji (ur.. 1860.. Santiago Ramón y Cajal.. , hiszpański.. histolog.. , prekursor.. neurobiologii.. , laureat Nagrody Nobla (ur.. 1852.. 17 listopada.. Joachim Ringelnatz.. , niemiecki poeta, karykaturzysta, rysownik i malarz (ur.. Siergiej Kirow.. , radziecki działacz komunistyczny (ur.. Roman Kordys.. , polski taternik i alpinista, działacz na rzecz turystyki i narciarstwa, prawnik, dziennikarz (ur.. Pau Gargallo.. , kataloński rzeźbiarz (ur.. 1881.. 14 lutego.. całkowite zaćmienie Słońca.. z fizyki.. – nagrody nie przyznano.. z chemii.. Harold Urey.. z medycyny.. George Minot.. William Murphy.. George Whipple.. z literatury.. Luigi Pirandello.. nagroda pokojowa.. Arthur Henderson.. Oscary w roku 1934.. 1934 w filmie.. 1934 w muzyce.. 1934 w literaturze.. Tłusty czwartek.. : 8 lutego.. Ostatki.. : 13 lutego.. Popielec.. : 14 lutego.. Niedziela Palmowa.. : 25 marca.. Wielki Czwartek.. : 29 marca.. Wielki Piątek.. : 30 marca.. Wielka Sobota.. : 31 marca.. Wielkanoc.. : 1 kwietnia.. Poniedziałek wielkanocny.. : 2 kwietnia.. Wniebowstąpienie Pańskie.. : 10 maja.. Zesłanie Ducha Świętego.. : 20 maja.. Boże Ciało.. : 31 maja.. ↑.. Kronika XX wieku.. , pod red.. M.. B.. Michalika, Warszawa 1991, s.. 474.. Wikimedia Commons.. znajdują się multimedia związane z tematem:.. php?title=1934 oldid=40249465.. Artykuł.. Oczekuje na przejrzenie.. Edytuj.. Cytowanie tego artykułu.. Afrikaans.. አማርኛ.. Aragonés.. Arpetan.. Asturianu.. Avañe'ẽ.. Авар.. Aymar aru.. Azərbaycanca.. Bân-lâm-gú.. Basa Banyumasan.. भ जप र.. Bikol Central.. Чӑвашла.. Corsu.. Cymraeg.. Emiliàn e rumagnòl.. Эрзянь.. Estremeñu.. Fiji Hindi.. Føroyskt.. Frysk.. Gaeilge.. Gaelg.. Gagauz.. Gàidhlig.. 贛語.. Хальмг.. Հայերեն.. ह न द.. Ilokano.. ব ষ ণ প র য মণ প র.. Interlingua.. Ирон.. Basa Jawa.. ಕನ ನಡ.. Kapampangan.. Къарачай-малкъар.. Қазақша.. Kernowek.. Kiswahili.. Коми.. Kreyòl ayisyen.. Kurdî.. Кырык мары.. Latviešu.. Ligure.. Limburgs.. Lingála.. Lojban.. Lumbaart.. Malagasy.. മലയ ള.. Māori.. मर ठ.. مصرى.. Baso Minangkabau.. Монгол.. Nāhuatl.. न प ल.. न प ल भ ष.. Нохчийн.. Nordfriisk.. Nouormand.. Novial.. Occitan.. Олык марий.. ଓଡ ଆ.. Oʻzbekcha.. ਪ ਜ ਬ.. प ल.. پنجابی.. Papiamentu.. Tok Pisin.. Plattdüütsch.. Qırımtatarca.. Reo tahiti.. Ripoarisch.. Runa Simi.. Русиньскый.. Саха тыла.. Sámegiella.. Sardu.. Scots.. Seeltersk.. Shqip.. Sicilianu.. ස හල.. Soomaaliga.. کوردی.. Srpskohrvatski / српскохрватски.. Basa Sunda.. Tagalog.. தம ழ.. Татарча/tatarça.. Tetun.. Тоҷикӣ.. Türkmençe.. Удмурт.. اردو.. Vèneto.. Volapük.. Võro.. Walon.. West-Vlams.. Winaray.. Xitsonga.. יי דיש.. Yorùbá.. 粵語.. Zazaki.. Zeêuws.. Žemaitėška.. Edytuj linki..

    Original link path: /wiki/1934
    Open archive

  • Title: Zbigniew Zapasiewicz – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Ten artykuł dotyczy aktora.. – działacz społeczny, jego ojciec.. Zbigniew Zapasiewicz (2008).. Data.. i miejsce urodzenia.. Warszawa.. i miejsce śmierci.. 14 lipca.. Zawód.. aktor.. reżyser.. Współmałżonek.. Olga Sawicka.. Lata aktywności.. 1963-2009.. Nagrody.. Nagroda na FPFF w Gdyni.. Pierwszoplanowa rola męska.. 2000.. Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową.. 1977.. Barwy ochronne.. Odznaczenia.. Multimedia w Wikimedia Commons.. Zbigniew Zapasiewicz w Wikicytatach.. Grób Zbigniewa Zapasiewicza na warszawskim Cmentarzu Komunalnym d.. Wojskowym na Powązkach zaprojektowany przez.. Krzysztofa Ostrzeszewicza.. Gwiazda Zbigniewa Zapasiewicza znajdująca się w.. Łódzkiej Alei Sław.. , zm.. tamże.. ) – polski.. pedagog.. Pochodził z rodziny związanej z teatrem, był siostrzeńcem aktora.. Jana Kreczmara.. i reżysera teatralnego.. Jerzego Kreczmara.. Był żonaty z.. Olgą Sawicką.. Życiorys.. Filmografia.. Odznaczenia, nagrody i wyróżnienia.. Linki zewnętrzne.. W latach 1951-1952 studiował na wydziale chemii.. W 1956 ukończył warszawską.. PWST.. , gdzie od roku 1987 był profesorem.. Wcześniej, w latach 1969-1971, był prodziekanem wydziału aktorskiego; od 1979 docentem na wydziale reżyserii tej uczelni, w latach 1981–1984 dziekanem tego wydziału, a w latach 1984–1987 prodziekanem.. Debiutował rolą.. Ewarysta Galois.. Ostatniej nocy.. wg.. Leopolda Infelda.. w Teatrze Młodej Warszawy w 1956.. Na ekranie zadebiutował w 1963.. Grał kolejno w teatrach: Młodej Warszawy i.. Klasycznym.. (1956–1959),.. Współczesnym.. (1959–1966), Dramatycznym (1966–1983).. Powszechnym (1983–1987).. W latach 1987–1990 był dyrektorem naczelnym i artystycznym.. Teatru Dramatycznego.. Następnie pracował w zespole.. Teatru Polskiego.. W ostatnich latach życia ponownie związał się z.. Teatrem Powszechnym.. Przez wiele lat był stałym współpracownikiem krakowskiego.. Teatru STU.. Jako aktor, był również wieloletnim współpracownikiem.. Teatru Polskiego Radia.. [2].. Zmarł na raka wątroby.. Zgodnie z jego ostatnią wolą urna z jego prochami została.. pogrzebana.. 22 lipca 2009 na.. Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (d.. Cmentarz Komunalny Powązki).. 1963.. Wiano.. jako ksiądz.. 1964.. Spotkanie ze szpiegiem.. jako Kres.. 1965.. Sposób bycia.. jako ojciec.. 1966.. Ktokolwiek wie.. jako blondyn.. Bariera.. jako niewidomy.. 1967-1968.. Stawka większa niż życie.. jako Karpinski w odc.. 1970.. Szansa.. 1971.. Za ścianą.. jako docent.. Kłopotliwy gość.. jako przewodniczący komisji z elektrowni.. 1972.. Ocalenie.. Wyspy szczęśliwe.. 1973.. Nocleg.. Drzwi w murze.. jako dramaturg.. 1974.. Ziemia obiecana.. jako Kessler.. Urodziny Matyldy.. jako aktor Konrad.. 1975.. Skazany.. jako adwokat.. Mazepa.. jako Jan II Kazimierz.. Dzieje grzechu.. jako ksiądz Jutkiewicz.. 1976.. Ostatnie takie trio.. jako Cygan.. Tylko Beatrycze.. jako brat Andrzej.. Con amore.. jako neurolog.. jako docent Jakub Szelestowski.. Lalka.. serial telewizyjny.. ) jako aktor Rossi.. Pasja.. jako Jan Józef Tyssowski.. 1977.. Akcja pod Arsenałem.. jako ojciec.. Rudego.. Polskie drogi.. jako nauczyciel i antykwariusz Paweł Krajewski.. 1978.. Szpital przemienienia.. jako doktor Rygier.. Koty to dranie.. Bez znieczulenia.. jako Jerzy Michałowski.. 1979.. Doktor Murek.. jako Paweł Junoszyc.. Drogi wśród nocy.. jako Amadei.. Panny z Wilka.. jako mąż Julci.. Kung-fu.. jako docent Kwaśniak.. 1980.. W biały dzień.. jako "Siwy".. Kontrakt.. Gorączka.. jako ojciec Leona.. 1981.. Przypadek.. jako Adam.. Dziecinne pytania.. jako więzień.. Z dalekiego kraju.. jako.. Mieczysław Kotlarczyk.. 1982.. Matka Królów.. jako  ...   i dydaktycznej”).. [4].. Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (30 kwietnia 2001, „za wybitne zasługi dla kultury polskiej, za osiągnięcia w pracy artystycznej”).. [5].. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1979).. Złoty Krzyż Zasługi.. (1974).. Medal 30-lecia Polski Ludowej.. Złoty Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju”.. (2002).. Złoty Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis".. (22 lipca 2009, podczas ceremonii pogrzebowej).. [6].. Odznaka Zasłużony Działacz Kultury.. Odznaka „Za zasługi dla Warszawy” (1970).. nagroda państwowa I.. stopnia (.. [7].. Wielki Splendor.. (1990) – nagroda przyznawana przez Zespół Artystyczny.. [8].. Nagroda im.. Aleksandra Zelwerowicza, przyznawana przez redakcję.. miesięcznika „Teatr”.. – dwukrotnie (za sezon 1985/1986 nagroda za rolę tytułową w.. Baalu.. Bertolta Brechta.. w Teatrze Powszechnym w Warszawie, za sezon 1996/1997 nagroda za rolę Stomila w.. Tangu.. Sławomira Mrożka w Teatrze Współczesnym w Warszawie.. Diamentowy Mikrofon.. (2005, „za wielkie i wybitne kreacje aktorskie w spektaklach i słuchowiskach teatru wyobraźni Polskiego Radia”).. [9].. nagroda Ministerstwa Kultury i Sztuki III.. stopnia w.. [10].. E-teatr: Zbigniew Zapasiewicz nie żyje.. pol.. wiadomosci.. onet.. pl.. [dostęp 2009-07-14].. w bazie.. e-teatr.. filmpolski.. P.. z 2010 r.. Nr 8, poz.. 74.. z 2001 r.. Nr 21, poz.. 340.. – pkt 2.. Pogrzeb Zbigniewa Zapasiewicza.. 2009-07-22.. [dostęp 2009-08-09].. s.. mk.. gov.. Dziennik Polski, r.. XXXVI, nr 156 (11212), s.. Wielki Splendor - nagrody Teatru Polskiego Radia wręczone.. Polskie Radio SA, 2008-12-01.. [dostęp 14 maja 2012].. Gala na 80-lecie Polskiego Radia.. [dostęp 2013-10-27].. XXV, nr 169 (7905), s.. Internet Movie Database (IMDb).. filmweb.. stopklatka.. Zbigniew Zapasiewicz na zdjęciach.. w bazie Filmoteki Narodowej „.. Fototeka.. p.. •.. d.. e.. Polskie Nagrody Filmowe.. Polska Akademia Filmowa.. Kategorie.. filmy kandydujące.. Najlepszy Film.. Najlepszy Film Europejski.. Najlepszy Film Dokumentalny.. Najlepszy Reżyser.. Najlepszy Scenariusz.. Najlepszy Aktor.. Najlepsza Aktorka.. Najlepszy Aktor Drugoplanowy.. Najlepsza Aktorka Drugoplanowa.. Najlepsza Muzyka.. Najlepsze Zdjęcia.. Najlepszy Montaż.. Najlepsza Scenografia.. Najlepsze Kostiumy.. Najlepszy Dźwięk.. Najlepszy Producent.. Nagrody specjalne.. Osiągnięcia Życia.. Nagroda Specjalna.. Nagroda Publiczności.. Ceremonie.. 1999.. 2001.. 2006.. 2011.. Kontrola autorytatywna.. (osoba):.. ISNI.. 0000 0001 1445 532X.. VIAF.. 60182658.. LCCN.. n79010894.. GND.. 130193208.. SUDOC.. 076469697.. WorldCat.. php?title=Zbigniew_Zapasiewicz oldid=39056782.. Laureaci nagrody ministra kultury i sztuki (1944-1989).. Laureaci nagrody państwowej (1944-1989).. Laureaci Polskiej Nagrody Filmowej dla najlepszej głównej roli męskiej.. Ludzie Polskiego Radia.. Najlepsi aktorzy pierwszoplanowi na FPFF.. Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1944-1989).. Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita).. Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita).. Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej.. Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (1944-1989).. Odznaczeni Złotym Medalem Za zasługi dla obronności kraju.. Odznaczeni Złotym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis.. Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie.. Polscy aktorzy filmowi.. Polscy aktorzy radiowi.. Polscy aktorzy teatralni.. Polscy reżyserzy filmowi.. Urodzeni w 1934.. Wykładowcy Akademii Teatralnej im.. Aleksandra Zelwerowicza.. Zasłużeni Działacze Kultury.. Zmarli w 2009.. Członkowie Polskiej Akademii Filmowej.. Ukryta kategoria:.. Biografie kanonu polskiej Wikipedii.. Edytuj kod źródłowy.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 01:03, 21 mar 2014..

    Original link path: /wiki/Zbigniew_Zapasiewicz
    Open archive

  • Title: Mały traktat wersalski – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Mały traktat wersalski.. traktat.. podpisany.. roku przez Polskę po.. I wojnie światowej.. łącznie z.. traktatem wersalskim.. i jako warunek jego zawarcia.. Gwarantował poszanowanie i obronę praw.. mniejszości narodowych.. zamieszkujących Polskę (.. Dz.. U.. z 1920 r.. Nr 110, poz.. 728.. W art.. 19 Polska zobowiązywała się przystąpić do szeregu międzynarodowych konwencji wymienionych w I aneksie (dotyczących głównie transportu, łączności, norm BHP.. oraz zakazu.. handlu ludźmi.. W aneksie II traktatu Polska zobowiązała się do wzięcia odpowiedzialności za część długu publicznego i wszystkie inne zobowiązania finansowe państwa rosyjskiego.. Zakres odpowiedzialności miała określić osobna Konwencja zawarta pomiędzy Polską a Głównymi Mocarstwami Sprzymierzonymi i Stowarzyszonymi.. Analogiczne traktaty podpisały również:.. Grecja.. Królestwo SHS.. W krajach-sygnatariuszach tego traktatu mniejszości narodowe czujące się dyskryminowane mogły odwoływać się bezpośrednio do.. z pominięciem krajowej drogi sądowej.. Była to jednostronna asymetryczna ingerencja w suwerenność państw sygnatariuszy, gdyż.. Republika Weimarska.. nie musiała podpisywać traktatu, nie zagwarantowano zatem równoległych praw dla mniejszości (zwłaszcza mniejszości polskiej - wyjąwszy obszar Górnego Śląska objętego Konwencją Górnośląską z 1922 r.. przewidującą  ...   przemyśle.. podpisanej w Bernie 26 września 1906 roku.. Konwencja niemiecko-polska dotycząca Górnego Śląska, podpisana w Genewie dnia 15 maja 1922 roku.. Ustawa z dnia 24 maja 1922 r.. w przedmiocie ratyfikacji konwencji niemiecko-polskiej, dotyczącej Górnego Śląska, podpisanej w Genewie dnia 15 maja 1922 r.. Bibliografia.. Janusz Pajewski.. Historia powszechna.. , Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002,.. ISBN 830113822X.. Traktat pokoju między mocarstwami sprzymierzonemi i stowarzyszonemi a Niemcami podpisany w Wersalu 28 czerwca 1919 r.. ; Protokuł podpisany w Wersalu 28 czerwca 1919 r.. ; Traktat pokoju między głównemi mocarstwami sprzymierzonemi i stowarzyszonemi a Polską podpisany w Wersalu 28 czerwca 1919 r.. Warszawa, 1919.. Traktat między Głównemi Mocarstwami sprzymierzonemi i stowarzyszonemi a Polską, podpisany w Wersalu dnia 28 czerwca 1919 roku.. php?title=Mały_traktat_wersalski oldid=40398187.. Konferencja pokojowa w Paryżu (1919).. Historia Żydów w II Rzeczypospolitej.. Międzynarodowe umowy polityczne.. Stosunki polsko-białoruskie 1918-1939.. Stosunki polsko-czeskie.. Stosunki polsko-litewskie 1918-1939.. Stosunki polsko-niemieckie.. Stosunki polsko-rosyjskie.. Stosunki polsko-słowackie.. Stosunki polsko-ukraińskie 1918-1939.. Wydarzenia 1919.. Liga Narodów.. Traktaty międzynarodowe Polski.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 21:14, 11 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Ma%C5%82y_traktat_wersalski
    Open archive

  • Title: 1944 – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Przewodniczący i prezydent.. KRN.. Bolesław Bierut.. Stanisław Mikołajczyk.. PRL.. Edward Osóbka-Morawski.. Sekretarz gen.. KC PPR.. Władysław Gomułka.. Prezydent Polski.. na Uchodźstwie.. Władysław Raczkiewicz.. Rexhep Mitrovica.. Fiqri Dine.. Enver Hodża.. 1954.. Pedro Pablo Ramirez.. Edelmiro Julian Farrell.. John Curtin.. Hubert Pierlot.. Gualberto Villarroel.. Symeon II.. Dobri Bożiłow.. Iwan Bagrianow.. Konstantin Murawijew.. Juan Antonio Rios.. Czang Kaj-szek.. na emigracji.. Edvard Beneš.. Faruk I.. 1952.. Mustafa an-Nahhas Pasza.. Ahmed Maher Pasza.. Carlos Alberto Arroto del Rio.. Risto Ryti.. Carl Gustaf Mannerheim.. Philippe Pétain.. Pierre Laval.. Charles de Gaulle.. Król Grecji.. Jerzy II.. Francisco Franco.. 1975.. Mohammad Reza Pahlawi.. 1979.. Jerzy VI.. Jerzy VI Windsor.. Irlandii.. Douglas Hyde (polityk).. Islandii.. Sveinn Björnsson.. Tōjō Hideki.. (東條英機).. Koiso Kuniaki.. (小磯国昭).. William Lyon Mackenzie King.. Beniamin.. Fulgencio Batista.. Franciszek Józef II.. Stasys Lozoraitis.. 1983.. Pierre Dupong.. Manuel Ávila Camacho.. Johan Nygaardsvold.. Pius XII.. 1958.. Higinio Morinigo.. Manuel Prado Ugarteche.. Michał.. Słowacji.. Jozef Tiso.. Walter Stampfli.. Ananda Mahidol.. Plaek Pibulsongkram.. Khuang Aphaiwong.. İsmet İnönü.. Miklós Kállay.. Döme Sztójay.. Géza Lakatos.. Ferenc Szálasi.. Béla Miklós.. Winston Churchill.. Pietro Badoglio.. Ivanoe Bonomi.. na rok 1944.. 1944 / MCMXLIV.. 1970–1979.. II wojna światowa.. Pozostałe wydarzenia w Polsce.. Pozostałe wydarzenia na świecie.. wojna w Azji i na Pacyfiku.. wojna w Europie.. wojna w Polsce.. powstała zdominowana przez.. komunistów.. podziemna.. Krajowa Rada Narodowa.. , jej przewodniczącym został.. Armię Ludową.. – oddziały.. Armii Czerwonej.. przekroczyły przedwojenną wschodnią granicę.. Rzeczypospolitej.. – powstała.. Rada Jedności Narodowej.. – we wsi.. Kłodne.. hitlerowcy zamordowali 28 zakładników w odwecie za wysadzenie pociągu na trasie linii kolejowej.. Nowy Sącz.. Chabówka.. – siłami.. Okręgu Wołyń AK.. 27 Wołyńska Dywizja Piechoty.. ) rozpoczęto na.. Wołyniu.. akcję „Burza”.. Koniuchach.. koło.. Solecznik.. rosyjscy, litewscy i żydowscy partyzanci dokonali.. masowego mordu.. polskich mieszkańców.. Czarnej Tarnowskiej.. oddział.. AK.. „Błyskawica” dokonał nieudanego zamachu na jadącego pociągiem do.. Lwowa.. gubernatora.. Hansa Franka.. W wyniku akcji zginęło 17 Niemców.. – oddział specjalny.. Kedywu.. Komendy Głównej AK „.. Pegaz.. ” dokonał udanego.. zamachu na Franza Kutscherę.. dowódcę SS i Policji.. dystryktu warszawskiego.. zamordowało ppor.. Arkadiusza Deglera.. ps.. „Grad” Szefa Sztabu.. Armii Ludowej.. na Okręg.. Częstochowski.. – w odwecie za udany zamach na.. Franza Kutscherę.. hitlerowcy rozstrzelali 140 osób w ulicznej egzekucji na.. Barskiej.. – w odwecie za zamach na Franza Kutscherę, hitlerowcy przeprowadzili pierwszą publiczną.. egzekucję.. więźniów.. Pawiaka.. , wieszając 27 osób na balkonach spalonego domu przy ulicy Leszno (naprzeciwko gmachu Sądów).. – powstańcy.. UPA.. dokonali masakry polskich mieszkańców wsi.. Łanowce.. Podolu.. /.. – w nocy powstańcy UPA dokonali.. masakry około 200 Polaków w Ludwikówce.. – hitlerowcy dokonali pacyfikacji.. Ryczowa.. Ogrodzieńca.. – oddział UPA dokonał w nocy masakry 131 Polaków w.. Berezowicy Małej.. 28 lutego.. 14 Dywizja Grenadierów SS (1 ukraińska).. Ukraińska Powstańcza Armia.. zmasakrowały ludność polską we wsi.. Huta Pieniacka.. Zamordowano 800-1200 osób.. 29 lutego.. – w nocy, oddział.. z pomocą ludności ukraińskiej dokonał.. rzezi.. na 156 polskich mieszkańcach wsi.. Korościatyn.. – hitlerowcy dokonali pacyfikacji wsi.. Palikije.. na Lubelszczyźnie, zabijając 7 mieszkańców i paląc 12 domów.. 7 marca.. – Niemcy odkryli tzw.. bunkier „Krysia”.. przy.. Grójeckiej w Warszawie.. , gdzie ukrywało się 38 Żydów.. Wraz z dwoma polskimi opiekunami zostali oni prawdopodobnie rozstrzelani trzy dni później w ruinach.. warszawskiego getta.. Bednarowie.. Stanisławowa.. oddział powstańców.. dokonał w nocy.. masakry.. 250 Polaków.. hitlerowcy w ramach akcji odwetowej za zabicie przez partyzantów niemieckiego żandarma zamordowali 91 lub 96 mieszkańców wsi.. Jabłoń-Dobki.. Podlasiu.. w komorach gazowych obozu.. Auschwitz-Birkenau.. zamordowano 3792 czeskich Żydów.. – co najmniej 58 Polaków zostało zamordowanych przez oddział powstańców.. we wsi.. Szerokie Pole.. w byłym.. województwie stanisławowskim.. – kilkuset ukraińskich mieszkańców.. Sahrynia.. zostało zamordowanych przez polskie podziemie.. – 365 Polaków zostało.. zamordowanych w Palikrowach.. (dawne.. województwo tarnopolskie.. ) przez oddział.. 15 marca.. opublikowała deklarację programową „O co walczy naród polski”.. – w nocy oddział.. przybyły ze.. dokonał we wsi.. Chlebowice Świrskie.. mordu.. na 54 Ukraińcach i omyłkowo na 6 Polakach.. niemiecka akcja represyjna w miejscowości.. Markowa.. wobec.. rodziny Ulmów.. oraz ukrywanych przez nich Żydów z rodzin Szallów i Goldmanów.. Zginęło 9 Polaków, w tym nienarodzone dziecko w 9 miesiącu ciąży i 8 Żydów.. z obozu jenieckiego.. Stalag Luft III.. Żaganiu.. uciekło 80 lotników.. Tylko trzech nie złapano.. Bełzu.. grupa powstańców.. dokonała masakry ponad 100 Polaków.. 27 marca.. – ukraińskie oddziały 14.. Dywizji Grenadierów.. Wehrmachtu.. dokonały brutalnej pacyfikacji wsi.. Smoligów.. powiecie hrubieszowskim.. W wyniku całodziennej walki zginęło 300 Polaków (w tym większość cywilów) oraz 50 Ukraińców i Niemców.. – w nocy oddział powstańców UPA dokonał.. na 56-140 polskich mieszkańcach wsi Wołczków koło.. – w swoim biurze w.. został zastrzelony przez żołnierzy.. płk.. Mychajło Pohotowko.. , szef warszawskiego oddziału.. Centralnego Ukraińskiego Komitetu Narodowego.. Podczas akcji zginęło też kilku innych działaczy ukraińskich.. Poturzyn.. Tomaszowa Lubelskiego.. żołnierze z 14.. Dywizji Grenadierów SS wraz z pododdziałem UPA dokonali mordu na 162 Polakach.. – w nocy hitlerowcy zamordowali w.. Makowie Podhalańskim.. 42 osoby.. – w nocy.. upowcy.. zamordowali 18 Polaków w.. Siemiginowie.. Stryja.. Pawlikówce.. w dawnym.. grupa powstańców UPA dokonała mordu na 124 Polakach.. – co najmniej 38 Polaków zginęło w ataku powstańców UPA na.. Sołotwinę.. Moosberg.. województwie lwowskim.. w nocy oddział powstańców UPA dokonał (według raportów polskiego podziemia) mordu na 31 Polakach.. Według zeznań świadków ofiar było 160 lub ponad 200.. oddziały.. Batalionów Chłopskich.. Armii Krajowej.. stoczyły we wsi.. Molendy.. Kozienic.. bitwę z przeważającymi oddziałami niemieckimi, wyrywając się z okrążenia.. Pyszówce.. w dawnym województwie lwowskim w wyniku nocnego napadu powstańców UPA zginęło 52 Polaków.. Rudolf Vrba.. i Alfred Wetzler uciekli z.. KL Auschwitz.. Słowację.. Ich sprawozdanie z pobytu w obozie trafiło na Zachód, gdzie zostało nagłośnione przez media.. – amerykańskie lotnictwo dokonało nalotów bombowych na.. Szczecin.. Żary.. oddziały UPA i.. SKW.. dokonały.. ponad 100 Polaków we wsiach Hucisko i Miedziaki w.. powiecie bóbreckim.. w obozie pracy przymusowej w.. Pustkowie.. na Podkarpaciu hitlerowcy rozstrzelali 60 Polaków przywiezionych do prac na poligonie z więzienia na.. rzeszowskim zamku.. – uzbrojeni polscy mieszkańcy odparli.. atak.. na wieś.. Bitków.. położoną w dawnym.. Armia Czerwona.. zajęła.. Tarnopol.. – ukraińscy żołnierze.. 14 Dywizji Grenadierów SS.. dokonali masakry ludności polskiej w.. Chodaczkowie Wielkim.. , w której zginęły 862 osoby.. AL.. BCh.. odparły atak dziesięciokrotnie liczniejszych sił niemieckich na.. Wojsławice.. Chełma.. , powstrzymując planowaną akcję pacyfikacyjną.. Gdańsku.. został zwodowany niemiecki.. U-3501.. , pierwsza jednostka.. typu XXI.. 21 kwietnia.. rzeź wołyńska.. : UPA dokonała masakry ok.. 200 Polaków i.. polskich Ormian.. Kutach.. wydał dekret o tymczasowej organizacji władz na terytorium Rzeczypospolitej.. Krajową Radę Ministrów.. oddział Osjana.. zaatakował warszawskie.. lotnisko Młociny.. niszcząc 5 samolotów.. Ju 52.. , a kilka innych uszkadzając.. Owczarni.. na Lubelszczyźnie oddział.. podstępnie rozbroił i wymordował 18 partyzantów.. , a 13 dalszych zranił.. 6 maja.. w Warszawie dokonano.. nieudanego zamachu.. SS-Sturmbannführera.. Waltera Stamma.. ; w walce poległo ośmiu żołnierzy oddziału AK.. „Agat”.. pod.. Graużyszkami.. oddziały Okręgu Wileńskiego AK stoczyły zwycięską bitwę z oddziałami litewskiego korpusu generała.. Povilasa Plechavičiusa.. 10 maja.. – w nocy oddział UPA dokonał.. polskiej ludności we wsi.. Derżów.. 215 amerykańskich.. bombowców.. dokonało.. bombardowania Szczecina.. rozpoczęła się.. bitwa pod Murowaną Oszmianką.. , w której.. pokonała kolaboracyjny.. Litewski Korpus Lokalny.. – nierozstrzygnięta.. bitwa pod Rąblowem.. pomiędzy polsko-radzieckimi oddziałami partyzanckimi a siłami niemieckimi.. – patrol.. odnalazł w okolicach.. Sarnak.. nad.. Bugiem.. niewybuch niemieckiej rakiety.. V-2.. 22 maja.. – jednostka UPA dokonała.. masakry w Bryńcach Górnych.. , zginęło od 120 do 145 osób.. Szymbarku.. w odwecie za zastrzelenie Niemca.. rozstrzelano.. 10 działaczy z.. Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski”.. – doszło do.. bitwy na Porytowym Wzgórzu.. , największej bitwy partyzanckiej na ziemiach polskich.. 20 czerwca.. – zgodnie z wyrokiem.. Polskiego Państwa Podziemnego.. za zdradę został powieszony.. Eugeniusz Świerczewski.. , agent Gestapo wewnątrz Armii Krajowej, sprawca aresztowania generała.. Stefana Roweckiego „Grota”.. operacja „Ostra Brama”.. Oddziały.. w sile 15 000 żołnierzy brały udział w walkach o.. Wilno.. razem z.. Armią Czerwoną.. Po zakończeniu walk polskie oddziały zbrojne zostały rozbrojone i internowane przez.. – rząd na emigracji upoważnił Delegaturę Rządu i Komendę Główną.. do ogłoszenia.. powstania.. miał miejsce nieudany zamach na.. Wilhelma Koppe.. , dowódcę.. i Policji w.. Generalnym Gubernatorstwie.. określił po raz pierwszy postulowany przez siebie przebieg przyszłej zachodniej granicy Polski.. 21 lipca.. powstał zależny od.. Stalina.. Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego.. (PKWN – przewodniczący.. , zastępcy.. Wanda Wasilewska.. Andrzej Witos.. Resort Bezpieczeństwa Publicznego.. PKWN.. został ogłoszony tekst, zredagowanego dzień wcześniej w Moskwie i zatwierdzonego przez Józefa Stalina,.. Manifestu PKWN.. Akcja „Burza” we Lwowie.. : 5 Dywizja Piechoty AK „Dzieci Lwowskich” i.. Pułk Ułanów Jazłowieckich.. AK rozpoczęły walki o.. Lwów.. 300 więźniów zostało zamordowanych na.. lubelskim zamku.. przez wycofujących się hitlerowców.. akcja „Burza” we Lwowie.. , wspierając jako jednostki piechoty zmotoryzowane oddziały.. , przyczyniły się znacznie do wyzwolenia Lwowa.. Po zakończeniu walk oddziały AK zostały rozbrojone, zaś dowódcy wezwani przez sowietów na naradę, aresztowani i uwięzieni.. akcja Burza.. Lubelszczyźnie.. W ciągu 9 dni zaciętych walk oddziały.. samodzielnie wyzwoliły:.. Bełżec.. Kock.. Lubartów.. Poniatową.. Szczebrzeszyn.. Urzędów.. Wąwolnicę.. Zamość.. wyzwolono.. obóz koncentracyjny.. Majdanku.. , na terenie obozu Rosjanie natychmiast utworzyli.. obóz filtracyjny.. dla żołnierzy.. NSZ.. , wykorzystując w tym celu infrastrukturę hitlerowską.. wydał dekret o podporządkowaniu spraw dotyczących.. – nocą została przeprowadzona akcja.. Most III.. , polegająca na dostarczeniu kurierów.. Rządu RP na uchodźstwie.. na tereny.. okupowanej Polski.. i w drodze powrotnej zabranie elementów zdobytego nad.. pocisku.. oraz kurierów.. – podpisano polsko-radzieckie.. porozumienie graniczne.. Armia Krajowa.. wyzwoliła.. Mińsk Mazowiecki.. nadająca z.. Radiostacja im.. Tadeusza Kościuszki.. wyemitowała czterokrotnie odezwę wzywającą ludność.. do powstania.. 1 sierpnia.. – wybuchło.. powstanie warszawskie.. siedzibę.. przeniesiono do.. Lublina.. – bitwa pod.. Truskawką.. oddziałów.. Grupy Kampinos.. – pierwszy napad.. Baligród.. – pierwsza audycja radiostacji AK „.. Błyskawica.. – w okolicach.. Studzianek.. pod Kozienicami.. doszło do bitwy pancernej.. jednostek polskiej.. 1 Brygady Pancernej im.. Bohaterów Westerplatte.. i radzieckiej 8.. Armii 1.. Frontu Białoruskiego z niemiecką 1.. Dywizją Pancerno-Spadochronową „Hermann Göring”.. – napad UPA na.. Muczne.. 21 sierpnia.. pod Surkontami.. doszło do pierwszej po.. roku regularnej bitwy pomiędzy oddziałami.. PKWN wydał dekret w sprawie powołania władz administracyjnych I i II instancji (przywracał przedwojenną strukturę organów administracyjnych i uchylał podział administracyjny okupacyjnych władz niemieckich).. – PKWN zawarł z.. Litwą.. tzw.. układ republikański.. – 250 polskich oficerów więzionych przez.. zostało wywiezionych.. do łagrów w.. wydał dekret o wprowadzeniu do obiegu prawnego środka płatniczego z napisem.. Narodowy Bank Polski.. Niemcy.. zlikwidowali.. getto żydowskie w Łodzi.. 30 sierpnia.. dzień powstania warszawskiego.. : częściowa ewakuacja kanałami załogi Starego Miasta do Śródmieścia.. – PKWN wydał dekret o karach dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy i zdrajców narodu polskiego.. 33 dzień powstania warszawskiego.. : powstańcy zakończyli obronę Starego Miasta.. Upadła.. Kolumna Zygmunta.. , rażona pociskami z czołgu niemieckiego.. – PKWN wydał dekret o.. reformie rolnej.. nacjonalizujący.. majątki większe niż 50.. ha.. : dobrowolna ewakuacja z miasta 8000 ludzi.. Silne ataki hitlerowców skierowane na północne Śródmieście i.. Czerniaków.. zawarł tzw.. układy republikańskie.. Białoruską SRR.. Ukraińską SRR.. uchwaliła.. ustawę o organizacji i zakresie działania rad narodowych.. – zburzony został.. Most Kierbedzia.. Centralny Komitet Ludowy.. uznaje.. za rząd tymczasowy.. – wydano dekret PKWN – Kodeks Karny Wojska Polskiego.. 25 września.. 56.. : w nocy wycofała się kanałami z Mokotowa do Śródmieścia część żołnierzy, ludności i władz cywilnych.. – pod naciskiem.. Wielkiej Brytanii.. ze stanowiska Naczelnego Wodza odwołano generała.. Kazimierza Sosnkowskiego.. Ożarowie.. podpisano honorowy akt o kapitulacji.. Rozpoczęto systematyczne wyburzanie miasta.. Leopold Okulicki.. objął stanowisko Komendanta Głównego.. Rada Ministrów.. podjęła uchwałę o.. żałobie narodowej.. z powodu.. kapitulacji.. – ostatnie oddziały Armii Krajowej opuszczają Warszawę po kapitulacji powstania warszawskiego.. 7 października.. Milicję Obywatelską.. Franciszka Jóźwiaka.. Państwowy Urząd Repatriacyjny.. w obozie.. doszło do największego w historii obozu buntu.. Zginęło 451 więźniów.. – w nocy oddziały.. podjęły nieudaną próbę rozbicia więzienia.. MBP.. na zamku w.. Rzeszowie.. Heinrich Himmler.. wydał rozkaz całkowitego.. zburzenia Warszawy.. – premier rządu RP.. przybył do.. w trakcie rozmów.. Stalin.. Churchill.. – w nocy dwóch oficerów wywodzących się z.. wyprowadziło z.. koszar.. do konspiracji 636 żołnierzy.. 31 Pułku Piechoty.. LWP.. Była to największa tego typu.. dezercja.. z Ludowego Wojska Polskiego.. – ukazało się pierwsze wydanie.. Życia Warszawy.. – obraz.. Jana Matejki.. Bitwa pod Grunwaldem.. , który w czasie wojny był ukryty w podlubelskiej wsi, został przekazany kierownikowi resortu kultury i sztuki przy.. 23 października.. Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej.. Lublinie.. – PKWN wydał.. dekret o ochronie państwa.. Łódź.. zyskała rangę miasta wydzielonego (mimo iż jego wyzwolenie nastąpiło ponad 2 miesiące później – 19 stycznia 1945).. Centralny Komitet Żydów Polskich.. 20 listopada.. – PKWN wydał dekret o przekształceniu.. Polskiego Radia.. przedsiębiorstwo państwowe.. 23 listopada.. – PKWN wydał dekret o organizacji.. samorządu terytorialnego.. – doszło do najtragiczniejszej w dziejach polskich kolei.. katastrofy.. Barwałdzie Średnim.. – po dymisji Stanisława Mikołajczyka premierem Rządu RP został.. Tomasz Arciszewski.. , niepodległościowy działacz.. – ukazał się pierwszy numer.. Polskiej Kroniki Filmowej.. – Sąd Specjalny w.. skazał na karę śmierci 5.. zbrodniarzy z Majdanka.. 12 grudnia.. – PKWN wydał dekret o nacjonalizacji.. lasów.. został dowódcą.. 22 grudnia.. – 82 Polaków zostało zamordowanych przez.. Toustobabach.. 23 grudnia.. – oddział.. przeprowadził.. pacyfikację.. wsi.. Ochotnica Dolna.. powiecie nowotarskim.. , zabijając 56 osób.. – 89 Polaków zostało zamordowanych przez UPA w.. Ihrowicy.. – zakończono akcję.. cichociemnych.. wprowadzono wojenną.. cenzurę.. korespondencji i rozmów telefonicznych.. miał miejsce ostatni zrzut.. Cichociemnych.. zburzenie Warszawy.. : zakończono wysadzanie w powietrze.. Pałacu Saskiego.. (27-29 grudnia).. 31 grudnia.. powołała w miejsce PKWN.. Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej.. Premierem został.. , wicepremierem.. zbrodnia w Uhryńkowcach.. powiat zaleszczycki.. ) popełniona w nocy przez oddziały powstańców UPA i.. na ok.. 150 Polakach.. William Tubman.. prezydentem Liberii.. kampania włoska.. : początek.. bitwy o Monte Cassino.. amerykańskiego myśliwca.. Lockheed F-80 Shooting Star.. – wykonano, wydany przez trybunał marionetkowej.. Republiki Salò.. , wyrok śmierci na 5 członkach.. Wielkiej Rady Faszystowskiej.. , którzy w lipcu.. głosowali za usunięciem.. Benito Mussoliniego.. ; straceni zostali m.. zięć Duce.. Galeazzo Ciano.. , były minister spraw zagranicznych Italii, oraz marszałek.. Emilio De Bono.. – została powołana.. Komisja Nikołaja Burdenki.. , która miała udowodnić, że.. zbrodnia katyńska.. na polskich oficerach dokonana wiosną 1940 roku przez.. , została popełniona przez Niemców w 1941 roku.. – ponad 10 tys.. trzęsieniu ziemi w San Juan.. Argentynie.. znacjonalizowano.. zakłady.. Renault.. , produkujące samochody osobowe, ciężarowe, maszyny rolnicze.. – kampania włoska: rozpoczęła się wielomiesięczna.. bitwa o Monte Cassino.. – kampania włoska: wojska alianckie rozpoczęły mającą na celu ominięcie.. linii Gustawa.. operację Shingle.. – opublikowano komunikat z prac.. Komisji Nikołaja Burdenki.. w sprawie.. zbrodni katyńskiej.. , wskazujący na winę Niemców i zawierający zawyżone dane na temat liczby ofiar zbrodni pochowanych w.. Katyniu.. zlikwidowała trwającą 900 dni niemiecką.. blokadę Leningradu.. trzęsienie ziemi.. w rejonie tureckiego miasta.. Bolu.. zabiło 4600 osób.. wydał rozkaz usunięcia ze stanowiska szefa.. Abwehry.. admirała.. Wilhelma Canarisa.. – wybuchło powstanie antyjapońskie na.. Jawie.. – kampania włoska: rozpoczęła się druga.. – Amerykanie rozpoczęli.. atak na wyspę Truk.. – na zachód od.. Pilawy.. zatonął, najprawdopodobniej przy zanurzaniu, niemiecki okręt podwodny.. U-7.. ; zginęła cała 28-osobowa załoga.. członkowie norweskiego ruchu oporu.. zatopili.. na jeziorze.. Tinnsjå.. prom.. SF Hydro.. przewożący 16 ton.. ciężkiej wody.. , niezbędnej do produkcji niemieckiej broni atomowej.. Iwan Koniew.. został mianowany.. marszałkiem Związku Radzieckiego.. – amerykańskie lotnictwo dokonało omyłkowych bombardowań holenderskich miast:.. Nijmegen.. Arnhem.. Enschede.. Deventer.. – rozpoczęły się.. masowe deportacje.. Czeczenów.. Inguszy.. do radzieckich republik w.. Azji Środkowej.. wojna na Pacyfiku.. : rozpoczęły się.. walki o Wyspy Admiralicji.. na poligonie w.. Peenemünde.. dokonano pierwszego udanego wystrzelenia.. rakietowego pocisku przeciwlotniczego.. Wasserfall.. w ramach.. stalinowskich.. represji wobec.. , oskarżanych o popieranie atakującego radziecki.. Kaukaz.. , została zlikwidowana.. Czeczeńsko-Inguska Autonomiczna Socjalistyczna Republika Radziecka.. , a jej obszary włączono w skład.. Kraju Stawropolskiego.. wszedł do służby japoński.. Taihō.. – zakończyła się tzw.. operacja „Soczewica”.. przeprowadzona w celu deportacji.. do republik środkowoazjatyckich.. w Moskwie powstała rządowa agencja prasowa.. Polpress.. , utworzona przez.. Związek Patriotów Polskich.. dokonały w.. Sahryniu.. mordu ukraińskich mieszkańców.. Park Meir.. Tel Awiwie.. – wybuch.. Wezuwiusza.. kampania włoska: rozpoczęła się trzecia.. ustanowiono.. hymn ZSRR.. , który zastąpił.. Międzynarodówkę.. utworzona została..  ...   norweski malarz.. Lars Norén.. , szwedzki dramaturg, nowelista i poeta.. Stanisław Żelichowski.. Paul Seye.. John Milius.. , amerykański scenarzysta, reżyser i producent filmowy.. Karel Kryl.. , czeski pieśniarz, poeta, grafik (zm.. Jack Casady.. , amerykański muzyk rockowy.. Lech Gardocki.. Roberto Zandonella.. Dave Edmunds.. , walijski muzyk rockowy, gitarzysta i wokalista.. Elżbieta Głąbówna.. , polska pianistka.. Claudio Sabelli Fioretti.. , włoski dziennikarz.. Robert Hanssen.. , amerykański funkcjonariusz służb bezpieczeństwa.. Wojciech Materski.. Jan Rulewski.. James Heckman.. , amerykański ekonomista, laureat Nagrody Nobla.. Jan Szyszko.. , polski leśnik, profesor i polityk.. Andrzej Gałażewski.. Russell Boyd.. , australijski operator filmowy.. Joshua Rifkin.. , amerykański muzykolog, pianista i kompozytor.. 23 kwietnia.. Jerzy Bahr.. , polski dyplomata i urzędnik państwowy.. Jerzy S.. Łątka.. , polski etnolog, turkolog i pisarz.. Anda Rottenberg.. , polska historyk sztuki.. Andrzej Glapiński.. Zianon Pazniak.. , białoruski archeolog, polityk i działacz społeczny.. Tony Visconti.. , amerykański producent muzyczny, muzyk i wokalista.. 25 kwietnia.. Julio Montero Castillo.. , piłkarz urugwajski.. Heikki Westerinen.. , fiński szachista.. Günter Verheugen.. , niemiecki polityk i dyplomata.. Werner Nekes.. , niemiecki reżyser.. Rudolf Assauer.. Józef Serafin.. , polski organista i pedagog.. Anna Unger.. , niemiecka biegaczka narciarska.. Gernot Erler.. Edmund Wnuk-Lipiński.. , polski.. socjolog.. Roman Dżindżichaszwili.. , gruziński szachista.. Hans-Peter Mayer.. , niemiecki polityk i prawnik.. Jean-Pierre Léaud.. John Rhys-Davies.. Christian de Portzamparc.. , francuski architekt i urbanista.. Gary Glitter.. , brytyjski wokalista.. Alberto Guerra.. , meksykański piłkarz.. Petra Roth.. Jim Abrahams.. , amerykański reżyser i pisarz.. Gunnar Asmussen.. , duński kolarz.. Chris Patten.. , polityk brytyjski.. Włodzimierz Trams.. , polski koszykarz.. Francesca Annis.. George Lucas.. Ulrich Beck.. , socjolog niemiecki.. Pierre Trentin.. 16 maja.. Billy Cobham.. , amerykański perkusista jazzowy, kompozytor.. Danny Trejo.. Maciej Zembaty.. , polski poeta, satyryk, scenarzysta, reżyser radiowy, muzyk, bard i tłumacz, głównie poezji Leonadra Cohena (zm.. Albert Hammond.. , brytyjski piosenkarz.. Přemysl Sobotka.. , czeski lekarz i polityk.. Marilyn Black.. Joe Cocker.. , angielski piosenkarz i kompozytor.. Dietrich Mateschitz.. , austriacki miliarder.. Mary Robinson.. , irlandzka polityk.. Domenico Graziani.. John Newcombe.. , australijski tenisista.. Patti LaBelle.. , amerykańska piosenkarka.. Clemens Schickentanz.. , niemiecki kierowca wyścigowy.. Frank Oz.. 26 maja.. Bogdan Blindow.. , polski animator kultury (zm.. Sam Posey.. Christopher Dodd.. Rudolph Giuliani.. Gladys Knight.. Patricia Quinn.. , irlandzka aktorka.. Billy Vera.. , amerykański aktor i piosenkarz.. Helmut Berger.. , austriacki aktor.. Adam Markiewicz.. Robert Powell.. Andrzej Rosiewicz.. , polski piosenkarz, kompozytor, satyryk, gitarzysta i choreograf.. Edith McGuire.. , amerykańska lekkoatletka.. Henryk Szordykowski.. Michelle Phillips.. Franciszek Stefaniuk.. Whitfield Diffie.. , amerykański kryptograf.. Rainer Ortleb.. Tommie Smith.. Colm Wilkinson.. , irlandzki piosenkarz i aktor.. Edgar Froese.. , niemiecki muzyk.. Phillip Sharp.. , amerykański genetyk, laureat Nagrody Nobla.. 7 czerwca.. Andrzej Melak.. , polski działacz społeczny.. Konrad Zdarsa.. Marc Ouellet.. , kanadyjski duchowny katolicki, kardynał.. Boz Scaggs.. , amerykański piosenkarz, gitarzysta, kompozytor i autor tekstów.. Christine Goitschel.. , francuska narciarka.. -.. Wojciech Eichelberger.. , polski psycholog i pisarz.. Nelson Acosta.. , urugwajski piłkarz.. Lionel Gendron.. , kanadyjski duchowny katolicki.. Ban Ki-moon.. południowokoreański.. polityk,.. sekretarz generalny ONZ.. Annie Famose.. Żanna Biczewska.. , rosyjska piosenkarka i pieśniarka ludowa.. Rainer Holzschuh.. , niemiecki dziennikarz.. Chico Buarque.. , brazyliski piosenkarz i pisarz.. Ignacy Czeżyk.. John McCook.. Suzanne Osten.. , szwedzka reżyserka i scenarzystka.. Jon Hiseman.. , brytyjski perkusista.. Klaus Maria Brandauer.. , austriacki aktor i reżyser.. 23 czerwca.. Pascal Mercier.. , szwajcarski pisarz i filozof.. 24 czerwca.. Camillo Ballin.. Jeff Beck.. , brytyjski gitarzysta rockowy.. 25 czerwca.. Robert Charlebois.. , kanadyjski muzyk, piosenkarz i aktor.. Wolfgang Weber.. Giennadij Ziuganow.. , rosyjski polityk.. Rajmund Moric.. Aleksandar Ristić.. , bośniacki trener piłkarski.. 29 czerwca.. Gary Busey.. , amerykański aktor i scenarzysta.. Agnieszka Morawińska.. Seán O'Malley.. , amerykański duchowny katolicki, kardynał.. Raymond Moody.. , amerykański psycholog i lekarz.. Stanisław Prędota.. , polski filolog.. Gunhild Hoffmeister.. Bernhard Schlink.. , niemiecki profesor nauk prawnych i powieściopisarz.. Claude-Michel Schönberg.. , francuski kompozytor.. Jürgen Grabowski.. Jeffrey Tambor.. 9 lipca.. Glen Cook.. Egon Coordes.. Ernő Rubik.. , węgierski architekt.. Stanisław Łukaszczyk.. , polski biathlonista, medalista mistrzostw świata, olimpijczyk.. Rani Hamid.. , bangijska szachistka.. Jan-Michael Vincent.. , amerykański reżyser.. Stanisław Gościniak.. , polski siatkarz.. Mel Daniels.. Rolf Johansson.. , szwedzki sportowiec.. Jacek Sauk.. Rick Davies.. , brytyjsko-amerykański muzyk.. Mikołaj Müller.. 24 lipca.. Ryszard Hayn.. Daniel Morelon.. Didier Couécou.. , francuski piłkarz.. Nexhat Daci.. , albański polityk.. Kosowa.. Ignacy Dec.. Bobbie Gentry.. , amerykańska piosenkarka country.. Stanisław Małkowski.. , polski duchowny katolicki, kaznodzieja, socjolog i publicysta.. Geraldine Chaplin.. Sherry Lansing.. , amerykańska producentka filmowa i aktorka.. Robert C.. Merton.. Maciej Pietrzyk.. , polski artysta malarz, poeta i aktor.. Jurij Romanienko.. , radziecki kosmonauta.. Andrew Vajna.. , węgierski producent filmowy.. Ewa Braun.. , polska scenograf i dekoratorka wnętrz.. Naná Vasconcelos.. , brazylijski muzyk jazzowy.. Stanisław Zatłoka.. Orhan Gencebay.. , turecki piosenkarz, muzyk, aktor, reżyser i producent.. Polycarp Pengo.. , tanzański duchowny katolicki.. John Glover.. Dave Morgan.. Brooke Bundy.. Antonio Cerda.. 9 sierpnia.. Sam Elliott.. , amerykański aktor, scenarzysta i producent filmowy.. Gendgeegijn Batmönch.. , mongolski biegacz narciarski, olimpijczyk.. Bernard Coard.. , grenadyjski polityk.. Zbigniew Jacyna-Onyszkiewicz.. , polski fizyk i polityk.. Ryszard Tur.. Ian McDiarmid.. Peter Schmidt.. , niemiecki pisarz.. Francesco Morini.. 14 sierpnia.. Józef Nowicki.. Nicholas Samra.. Sylvie Vartan.. , francuska gwiazda piosenki pochodzenia ormiańskiego.. Franz Vogler.. , niemiecki narciarz.. Larry Ellison.. Maksymilian Gajek.. , polski naukowiec.. Rexhep Mejdani.. , polityk albański.. James Michel.. , polityk i wojskowy.. Seszeli.. Antoni Kopff.. , polski pianista i kompozytor.. Bodil Malmsten.. , szwedzka pisarka.. Jakob von Uexküll.. , szwedzki i niemiecki filatelista.. Leendert van Dis.. , holenderski wioślarz.. Rajiv Gandhi.. , indyjski polityk (zm.. 1991.. Fausta Morganti.. , działaczka państwowa.. San Marino.. Jackie DeShannon.. , amerykańska piosenkarka popowa.. Aleksander Nowacki.. , polski piosenkarz, kompozytor i aranżer.. Peter Weir.. , australijski reżyser.. Bronisław Dankowski.. Aboubacar Somparé.. , gwinejski polityk.. Gregory Jarvis.. , amerykański astronauta (zm.. 1986.. Anthony Heald.. Pat Martino.. , amerykański gitarzysta i kompozytor.. Patrick Devedjian.. , francuski polityk ormiańskiego pochodzenia.. Jørn Lund.. Ryszard Windsor, książę Gloucester.. , członek brytyjskiej rodziny królewskiej, brat stryjeczny królowej.. Elżbiety II.. Tim Bogert.. , amerykański basista rockowy.. 28 sierpnia.. Marianne Heemskerk.. Walter Gorini.. Michael Dennis.. , nowozelandzki narciarz alpejski, olimpijczyk.. Joachim Marx.. Jørn Sloth.. , duński szachista.. Swoosie Kurtz.. Aleksander Mackiewicz.. , polski ekonomista i polityk.. Velibor Milutinović.. , serbski piłkarz i trener piłkarski.. Mira Kubasińska.. , polska wokalistka zespołu.. Breakout.. Paweł Staszewski.. Eddie Keizan.. Leonard Peltier.. , amerykański Indianin.. Władysław Szkop.. Barry White.. , muzyk amerykański (zm.. Jacqueline Bisset.. , angielska aktorka.. Peter Cetera.. , amerykański muzyk i wokalista.. Mauro Politi.. , prawnik włoski.. Hartmut Schauerte.. Günter Netzer.. 15 września.. Graham Taylor.. , angielski piłkarz i trener piłkarski.. Dżigdżeegijn Dżawdzandulam.. , mongolska biegaczka narciarska, olimpijka.. Reinhold Messner.. , włoski himalaista i podróżnik.. Michael Franks.. , amerykański wokalista.. Fannie Flagg.. , amerykańska pisarka i aktorka.. Agustín Radrizzani.. , argentyński duchowny katolicki.. 24 września.. Lorenzo Bosisio.. Bernd Bransch.. Michael Douglas.. Jan Brewer.. , amerykańska polityk.. Robert Harris.. Jean-Pierre Ricard.. , francuski duchowny katolicki, kardynał.. Peter Turrini.. , austriacki pisarz.. Miloš Zeman.. , czeski polityk.. Jean-Louis Debré.. , francuski prawnik i politolog.. Willie Morgan.. , szkocki piłkarz.. Vernor Vinge.. Pierre Deligne.. , belgijski matematyk.. Bob Riley.. Tony La Russa.. Cesare Nosiglia.. Andrzej Zieliński.. , polski, wokalista, pianista, kompozytor i aranżer.. Eduard Geyer.. Adam Odzimek.. Donald Tsang.. , chiński działacz państwowy.. Ton Koopman.. , holenderski dyrygent, organista i klawesynista.. Dordżgotowyn Pürewloow.. Robert Lamm.. , amerykański muzyk.. Udo Kier.. , niemiecki aktor.. Sali Berisha.. David Trimble.. , irlandzki polityk, laureat Nagrody Nobla.. Paul Durcan.. , poeta irlandzki.. Nelson Freire.. , brazylijski pianista.. Jon Anderson.. , brytyjski muzyk, wokalista zespołu.. Yes.. Dennis Franz.. Tadeusz Iwiński.. Michaj Burano.. , polski muzyk pochodzenia cygańskiego.. Denny Laine.. , angielski muzyk.. Barbara Stamm.. Magdalena Zawadzka.. Michael Buffer.. , amerykański konferansjer bokserski.. Patrice Chéreau.. , francuski reżyser i aktor (zm.. Keith Emerson.. , brytyjski muzyk.. Liesel Westermann.. 5 listopada.. Feliks Szajnert.. Nikołaj Tanajew.. , były premier.. Kirgistanu.. 6 listopada.. Ioan Robu.. , rumuński duchowny katolicki.. 7 listopada.. Luigi Riva.. Herbert Wimmer.. Askar Akajew.. , kirgiski polityk.. Tim Rice.. , poeta angielski.. Krzysztof Wyrzykowski.. , polski dziennikarz i komentator sportowy, publicysta.. Tore Berger.. , norweski kajakarz.. Per Ivar Moe.. , norweski łyżwiarz.. Stanisław Piłaszewicz.. , polski afrykanista.. József Tamás.. 14 listopada.. Michał Strąk.. Ignacy Józef III Younan.. , syryjski duchowny katolicki.. Danny DeVito.. Rem Koolhaas.. , holenderski architekt i publicysta.. Tom Seaver.. Eustachy Rylski.. , polski prozaik, dramaturg i scenarzysta.. 19 listopada.. Agnes Baltsa.. , grecka śpiewaczka operowa.. Klaus Fichtel.. Donald DiFrancesco.. Richard Durbin.. Earl Monroe.. Harold Ramis.. , amerykański aktor, reżyser i scenarzysta (zm.. Pierre Morissette.. Heinz Simmet.. Joe Eszterhas.. , amerykański scenarzysta pochodzenia węgierskiego.. Piotr Wach.. 25 listopada.. Maarten 't Hart.. , holenderski prozaik.. Andrzej Jarosik.. Erich Hamann.. Rita Mae Brown.. , amerykańska pisarka, poetka i scenarzystka.. 30 listopada.. George Graham.. Eric Bloom.. , amerykański gitarzysta, wokalista i klawiszowiec.. John Densmore.. , amerykański muzyk, perkusista zespołu.. The Doors.. Botho Strauß.. Jeroen Krabbé.. , holenderski aktor i reżyser filmowy.. Neil Innes.. , brytyjski aktor i kompozytor.. 11 grudnia.. Teri Garr.. Brenda Lee.. Gianni Morandi.. , włoski piosenkarz, aktor i prezenter telewizyjny.. Alex Acuña.. , peruwiański perkusista.. 14 grudnia.. Michael Glos.. Abdessalam Jalloud.. , polityk libijski.. John Abercrombie.. , amerykański gitarzysta jazzowy.. Harry Droog.. Bernard Hill.. William Christie.. , amerykańsko-francuski dyrygent.. Richard Leakey.. , brytyjski archeolog.. Lex Mullink.. ,, holenderski wioślarz.. Ernest Moniz.. Wesley Clark.. , amerykański generał.. Erhard Keller.. , niemiecki łyżwiarz.. 25 grudnia.. Jairzinho.. , brazylijski piłkarz.. Waldemar Wiązowski.. Reinhold Bachler.. , austriacki skoczek narciarski.. Mick Jones.. , brytyjski muzyk kompozytor, aranżer i wokalista.. Kary Mullis.. , amerykański chemik, laureat Nagrody Nobla.. Taylor Hackford.. John Muldoon.. , amerykański sportowiec, medalista olimpijski (ur.. Mikołaj Bunkerd Kitbamrung.. , duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (ur.. 1895.. Zygmunt Biesiadecki.. , polski aktor (ur.. Teresa Grillo Michel.. , włoska zakonnica, założycielka Małych Sióstr Bożej Opatrzności, błogosławiona katolicka (ur.. 1855.. Jean Giraudoux.. , francuski powieściopisarz i autor sztuk teatralnych (ur.. Stefania Sempołowska.. , polska nauczycielka i działaczka oświatowa, bojowniczka o prawa dziecka, dziennikarka i pisarka (ur.. 1869.. Franz Kutschera.. , funkcjonariusz hitlerowski (ur.. 1904.. Bronisław Pietraszewicz.. , harcerz, dowódca I plutonu batalionu Parasol (ur.. Arkadiusz Degler.. , polski żołnierz.. 1920.. Paweł Kubicki.. biskup sandomierski.. 1871.. Emilian Kowcz.. , duchowny greckokatolicki, błogosławiony (ur.. Gustaw Nowotny.. , lekarz chirurg, autor prac o chirurgicznym leczeniu gruźlicy, lekarz TOPR (ur.. Aleksander Mardkowicz.. karaimski.. literat, wydawca i działacz społeczny (ur.. Cvitan Galić.. , chorwacki pilot myśliwski (ur.. Celestyna Faron.. , polska zakonnica ze Zgromadzenia Służebniczek NMP Niepokalanie Poczętej, męczennica, błogosławiona katolicka (ur.. 1913.. Bruno Winawer.. , polski komediopisarz, popularyzator fizyki i felietonista (ur.. Nikołaj Fiodorowicz Watutin.. , radziecki generał, wówczas d-ca.. 1 Frontu Ukraińskiego.. 1901.. Arthur Kickton.. , niemiecki architekt (ur.. 1861.. Icchak Kacenelson.. , żydowski poeta i dramaturg tworzący w języku jidysz i hebrajskim (ur.. Tadeusz Zieliński.. , polski filolog klasyczny, historyk kultury (ur.. 1859.. , polski archeolog i polityk, premier rządu II RP (ur.. Antoni Kucharczyk.. , polski poeta ludowy (ur.. , polski polityk (ur.. Bronisław Czech.. , najwszechstronniejszy polski narciarz okresu międzywojennego, taternik (ur.. Ludwik Widerszal.. , polski historyk i archiwista, członek Wydziału Informacji.. Biura Informacji i Propagandy.. Komendy Głównej.. Związku Walki Zbrojnej.. Marc Bloch.. , francuski historyk średniowiecza, członek francuskiego ruchu oporu (ur.. Jan Piwnik.. Donat.. Ponury.. , dowódca partyzancki Armii Krajowej w Górach Świętokrzyskich i na Nowogródczyźnie (ur.. George Junius Stinney.. , najmłodsza ofiara.. Adolf Nowaczyński.. , polski satyryk i publicysta (ur.. 1876.. Tarsykia Maćkiw.. , zakonnica greckokatolicka, męczennica, błogosławiona katolicka (ur.. Claus Schenk Graf von Stauffenberg.. , niemiecki oficer (ur.. Paweł Finder.. , polski działacz komunistyczny,.. I sekretarz PPR.. Antoine de Saint-Exupéry.. , francuski pisarz (ur.. Franciszek Stryjas.. , polski katecheta, męczennik, błogosławiony katolicki (ur.. Jan Soszyński.. , polski żołnierz, uczestnik.. Krystyna Krahelska.. , poetka, harcerka, żołnierz Armii Krajowej; sanitariuszka, poległa w powstaniu warszawskim; jej twarz została przez.. Ludwikę Nitschową.. odwzorowana w (powstałym jeszcze przed wojną).. pomniku Syreny.. na warszawskim.. Powiślu.. 1914.. Krzysztof Kamil Baczyński.. , polski poeta czasu wojny (ur.. 1921.. Jędrzej Moraczewski.. 1870.. Janusz Zeyland.. , polski lekarz (ur.. Stefan Ossowiecki.. , polski inżynier zajmujący się zjawiskami paranormalnymi (ur.. 1877.. Józef Marian Piasecki.. , polski doktor medycyny (ur.. Tadeusz Jachimowski.. , polski ksiądz, pułkownik, naczelny kapelan.. Jadwiga Falkowska.. , harcmistrzyni Rzeczypospolitej (ur.. 1889.. Juliusz Kaden-Bandrowski.. , polski pisarz i publicysta (ur.. 1885.. Antoni Szczęsny Godlewski.. , uczestnik powstania warszawskiego (ur.. 1923.. Wanda Miłaszewska.. , polska pisarka (ur.. Stanisław Miłaszewski.. , polski dramatopisarz, poeta i tłumacz (ur.. Tomasz Chmieliński.. , powstaniec styczniowy (ur.. 1845).. Jerzy Jagiełło.. , porucznik, harcmistrz, powstaniec warszawski (ur.. Tadeusz Gajcy.. Zdzisław Stroiński.. Roman Padlewski.. , polski kompozytor, muzykolog, dyrygent (ur.. 1915.. Zbigniew Banaś.. , harcerz Szarych Szeregów (ur.. lub.. Jan Romocki Bonawentura.. , ppor.. , podharcmistrz, poeta (ur.. Tadeusz Semadeni.. , wiceprokurator, sędzia, polski rekordzista w pływaniu (ur.. Günther von Kluge.. , niemiecki.. feldmarszałek.. Włodzimierz Pietrzak.. , polski poeta, prozaik i krytyk literacki (ur.. Franciszek Dachtera.. , polski duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (ur.. Jozef Hanula.. , słowacki artysta malarz (ur.. Lucjan Szenwald.. , polski poeta (ur.. Abdülmecid II.. , ostatni.. władca używający tytułu kalifa.. Seweryn Dziubałtowski.. , polski botanik i fitosocjolog (ur.. Stanisław Leopold.. , harcmistrz, powstaniec warszawski (ur.. Marian Buczyński.. , plutonowy, powstaniec warszawski (ur.. Teresa Bracco.. , włoska męczennica, błogosławiona katolicka (ur.. Alfons Mazurek.. , polski duchowny katolicki, błogosławiony (ur.. Józef Archutowski.. , polski ksiądz katolicki, teolog, profesor UW (ur.. 1879.. Jan Kajus Andrzejewski.. Zygmunt Batowski.. , polski historyk sztuki, muzeolog (ur.. Piotr Słonimski.. , major, docent, lekarz, zoolog, histolog, embriolog (ur.. 1893.. Eugeniusz Stasiecki.. , harcmistrz, instruktor Szarych Szeregów (ur.. Michał Czartoryski.. , polski dominikanin, męczennik, błogosławiony katolicki (ur.. około.. Władysław Błądziński.. , polski michalita, męczennik, błogosławiony katolicki (ur.. Józef Szczepański.. , poeta, żołnierz AK baonu „Parasol” (ur.. Linn Farish.. , amerykański żołnierz, geolog i sportowiec, medalista olimpijski (ur.. Andrzej Romocki.. , harcmistrz, kapitan AK-Szarych Szeregów (ur.. Lidia Daniszewska.. , sanitariuszka, łączniczka (ur.. Eugeniusz Romański.. , kapitan, powstaniec warszawski (ur.. Witold Modelski.. , powstaniec warszawski, łącznik (ur.. Jerzy Weil.. , podharcmistrz, porucznik, powstaniec warszawski (ur.. Józef Stanek.. , polski pallotyn, męczennik, błogosławiony katolicki (ur.. 1916.. Eugeniusz Lokajski.. , polski lekkoatleta, olimpijczyk, fotografik, żołnierz AK (ur.. Siergiej Prokudin-Gorski.. , rosyjski fotografik (ur.. Alfons Kotowski.. , major, powstaniec warszawski (ur.. 1899.. Józef Kałuża.. , polski piłkarz (ur.. Erwin Rommel.. , niemiecki feldmarszałek, dowódca.. Afrika Korps.. Zenon Przesmycki.. , polski poeta, krytyk literacki i wydawca (ur.. 21 października.. Cornelis Hin.. , holenderski żeglarz, medalista olimpijski (ur.. Louis Renault.. , francuski wynalazca i przedsiębiorca.. Karol Irzykowski.. , polski prozaik, dramaturg, krytyk literacki, teoretyk filmu (ur.. Paul Fridolin Kehr.. , niemiecki historyk i dyplomatyk (ur.. Karol Lampert.. , austriacki duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony (ur.. Otto Schimek.. , austriacki żołnierz, rozstrzelany za odmowę wykonania wyroku śmierci na polskich cywilach (ur.. Arthur Stanley Eddington.. , brytyjski astrofizyk (ur.. Julian Grobelny.. działacz socjalistyczny.. przewodniczący Żegoty.. , amerykański puzonista (ur.. Paul Blau.. , niemiecki duchowny, superintendent generalny Kościoła Ewangelicko-Unijnego w Wielkopolsce (ur.. Edward Focherini.. , włoski męczennik, błogosławiony katolicki (ur.. Stanisław Krygowski.. , prawnik, adwokat, działacz turystyczny, turysta górski i fotografik (ur.. Sára Salkaházi.. , węgierska zakonnica uhonorowana tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, błogosławiona katolicka (ur.. Romain Rolland.. 1866.. Isidor Isaac Rabi.. Otto Hahn.. Joseph Erlanger.. Herbert Gasser.. Johannes Jensen.. – Międzynarodowy Komitet.. Czerwonego Krzyża.. Oskary w roku 1944.. 1944 w filmie.. 1944 w informatyce.. 1944 w literaturze.. 1944 w muzyce.. : 17 lutego.. : 22 lutego.. : 23 lutego.. : 6 kwietnia.. : 7 kwietnia.. : 8 kwietnia.. : 9 kwietnia.. : 10 kwietnia.. : 18 maja.. : 28 maja.. : 8 czerwca.. php?title=1944 oldid=40269938.. Cebuano.. Мокшень.. Dorerin Naoero.. Nedersaksies.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 11:34, 29 sie 2014..

    Original link path: /wiki/1944
    Open archive

  • Title: Powstanie warszawskie – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Powstanie warszawskie.. Ten artykuł dotyczy powstania w Warszawie w 1944.. inne znaczenia tego wyrażenia.. Przebieg powstania warszawskiego.. 1 VIII – 3 X 1944.. Czas.. Miejsce.. Terytorium.. pod okupacją niemiecką.. Generalne Gubernatorstwo.. Wynik.. zwycięstwo.. Strony konfliktu.. III Rzesza.. Polskie Państwo Podziemne.. Narodowe Siły Zbrojne.. Połączone Siły Zbrojne.. Polskie Siły Zbrojne w ZSRR.. _______________________.. Dywizjony lotnicze:.. Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie.. Wielka Brytania.. Stany Zjednoczone.. Związek Południowej Afryki.. Dowódcy.. Reiner Stahel.. Paul Otto Geibel.. Erich von dem Bach-Zelewski.. Nikolaus von Vormann.. Tadeusz Bór-Komorowski.. Antoni Chruściel.. Tadeusz Pełczyński.. Siły.. ok.. 50 tys.. żołnierzy.. Straty.. 1,5–10 tys.. zabitych,.. 7,5–9 tys.. rannych,.. do 7 tys.. zaginionych,.. 2 tys.. w niewoli,.. Kilkadziesiąt zniszczonych oraz ok.. 200 uszkodzonych czołgów, dział pancernych i pojazdów opancerzonych,.. 3 samoloty.. Utracone na rzecz powstańców:.. 4 czołgi i działa pancerne,.. 2 transportery opancerzone,.. 1 działo polowe 75 mm,.. 12 moździerzy,.. 4 działka przeciwpancerne.. 10 tys.. zabitych żołnierzy,.. 150–200 tys.. zabitych cywilów,.. 6 tys.. zaginionych żołnierzy,.. 20 tys.. rannych żołnierzy,.. 15 tys.. wziętych do niewoli żołnierzy,.. 600–650 tys.. cywilów wypędzonych z Warszawy i okolic (z czego ok.. 150 tys.. wywiezionych na roboty przymusowe lub do obozów koncentracyjnych).. Cytaty w Wikicytatach.. Źródła w Wikiźródłach.. Hasło w Wikisłowniku.. [a].. 3 października 1944.. [b].. ) –.. wystąpienie zbrojne.. przeciwko okupującym.. Warszawę.. wojskom.. niemieckim.. , zorganizowane przez.. Armię Krajową.. akcji „Burza”.. , połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur.. Powstanie warszawskie było wymierzone militarnie przeciw Niemcom, a politycznie przeciw.. oraz podporządkowanym mu.. polskim komunistom.. Dowództwo AK planowało samodzielnie wyzwolić stolicę jeszcze przed wkroczeniem.. , licząc, że uda się w ten sposób poprawić międzynarodową pozycję.. legalnego rządu RP.. oraz zahamować realizowany przez.. proces.. sowietyzacji.. Po wybuchu powstania Armia Czerwona wstrzymała ofensywę na kierunku warszawskim, a radziecki dyktator konsekwentnie odmawiał udzielenia powstaniu poważniejszej pomocy.. Wsparcie udzielone powstańcom przez.. Wielką Brytanię.. miało natomiast ograniczony charakter i nie wpłynęło w sposób istotny na sytuację w Warszawie.. W rezultacie słabo uzbrojone oddziały powstańcze przez 63 dni prowadziły samotną walkę z przeważającymi siłami niemieckimi, zakończoną kapitulacją 3 października 1944.. W trakcie dwumiesięcznych walk straty wojsk polskich wyniosły ok.. 16 tys.. zabitych i zaginionych, 20 tys.. rannych i 15 tys.. wziętych do niewoli.. W wyniku nalotów, ostrzału artyleryjskiego, ciężkich warunków bytowych oraz.. masakr urządzanych przez oddziały niemieckie.. zginęło od 150 tys.. do 200 tys.. cywilnych mieszkańców stolicy.. Na skutek walk powstańczych oraz.. systematycznego wyburzania miasta.. przez Niemców uległa zniszczeniu większość zabudowy lewobrzeżnej Warszawy, w tym setki bezcennych zabytków oraz obiektów o dużej wartości kulturalnej i duchowej.. Powstanie warszawskie uznawane jest za jedno z najważniejszych wydarzeń w.. najnowszej historii.. Ze względu na jego tragiczne skutki, w szczególności olbrzymie straty ludzkie i materialne, kwestia zasadności decyzji o rozpoczęciu zrywu pozostaje nadal przedmiotem debat i gorących polemik.. Przyczyny powstania.. Decyzja o wybuchu powstania.. Siły polskie.. 1.. Uzbrojenie.. 2.. Udział obcokrajowców w walkach po stronie powstańców.. Siły niemieckie.. Przebieg powstania.. Godzina „W”.. Polskie działania zaczepne w dniach 2–4 sierpnia.. 3.. Upadek Woli i Ochoty.. 4.. Obrona Starego Miasta.. 5.. Walki w pozostałych dzielnicach (4 sierpnia – 2 września).. 6.. Boje o dostęp do Wisły.. 7.. Upadek powstania.. Kontrowersje dotyczące czasu trwania powstania.. Zbrodnie niemieckie.. Lotnicze wsparcie dla powstania.. Powstanie warszawskie w dyplomacji.. Postawa ZSRR wobec powstania.. Stosunek PPR i PKWN do powstania.. Postawa USA i Wielkiej Brytanii wobec powstania.. Życie stolicy w trakcie powstania.. Straty ludzkie i materialne.. Spory wokół oceny powstania.. Upamiętnienie.. Powstanie warszawskie w kulturze.. Uwagi.. Rząd.. Stanisława Mikołajczyka.. Rok 1944.. Osobne artykuły:.. Wkroczenie Armii Czerwonej do Polski w latach 1944-1945.. Akcja „Burza”.. Jesienią 1943 roku stało się jasne, że Polska nie zostanie wyzwolona spod.. okupacji niemieckiej.. przez wojska aliantów zachodnich, lecz przez.. Armię Czerwoną.. Fakt ten niósł za sobą daleko idące konsekwencje polityczne.. Kolejne agresywne posunięcia.. – zerwanie stosunków dyplomatycznych z.. Rządem RP na uchodźstwie.. , kwestionowanie przedwojennej granicy polsko-radzieckiej, inspirowanie ośrodków politycznych konkurencyjnych wobec legalnego rządu RP (.. – stawiały pod znakiem zapytania nie tylko zachowanie integralności terytorialnej Polski, lecz również jej politycznej niezależności.. Rząd RP na uchodźstwie nie mógł w tym zakresie liczyć na skuteczną pomoc ze strony pozostałych członków.. „Wielkiej Trójki”.. , gdyż dla mocarstw anglosaskich (.. ) absolutnym priorytetem pozostawało utrzymanie.. w szeregach.. koalicji antyhitlerowskiej.. Już podczas.. konferencji teherańskiej.. (28 listopada – 1 grudnia 1943) przywódcy „Wielkiej Trójki” wstępnie uzgodnili, że wschodnia granica Polski z ZSRR zostanie oparta o tzw.. Linię Curzona.. , w zamian za co Polska miała uzyskać rekompensatę terytorialną kosztem.. Informacje o ustaleniach podjętych podczas konferencji w.. Teheranie.. nie zostały jednak przekazane polskiemu rządowi na uchodźstwie.. Tymczasem w nocy z 3 na 4 stycznia 1944 w okolicach miasta.. Sarny.. wojska sowieckie przekroczyły przedwojenną granicę Polski.. Początkowo kierownictwo.. oraz rząd w Londynie zakładały, że w momencie złamania się niemieckiej machiny wojennej oraz dotarcia wojsk Sprzymierzonych do granic Polski,.. rozpocznie zakrojone na szeroką skalę powstanie.. Koncepcja ogólnokrajowego wystąpienia zbrojnego już od jesieni 1939 była nieodłącznym elementem planów.. Służby Zwycięstwu Polski.. oraz jej sukcesora –.. /Armii Krajowej.. 14 października 1943 komendant główny AK, gen.. Tadeusz Komorowski.. „Bór” wygłosił na posiedzeniu Krajowej Reprezentacji Politycznej referat poświęcony zagadnieniom powstania.. Po zaprezentowaniu przewagi okupanta nad siłami konspiracji oraz wskazaniu groźby ogromnych ofiar i zniszczeń, jakie wiązać się będą z porażką ewentualnego zrywu, podkreślił, iż: „naczelne hasło wszystkich naszych poczynań zostało postawione »Powstanie nie może się nie udać«”.. Sukces ewentualnej akcji powstańczej uzależnił od: 1) jej ścisłego powiązania z operacjami frontowymi aliantów, 2) wyboru odpowiedniego momentu, 3) uzyskania wsparcia zewnętrznego (lotnictwo, zaopatrzenie w broń i amunicję), 4) nowoczesnego dowodzenia, 5) skoordynowania działań powstańczych („powstanie musi być jednoczesne, powszechne, gwałtowne i krótkotrwałe”).. „Bór” poinformował również słuchaczy, iż powstaniem zostanie objęty obszar tzw.. Polski etnograficznej, a na pierwszym miejscu na liście celów powstania znajdować się będzie opanowanie Warszawy.. Perspektywa wkroczenia wojsk sowieckich na terytorium Polski wymusiła modyfikację pierwotnych planów powstania.. Z tego względu 20 listopada 1943 generał „Bór” – opierając się częściowo na „Instrukcji dla Kraju” z 27 października 1943.. – wydał rozkaz w sprawie przeprowadzenia tzw.. Ów rozkaz zawierał szczegółowe wytyczne w sprawie działań, które oddziały AK oraz cywilne struktury Polskiego Państwa Podziemnego powinny podjąć w momencie, gdy.. front wschodni.. dotrze do granic.. przedwojennej Polski.. „Burza” miała rozpocząć się na.. Kresach Wschodnich.. , a następnie w miarę przesuwania się frontu obejmować pozostałe części kraju.. Przewidywano, że o ile nie zaistnieją warunki umożliwiające rozpoczęcie powstania powszechnego, oddziały AK będą prowadzić wzmożoną akcję.. dywersyjną.. na tyłach wycofującej się armii niemieckiej (nawiązując, o ile to możliwe, taktyczne współdziałanie z Armią Czerwoną).. Po wyparciu Niemców oddziały AK – wraz z ujawniającymi się przedstawicielami cywilnych władz Polskiego Państwa Podziemnego – miały witać wojska sowieckie w charakterze „prawowitych gospodarzy”, manifestując w ten sposób przynależność wyzwolonych ziem do Polski oraz fakt, iż kontrolę nad nimi sprawuje legalny Rząd RP.. [11].. Dodatkowo 7 lipca 1944.. Naczelny Wódz.. , generał.. Kazimierz Sosnkowski.. , wydał instrukcję dla dowództwa AK, w której zalecał, aby w przypadku pomyślnego rozwoju sytuacji na froncie niemiecko-sowieckim oddziały podziemnej armii podjęły jeszcze przed nadejściem Rosjan próbę samodzielnego – choćby nawet przejściowego i krótkotrwałego – opanowania.. Wilna.. , czy też „innego większego centrum lub pewnego ograniczonego niewielkiego choćby obszaru”.. [12].. W ten sposób akcja „Burza” pozostawała wymierzona militarnie przeciw Niemcom, jednak politycznie była skierowana przeciw ZSRR oraz podporządkowanym mu polskim.. komunistom.. O ile jednak militarne założenia „Burzy” zostały w dużej mierze zrealizowane, o tyle pod względem politycznym zakończyła się ona klęską.. Z reguły Armia Czerwona chętnie przyjmowała polską pomoc, współdziałając z oddziałami AK na szczeblu taktycznym.. Zdarzało się nawet, że w rozkazach dziennych dowódcy radzieccy wyrażali uznanie dla dzielności i ofiarności polskich żołnierzy.. Po wyparciu Niemców operujące na zapleczu frontu formacje.. błyskawicznie przystępowały jednak do rozbrajania oddziałów AK.. Masowo aresztowano oficerów oraz przedstawicieli cywilnych władz Polskiego Państwa Podziemnego, a szeregowym żołnierzom dawano zazwyczaj do wyboru wstąpienie do.. Armii Polskiej w ZSRR.. lub wywózkę do.. łagru.. [13].. W ten sposób Sowieci postąpili m.. na Wołyniu, w Wilnie oraz we Lwowie.. [14].. Rządy mocarstw zachodnich biernie akceptowały działania Stalina, a na skutek funkcjonowania wojennej.. cenzury.. oraz działalności silnego prosowieckiego lobby w anglosaskiej prasie, opinia publiczna w USA i Wielkiej Brytanii nie była informowana o rzeczywistej sytuacji w Polsce.. [15].. W tej sytuacji grupa oficerów Komendy Głównej AK, skupionych wokół generałów.. Leopolda Okulickiego.. „Kobra” i.. Tadeusza Pełczyńskiego.. „Grzegorz”, zaczęła forsować koncepcję wywołania powstania w.. [16].. W marcu 1944 generał „Bór” wyłączył stolicę z akcji „Burza”, jednak zwolennicy wystąpienia przekonywali, że wybuch powstania w Warszawie „wstrząśnie sumieniem świata” oraz zmusi zachodnie rządy i opinię publiczną do reakcji na stalinowską politykę faktów dokonanych (czego nie zdołały uczynić lokalne wystąpienia w Wilnie, czy Lwowie).. [17].. [18].. Argumentowali również, że wyzwolenie Warszawy przez Polaków zada kłam twierdzeniom sowieckiej propagandy jakoby AK „stała z bronią u nogi” oraz postawi Stalina w niewygodnej sytuacji politycznej.. [19].. 14 lipca 1944 generał „Bór” podkreślił w piśmie do generała Sosnkowskiego, iż „AK nie może pozostać bezczynna w wypadku rozkładu sił niemieckich i zagrożenia okupacją sowiecką”.. [20].. Po latach tłumaczył natomiast tok myślenia zwolenników powstania następującymi słowami: „chodziło o walkę stolicy, która reprezentuje całość i dalszą sprawę: przez zajęcie Warszawy przed zajęciem jej przez Rosjan musiała się Rosja zdecydować aut aut: albo uznać nas, albo siłą złamać na oczach świata”.. [21].. Generał.. „Bór”.. (drugi z lewej) i pułkownik.. „Radosław”.. (następny) na odprawie w okolicach fabryki Kammlera przy.. Dzielnej.. na Woli.. Pułkownik.. „Monter”.. (w środku) wraz oficerami.. BIP.. Zdjęcie wykonane nieopodal Poczty Głównej przy.. pl.. Napoleona.. Resztki niemieckich oddziałów wycofujące się na zachód ulicami Warszawy.. Al.. Jerozolimskie.. , lipiec 1944.. Ewakuacja archiwów z niemieckiej komendy miasta przy.. Piłsudskiego.. Lipiec 1944.. Mieszkańcy Warszawy czytający obwieszczenie gubernatora.. Fischera.. 22 czerwca 1944 na.. Białorusi.. rozpoczęła się wielka ofensywa Armii Czerwonej, znana pod kryptonimem.. „Bagration”.. W krótkim czasie cztery radzieckie.. fronty.. rozgromiły niemiecką.. Grupę Armii „Środek”.. Radziecki.. Front Białoruski.. otrzymał następnie zadanie sforsowania.. Bugu.. , dojścia do.. Wisły.. , utworzenia przyczółków na jej lewym brzegu (na północ i południe od Warszawy) oraz opanowania warszawskiej.. [22].. Latem 1944 roku front wschodni znajdował się już w niewielkiej odległości od Warszawy.. 21 lipca miało miejsce spotkanie generałów Komorowskiego, Pełczyńskiego i Okulickiego, w którego trakcie komendant główny AK wydał wstępną zgodę na rozpoczęcie powstania w Warszawie, zastrzegając jednak, że data wystąpienia zostanie ustalona w terminie późniejszym i będzie uzależniona od rozwoju sytuacji na froncie.. [23].. Plan wywołania powstania w Warszawie zaakceptował również Delegat Rządu na Kraj,.. Jan Stanisław Jankowski.. , oraz członkowie komisji głównej.. Rady Jedności Narodowej.. 25 lipca generał „Bór” poinformował władze w.. , że Armia Krajowa jest gotowa przystąpić do walki o stolicę.. W tej samej depeszy poprosił też o skierowanie do Warszawy polskiej.. Brygady Spadochronowej.. , a także o przeprowadzenie przez alianckie lotnictwo nalotów na niemieckie lotniska w pobliżu miasta (po wystosowaniu stosownego żądania przez dowództwo AK).. [24].. Rząd na uchodźstwie postanowił, aby decyzję w sprawie rozpoczęcia powstania w Warszawie pozostawić do podjęcia rezydującemu na miejscu Delegatowi Rządu na Kraj.. Depesza w tej sprawie została wysłana do delegata Jankowskiego 26 lipca (dotarła do adresata dwa dni później).. [25].. 26 lipca miała także miejsce odprawa KG AK.. Ukazała ona istnienie różnicy zdań w dowództwie podziemnej armii – część oficerów parła do walki, inni zalecali ostrożność.. [c].. Dowódca wywiadu AK, pułkownik.. Kazimierz Iranek-Osmecki.. „Heller”, poinformował o koncentrowaniu się niemieckich oddziałów wokół Warszawy (w tym trzech dywizji pancernych).. Jednocześnie pułkownik.. „Monter”, dowódca.. Okręgu Warszawskiego AK.. , zameldował stan bojowy podległych mu jednostek.. „Deprymujące wrażenie” wywarła na zebranych informacja o mizernych zapasach broni i amunicji pozostających w dyspozycji oddziałów AK.. Sam „Monter” pozostawał optymistą – uważał, że brak broni zastąpi „furia odwetu”, a gwałtowne i jednoczesne natarcie na wszystkie niemieckie obiekty w Warszawie pozwoli zaskoczyć i obezwładnić nieprzyjacielski garnizon, który zdaniem dowódcy okręgu stanowił zlepek różnych oddziałów o miernej wartości bojowej.. Konkludując spotkanie, generał „Bór” ocenił w porozumieniu z Delegatem Jankowskim, że nie ma jeszcze podstaw do wystąpienia zbrojnego.. Zapowiedział jednocześnie, że walka w Warszawie zostanie podjęta „w najbliższych dniach” – w zależności od rozwoju sytuacji froncie niemiecko-sowieckim oraz „zachowania się Niemców” w Warszawie.. Ustalono, że „uderzenie rozpocznie się na specjalny rozkaz dowódcy AK” – nie wcześniej, jak „w chwili, gdy wojska sowieckie zdezorganizują obronę niemiecką” na przyczółku warszawskim oraz „gdy zarysuje się sowiecki ruch oskrzydlający Warszawę od południa”.. Generał „Bór” zarządził jednocześnie, że narady KG AK będą się odtąd odbywać dwa razy dziennie (o 9.. 00 i 17.. 00).. [26].. [27].. Decyzja o wywołaniu powstania w Warszawie dojrzewała przez kilka dni, a wpływ na nią wywarło szereg czynników:.. pod koniec lipca 1944 mogło się wydawać, że III Rzesza znajduje się na krawędzi upadku.. Wojska niemieckie ponosiły porażki na wszystkich frontach, a 20 lipca miał miejsce.. nieudany zamach na życie Hitlera.. Oznaki niemieckiej klęski były widoczne również w samej Warszawie.. W związku z nadciąganiem Armii Czerwonej wśród Niemców w mieście szerzyła się panika, która osiągnęła punkt kulminacyjny w dniach 23-24 lipca i trwała do 27 lipca.. Ulicami stolicy wycofywały się na zachód resztki niemieckich oddziałów rozbitych na.. Z miasta masowo uciekali cywilni Niemcy; ewakuowano zakłady przemysłowe, urzędy i więzienia; przestała się ukazywać.. prasa gadzinowa.. Miasto przejściowo opuściły także cywilne władze okupacyjne (gubernator.. Fischer.. , starosta.. Leist.. ) oraz niektóre jednostki policji.. W tej sytuacji wielu oficerów KG AK było zdania, że powstanie łatwo mogłoby doprowadzić do wyparcia okupantów z Warszawy.. [28].. [29].. 21 lipca 1944 powstał w Moskwie tzw.. – organ wykonawczy KRN, który rościł sobie prawo do sprawowania władzy wykonawczej na terenach centralnej Polski wyzwolonych przez Armię Czerwoną.. Organ ten, teoretycznie wielopartyjny, pozostawał zdominowany przez komunistów oraz całkowicie podporządkowany Stalinowi.. 23 lipca 1944, w dniu w którym radio Moskwa poinformowało o powstaniu PKWN w.. Chełmie.. , Stalin wysłał depeszę do brytyjskiego premiera.. Churchilla.. , zawierającą następującą uwagę: „Nie znaleźliśmy w Polsce żadnych innych sił, które mogłyby stworzyć polską administrację.. Tak zwane organizacje podziemne, kierowane przez rząd polski w Londynie, okazały się efemerydami pozbawionymi wpływów”.. [30].. W tych okolicznościach zarówno Rząd RP na uchodźstwie, jak i przywódcy Polskiego Państwa Podziemnego uznali powstanie PKWN za wstęp do narzucenia Polsce komunistycznego.. rządu marionetkowego.. [31].. 26 lipca premier.. udał się w podróż do.. , gdzie miał spotkać się ze Stalinem i podjąć ostatnią próbę znalezienia.. modus vivendi.. pomiędzy Polską a ZSRR (do stolicy ZSRR dotarł 30 lipca).. Wyzwolenie Warszawy przez oddziały AK mogło stać się kluczowym elementem przetargowym, wzmacniającym pozycję Mikołajczyka w negocjacjach z radzieckim dyktatorem.. [32].. [33].. 27 lipca w Warszawie ogłoszono przez uliczne megafony („szczekaczki”) zarządzenie gubernatora dystryktu warszawskiego, Ludwiga Fischera.. Rozkazywał on, aby następnego dnia 100 tysięcy polskich mężczyzn i kobiet w wieku od 17 do 65 lat stawiło się do pracy przy budowie umocnień nad Wisłą (do obrony przed zbliżającą się Armią Czerwoną).. Dowództwo AK obawiało się, że będzie to swoista „.. Branka.. ” (na wzór tej ze stycznia 1863), mająca na celu wyeliminowanie najbardziej dynamicznego elementu spośród ludności Warszawy.. [34].. Jeszcze tego samego dnia pułkownik „Monter”, ogłosił alarm dla oddziałów AK w stolicy (według niektórych źródeł uczynił to samowolnie, według innych – w porozumieniu z generałem „Borem”).. [35].. 28 lipca na polecenie komendanta głównego AK alarm został odwołany, a następnego dnia żołnierze bez większych incydentów rozeszli się do domów.. [36].. Tymczasem zarządzenie Fischera zostało całkowicie zbojkotowane przez Warszawiaków, co nie spowodowało jednak represji okupanta.. [d].. Polacy.. mieli jednak powody, aby spodziewać się niemieckiego odwetu.. 30 lipca.. Reichsführer-SS.. zwiększył bowiem liczbę potrzebnych robotników do 200 tys.. [37].. 29 lipca (w godzinach wieczornych) Radio Moskwa nadało w języku polskim wezwanie do ludności Warszawy.. Głosiło ono, że dla polskiej stolicy „godzina czynu wybiła” oraz zapowiadało, że „czynną walkę na ulicach Warszawy (…) nie tylko przyspieszymy chwilę ostatecznego wyzwolenia, lecz ocalimy również majątek narodowy i życie waszych braci”.. Tego samego dnia na murach Warszawy pojawiła się odezwa podpisana przez samozwańczego generała.. Juliana Skokowskiego.. – przywódcę lewicowej.. Polskiej Armii Ludowej.. – w której informowano fałszywie, że generał „Bór” wraz z KG AK uciekli z Warszawy, a Skokowski obejmuje dowództwo nad wszystkimi organizacjami podziemnymi w mieście i zarządza mobilizację do walki z Niemcami.. Z kolei 30 lipca należąca do komunistycznego ZPP „.. Radiostacja Kościuszko.. ” kilkukrotnie powtórzyła wezwanie, w którym znalazły się słowa: „Ludu Warszawy! Do broni! Niech ludność całą stanie murem wokół Krajowej Rady Narodowej, wokół warszawskiej Armii Podziemnej.. Uderzcie na Niemców, Udaremnijcie ich plany zburzenia budowli publicznych.. Pomóżcie Armii Czerwonej w przeprawie przez Wisłę (…) Milion mieszkańców Warszawy niechaj się stanie milionem żołnierzy, którzy wypędzą niemieckich najeźdźców i zdobędą wolność”.. [38].. Sowieckie lotnictwo zrzuciło także nad miastem ulotki propagandowe o podobnej treści.. [39].. [40].. W obliczu tych faktów dowództwo AK obawiało się, że w momencie wkraczania Armii Czerwonej komuniści sprowokują wystąpienia zbrojne, w które masowo zaangażuje się ludność Warszawy, wyczekująca od lat możliwości odwetu na okupantach, a nawet szeregowi żołnierze AK.. W ten sposób komuniści odebraliby legalnym władzom RP ostatni atut oraz potwierdziliby tezy sowieckiej propagandy, jakoby Polskie Państwo Podziemne nie prowadziło walki z Niemcami.. 30 lipca KG AK była referowana przez emisariusza z.. Londynu.. Jana Nowaka-Jeziorańskiego.. Ostrzegł on, że w przypadku wybuchu powstania AK nie będzie mogła liczyć ani na wzmocnienie przez stacjonującą w Wlk.. Brytanii polską Brygadę Spadochronową, ani na duże zrzuty broni.. Wskazał również, że z politycznego punktu widzenia „efekt powstania i wpływ na rządy i opinię publiczną w obozie sojuszniczym” stanowić będzie „burzę w szklance wody”.. Zasugerował jednak, że powstanie może wzmocnić pozycję Mikołajczyka podczas rozmów w Moskwie.. [41].. Podczas spotkania Nowak–Jeziorański miał usłyszeć od delegata Jankowskiego, iż „walki w mieście wybuchną, czy my tego chcemy czy nie”.. [42].. Rok później generał „Bór” wyjaśnił Nowakowi, iż jego ostrzeżenia zostałyby wzięte pod uwagę, gdyby owo sprawozdanie zostało złożone o tydzień wcześniej.. 31 lipca 1944 miało miejsce spotkanie generała „Bora” z Komisją Główną.. Gen.. „Bór” przedstawił sytuację na froncie wschodnim i zadał dwa pytania: czy Komisja uważa, że wkroczenie wojsk sowieckich do Warszawy winno być poprzedzone opanowaniem stolicy przez AK oraz ile czasu powinno upłynąć pomiędzy opanowaniem miasta przez AK a wkroczeniem wojsk sowieckich, by władze cywilne mogły objąć swe funkcje i ujawnić się na swych posterunkach.. Na pierwsze pytanie członkowie Komisji dali zgodnie odpowiedź – tak, na drugie oświadczyli, że wystarczy dwanaście godzin.. Tego samego dnia w godzinach południowych odbyła się także narada KG AK, zakończona o godzinie 13.. 00.. W Warszawie od dwóch dni słychać już było odgłosy ognia artyleryjskiego zza.. Podczas tej narady nie podjęto jednak decyzji o rozpoczęciu powstania.. Generał „Bór” zarządził jedynie utrzymanie pogotowia bojowego oraz odłożenie decyzji do czasu wyjaśnienia sytuacji na froncie.. Termin następnej narady wyznaczono na godzinę 18.. [43].. Około 17.. 00, na godzinę przed wyznaczonym terminem spotkania, w lokalu kontaktowym pojawił się pułkownik „Monter”, który poinformował oczekujących już – Tadeusza Bora-Komorowskiego, Tadeusza Pełczyńskiego, Leopolda Okulickiego i.. Janinę Karasiówną.. , że Armia Czerwona wyzwoliła.. Radość.. Miłosną.. Okuniew.. Wołomin.. Radzymin.. , a sowieckie czołgi były widziane na.. Pradze.. [e].. Pod wpływem tych meldunków generał „Bór” poprosił Delegata Rządu na Kraj o pilne przybycie na odprawę.. Delegat Jankowski pojawił się po upływie ok.. 30 minut.. „Bór” zreferował mu meldunek „Montera” i poprosił o „ostateczną decyzję”.. Wysłuchawszy argumentów obecnych na spotkaniu oficerów delegat Jankowski wydał zgodę na rozpoczęcie powstania.. Generał „Bór” wydał następnie pułkownikowi „Monterowi” rozkaz rozpoczęcia akcji zbrojnej w Warszawie następnego dnia, tj.. we wtorek, 1 sierpnia 1944 r.. , o godz.. [44].. [45].. Decyzja zapadła około godziny 18.. Józef Szostak.. „Filip” (szef oddziału operacyjnego), pułkownik Kazimierz Iranek-Osmecki ps.. „Heller” i pułkownik.. Kazimierz Pluta-Czachowski.. „Kuczaba” (szef wydziału łączności) przybyli na odprawę wkrótce po jej podjęciu, gdy na miejscu pozostawał już tylko generał Komorowski, a pozostali uczestnicy się rozeszli.. Nowo przybyli oficerowie uzmysłowili „Borowi”, że sytuacja na froncie zaczęła się komplikować.. Niemiecka panika w mieście została bowiem opanowana, a 31 lipca rozpoczął się.. niemiecki kontratak na przedmościu warszawskim.. Pułkownik Iranek-Osmecki uznał meldunek „Montera” za przesadzony.. Z jego informacji wynikało, iż w rejonie.. Jabłonna.. Wyszków.. koncentrowała się do bitwy niemiecka.. Dywizja Pancerna.. , podczas gdy przedmoście trzymało się i nie było mowy o jego ewakuacji przez Niemców.. Przybyły jako ostatni pułkownik Pluta-Czachowski zameldował z kolei „Borowi”, że rozpoczęło się już niemieckie przeciwuderzenie z rejonu.. Modlina.. W tych okolicznościach wkroczenie Armii Czerwonej mogło nie nastąpić tak szybko, jak to zakładano w momencie podjęcia decyzji o rozpoczęciu zrywu zbrojnego w stolicy.. Trudno było także oczekiwać, że Niemcy opuszczą miasto bez większych walk.. Zdaniem „Bora” było już jednak zbyt późno, aby odwołać powstanie bez narażania stołecznych struktur AK na chaos i dekonspirację.. Komendant główny był bowiem przekonany, że „Monter” zdążył już wydać oddziałom AK rozkaz o rozpoczęciu powstania.. [46].. Ponadto generał „Bór” utrzymywał po latach, że: „Iranek-Osmecki po południu 31 lipca nic nowego do zameldowania nie miał i nic dodatkowego nie wniósł”, natomiast meldunek „Kuczaby” – oficera, w którego zakresie obowiązków nie znajdowały się zadania wywiadowcze – nie mógł być uznany za wiarygodny i nie miał tej samej wagi co meldunek »Montera«”.. [47].. Obrońcy decyzji o rozpoczęciu powstania wskazują również, że trudną sytuację wojsk niemieckich na przedmościu warszawskim potwierdzają zachowane dokumenty.. [f].. Tymczasem o godz.. 00 pułkownik „Monter” wydał rozkaz bojowy o treści: „Alarm, do rąk własnych Komendantom Obwodów.. Dnia 31.. godz.. Nakazuję »W« dnia 1.. 08.. godzina 17.. Otrzymanie rozkazu natychmiast kwitować X”.. W związku z tym, iż od godziny 20.. 00 obowiązywała w Warszawie.. godzina policyjna.. rozkaz ten dotarł do adresatów dopiero następnego dnia.. [48].. Żołnierze.. Batalionu „Zośka”.. Okolice włazu kanałowego przy.. Wareckiej.. Batalionu „Kiliński”.. sfotografowani podczas powstańczego pogrzebu na ul.. Zgoda.. Żołnierze Kolegium „A” – elitarnej jednostki.. Okolice.. Stawki.. Pułku „Baszta”.. Kapitan.. „Krybar”.. wraz z żołnierzami swojego.. zgrupowania.. Okolice ogrodów na Okólniku.. Patrol sanitarny.. Wojskowej Służby Kobiet.. na ul.. Moniuszki 9.. Przewodnicy kanałowi po wyjściu z włazu przy ul.. Malczewskiego 6 na Mokotowie.. Biało-czerwone opaski noszone przez powstańców na prawym ramieniu.. Osobny artykuł:.. Siły polskie w powstaniu warszawskim.. W momencie wybuchu powstania warszawskiego główny ciężar walki z Niemcami wzięły na siebie oddziały Armii Krajowej.. Do działań powstańczych przystąpiły wówczas.. [49].. :.. jednostki Okręgu Warszawskiego AK (siedem obwodów i jeden samodzielny rejon) pod dowództwem pułkownika Antoniego Chruściela ps.. „Monter”;.. jednostki dyspozycyjne Komendy Głównej AK – tj.. Kedyw KG AK.. dowodzony przez podpułkownika.. Jana Mazurkiewicza.. „Radosław” oraz.. Pułk „Baszta”.. Stanisława Kamińskiego.. „Daniel”.. Jerzy Kirchmayer.. oceniał, że ogólny stan liczebny jednostek AK w Warszawie wynosił ok.. zaprzysiężonych żołnierzy (mężczyzn i kobiet) – z czego ok.. 45 281 służyło w jednostkach Okręgu Warszawskiego AK, ok.. 2300 w szeregach Kedywu, a 2200 w Pułku „Baszta”.. Według tego samego autora w ramach okręgu funkcjonowało 800 plutonów AK (647 pełnych plutonów oraz 153 plutony „szkieletowe”), w tym 198 plutonów.. Wojskowej Służby Ochrony Powstania.. Ponadto po wybuchu powstania do walki włączyli się również członkowie pozostałych organizacji podziemnych:.. Narodowych Sił Zbrojnych.. (od 740 do 3500 żołnierzy), komunistycznej.. (od 270 do 800 żołnierzy),.. Korpusu Bezpieczeństwa.. (ok.. 600-700 żołnierzy) oraz.. (od 120 do 500 żołnierzy).. [50].. [51].. [52].. Zgodnie z porozumieniem zawartym 8 sierpnia 1944 oddziały AL pozostawały podporządkowane pod względem taktycznym dowództwu AK, zachowując jednocześnie samodzielność polityczną i niezależność organizacyjną.. [53].. Podobny status miały utworzone w połowie września.. Połączone Siły Zbrojne AL, PAL i KB.. Dowództwu AK podporządkowały się również jednostki NSZ-ZJ, nie uznającego zwierzchnictwa rządu w Londynie (ich żołnierze uzyskali legitymacje AK).. [54].. Niejednokrotnie miały miejsce wypadki, gdy zaskoczeni wybuchem powstania żołnierze NSZ, a także żołnierze innych organizacji, przyłączali się do najbliższych walczących jednostek AK (niekiedy postępowały tak całe pododdziały).. Mieszany charakter miało m.. wywodzące się pierwotnie ze struktur NSZ.. Zgrupowanie Chrobry II.. Z różnorakich przyczyn – przede wszystkim ze względu na drastyczne skrócenie czasu mobilizacji przez dowództwo AK – jedynie część żołnierzy mogła wziąć udział w powstaniu.. Z obliczeń autorów opracowania „Polskie Siły Zbrojne w drugiej wojnie światowej” wynika, że 1 sierpnia 1944 zmobilizowanych zostało ok.. 36 500 żołnierzy AK – w tym ok.. 32 500 w Warszawie oraz ok.. 4 tys.. na terenach podmiejskich.. [55].. Z kolei Jerzy Kirchmayer oceniał, że do walki przystąpiło ok.. 23 tys.. żołnierzy AK oraz ok.. 1800 członków pozostałych organizacji podziemnych.. [56].. Poziom wyszkolenia żołnierzy był nierówny.. Największą wartość bojową prezentowały zaprawione w potyczkach z Niemcami oddziały Kedywu oraz inne jednostki dyspozycyjne Okręgu lub KG AK.. Pozostali żołnierze nie mieli na ogół świeżego doświadczenia bojowego, większość z nich brała jednak udział w.. wojnie obronnej 1939.. [57].. Biorąc pod uwagę straty poniesione przez powstańców w pierwszym dniu walki oraz fakt, iż część jednostek AK uległa wówczas rozwiązaniu lub przeszła do podwarszawskich lasów, Kirchmayer oceniał, że stan bojowy sił polskich przeciętnie w ciągu całego powstania wynosił od 25 tys.. do 28 tys.. [58].. Z kolei w ocenie pułkownika.. Adama Borkiewicza.. przez oddziały polskie przewinęło się w okresie powstania ok.. żołnierzy (nie licząc zaprzysiężonych, którzy nie wzięli udziału w walkach).. Z tej liczby ok.. żołnierzy odpadło już w pierwszych dniach powstania (oddziały z Mokotowa,.. Ochoty.. , Pragi i.. powiatu warszawskiego.. ), natomiast 1300 przybyło do stolicy spoza terenów Okręgu Warszawskiego AK.. [59].. W trakcie powstania struktura oddziałów powstańczych wielokrotnie ulegała przekształceniu.. Już 7 sierpnia 1944, wobec rysującego się rozbicia powstania na kilka odosobnionych ośrodków walki, pułkownik „Monter” podzielił Okręg Warszawski AK na trzy części.. [60].. Grupę „Północ”.. dowodzoną przez pułkownika.. Karola Ziemskiego.. „Wachnowski”.. W szczytowym momencie liczyła ona ok.. 17 tys.. żołnierzy – z czego 11 tys.. walczyło na.. Starówce.. , 3 tys.. Żoliborzu.. , a 3 tys.. Puszczy Kampinoskiej.. Grupa uległa rozwiązaniu 4 września 1944, tj.. po upadku Starego Miasta;.. Grupę „Śródmieście”.. Franciszka Pfeiffera.. „Radwan”.. żołnierzy – z czego ok.. 13 tys.. walczyło w.. Śródmieściu Północnym.. , 7,6 tys.. Śródmieściu Południowym.. , a 2,5 tys.. ;.. Grupę „Południe” dowodzoną przez podpułkownika Stanisława Kamińskiego ps.. 5 tys.. Mokotowie.. , a ok.. 1000 w.. Lasach Chojnowskich.. 20 września 1944 roku komendant główny AK wydał rozkaz reorganizacji oddziałów powstańczych w stolicy, celem nadania im bardziej regularnego charakteru.. Powstał w ten sposób.. Warszawski Korpus AK.. (pod dowództwem pułkownika „Montera”), w którego skład weszły trzy dywizje.. [61].. Dywizja Piechoty AK im.. Romualda Traugutta.. (Żoliborz) pod dowództwem podpułkownika.. Mieczysława Niedzielskiego.. „Żywiciel”;.. Macieja Rataja.. (Mokotów) pod dowództwem podpułkownika.. Józefa Rokickiego.. „Karol”;.. Stefana Okrzei.. (Śródmieście) pod dowództwem pułkownika Franciszka Pfeiffera ps.. Do oddziałów biorących udział w powstaniu należy także zaliczyć jednostki wojsk regularnych, które, śpiesząc z pomocą Warszawie, wzięły bezpośredni udział w walkach.. Były to:.. Armii Wojska Polskiego.. – w szczególności 8.. i 9.. pułki z.. Dywizji Piechoty.. , 6.. pułk z.. , kompania rozpoznawcza z.. pułk bombowców nocnych „Kraków”.. alianckie dywizjony lotnicze wykonujące zrzuty zaopatrzenia nad Warszawą i okolicznymi lasami – w szczególności polska.. 1586.. Eskadra Specjalnego Przeznaczenia.. , 148.. Dywizjon.. RAF.. , 178.. Dywizjon RAF, 31.. SAAF.. , 34.. Dywizjon SAAF oraz 95.. Grupa Bombowa.. USAAF.. , 100.. Grupa Bombowa USAAF, 390.. Grupa Bombowa USAAF, 4.. Grupa Myśliwska USAAF, 355.. Grupa Myśliwska USAAF, 361.. Grupa Myśliwska USAAF.. Zdobyczna.. Pantera.. należąca do plutonu pancernego „Wacek” pod dowództwem.. Wacława Micuty.. Zdjęcie wykonane w rejonie.. Okopowej.. Szary Wilk.. ” – niemiecki transporter.. Sd.. Kfz.. 251.. , zdobyty przez powstańców ze.. Zgrupowania „Krybar”.. Dywizji SS „Wiking”.. Zdjęcie wykonane na.. Tamka.. Działo pancerne.. „Chwat”.. wbudowane w barykadę na pl.. Najsłabszą stroną powstańców było uzbrojenie.. Dysponowali oni bowiem niemal wyłącznie bronią ręczną.. Brakowało w szczególności efektywnej broni przeciwpancernej, której rolę pełnić musiały.. butelki zapalające.. („koktajle Mołotowa”), granaty przeciwpancerne, lub nieliczne granatniki przeciwpancerne.. Co więcej, splot kilku wydarzeń spowodował, że skromne konspiracyjne zapasy broni i amunicji zostały poważnie uszczuplone jeszcze przed wybuchem powstania.. W związku z wyłączeniem Warszawy z akcji „Burza” z tamtejszych magazynów wysłano do wschodnich okręgów AK ok.. 900 pistoletów maszynowych z amunicją (7 lipca 1944).. Dużą ilość broni stracono również wiosną 1944, gdy niemieckie służby bezpieczeństwa wykryły szereg konspiracyjnych magazynów i skrytek.. [62].. W rezultacie 1 sierpnia 1944 na stanie uzbrojenia Okręgu Warszawskiego AK znajdowało się zaledwie 3846 pistoletów, 2629 karabinów, 657 pistoletów maszynowych, 145 ręcznych karabinów maszynowych, 47 ciężkich karabinów maszynowych, 29 karabinów przeciwpancernych i granatników PIAT, 16 moździerzy i granatników, 2 działka przeciwpancerne, 30 miotaczy ognia, 43 971 granatów ręcznych i 416 granatów przeciwpancernych, ok.. 12 tys.. butelek zapalających i 1266 kg materiałów wybuchowych.. Amunicji wystarczało na 2-3 dni walki.. Trzeba przy tym zaznaczyć, że tylko część magazynowanej broni i amunicji dostarczono na czas do oddziałów bojowych.. [63].. W rezultacie w momencie wybuchu powstania liczba faktycznie uzbrojonych powstańców wahała się między 1500 a 3500 (na ok.. 36 500 zmobilizowanych).. Oznacza to, że na 100 powstańców przystępujących do walki tylko czterech było uzbrojonych.. [g].. [64].. Ze względu na dotkliwe braki w uzbrojeniu pułkownik „Monter” polecił, aby żołnierzy AK, dla których zabrakło broni palnej uzbrajać w siekiery, kilofy, łomy, a następnie przydzielać do grup szturmowych jako siły pomocnicze.. [65].. Jerzy Braun.. , członek RJN, twierdził, że na jego uwagę, iż żołnierze AK nie mają wystarczającej ilości broni, aby rozpocząć powstanie, Delegat Jankowski miał odpowiedzieć „to sobie zdobędą”.. [66].. W kolejnych dniach powstańcze zasoby broni i amunicji były uzupełniane dzięki produkcji własnej, alianckim zrzutom oraz ze zdobyczy.. Powstańcom, oprócz broni ręcznej, udało się zdobyć także dwa czołgi niemieckie.. PzKpfw.. V Panther.. , samobieżny niszczyciel czołgów.. Jagdpanzer 38(t) Hetzer.. , dwa transportery opancerzone.. 251.. , samochód pancerny FAI oraz, najprawdopodobniej, samochód pancerny BAI.. [67].. Niedostatki uzbrojenia starano się kompensować improwizowanymi konstrukcjami, takimi jak samochód pancerny.. „Kubuś”.. (jedyny pojazd pancerny skonstruowany przez ruch oporu w trakcie II wojny światowej).. , granatniki projektu inż.. Łopuskiego.. [68].. , konstruowane z rur kanalizacyjnych, katapulty z resorów samochodowych, wykorzystywane do wyrzucania butelek z benzyną,.. granaty zaczepne (filipinki).. , konstruowane z puszek po środkach czyszczących i karbidzie.. [69].. [70].. [71].. Materiały wybuchowe odzyskiwano z niewybuchów bomb i pocisków artyleryjskich.. [72].. , produkowano też.. szedyt.. 535.. pluton Słowaków.. , walczący na.. Powiślu Czerniakowskim.. Do walki warszawiaków z niemieckim okupantem przyłączyło się kilkuset obcokrajowców.. [73].. Byli wśród nich m.. Węgrzy.. Słowacy.. Gruzini.. Francuzi.. Belgowie.. Holendrzy.. Grecy.. Brytyjczycy.. Włosi.. Ormianie.. Rosjanie.. , a także pojedynczy przedstawiciele innych narodów:.. Azer.. Czech.. Ukrainiec.. Rumun.. Australijczyk.. Nigeryjczyk.. Niektórzy z nich – np.. pochodzący z.. czarnoskóry.. August Agbola O’Brown.. – mieszkali w.. przed wojną.. [74].. Kolejnym przykładem są.. , z których wielu pracowało w gazowni na.. Czerniakowie.. W czasie powstania, w porozumieniu z.. , utworzyli oni.. , który m.. wziął udział w natarciu na.. Belweder.. 1 sierpnia 1944 roku.. W powstańczych szeregach znaleźli się również niemieccy dezerterzy oraz cudzoziemcy, którzy uciekli z.. robót przymusowych.. obozów jenieckich.. Do powstania przyłączyła się także większość spośród 348.. Żydów.. uwięzionych w obozie przy ul.. Gęsiej (.. „Gęsiówka”.. ), którzy zostali uwolnieni przez żołnierzy AK w pierwszych dniach sierpnia.. Byli wśród nich obywatele.. Brali udział w pracach fortyfikacyjnych i pomocniczych (transportowali rannych i broń, gasili pożary).. Niektórzy uczestniczyli także w działaniach bojowych.. Ponadto w powstaniu udział wzięło również wielu Żydów ukrywających się dotąd na terenie miasta.. W gronie tym znaleźli się m.. członkowie.. Żydowskiej Organizacji Bojowej.. , którym udało się przeżyć.. powstanie w getcie warszawskim.. (np.. Marek Edelman.. Icchak Cukierman.. ); uciekinierzy z.. obozu zagłady w Treblince.. Samuel Willenberg.. Jechiel Rajchman.. , a także młodociani bracia Hochmanowie – Zalman („Miki Bandyta”) oraz Perec („Cwaniak”).. Według niektórych źródeł liczba Żydów walczących w powstaniu warszawskim mogła osiągnąć 1000.. [75].. SS-Gruppenführer.. Heinz Reinefarth.. (w czapce „kubance”) oraz żołnierze 3 pułku Kozaków Jakuba Bondarenki na Woli.. brygady Dirlewangera.. podczas walk w rejonie ul.. Focha.. Niemiecki oficer kierujący walką w rejonie.. Teatralnego.. I/111 azerbejdżańskiego batalionu polowego.. podczas walk w Warszawie.. Ciężki moździerz oblężniczy („.. Ziu.. ”) ostrzeliwuje Stare Miasto z.. Parku Sowińskiego.. Ostrzał powstańczych pozycji z wyrzutni rakietowych „.. Nebelwerfer.. Róg ulic.. Żelaznej.. Żytniej.. Siły niemieckie w powstaniu warszawskim.. Od pierwszych miesięcy okupacji Niemcy opracowywali plany stłumienia ewentualnego polskiego powstania, w których Warszawa – centrum polskiego oporu przeciw.. nazistowskiemu.. „nowemu porządkowi” – zajmowała miejsce szczególne.. Przygotowania nabrały tempa wiosną 1944, gdy stało się jasne, że polska stolica może wkrótce znaleźć się w bezpośredniej strefie frontowej.. Ufortyfikowano wówczas wszystkie obiekty, w których mieściły się niemieckie urzędy, instytucje, czy koszary; zabezpieczono także najważniejsze arterie komunikacyjne w mieście.. Trudna sytuacja militarna III Rzeszy sprawiła jednak, że garnizon Warszawy nigdy nie osiągnął planowanej liczebności 36 tys.. [76].. Niemieckim garnizonem dowodził generał.. , który pojawił się jednak w Warszawie dopiero w ostatnich dniach lipca 1944.. Jednostkami SS i policji dowodził natomiast.. SS-Oberführer.. SS- und Polizeiführer.. na dystrykt warszawski, który w razie wybuchu powstania miał przejść pod rozkazy komendanta garnizonu.. W momencie wybuchu powstania niemiecki garnizon liczył ponad 13 tys.. żołnierzy – w tym od 5,6 do 6 tys.. żołnierzy.. , ok.. 4,3 tys.. członków rozmaitych formacji.. i policji oraz ok.. 3 tys.. żołnierzy naziemnej obsługi lotnictwa (obsadzających lotniska.. Okęcie.. Bielany.. Do tego należy jeszcze doliczyć baterie.. artylerii przeciwlotniczej.. i oddziały zadymiania mostów, wchodzące w skład stacjonującego w mieście 80.. pułku 10.. Brygady Artylerii Przeciwlotniczej.. W efekcie Niemcy dysponowali w Warszawie jednostkami o liczebności ok.. [77].. Były one rozproszone po całym mieście, gdzie zabezpieczały najważniejsze obiekty (ok.. 179) i arterie komunikacyjne.. Niemcy mogli wykorzystać w Warszawie także jednostki, które nie wchodziły w skład stałego garnizonu miasta.. W związku ze zbliżaniem się frontu wschodniego polska stolica znalazła się bowiem w strefie operacyjnej niemieckiej.. Armii.. (dowódca: generał.. Przez miasto przemieszczały się nieustannie niemieckie formacje frontowe, co miało istotny wpływ na przebieg pierwszych walk – w szczególności na Pradze.. [78].. [79].. Jeszcze przed wybuchem powstania.. Dywizja Pancerna SS „Totenkopf”.. pozostawiła na Pradze batalion grenadierów (362 żołnierzy), a.. Dywizja Pancerna SS „Wiking”.. – kompanię ciężkich czołgów w rejonie ul.. Rakowieckiej na.. znalazły się natomiast elementy.. Dywizji Pancerno-Spadochronowej „Hermann Göring”.. 1000 żołnierzy i 20 czołgów).. [80].. Z kolei w pierwszych dniach sierpnia w walkach na terenie miasta uczestniczyły frontowe oddziały Wehrmachtu, usiłujące wywalczyć sobie wolne przejście warszawskimi arteriami komunikacyjnymi (4.. pułk grenadierów wschodniopruskich, elementy.. Dywizji Pancernej.. oraz pododdziały Dywizji Pancerno-Spadochronowej „Hermann Göring”).. [81].. Po wybuchu powstania Niemcy przystąpili do organizowania odsieczy dla garnizonu Warszawy.. W skład „sił odsieczy” weszły te oddziały, których skierowanie do Warszawy było możliwe w obliczu sytuacji panującej aktualnie na froncie wschodnim.. W tym kontekście należy wymienić przede wszystkim.. [82].. improwizowaną grupę policyjną z.. Kraju Warty.. , dowodzoną przez.. SS-Gruppenführera.. Heinza Reinefartha.. (dwie i pół kompanii zmotoryzowanej policji, kompania zmotoryzowanej żandarmerii, kompania SS „Röntgen”, batalion podchorążych z V oficerskiej szkoły piechoty);.. Brygadę SS „Dirlewanger”.. dowodzoną przez.. SS-Oberführera.. Oskara Dirlewangera.. Jednostka ta specjalizowała się dotąd w prowadzeniu brutalnych akcji.. pacyfikacyjnych.. na tyłach frontu wschodniego.. Większość jej żołnierzy stanowili niemieccy kryminaliści powyciągani z więzień i.. obozów koncentracyjnych.. , którym obiecano ułaskawienie w zamian za walkę dla III Rzeszy;.. Brygadę Szturmową SS RONA.. Rosyjska Wyzwoleńcza Armia Ludowa.. ) dowodzoną przez.. SS-Brigadeführera.. Bronisława Kaminskiego.. Była to formacja.. kolaboracyjna.. złożona w większości z.. Rosjan.. Białorusinów.. Po wybuchu powstania spośród żołnierzy brygady sformowano pułk szturmowy pod dowództwem majora.. Iwana Frołowa.. (złożony z ok.. 1700 nieżonatych mężczyzn);.. 608.. pułk ochronny dowodzony przez pułkownika Willi Schmidta;.. dwa bataliony azerbejdżańskie (.. batalion „Bergman”.. I batalion 111.. pułku.. Zadanie stłumienia powstania otrzymał.. SS-Obergrupenführer.. – dotychczas odpowiedzialny za walkę z partyzantką w okupowanej Europie (.. Chef der Bandenbekämpfungsverbände.. [83].. Przybył on do miasta 5 sierpnia 1944 w godzinach popołudniowych, obejmując dowodzenie „siłami odsieczy”.. 14 sierpnia 1944 Hitler mianował von dem Bacha na stanowisko „generała dowodzącego w obszarze Warszawy” i podporządkował mu wszystkie – działające dotąd stosunkowo niezależnie – jednostki Wehrmachtu, SS i policji niemieckiej na terenie miasta.. Powstała w ten sposób tzw.. Grupa Korpuśna von dem Bacha (niem.. Korpsgruppe von dem Bach.. ), która w ciągu niespełna dwóch tygodni osiągnęła liczebność 25 tys.. Od połowy sierpnia 1944.. pozostawała podzielona na dwie grupy bojowe (.. kampfgruppe.. ):.. Grupę Bojową „Reinefarth”, działającą w północnej części Warszawy (do.. Jerozolimskich.. włącznie);.. Grupę Bojową „Rohr”, walczącą w południowej części miasta.. Od zachodu Warszawę otoczono kordonem posterunków, które miały uniemożliwić ucieczkę ludności cywilnej oraz przenikanie do miasta oddziałów partyzanckich z pobliskich lasów.. [84].. Po zajęciu Pragi przez Armię Czerwoną (14 września) Warszawa znalazła się bezpośrednio w strefie frontowej.. Z tego powodu niemieckie dowództwo skierowało do miasta XXXXVI Korpus Pancerny dowodzony przez generała.. Smilo von Lüttwitza.. , którego zadaniem było zabezpieczenie lewego brzegu Wisły przed ewentualnym desantem sowieckim (19 września).. Jednostki XXXXVI Korpusu wsparły również Grupę Korpuśną Bacha w walce z powstańcami.. Między innymi oddziały.. uczestniczyły w walkach na.. Marymoncie.. (14-16 sierpnia), a przerzucona w następnych dniach na jej miejsce 19.. Dywizja Pancerna przeprowadziła ostateczny szturm na Żoliborz (29-30 września).. [85].. Formacje piechoty wchodzące w skład.. pochodziły zazwyczaj ze struktur SS i policji, podczas gdy z zasobów Wehrmachtu kierowano do walki z powstaniem zazwyczaj jednostki wyposażone w broń ciężką (artyleria, czołgi i pojazdy pancerne) lub oddziały specjalne (np.. saperzy szturmowi).. Wraz z upływem czasu w Grupie Korpuśnej von dem Bacha jednostki Wehrmachtu zaczęły jednak przeważać liczebnie nad jednostkami SS i policji.. [86].. Oddziały niemieckie były bogato wyposażone  ...   w powstaniu warszawskim po stronie polskiej.. W trakcie dwumiesięcznych walk oddziały powstańcze straciły bezpowrotnie blisko 16 tys.. żołnierzy – z czego 10 tys.. poległych oraz 6 tys.. zaginionych, których należy uznać za zabitych.. Rannych zostało ok.. powstańców – w tym 5 tys.. ciężko.. Do niemieckiej niewoli trafiło ok.. żołnierzy (w tym ok.. 900 oficerów i 2 tys.. kobiet).. Duże straty poniosły również oddziały 1.. W walkach o Pragę, a zwłaszcza podczas prób forsowania Wisły, utraciły one blisko 5,5 tys.. zabitych i rannych.. Nie jest znana dokładna liczba ofiar cywilnych.. Niemcy na użytek propagandowy szacowali, że wynosiła ona ok.. 250 tys.. osób.. [276].. Jeszcze podczas trwania powstania przewodniczący PKWN.. mówił o 200 tys.. ofiar.. [277].. Polscy i zagraniczni historycy przyjmują zazwyczaj, że straty ludności cywilnej wyniosły od 150 tys.. zabitych.. W wyniku powstania od 500 tys.. , z czego blisko 150 tys.. zostało deportowanych do obozów koncentracyjnych lub wywiezionych na roboty przymusowe w głąb Rzeszy.. Masowe ekshumacje zarówno żołnierzy Powstania, jak ofiar cywilnych rozpoczęły się już wczesną wiosną 1945 r.. (m.. z powodu obaw przed wybuchem epidemii), a trwały do 1948 roku.. Pomocą w identyfikacji ofiar okazała się powszechna praktyka wkładania danych identyfikacyjnych do butelki, którą następnie umieszczano pod pachą zmarłego.. Formalnie kwestią ekshumacji i identyfikacji ofiar zajmował się Referat Ekshumacyjny przy Zarządzie Miasta Warszawy, a w praktyce głównie ochotniczki.. PCK.. [278].. Szczątki poległych i pomordowanych pogrzebano w większości na.. Wolskiej.. Dwa miesiące zaciekłych walk powstańczych przyniosły stolicy olbrzymie straty materialne.. Zniszczeniu uległo wówczas 25% zabudowy lewobrzeżnej Warszawy.. W okresie popowstaniowym, na skutek systematycznego i planowego wyburzania miasta przez Niemców, zniszczeniu uległo natomiast ponad 30% zabudowy lewobrzeżnej Warszawy.. Gdy dodać do tego straty poniesione w wyniku.. oblężenia miasta.. we.. wrześniu 1939 roku.. i zagłady.. , okazuje się, że wojna przyniosła zniszczenie 84% zabudowy lewobrzeżnej Warszawy.. Jeśli przyjąć szacunek dla całego miasta z Pragą włącznie, to wynosił on 65%.. [279].. Autorzy sporządzonego w 2004 „Raportu o stratach wojennych Warszawy” oszacowali całość strat materialnych poniesionych przez miasto i jego mieszkańców podczas II wojny światowej na 18,20 miliarda przedwojennych złotych (według wartości złotówki z sierpnia 1939), czyli 45,3 miliardów dolarów (według wartości obecnej).. [280].. Zagładzie uległy setki bezcennych zabytków oraz obiektów o dużej wartości kulturalnej i duchowej.. Rejestr zniszczonych w Warszawie obiektów sakralnych i świeckich mających wartość zabytkową liczy 674 pozycje.. [281].. Trudne pozostaje obliczenie strat poniesionych przez Niemców podczas walk powstańczych.. W raporcie z dnia 5 października 1944, sporządzonym dla Reichsführera-SS Heinricha Himmlera, SS-Obergrupenführer Erich von dem Bach-Zelewski informował, że w okresie od 1 sierpnia do 5 października 1944 roku Niemcy stracili w Warszawie 1570 poległych (w tym 73 oficerów, 1453 podoficerów i szeregowych oraz 44 „obcokrajowców”) oraz 7474 rannych (w tym 242 oficerów, 7054 podoficerów i szeregowych oraz 178 „obcokrajowców”) – co dawałoby łączną liczbę 9044 zabitych i rannych.. W relacji złożonej w lutym 1947 w więzieniu w Warszawie von dem Bach twierdził jednak, że podczas walk powstańczych Niemcy ponieśli straty w wysokości 10 tys.. zabitych, 7 tys.. zaginionych i 9 tys.. rannych – razem 26 tys.. [282].. Dane te są kwestionowane przez część współczesnych historyków, chociaż przyjmowane przez innych.. W Warszawie oraz podczas walk ze.. Zgrupowaniem „Kampinos”.. Niemcy utracili 3 samoloty.. Utracili także bezpowrotnie kilkadziesiąt czołgów, dział pancernych i pojazdów opancerzonych, podczas gdy ok.. 200 zostało uszkodzonych.. Ponadto w ręce powstańców wpadły trzy czołgi, działo pancerne, dwa transportery opancerzone, a także działo polowe kal.. 75 mm, 12 moździerzy, cztery działka przeciwpancerne, ponad 220 granatników przeciwpancernych, 16 ciężkich i 86 ręcznych karabinów maszynowych, 155 pistoletów maszynowych i 596 karabinów.. [283].. Powstanie warszawskie było jedną z największych i najzaciętszych bitew miejskich II wojny światowej, porównywalną jedynie z.. walkami w Stalingradzie.. [284].. Tylko w dwóch innych okupowanych stolicach Europy –.. Paryżu.. – miały miejsce antyniemieckie powstania.. Pod względem rozmachu, długości trwania i zaciętości walk nie mogą one jednak być porównywane z powstaniem warszawskim.. Powstanie paryskie.. trwało bowiem tydzień, a straty po obu stronach zamknęły się liczbą ok.. 7000 zabitych i rannych.. [285].. powstanie w Pradze.. trwało cztery dni, a liczba żołnierzy i cywilów zabitych w trakcie walk wyniosła nieco ponad 2800.. Powstańcza mogiła na Starym Mieście (okolice.. Pasażu Simonsa.. Obalona figura Chrystusa z.. Wikicytatach.. kolekcję cytatów.. o powstaniu warszawskim.. Powstanie warszawskie było jednym z najważniejszych wydarzeń w najnowszej historii Polski.. Jego konsekwencje były niezwykle dalekosiężne i są odczuwalne do dzisiaj.. Z tego powodu powstanie nadal budzi gorące emocje i jest przedmiotem ożywionej debaty – poświęconej jego interpretacji i ocenie.. W owej debacie udział brali i biorą historycy, wojskowi, politologowie, socjologowie, publicyści, literaci, a nawet przywódcy duchowi (m.. papież.. Jan Paweł II.. i kardynał.. Stefan Wyszyński.. [286].. Szczególne kontrowersje budzi zwłaszcza kwestia zasadności decyzji o wywołaniu powstania, a także jego znaczenia geopolitycznego.. Szereg emocji budzi także kwestia tragicznych rezultatów sierpniowego zrywu (zniszczenie miasta, utrata pokolenia młodych ludzi).. Spór o trafność decyzji o rozpoczęciu powstania rozpoczął się jeszcze przed jego zakończeniem.. Jednym z jej najostrzejszych krytyków był generał.. Władysław Anders.. , który 18 sierpnia 1944 pisał: „Nikt nie miał u nas złudzenia, żeby bolszewicy pomimo ciągłych zapowiedzi pomogli Stolicy.. W tych warunkach Stolica pomimo bezprzykładnego w historii bohaterstwa z góry skazana jest na zagładę.. Wywołanie powstania uważamy za ciężką zbrodnię i pytamy się, kto ponosi za to odpowiedzialność?”.. Kwestia ta była również dyskutowana przez opinię publiczną w Europie Zachodniej.. W artykule opublikowanym w piśmie.. Tribune.. (1 września 1944).. George Orwell.. wskazywał, że znaczna część brytyjskich komentatorów lewicowych zdecydowanie potępiła powstanie, wysuwając m.. zarzuty o inspirację powstania przez „emigracyjny” rząd w Londynie oraz brak uzgodnienia momentu wybuchu powstania z rządem brytyjskim i radzieckim.. Orwell krytycznie odniósł się do tych komentarzy, zarzucając im kierowanie się prywatnymi uprzedzeniami zamiast rzeczywistą wiedzą o sytuacji w Polsce.. Jeszcze bardziej krytycznie skomentował stanowisko lewicowej inteligencji, zarzucając jej, że kieruje się wytycznymi partii do tego stopnia, że „gdyby jutro Stalin przestał popierać PKWN i uznał rząd w Londynie, cała brytyjska inteligencja poszłaby za nim jak stado baranów”.. [n].. (jednocześnie odniósł się także do podniesionego już wtedy przez.. L'Osservatore Romano.. zarzutu wobec ZSRR, że celowo wstrzymał atak na Warszawę, by doprowadzić do jak największych strat wśród powstańców, zwracając uwagę, że jest to teza nieudowodniona i niemożliwa do udowodnienia.. [287].. Spór o celowość powstania rozgorzał z pełną mocą po zakończeniu II wojny światowej.. Komunistyczne władze.. starały się zafałszować pamięć o powstaniu sierpniowym, gdyż ujawnienie prawdy o jego istocie mogłoby podważyć ich legitymację do rządzenia Polską.. [288].. W czasach.. (1944-1956) uczestnicy powstania byli masowo represjonowani przez komunistyczny.. aparat bezpieczeństwa.. [289].. Ponadto już w 1945 komunistyczna propaganda przyjęła metodę dwutorowej narracji na temat powstania, polegającej na przeciwstawianiu „bohaterskich szeregowych powstańców” oraz ludu Warszawy, „zbrodniczym” (lub co najmniej „nieudolnym”) dowódcom powstania.. Owa linia propagandowa była utrzymywana do ostatnich dni PRL.. We wstępie do jednej z pierwszych książek o powstaniu warszawskim, napisanej po wojnie przez członka PPR oraz porucznika Armii Ludowej.. Zenona Kliszkę.. , powstanie w Warszawie określono jako wywołane: „politycznym cynizmem inicjatorów (.. ), którzy stolicę Polski i życie jej mieszkańców rzucili na szalę swej antynarodowej rozgrywki o władzę”.. [290].. Nie wspominano natomiast, że Armia Czerwona z polecenia Stalina wstrzymała atak na miasto ze względów politycznych oraz nie udzieliła żadnej pomocy wojskowej powstańcom warszawskim, chcąc w ten sposób doprowadzić do zniszczenia organizacji niepodległościowych przeciwnych planom ZSRR w stosunku do Polski.. W społeczeństwie żywa była całkowicie odmienna pamięć powstania.. Jego mit pozostawał żywy w relacjach rodzinnych, w późniejszych latach był zaś wzmacniany poprzez publikacje „.. drugiego obiegu.. [291].. Z tego powodu przez długi czas rzetelna debata na temat powstania warszawskiego była w Polsce niemożliwa, gdyż jego krytyka łatwo mogła być uznana za popieranie, bądź w najlepszym wypadku żyrowanie, kłamstw propagandy komunistycznej.. Nie zmienia to jednak faktu, że krytykami decyzji o rozpoczęciu powstania często bywali także niewątpliwi antykomuniści – np.. Józef Mackiewicz.. Stefan Kisielewski.. (również uczestnik powstania).. Najbardziej nieskrępowana, a przy tym najostrzejsza debata o powstaniu, toczyła się na emigracji.. W sferze polityczno-wojskowej jego głównymi krytykami były zwłaszcza osoby zbliżone do kręgów.. piłsudczykowskich.. ) oraz.. endeckich.. Jędrzej Giertych.. Wojciech Wasiutyński.. Obrońcami decyzji o wszczęciu powstania byli natomiast przede wszystkim żyjący na emigracji przywódcy zrywu (m.. generałowie Komorowski i Chruściel).. Ożywione spory na ten temat toczyli także czołowi intelektualiści i publicyści emigracyjni.. Krytyczne stanowisko wobec decyzji o powstaniu zajmowało zwłaszcza środowisko.. paryskiej „Kultury”.. Jerzy Giedroyc.. Juliusz Mieroszewski.. ), a także.. Stanisław Cat-Mackiewicz.. Józef Łobodowski.. Melchior Wańkowicz.. Po stronie obrońców znajdowali się natomiast m.. Jan Bielatowicz.. , ks.. Kazimierz Kantak i.. Tymon Terlecki.. Najczęstsze argumenty zwolenników powstania:.. wybuch powstania był logiczną konsekwencją podjęcia przez Polskę walki we wrześniu 1939 oraz powołania do życia Polskiego Państwa Podziemnego.. Jeżeli przyjąć argument przeciwników powstania, że w ówczesnej sytuacji politycznej ocalenie niepodległości Polski było niemożliwe, logiczną konsekwencją byłoby zanegowanie sensu pozostałych wysiłków zbrojnych podejmowanych wówczas przez Polaków – np.. [292].. powstanie nie było z góry skazane na porażkę.. Dowództwo AK podjęło duże ryzyko, które było jednak konieczne, gdyż jedynym alternatywnym rozwiązaniem była całkowita kapitulacja wobec wkraczającej Armii Czerwonej.. Ponadto podejmując decyzję o wybuchu powstania, KG AK nie dysponowała informacjami o ustaleniach z konferencji w Teheranie, a także nie mogła przewidzieć bezsensownej z militarnego punktu widzenia decyzji Stalina o wstrzymaniu ofensywy na kolejnych kilka miesięcy.. Oceny historycznej decyzji wydania rozkazu o rozpoczęciu zrywu należy więc dokonywać nie z perspektywy kilkudziesięciu lat, jakie upłynęły od powstania, lecz z perspektywy stanu rzeczy i sytuacji wojskowej 31 lipca 1944 roku – tj.. w dniu, w którym podjęto decyzję o rozpoczęciu zrywu.. [293].. wybuch powstania był nieuchronny, jeżeli wziąć pod uwagę ówczesną atmosferę panującą w stolicy.. W sytuacji masowego wyczekiwania ludności na możliwość odwetu za pięć lat brutalnej okupacji, łatwo mogło dojść do spontanicznego wystąpienia, nad którym kontrolę przejęliby komuniści.. [294].. [295].. nawet gdyby powstanie nie wybuchło, Warszawa najprawdopodobniej nie uniknęłaby zniszczenia, gdyż wobec niemieckich planów obrony linii Wisły stałaby się areną zaciekłej bitwy miejskiej pomiędzy Wehrmachtem a Armią Czerwoną.. W ten sposób stolica podzieliłaby los.. Gdańska.. , Poznania,.. Grudziądza.. , czy.. Wrocławia.. Co więcej, niemieckie plany powołania 100 tys.. Polaków do pracy przy kopaniu umocnień nad Wisłą wskazują, że w tej sytuacji ludność Warszawy mogłaby zostać przez Niemców wymordowana lub wywieziona na roboty przymusowe.. [296].. Rozkaz Reichsführera-SS Himmlera z 16 lutego 1943, wydany ponad rok przed powstaniem, brzmiał: „domy podludzi (Polaków) winny zniknąć z powierzchni ziemi, a milionowe miasto Warszawa ma się zmniejszyć”.. W ocenie Stefana Korbońskiego Warszawę mogło uratować jedynie niewykonanie przez dowódcę 9.. armii gen.. Nikolausa von Vormanna.. , rozkazu zniszczenia miasta (podobnie jak gen.. Dietrich von Choltitz.. nie wykonał rozkazu zniszczenia.. ), a ponadto szybkie okrążenie i zajęcie Warszawy przez wojska sowieckie.. [297].. powstanie warszawskie na cztery miesiące zatrzymało sowiecki marsz w głąb.. Europy.. , prawdopodobnie zapobiegając w ten sposób opanowaniu całości lub większości terytorium III Rzeszy przez Armię Czerwoną.. Tymczasem gdyby Niemcy znalazły się w ten sposób w orbicie wpływów ZSRR, ostateczne wyniki wojny mogłyby się okazać jeszcze bardziej niekorzystne dla Polski – Stalin prawdopodobnie nie zdecydowałby się oprzeć zachodnich granic Polski o linię.. Odry.. Nysy.. , a nawet mógłby uczynić z Polski „17.. republikę” ZSRR.. [298].. determinacja i bohaterstwo powstańców uzmysłowiły Stalinowi, jak wiele Polacy są gotowi poświęcić w obronie niepodległości.. Dzięki temu instalowanie rządów komunistycznych miało w Polsce mniej brutalny przebieg niż w pozostałych państwach „demokracji ludowej” (czego wyrazem była m.. rezygnacja z pośpiesznej.. kolektywizacji rolnictwa.. i rozprawy z.. Kościołem katolickim.. [299].. powstanie warszawskie było najważniejszym doświadczeniem życiowym całego pokolenia, które wyciągnąwszy odpowiednie wnioski z jego klęski nie sięgnęło po broń, gdy w latach PRL ponownie zaistniały warunki insurekcyjne (np.. październiku 1956.. W ten sposób powstanie warszawskie stało się jednym ze źródeł pokojowej, samoograniczającej się.. rewolucji „Solidarności.. powstanie dało narodowi moralną siłę na nadchodzące lata niewoli.. , stanowiło także „akt założycielski wolnej Polski”.. [300].. oraz „mit założycielski ponowoczesnej Warszawy”.. [301].. Najczęstsze argumenty krytyków powstania:.. powstanie nie osiągnęło żadnego z zamierzonych celów, zamiast tego poniosło militarną i polityczną klęskę, okupioną niewyobrażalnymi stratami i cierpieniami – śmiercią co najmniej 150 tys.. ludzi, kompletnym zniszczeniem stolicy.. poprzez zniszczenie Warszawy spowodowane wybuchem powstania Polska utraciła główny ośrodek intelektualny, polityczny i kulturalny; liczne dobra kultury; znaczną część majątku narodowego oraz kwiat młodej.. inteligencji.. , której zabrakło w czasach PRL.. powstanie nie miało szansy ocalić niepodległości Polski, gdyż w ówczesnej sytuacji politycznej niemożliwe było zakwestionowanie postanowień konferencji w Teheranie.. powstanie było fatalnie przygotowane pod względem militarnym, czego dowodem jest zwłaszcza porażka poniesiona przez oddziały AK 1 sierpnia 1944;.. wydaje się mało prawdopodobne, aby komuniści zdołali sprowokować w Warszawie wystąpienia zbrojne, w które masowo zaangażowałaby się ludność stolicy oraz szeregowi żołnierze podziemia (bądź aby wybuchły one spontanicznie).. Oddziały AK wielokrotnie dały dowód wielkiego zdyscyplinowania – chociażby rozchodząc się spokojnie do domów po odwołaniu alarmu bojowego 29 lipca.. Trudno przypuszczać także, aby bezbronna ludność cywilna rzuciła się do otwartej walki z Niemcami.. Ponadto dowództwo AK dysponowało wieloma środkami pozwalającymi na zneutralizowanie komunistycznej dywersji propagandowej (aparatem propagandowym BIP, prasą podziemną itp.. ), zwłaszcza gdy wziąć pod uwagę fakt, że wiarygodność PPR w oczach społeczeństwa polskiego była bardzo niska.. [302].. naiwnością było liczyć na pomoc Armii Czerwonej w sytuacji, gdy powstanie było politycznie wymierzone w ZSRR i podporządkowanych mu polskich komunistów.. Co więcej, los.. Dywizji Piechoty AK.. na Wołyniu wskazywał raczej, że Moskwa wykorzysta powstanie, aby niemieckimi rękami zniszczyć polskie podziemie niepodległościowe.. [303].. nie można z góry zakładać, że Warszawa zostałaby zniszczona podczas zażartych walk Wehrmachtu z Armią Czerwoną (takiego losu uniknął m.. Kraków.. Co więcej, powstanie tylko zwiększyło skalę ofiar i zniszczeń, gdyż dało Niemcom doskonały pretekst, aby zrównać z ziemią znienawidzone przez nazistowskich przywódców miasto.. [304].. faktyczne rozbicie AK, utrata kwiatu młodej inteligencji oraz reperkusje społeczne spowodowane zniszczeniem Warszawy osłabiły polskie środowiska niepodległościowe i podważyły zaufanie społeczeństwa do rządu RP na uchodźstwie – tym samym znacznie ułatwiając Stalinowi sowietyzację Polski.. Pamięć o tragedii powstania wpływała także hamująco na działalność antykomunistycznej opozycji w PRL, powodując, że często działała ona bardziej zachowawczo niż wymagały tego okoliczności.. [305].. Fragment.. Pomnika Powstania Warszawskiego.. Krasińskich w Warszawie.. Pomnik Małego Powstańca przy.. Podwale.. Pomnik Polegli Niepokonani.. na Cmentarzu Powstańców Warszawy.. Tablica Tchorka.. upamiętniająca miejsce masowych egzekucji przy.. 55.. Pierwszy pomnik powstania warszawskiego odsłonięto w.. Słupsku.. w 1946 roku.. Powstał on z inicjatywy weteranów zrywu, którzy osiedlili się w tym mieście po zakończeniu wojny.. [306].. 6 lipca 1945 robotnicy uczestniczący w manifestacji na terenie elektrowni warszawskiej wystosowali do rządu oraz władz miasta Warszawy apel w sprawie budowy pomnika powstania warszawskiego.. Trzy dni później opublikowano uchwałę plenum Rady Związków Zawodowych, inicjującą zbiórkę pieniężną na ten cel.. Przeprowadzony został również konkurs na projekt architektoniczny.. W lipcu 1946 sprawę budowy pomnika podniósł ponownie socjalistyczny „.. Express Wieczorny.. W tym samym roku powstała także inicjatywa usypania kopca ze stołecznych gruzów.. Począwszy od 1949 znajdujące się w Warszawie miejsca walk i egzekucji z okresu okupacji i powstania warszawskiego były upamiętniane wykonanymi z piaskowca.. tablicami projektu Karola Tchorka.. lub tablicami stawianymi przez.. ZBoWiD.. (zazwyczaj nawiązującymi wyglądem do tablic Tchorka).. Pod koniec 1946 roku komunistyczne władze przystąpiły do blokowania wszystkich oddolnych inicjatyw upamiętniających powstanie warszawskie.. Usypany w latach 1946-1950.. kopiec Powstania Warszawskiego.. pozostawał przez wiele lat zaniedbany – podobnie jak utworzony zaraz po wojnie.. Cmentarz Powstańców Warszawy.. Do 1954 uniemożliwiano organizowanie uroczystości rocznicowych na kwaterze powstańczej.. cmentarza wojskowego na Powązkach.. Na kilka dziesięcioleci komunistyczne władze zablokowały także budowę pomnika powstania warszawskiego.. Co prawda 20 lipca 1964 na pl.. Teatralnym w Warszawie uroczyście odsłonięto.. pomnik Bohaterów Warszawy.. (pomnik „warszawskiej Nike”) jednak oficjalne czynniki konsekwentnie podkreślały, iż nie jest on poświęcony pamięci powstańców warszawskich, lecz „wszystkich patriotów, którzy padli w Warszawie w latach 1939-1945”.. Z projektu architektonicznego usunięto wszystkie elementy budzące skojarzenia z powstaniem.. Wraz z postępującą liberalizacją systemu w Warszawie zaczęły powstawać pomniki poświęcone poszczególnym epizodom lub uczestnikom powstania.. W 1957 na Żoliborzu odsłonięto skromny.. pomnik żołnierzy AK poległych w ataku na Dworzec Gdański.. [307].. W tym samym roku w.. Centralnym Parku Kultury.. Pomnik Powstańców Czerniakowa i Żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego.. [308].. , a pl.. Napoleona przemianowano na.. Powstańców Warszawy.. [309].. W 1973 na Cmentarzu Powstańców Warszawy stanął.. W 1979 na pl.. Powstańców Warszawy odsłonięto płytę ku czci żołnierzy batalionu AK „Kiliński”, walczących w tym rejonie od pierwszych godzin powstania.. W 1983 z inicjatywy warszawskich harcerzy przy zewnętrznym.. murze obronnym.. Starego Miasta odsłonięto.. Pomnik Małego Powstańca.. [310].. W 1985 przy ul.. Dworkowej na Mokotowie odsłonięto.. pomnik upamiętniający żołnierzy pułku „Baszta”.. , zamordowanych w tym miejscu w ostatnich dniach powstania.. [311].. W tym samym roku na Pradze odsłonięto także tzw.. Pomnik Kościuszkowców.. , poświęcony żołnierzom 1.. Armii WP poległym w walkach o przyczółki warszawskie.. [312].. Walki powstańcze zostały także upamiętnione na.. Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie.. , napisem na jednej z tablic: „Powstanie 1 VII – 2 X 1944” (po 1990 zmienione na: „Powstanie Warszawskie 1 VII – 2 X 1944”).. Pełne upamiętnienie powstania warszawskiego stało się możliwe dopiero po.. przełomie politycznym 1989 roku.. W efekcie wieloletnich starań, 1 sierpnia 1989 na.. Krasińskich.. w Warszawie odsłonięty został monumentalny.. pomnik Powstania Warszawskiego.. 31 lipca 2004 roku.. [313].. zostało otwarte.. Muzeum Powstania Warszawskiego.. , które prowadzi działalność naukowo-badawczą oraz edukacyjną poświęconą dziejom powstania oraz historii i dorobku Polskiego Państwa Podziemnego.. [314].. W tym samym roku przy stołecznej ul.. Leszno odsłonięto.. pomnik Ofiar Rzezi Woli.. 1 października 2010 w.. Pruszkowie.. Muzeum Dulag 121.. , dokumentujące historię niemieckiego obozu przejściowego Dulag 121 oraz losy mieszkańców Warszawy wypędzonych z miasta w czasie powstania 1944 roku.. [315].. Ponadto po 1989 roku z inicjatywy władz miejskich i środowisk kombatanckich odsłonięto w Warszawie szereg pamiątkowych tablic, głazów, krzyży i niewielkich pomników poświęconych poszczególnym oddziałom powstańczym lub uczestnikom warszawskiego zrywu.. W 2009.. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej.. z inicjatywy prezydenta RP.. ustanowił.. Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego.. Ma on status święta państwowego i obchodzony jest corocznie 1 sierpnia.. [316].. Ponadto w 2003.. Rada m.. ustanowiła lokalne święto pod nazwą.. Dzień Pamięci Warszawy.. , które również obchodzone jest corocznie w rocznicę wybuchu powstania warszawskiego.. [317].. Obraz.. S.. Żółtowskiego.. pt.. „ul.. Długa 1944”.. Graffiti przedstawiające powstańców na tle współczesnej Warszawy.. Rekonstrukcja historyczna walk na Mokotowie w 1944.. Powstanie warszawskie w kulturze popularnej.. Temat powstania warszawskiego pojawił się wpierw w literaturze pięknej i literaturze faktu.. Walki i życie w powstańczej Warszawie opisywali m.. Miron Białoszewski.. Pamiętnik z powstania warszawskiego.. Kazimierz Brandys.. Miasto niepokonane.. Roman Bratny.. Kolumbowie.. Rocznik 20.. Jan Dobraczyński.. W rozwalonym domu.. Aleksander Kamiński.. Zośka i Parasol.. Czesław Miłosz.. Zdobycie władzy.. Stanisław Podlewski.. Przemarsz przez piekło.. Rapsodia żoliborska.. Jarosław Marek Rymkiewicz.. Kinderszenen.. Jerzy Stefan Stawiński.. Kanał.. Młodego warszawiaka zapiski z urodzin.. Aleksander Ścibor-Rylski.. Pierścionek z końskiego włosia.. Anna Świrszczyńska.. Budowałam barykadę.. Bronisław Troński.. Tędy przeszła śmierć.. Ziele na kraterze.. ) i.. Władysław Zambrzycki.. Kwatera bożych pomyleńców.. Aleksandra Ziółkowska-Boehm.. Kaja od Radosława, czyli historia Hubalowego krzyża.. [318].. Począwszy od końca lat 40.. zaczęły również powstawać filmy traktujące o powstaniu warszawskim.. Nawiązania do sierpniowego zrywu znalazły się m.. w nakręconych zaraz po wojnie filmach.. Zakazane piosenki.. (reż.. Leonard Buczkowski.. Miasto nieujarzmione.. Jerzy Zarzycki.. Na fali.. październikowej odwilży.. próbę rozrachunku z mitologią powstania podjęli.. Andrzej Wajda.. Andrzej Munk.. Eroica.. Filmową adaptację utworów literackich poświęconych powstaniu stanowiły m.. Kamienne niebo.. Urodziny młodego warszawiaka.. Ewa.. Czesław.. Petelscy),.. Pierścionek z orłem w koronie.. Andrzej Wajda), film.. oraz dwa ostatnie odcinki serialu telewizyjnego.. Janusz Morgenstern.. ), a także spektakl Teatru TV.. [319].. Tematyka powstańcza została również ukazana w filmach.. Pianista.. Roman Polański.. Sierpniowe niebo.. 63 dni chwały.. Ireneusz Dobrowolski),.. Był sobie dzieciak.. Leszek Wosiewicz.. Baczyński.. Konrad Piwowarski),.. Powstanie Warszawskie.. , a także w spektaklach Teatru TV.. Ziarno zroszone krwią.. Kazimierz Kutz.. Przerwanie działań.. Juliusz Machulski.. Ponadto powstaniu poświęcono szereg filmów dokumentalnych i paradokumentalnych.. Powstanie warszawskie stanowiło także inspirację dla wielu utworów muzycznych – reprezentujących rozmaite gatunki muzyczne i wykonywanych zarówno przez twórców polskich, jak i zagranicznych.. Poświęcone były mu zarówno albumy koncepcyjne – m.. Lao Che.. Wawa2010.. (Karolina Cicha et.. al.. ),.. Morowe panny.. Dariusz Malejonek.. et.. ), czy.. Gajcy!.. – jak też pojedyncze utwory.. Powstanie w getcie warszawskim.. Powstanie w Paryżu w 1944.. W literaturze powojennej nazywane także.. Powstaniem Sierpniowym.. , zob.. Stolica uczci poległych bohaterów w pierwszą rocznicę Powstania Sierpniowego.. , „.. Kurier Codzienny.. ”, nr 5 z 12 lipca 1945, s.. 8;.. Udział Żydów w Powstaniu Sierpniowym.. ”, nr 32 z 8 sierpnia 1945, s.. W nocy z 2 na 3 października o godzinie 2.. 00 podpisano „Układ o zaprzestaniu działań wojennych w Warszawie”, od 5.. 00 rano nastąpiło.. zawieszenie broni.. Ostatnie oddziały powstańcze opuściły Warszawę 5 października 1944.. Za rozpoczęciem powstania opowiadali się m.. : generał.. „Kobra”, pułkownik.. Jan Rzepecki.. „Prezes” (szef.. ), podpułkownik.. Antoni Sanojca.. „Kortum” (szef oddziału organizacyjnego KG AK), pułkownik.. „Filip” (szef oddziału operacyjnego KG AK) oraz dowodzący.. Okręgiem Warszawskim AK.. pułkownik.. Sceptycyzm prezentowali natomiast m.. : pułkownik.. „Heller” (szef wywiadu AK), pułkownik.. Janusz Bokszczanin.. „Sęk” (II zastępca szefa sztabu KG AK) oraz pułkownik.. „Kuczaba” (szef łączności KG AK).. Patrz:.. Borkiewicz 1969 ↓.. , s.. 28–29.. Co prawda gubernator Fischer zamierzał 29 lipca przeprowadzić pobór przymusowo jednak wyperswadował mu to generał.. Günther Rohr.. , który domagał się, aby „niepokoju w mieście jeszcze bardziej nie potęgować”.. T.. Sawicki 2010 ↓.. 30 lipca 1944 w.. Radości.. kolumnę około 50 czołgów sowieckich widział również oficer wywiadu.. Józef Roman.. „Bączkowski”, „Ziuk” wraz z czterema oficerami artylerii.. Czołgi jechały w kierunku.. Międzylesia.. a żołnierze twierdzili, że mają rozkaz jeszcze tego dnia zająć Warszawę.. Leski 1995 ↓.. 292–293.. W dzienniku działań nr 11 niemieckiej.. pod datą 30 lipca 1944 znalazła się informacja, że wojska sowieckie zajęły.. , a niemiecka.. stara się Radzymin odebrać („Praga stoi otworem i prawie bezbronna”).. Pod datą 31 lipca w tym samym dokumencie zapisano natomiast, że kontratak 19.. D.. robi małe postępy, a zadaniem 9.. Armii jest otwarcie komunikacji Warszawa – Radzymin.. Ten ostatni zapis wskazywałby na obecność czołgów sowieckich na szosie.. Praga.. – Radzymin.. Korboński 2008 ↓.. 181.. Z kolei według Andrew Robertsa w chwili wybuchu powstania uzbrojonych było 14% polskich żołnierzy.. Mieli oni dysponować 108 karabinami maszynowymi, 844 pistoletami maszynowymi oraz 1386 karabinami.. Roberts 2009 ↓.. 464.. W Warszawie zostały użyte bombowce nurkujące.. Ju-87.. z I eskadry 1.. pułku szturmowego i IV eskadry 77.. pułku szturmowego, a także myśliwce bombardujące.. Me-109.. z I eskadry 51.. Działały one przeciw powstaniu do połowy sierpnia.. Później na lotnisku Okęcie pozostawała już tylko grupa podpułkownika Klussmanna, składająca się z czterech Ju-87.. W sierpniu i wrześniu 1944 bombowce nurkujące wykonały 1204 loty bojowe nad Warszawą, a Me-109 – 204 loty (razem 1408 lotów bojowych).. Na miasto zrzucono 1580 ton bomb.. Należy jednak pamiętać, że już na kilka godzin przez godziną „W” zmierzający do punktów zbornych żołnierze AK w kilku miejscach wdali się w ostre utarczki z niemieckimi patrolami.. Do tego typu starć doszło m.. 00),.. 00), w okolicach.. 00) oraz w rejonie.. targowiska „Kercelak”.. Kirchmayer 1984 ↓.. 192.. Do końca bitwy w polskich rękach pozostały natomiast reduty w.. Banku Polskim.. gmachu Ratusza.. Pałacu Blanka.. W jego skład wchodzili przede wszystkim żołnierze.. oraz jednostki Obwodów AK.. „Ochota”.. , które opuściły Warszawę w nocy z 1 na 2 sierpnia.. Zgrupowaniem dowodził ppłk.. „Grzymała”, dotychczasowy dowódca Obwodu „Ochota”.. 359–360.. Marszałek.. ujawnił w swoich powojennych wspomnieniach, że podczas przygotowań do.. operacji „Bagration”.. Stalin podkreślał „strategiczne i polityczne znaczenie Warszawy”.. Z kolei 5 lipca 1944.. w rozmowie z ambasadorem.. Averellem Harrimanem.. , stwierdził, iż wyzwolenie Warszawy zostanie dokonane siłami Armii Ludowej i wojsk generała Berlinga.. Iwanow 2010 ↓.. 99 i.. 175.. Brytyjscy historycy określili po latach tę wypowiedź, jako „wybitnie arogancką i pozbawioną współczucia”.. Davies 2006 ↓.. 413.. W tym samym artykule Orwell pisał: „Chciałem zaprotestować przeciwko tchórzliwemu nastawieniu do powstania w Warszawie brytyjskiej prasy[.. ].. Generalnie zostało stworzone wrażenie, że Polacy zasługują na klęskę, nawet jeżeli robią dokładnie to, do czego nawołują ich alianckie rozgłośnie w ostatnich latach[…].. To jest moje przesłanie skierowane do lewicowych dziennikarzy i generalnie do całej inteligencji.. Pamiętajcie, że każdy z was zapłaci za swoją nieszczerość i tchórzostwo.. Nawet nie myślcie, że przez lata będziecie służalczo lizać buty sowieckiego reżimu i nagle znowu powrócicie do duchowej godności.. Raz się skurwisz – kurwą zostaniesz”.. Orwell 1990 ↓.. 145 i 149.. Ciechanowski 2009 ↓.. 203.. 101–105 i 153.. 144–145.. Albert 1994 ↓.. 589.. 159.. 82 i 205.. 155.. Duraczyński 1986 ↓.. 91.. 92.. 93.. ↑.. 11,0.. 11,1.. 239–241.. Bór-Komorowski 1994 ↓.. 253.. 579.. 575–577.. 214, 216–218, 221, 223–224.. 297.. 293 i 363–364.. Pobóg-Malinowski 1960 ↓.. 613.. 19,0.. 19,1.. 588.. 249.. 300.. 22,0.. 22,1.. 97 i 100.. 299.. 262.. 25,0.. 25,1.. 25,2.. 173.. 26,0.. 26,1.. 648–652.. 307.. 618–619.. 582.. 197–199.. 629–630.. 318.. 319.. Lukas 2012 ↓.. 38,0.. 38,1.. 38,2.. 588–589.. 39,0.. 39,1.. 659.. 40,0.. 40,1.. Dallas 2012 ↓.. 160.. 324–326.. Nowak-Jeziorański 1997 ↓.. 316.. 328–330.. Bartoszewski 2008 ↓.. 706.. 331–332.. 332–334.. 559.. 334.. 49,0.. 49,1.. 153–154.. 511.. Przygoński 1980 ↓.. I 386.. 54,0.. 54,1.. Żebrowski 1994 ↓.. I–II.. 55,0.. 55,1.. 161.. 57,0.. 57,1.. Majewski 2004 ↓.. 162.. 549.. 60,0.. 60,1.. 139–142.. 433.. 64,0.. 64,1.. 166.. 129.. Zawodny 1994 ↓.. 67,0.. 67,1.. Winkowski 2012 ↓.. Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie: Granatnik inż.. [dostęp 6 maja 2014].. Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie: Sidolówka.. Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie: Filipinka.. Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie: Karbidówka.. Mariusz Skotnicki:.. Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie: Moździerz „Karl”.. 73,0.. 73,1.. 73,2.. 332, 388–391.. Tychmanowicz 2011 ↓.. 21–22.. 180–181.. 184.. 42–43.. 256–260.. 82,0.. 82,1.. 25–26.. 88.. 144.. 199.. 194–195.. 87,0.. 87,1.. 58.. 312–313.. 89,0.. 89,1.. 183.. Ney-Krwawicz 1999 ↓.. 127.. Komorowski 2001 ↓.. 302–306.. Ludność cywilna w powstaniu warszawskim.. II:.. Archiwalia.. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974, s.. 46–47.. 93,0.. 93,1.. 384–388.. 384.. 95,0.. 95,1.. 201.. I 16.. 210, 214–215, 223.. 139 i 234–235.. 56–57.. 233.. 58–74.. 103,0.. 103,1.. 89.. 104,0.. 104,1.. 80–83.. 225.. 106,0.. 106,1.. 227 i 233–234.. 65.. 93–94.. 238–242.. 244, 246, 250.. 111.. 252.. 281.. 85.. 194.. 283–284 i 287.. 33–34 i 51.. Bielecki 1994 ↓.. 291.. 292–295.. 295–296.. 133–134.. 143.. 139.. 321–323.. 177.. 54.. 131,0.. 131,1.. 339.. 61.. 226–227.. 71.. 344.. 185, 187, 207, 210.. 223–225.. 345–353.. 241–243.. 245–247.. 142,0.. 142,1.. 325.. 275.. 326.. 367.. 369–370.. 338–339.. 371.. 348–352.. 365.. 390–391.. 154,0.. 154,1.. 395–396.. 362.. 87.. 401.. 99.. 403–408.. 103.. 415.. 163,0.. 163,1.. 60.. 164,0.. 164,1.. 164,2.. Getter 2004 ↓.. 70.. 419.. Grigo 1989 ↓.. 246–247.. 260.. 428.. 428–430.. 151.. 497.. 502.. 444.. 452–453.. 455–456.. 177,0.. 177,1.. Kunert 2004 ↓.. Sawicki 1949 ↓.. Motyl i Rutkowski 1994 ↓.. I 239.. Datner i Leszczyński 1962 ↓.. 141.. I.. 1:.. Pamiętniki, relacje, zeznania.. op.. cit.. , s.. 246.. I 320.. 370.. 78.. I 306.. II 495.. II 496.. II 505.. 66.. Hanson 2004 ↓.. Datner 1960 ↓.. 107.. I 241–242.. 72, 114, 162, 164, 190, 219–221, 224, 233, 235, 242.. 198,0.. 198,1.. Kwestia wysiedleń w świetle informacji, dokumentów i relacji, znajdujących się w posiadaniu Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie”.. fpnp.. [dostęp 21 sierpnia 2011].. Borecka i in.. 1992 ↓.. I 36.. 200,0.. 200,1.. Dunin-Wąsowicz 1984 ↓.. 355–356.. 68.. 72.. Śliwowski 2009 ↓.. 128.. 205,0.. 205,1.. Król 1976 ↓.. 97.. 129–131.. 207,0.. 207,1.. Moller 2004 ↓.. 131–132.. 136–137.. 139–140.. 211,0.. 211,1.. 142.. 212,0.. 212,1.. 126.. 213,0.. 213,1.. 421.. 126 i 134.. 137.. 425.. 542.. Sobczak 1975 ↓.. 294.. 138 i 142.. 543.. 221,0.. 221,1.. 414.. 91–94 i 101.. 223,0.. 223,1.. 92–93.. 681.. 261.. 101–102.. 229,0.. 229,1.. 104.. 112.. 231,0.. 231,1.. 695–696.. 112, 157, 162 i 167.. 105 i 144.. 100–102, 107–108 i 113.. 165.. 708–709.. 594.. II 156.. 693–694 i 732–733.. 595.. Żenczykowski 1990 ↓.. 213–214.. 245,0.. 245,1.. 736.. 209–210, 213–214.. 364.. 432.. Urbankowski 1998 ↓.. II 92.. 169.. 513.. 359.. 587.. 256,0.. 256,1.. 356–357.. 257,0.. 257,1.. 125.. 405.. 77.. 707–708.. 369 i 408.. 415, 429–430, 460.. 255.. 17–18.. 709–710.. 493–494.. 267,0.. 267,1.. 295.. Ukielski 2009 ↓.. 116.. 269,0.. 269,1.. 396.. 400.. Michalik 1994 ↓.. 435.. 438.. 500.. 441.. 489.. 276,0.. 276,1.. 67.. 467.. Fedorowicz 2013 ↓.. 64–66.. 71–72.. Raport o stratach wojennych Warszawy.. Warszawa: Miasto Stołeczne Warszawa, listopad 2004, s.. 73.. 189.. 551.. 185.. 286,0.. 286,1.. 117.. 148.. 288,0.. 288,1.. 288,2.. 120.. 739.. Kliszko 1967 ↓.. 291,0.. 291,1.. 291,2.. 121.. 292,0.. 292,1.. 292,2.. 292,3.. 292,4.. 292,5.. 292,6.. 123–125.. 175–176.. 622–623.. 180.. 298,0.. 298,1.. 597.. 17 i 290.. Debata – Powstanie Warszawskie.. Akt założycielski Polski.. teologiapolityczna.. pl, 2 października 2008.. [dostęp 4 maja 2012].. Godlewski 2008 ↓.. 619–621 i 654.. 617 i 625.. 622–623 i 677–678.. Skwieciński 2012 ↓.. 306,0.. 306,1.. 306,2.. 306,3.. Z.. Sawicki 2009 ↓.. Głębocki 1990 ↓.. 127–128.. 117–119.. Handke 1998 ↓.. 385.. 104–106.. 126–127.. 103–104.. Historia Muzeum.. Kalendarium wydarzeń.. [dostęp 5 maja 2014].. Uchwała nr XXVI/492/2004 Rady m.. Warszawy z dnia 11 marca 2004 roku w sprawie utworzenia i nadania statutu Muzeum Powstania Warszawskiego.. Zalewska 2011 ↓.. z 2009 r.. Nr 206, poz.. 1588.. Uchwała nr VIII/97/2003 Rady m.. Warszawy z dnia 13 marca 2003 roku o ustanowieniu dnia 1 sierpnia Dniem Pamięci Warszawy.. um.. warszawa.. Masłoń 2010 ↓.. Górzyńska 2010 ↓.. Historia Polski.. Ten artykuł jest częścią cyklu:.. Andrzej Albert.. Najnowsza historia Polski 1914–1993.. Londyn: Wydawnictwo Puls, 1994.. ISBN 1-85917-024-2.. Władysław Bartoszewski.. 1859 Dni Warszawy.. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2008.. ISBN 978-83-240-1057-8.. Władysław Bartoszewski:.. Dni walczącej stolicy.. Kronika powstania warszawskiego.. Warszawa: Świat Książki, 2008.. ISBN 978-83-247-1202-1.. Robert Bielecki:.. Długa 7 w powstaniu warszawskim.. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, 1994.. Emilia Borecka [et.. ]:.. Exodus Warszawy.. Ludzie i miasto po Powstaniu 1944.. I–V.. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1992.. ISBN 83-06-01589-4.. Zarys działań natury wojskowej.. Warszawa: Instytut wydawniczy PAX, 1969.. Jan M.. Ciechanowski.. Zarys podłoża politycznego i dyplomatycznego.. Pułtusk-Warszawa: Bellona, 2009.. ISBN 978-83-11-11575-0.. Gregor Dallas:.. Zatruty Pokój.. Wrocław: Bukowy Las, 2012.. ISBN 978-83-62478-28-6.. Szymon Datner.. , Kazimierz Leszczyński (red.. ):.. Zbrodnie okupanta w czasie powstania warszawskiego w 1944 roku (w dokumentach).. Warszawa: wydawnictwo MON, 1962.. Szymon Datner: Zburzenie Warszawy.. W:.. Straty wojenne Polski w latach 1939-1945.. Poznań – Warszawa: Wydawnictwo Zachodnie, 1960.. Powstanie ’44.. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2006.. ISBN 978-83-240-1386-9.. Krzysztof Dunin-Wąsowicz.. Warszawa w latach 1939-1945.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984.. ISBN 83-01-04207-9.. Eugeniusz Duraczyński:.. Między Londynem a Warszawą.. Lipiec 1943 – lipiec 1944.. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986.. ISBN 83-06-01406-5.. Andrzej Fedorowicz.. Kobiety w mieście umarłych.. „Polityka”.. 44 (2931), 2013-10-29.. Marek Getter.. Straty ludzkie i materialne w Powstaniu Warszawskim.. „Biuletyn IPN”.. 8-9 (43-44), sierpień – wrzesień 2004.. Wiesław Głębocki:.. Warszawskie pomniki.. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1990.. Andrzej Godlewski:.. Powstanie Warszawskie to nowy mit o Termopilach – wywiad z Janem Ołdakowskim.. polskatimes.. pl, 2008-10-02.. [dostęp 29 lipca 2008].. Anna Górzyńska:.. Powstanie warszawskie w tekstach kultury.. sppw1944.. org, 2010.. [dostęp 30 grudnia 2013].. Tadeusz Grigo:.. Powiśle Czerniakowskie.. Warszawa: wydawnictwo MON, 1989.. ISBN 83-11-07667-7.. Kwiryna Handke:.. Słownik nazewnictwa Warszawy.. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998.. ISBN 83-86619-97X.. Joanna K.. Hanson:.. Nadludzkiej poddani próbie.. Ludność cywilna Warszawy w powstaniu 1944 r.. Warszawa: Czytelnik, 2004.. ISBN 83-07-02987-2.. Nikołaj Iwanow.. Powstanie warszawskie widziane z Moskwy.. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2010.. ISBN 978-83-240-1409-5.. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984.. ISBN 83-05-11 080-X.. Zenon Kliszko.. Warszawa: Książka i Wiedza, 1967.. Krzysztof Komorowski.. Szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego.. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2001.. ISBN 83-88794-11-6.. Armia Podziemna.. Warszawa: Bellona, 1994.. ISBN 83-11-08338-X.. Stefan Korboński.. Przewodnik po Podziemiu z lat 1939-1945.. ISBN 978-83-247-1033-1.. Wacław Król.. Polskie dywizjony lotnicze w Wielkiej Brytanii 1940-1945.. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1976.. ISBN 83-11-07695-2.. Andrzej Krzysztof Kunert.. Warszawa: Wydawnictwo Edipresse Polska Wydawnictwo Zysk i Ska, 2004.. ISBN 83-7298-662-2.. Kazimierz Leski.. Życie niewłaściwie urozmaicone.. Wspomnienia oficera wywiadu i kontrwywiadu AK.. Warszawa: Oficyna Wydawniczna Volumen, 1995.. ISBN 83-85218-89-0.. Richard C.. Lukas.. Zapomniany holokaust.. Polacy pod okupacją niemiecką 1939-1944.. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2012.. ISBN 978-83-7510-832-3.. Piotr M.. Majewski.. Największa bitwa miejska II wojny światowej.. Krzysztof Masłoń.. Stolica wolności w ogniu.. „Rzeczpospolita”, 2010-07-30.. Marian B.. Michalik (red.. Kronika powstań polskich 1794–1944.. Warszawa: wydawnictwo Kronika, 1994.. ISBN 83-86079-02-9.. Pieter Moller.. The Warsaw Airlift, a Triump of South African Bravery.. „Military History Journal”.. 13 (1), czerwiec 2004.. ISSN.. 0026-4016.. Maja Motyl, Stanisław Rutkowski:.. Warszawa: GKBZpNP-IPN, 1994.. Marek Ney-Krwawicz:.. Szkic Historyczny.. Warszawa: Wydawnictwo Ars Print Production, 1999.. ISBN 83-87224-17-0.. Jan Nowak-Jeziorański.. Kurier z Warszawy.. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1997.. ISBN 83-7006-680-1.. I ślepy by dostrzegł.. Wybór esejów i felietonów.. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1990.. ISBN 83-03-03075-2.. Najnowsza historia polityczna Polski 1864-1945.. III.. Londyn: 1960.. Antoni Przygoński.. Powstanie warszawskie w sierpniu 1944 r.. I i II.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980.. ISBN 83-01-00293-X.. Andrew Roberts:.. Wicher wojny.. Warszawa: Magnum, 2009.. ISBN 978-83-89656-67-4.. Jacek Zygmunt Sawicki.. Walka o pomnik.. „Tygodnik Powszechny”.. 31 (3134), 2009-08-02.. Jerzy Sawicki.. Zburzenie Warszawy.. Zeznania generałów niemieckich przed polskim prokuratorem członkiem polskiej delegacji przy Międzynarodowym Trybunale Wojennym w Norymberdze.. Warszawa: Instytut wydawniczy „Kolumna”, 1949.. Tadeusz Sawicki:.. Rozkaz zdławić powstanie.. Niemcy i ich sojusznicy w walce z powstaniem warszawskim.. Warszawa: Bellona, 2010.. ISBN 978-83-11-11892-8.. Piotr Skwieciński.. Ofiary pana Leona.. „Uważam Rze”, 2012-04-23.. Kazimierz Sobczak (red.. Encyklopedia II wojny światowej.. Warszawa: wydawnictwo MON, 1975.. Śliwowski.. Lotnicze wsparcie Powstania Warszawskiego.. 8-9 (103-104), sierpień – wrzesień 2009.. Marta Tychmanowicz:.. Co czarnoskóry perkusista robił wśród powstańców?.. wp.. pl, 2011-08-01.. [dostęp 1 maja 2012].. Paweł Ukielski.. Spór o Powstanie Warszawskie.. Bohdan Urbankowski.. Czerwona msza, czyli Uśmiech Stalina.. II.. Warszawa: Alfa-Wero, 1998.. ISBN 83-7001-971-4.. Marcin Winkowski:.. „Kubuś”, „Szary Wilk” i „Starówka”, czyli rzecz o samochodach pancernych i transporterach opancerzonych powstańców warszawskich.. konflikty.. pl, 2012-03-01.. Agnieszka Zalewska.. Kalendarium tworzenia Muzeum Dulag 121.. „Przegląd Pruszkowski”.. 2(84), 2011.. Janusz Kazimierz Zawodny.. Powstanie Warszawskie w walce i dyplomacji.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994.. ISBN 83-01-11572-6.. Leszek Żebrowski.. Narodowe Siły Zbrojne w Powstaniu Warszawskim.. „Ład”.. 9/94, 1994.. Tadeusz Żenczykowski.. Polska lubelska 1944.. Warszawa: Editions Spotkania, 1990.. I-III.. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974.. Warszawa: Miasto Stołeczne Warszawa, listopad 2004.. Warsaw Uprising 1944.. Serwis multimedialny TVP poświęcony Powstaniu Warszawskiemu.. Zdjęcia polskich fotoreporterów z powstania warszawskiego.. Powstanie warszawskie – wybór dokumentów krytycznych.. Ekshumacja i pogrzeb ofiar powstania warszawskiego.. w bazie Repozytorium Cyfrowego.. Filmoteki Narodowej.. – Polska Kronika Filmowa, PKF, 27/46.. Medycy Powstania Warszawskiego: baza ok.. nazwisk lekarzy, pielęgniarek i sanitariuszek; wspomnienia, relacje i biogramy.. Związek Walki Zbrojnej.. Komenda Główna.. Agat.. Biuro Finansów i Kontroli.. Biuro Informacji i Propagandy.. Oddział I.. Oddział II.. Oddział III.. Oddział IV.. Oddział V.. Organizacja Specjalnych Akcji Bojowych.. Referat Filmowy.. Referat Fotograficzny.. Wojskowa Służba Kobiet.. Obszary.. Białostocki.. Lwowski.. Warszawski.. Zachodni.. Okręgi.. Białystok.. Lublin.. Nowogródek.. Polesie.. Pomorze.. Poznań.. Radom-Kielce.. Stanisławów.. Śląsk.. Wołyń.. Dywizje piechoty.. 2 DP.. 3 DP.. 5 DP.. 6 DP.. 7 DP.. 8 DP.. 9 DP.. 10 DP.. 11 DP.. 12 DP.. 21 DP.. 22 DP.. 24 DP.. 25 DP.. 26 DP.. 27 DP.. 28 DP.. 29 DP.. 30 DP.. 106 DP.. Pułki piechoty.. 1 pspodh.. 2 pp Leg.. 3 pp Leg.. 4 pp Leg.. 5 pspodh.. 6 psp.. 7 pp Leg.. 8 pp Leg.. 9 pp Leg.. 10 pp.. 12 pp.. 13 pp.. 15 pp.. 16 pp.. 17 pp.. 18 pp.. 19 pp.. 21 pp.. 22 pp.. 23 pp.. 24 pp.. 26 pp.. 27 pp.. 28 pp.. 30 pp.. 31 pp.. 32 pp.. 33 pp.. 34 pp.. 35 pp.. 36 pp.. 38 pp.. 39 pp.. 40 pp.. 41 pp.. 42 pp.. 43 pp.. 45 pp.. 48 pp.. 49 pp.. 50 pp.. 51 pp.. 52 pp.. 53 pp.. 72 pp.. 74 pp.. 77 pp.. 78 pp.. 82 pp.. 84 pp.. 112 pp.. 116 pp.. 120 pp.. Pozostałe pułki.. 1 pszw.. 7 puł.. 8 pal.. 8 puł.. 8 psk.. 10 pal.. 14 puł.. 19 puł.. 21 puł.. 23 puł.. 27 puł.. Akcje.. Akcja Antyk.. Akcja Bollwerk.. Akcja Burza.. Akcja Getto.. Akcja Główki.. Akcja Góral.. Akcja Koppe.. Akcja Kretschmann.. Akcja Kutschera.. Akcja N.. Akcja Nieszpory.. Akcja Nowy Rok.. Akcja Pensjonat.. Akcja Stamm.. Akcja Taśma.. Akcja w Celestynowie.. Akcja Wilanów.. Akcja Weffels.. Akcja Wieniec.. Operacja Synteza.. Operacja Ostra Brama.. Powstanie zamojskie.. Organizacje.. AKO.. Cichociemni.. Krzyż Armii Krajowej.. Szare Szeregi.. ŚZŻ AK.. Grupy Szturmowe.. Republika Pińczowska.. Rzeczpospolita Iwonicka.. Rzeczpospolita Turgielska.. Polskie.. Królestwo Polskie (do 1138).. Powstanie ludowe w Polsce 1038 roku.. 1038.. I Rzeczpospolita.. Powstanie chłopskie pod wodzą Kostki-Napierskiego w 1651.. 1651.. ) •.. Powstanie chłopskie w lądzkich dobrach cystersów (1651).. Powstanie chłopskie na Podhalu (1669-1670).. 1670.. Powstanie szawelskie.. 1769.. Okres rozbiorowy.. Konfederacja barska.. 1768.. Insurekcja kościuszkowska.. 1794.. Insurekcja warszawska.. (1794) •.. Insurekcja wileńska.. Powstanie kurlandzkie.. Powstanie wielkopolskie.. Insurekcja Deniski.. 1797.. 1806.. Powstanie w Galicji.. 1809.. Powstanie listopadowe.. 1830.. 1846.. Powstanie chochołowskie.. (1846) •.. Powstanie krakowskie.. Rabacja chłopska.. Powstanie styczniowe.. Powstanie zabajkalskie.. Rewolucja w 1905-1907.. Powstanie łódzkie.. II Rzeczpospolita.. Powstanie oleskie.. Powstanie sejneńskie.. I powstanie śląskie.. II powstanie śląskie.. III powstanie śląskie.. Powstanie leskie.. Okres II wojny światowej.. Powstanie czortkowskie.. Powstanie w getcie białostockim.. Poznański Czerwiec.. 1956.. bitwa.. ):.. 4189143-0.. php?title=Powstanie_warszawskie oldid=40387697.. Dobre artykuły.. Polskie powstania.. 1944 w Generalnym Gubernatorstwie.. Powstania antyhitlerowskie.. Walki miejskie.. Ukryte kategorie:.. Wyróżnione artykuły.. Hasła kanonu polskiej Wikipedii.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 13:09, 10 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Powstanie_warszawskie
    Open archive

  • Title: Pacyfikacja Czerniakowa – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Pacyfikacja Czerniakowa.. Polscy powstańcy zamordowani przez Niemców – wrzesień 1944.. – fala masowych mordów, grabieży i.. gwałtów.. , które przetoczyły się przez.. warszawski.. (określany potocznie jako Górny Czerniaków lub Powiśle Czerniakowskie) w czasie.. Podczas walk prowadzonych na Powiślu Czerniakowskim w dniach 11–23 września.. niemieckiej Grupy Bojowej „Reinefarth”.. zamordowały setki wziętych do niewoli żołnierzy.. (w tym wielu pacjentów powstańczych szpitali), jak również dopuściły się szeregu zbrodni na.. cywilnej ludności.. Górnego Czerniakowa.. Początek bitwy o przyczółek czerniakowski.. Zbrodnie niemieckie podczas bitwy o Powiśle Czerniakowskie.. Upadek Czerniakowa.. W kulturze.. Na początku września 1944.. radzieckie.. armia wchodzące w skład.. I Frontu Białoruskiego.. (dowodzonego przez marszałka.. ) rozpoczęły przygotowania do koncentrycznego natarcia na przedmoście niemieckie na wschód od Warszawy.. 14 września, po kilkudniowych walkach, oddziały.. Ludowego Wojska Polskiego.. wyzwoliły warszawską.. Tymczasem po zdobyciu.. warszawskiej Starówki.. (2 września 1944) Niemcom nie udało się – mimo zaciekłych ataków – złamać oporu broniących się w.. głównych sił AK.. Obawiając się, że Polacy mogą wkrótce połączyć się z Armią Czerwoną, niemieckie dowództwo postanowiło skierować główne uderzenie na powstańcze pozycje położone wzdłuż brzegów.. Po zajęciu.. Powiśla.. (6 września) Niemcy rozpoczęli natarcie na Górny Czerniaków (11 września).. Również dowództwo AK, spodziewając się rychłego nadejścia wojsk sowieckich, uznało Powiśle Czerniakowskie za odcinek priorytetowy.. Skierowano tam uznawane za jednostkę elitarną.. Zgrupowanie „Radosław”.. oraz dużą część powstańczych zapasów granatów i amunicji.. SS-Obergruppenführer.. , dowódca sił niemieckich wyznaczonych do stłumienia powstania warszawskiego, powierzył zadanie opanowania Powiśla Czerniakowskiego Grupie Bojowej „Reinefarth”, której trzon stanowił.. pułk SS „Dirlewanger”.. , złożony z niemieckich kryminalistów zwolnionych z więzień i.. Reinefartha.. Dirlewangera.. dokonały wcześniej bezprzykładnej.. rzezi warszawskiej Woli.. , jak również masowo mordowały jeńców i cywilów na.. Tych samych zbrodni dopuściły się również na Powiślu Czerniakowskim.. Żołnierze AK i LWP wzięci do niewoli na Czerniakowie.. Pomnik.. upamiętniający obrońców Czerniakowa i pomordowaną ludność dzielnicy.. upamiętniająca masakrę powstańczego szpitala przy.. Zeznanie dr Piotra Załęskiego o zbrodniach popełnionych przez Niemców w powstańczym szpitalu na Czerniakowie.. 30 sierpnia 1944 rządy.. zgodziły się uznać oficjalnie Armię Krajową za integralną część.. , której przysługują pełne.. prawa kombatanckie.. Z kolei 3 września 1944.. Deutsche Nachrichtenbüro.. nadało komunikat, w którym ogłoszono, iż również Niemcy uznają prawa kombatanckie żołnierzy AK.. W rzeczywistości wzięci do niewoli powstańcy byli niemal bez wyjątku mordowani – bez względu na płeć i stan zdrowia.. Nie zmieniał tego fakt, że żołnierze AK prowadzili walkę w sposób otwarty i posiadali przewidziane prawem oznaki żołnierskie – a więc walczyli zgodnie z.. Powstańcze łączniczki i sanitariuszki nierzadko padały ofiarą gwałtów.. Wziętych do niewoli żołnierzy LWP („berlingowców”) Niemcy zasadniczo oszczędzali, choć zdarzały się przypadki, gdy również oni byli torturowani i mordowani przez.. esesmanów.. Na tym etapie powstania Niemcy nie dokonywali już masowej eksterminacji cywilnej ludności Warszawy.. Na Powiślu Czerniakowskim nadal jednak dochodziło do licznych doraźnych egzekucji na cywilach, których ofiarą padali przede wszystkim młodzi mężczyźni podejrzewani o udział w powstaniu.. Mordom towarzyszyły grabieże oraz gwałty na kobietach.. Podobnie jak miało to miejsce podczas walk w pozostałych dzielnicach stolicy, Niemcy wykorzystywali cywilów w charakterze „żywych tarcz”, pędząc ich przed swoimi.. czołgami.. W czasie walk na Powiślu Czerniakowskim miejscem masowych mordów na jeńcach wojennych stały się w pierwszym rzędzie powstańcze szpitale.. 13 września 1944 esesmani z pułku Dirlewangera przypuścili szturm na powstańczą redutę w gmachu.. ulicy Czerniakowskiej.. 231, której bronił pluton podporucznika.. Andrzeja Samsonowicza „Xięcia”.. batalionu „Zośka”.. W budynku mieścił się wówczas powstańczy szpital (wyraźnie oznaczony flagą.. ) kierowany przez doktora Zdzisława Góreckiego.. Stanowił on główną bazę sanitarną dla oddziałów powstańczych na Powiślu Czerniakowskim.. Niemcy i ich wschodni.. kolaboranci.. zaciekle atakowali budynek przy wsparciu lotnictwa i.. dział szturmowych.. Około południa w gmachu wybuchł pożar, którego nie dało się ugasić z powodu braku wody.. Silny ogień broni maszynowej od strony pobliskiej gazowni, szpitala św.. Łazarza i Alei Na Skarpie uniemożliwiał ewakuację rannych.. Sytuacja pogorszyła się, gdy w okolicach godziny 17:00 szpital zbombardowały niemieckie samoloty.. Gmach częściowo się zawalił, a w schronie w którym ukrywała się część rannych i chorych wybuchł pożar, w wyniku którego kilkudziesięciu pacjentów spłonęło żywcem.. Pozostałych przy życiu ludzi wynoszono na ulicę wśród toczącego się wokół boju, w skutek czego ginął i personel i pacjenci.. Ratując rannych zginęli m.. dr Zdzisław Górecki, dr Wanda Kozakiewicz-Grochowska, dr Mieczysław Dziewanowski, dr Tatiana Dziewanowska i dr Zofia Pęska.. Około 120 pacjentów udało się ewakuować z płonącego skrzydła gmachu, jednak w związku z faktem, iż opanowana przez powstańców część ulicy Czerniakowskiej również stała w płomieniach, personel sanitarny musiał przenieść rannych do zajętej przez Niemców gazowni.. Tam kryminaliści z brygady Dirlewangera kopali ich i bili, dopuszczając się przy tym grabieży oraz gwałtów na kobietach.. Grupę lekko rannych Niemcy odesłali pod eskortą w kierunku ulicy.. Frascati.. , ciężko rannych chcieli zapewne wymordować ale przeszkodził w tym im nalot sowieckiego lotnictwa.. W powstałym w jego wyniku chaosie sanitariuszki zdołały z pomocą cywilów przenieść rannych do Zakładu św.. Kazimierza na.. Tamce.. W nocy, po wygaśnięciu pożarów, Niemcy przedostali się do gmachu ZUS.. W zajętej przez  ...   z dużym trudem zająć domy przy ulicy Wilanowskiej nr 3, 6 i 5.. W polskich rękach pozostawały już tylko dwie zniszczone bombami kamienice przy ulicy Wilanowskiej 1 i Solec 53 oraz ok.. 200-metrowy odcinek wybrzeża Wisły z zatopionym częściowo statkiem spacerowym „Bajka”.. W zajętej przez Niemców kamienicy przy ulicy Wilanowskiej 5 znajdował się powstańczy szpital kierowany przez doktor „Konstancję” (.. Irena Konopacka-Semadeni.. Po zajęciu budynku Niemcy zamordowali 122 rannych, z czego 12 powiesili (m.. kapelana księdza „Karola”).. W podziemiach budynku jeden z oficerów SS osobiście zastrzelił 110 pacjentów, każąc doktor „Konstancji” każdorazowo stwierdzać zgon ofiary.. Wśród zamordowanych znalazł się m.. kapitan „Topolnicki” (.. Jan Misiurewicz.. ) – dowódca kompanii w brygadzie „.. Broda 53.. Doktor „Konstancja” zdołała z narażeniem życia uratować od egzekucji 17 rannych.. Następny niemiecki oficer zgodził się na ewakuację pozostałych przy życiu pacjentów, ale dalszy los większości z nich jest nieznany.. Z grupy ocalałych przeżyło na pewno siedmiu najciężej rannych, którzy pozostali przy doktor „Konstancji” i których przenosiła przy pomocy cywilów.. Miejsce pamięci poświęcone ks.. Józefowi Stankowi.. Zeznanie Małgorzaty Damięckiej o zbrodniach popełnionych przez Niemców po upadku Czerniakowa.. 22 września Niemcy szturmowali ostatnie polskie pozycje na Górnym Czerniakowie.. Obrońcom brakowało już wszystkiego: amunicji, żywności, a nawet wody.. Żołnierze byli także krańcowo wyczerpani.. Ewakuacja na drugi brzeg Wisły zakończyła się tylko częściowym powodzeniem.. Tego dnia wieczorem poinformowano obrońców, że jednorazowa ewakuacja na prawy brzeg Wisły nie będzie niemożliwa z powodu braku odpowiedniej ilości sprzętu przeprawowego.. Zapowiedziano, że łodzie z Pragi mogą kursować na Czerniaków co najwyżej przez kilka nocy.. W tej sytuacji większość żołnierzy AK wraz z majorem Łatyszonkiem i 20 „berlingowcami” postanowiła przebić się do pozostającego w polskich rękach Śródmieścia.. Pozostali żołnierze zostali w większości schwytani przez Niemców (w tym major Łatyszonek).. 23 września w godzinach porannych Niemcy opanowali ostatnie bastiony polskiej obrony na Powiślu Czerniakowskim – domy przy ulicy Wilanowskiej 1 i Solec 53.. Do niewoli trafiło około 470 obrońców Czerniakowa.. Podczas masakry, która nastąpiła wkrótce po zajęciu obu domów Niemcy zamordowali od 120.. do 200.. osób – żołnierzy AK, łączniczki, sanitariuszki oraz młodych mężczyzn podejrzewanych o udział w powstaniu.. W fabryce.. ultramaryny.. w pobliżu domu Solec 53 powieszono na pasach transmisyjnych 14 jeńców – w tym księdza.. Józefa Stanka.. „Rudego” (kapelana Zgrupowania „Kryska”) oraz pięć sanitariuszek.. Rozstrzelano tam także porucznika Stanisława Warzeckiego „Jerzego Szumskiego”.. Kolejnych 30 powstańców powieszono w pobliżu przystani KS „Syrena” (w hali na lodzie).. Zamordowano również kilku rannych ukrywających się na statku „Bajka”.. Oddziałami SS mordującymi ostatnich obrońców Czerniakowa dowodził major Kurt Fischer (szef sztabu Reinefartha).. , po wojnie szef policji w.. Kassel.. W niemieckich dokumentach „usprawiedliwiano” zamordowanie jeńców używaniem przez nich elementów niemieckich mundurów i wyposażenia.. Ocalałych cywilów oraz AK-owców, którzy zdołali zamaskować się w tłumie popędzono do siedziby Sipo w alei Szucha.. Tam.. Gestapowcy.. ponownie dokonali „selekcji” więźniów, wybierając młodych mężczyzn i kobiety, których podejrzewali o udział w powstaniu.. Ludzi tych rozstrzelano następnie w pobliskich ruinach.. Mieszkańców Powiśla Czerniakowskiego, którzy przeżyli gestapowskie „selekcje” pognano na.. Dworzec Zachodni.. , a następnie wywieziono do obozu przejściowego w Pruszkowie.. Egzekucje w „dzielnicy policyjnej” w Warszawie (1944).. Po kapitulacji przyczółka czerniakowskiego esesmani schwytali również sześć sanitariuszek i łączniczek AK (.. Grażyna Zasacka.. Irena Kowalska-Wuttke.. , Barbara Plebańska i.. Krystyna Niżyńska.. z batalionu „Zośka” oraz NN.. „Hanka” i „Marysia” z.. batalionu „Parasol”.. ), które wraz z kolegami z.. próbowały ukryć się w grupie cywilów i wziętych do niewoli „berlingowców”.. Grupkę tę przed niechybną egzekucją uratowała wówczas interwencja oficera.. Jeńców popędzono do siedziby Sipo w alei Szucha, a następnie na.. Wolę.. Tam, prawdopodobnie jeszcze tego samego dnia, sześć dziewcząt, które przyznały się do służby w szeregach AK rozstrzelano w okolicach.. Wojciecha.. Sceny mordów i gwałtów dokonywanych przez Niemców w powstańczym szpitalu na Czerniakowie zostały ukazane w drugim tomie powieści.. Romana Bratnego.. , jak również w ostatnim odcinku.. serialu nakręconego na podstawie powieści.. Likwidacja powstańczych szpitali na warszawskiej Starówce.. Zbrodnie niemieckie na warszawskim Powiślu (1944).. 84.. 442.. 5,0.. 5,1.. Zaborski 2010 ↓.. 59.. 7,0.. 7,1.. Ludność cywilna 1974 ↓.. 528.. 9,0.. 9,1.. 198.. 10,0.. 10,1.. Wiśniewska i Sikorska 1991 ↓.. 162–163.. 448.. 12,0.. 12,1.. 13,0.. 13,1.. 449.. 450.. 63.. 235.. 455.. 271.. 461.. 237.. 152.. 465.. 24,0.. 24,1.. 244.. 248–249.. 255–256.. 34,0.. 34,1.. 165–166.. 475.. 258.. 259.. 260–261.. 40,2.. 141–142.. 171.. 42,0.. 42,1.. 153.. 265.. Kalicki 2007 ↓.. 546–547.. 263–264.. 483.. Bratny 1957 ↓.. 555–561.. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1969.. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1957.. 8-9 (43-44), sierpień–wrzesień 2004.. Włodzimierz Kalicki.. Byliśmy żołnierzami – 63.. rocznica Powstania Warszawskiego (rozmowa z Jerzym Sienkiewiczem „Rudym”).. „Gazeta Wyborcza”.. 178, 2007-07-31.. Warszawa: Wydawnictwo Edipresse Polska i Wydawnictwo Zysk i Ska, 2004.. Maria Wiśniewska, Małgorzata Sikorska:.. Szpitale powstańczej Warszawy.. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 1991.. ISBN 83-85249-04-4.. Zdzisław Zaborski:.. Durchgangslager 121.. Niemiecka zbrodnia specjalna.. Pruszków: Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna w Pruszkowie, 2010.. ISBN 978-83-62144-04-4.. php?title=Pacyfikacja_Czerniakowa oldid=40407062.. Zbrodnie oddziałów SS i policji niemieckiej.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 11:14, 13 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Pacyfikacja_Czerniakowa
    Open archive

  • Title: Ulica Czerniakowska w Warszawie – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Ulica Czerniakowska w Warszawie.. ulica.. Czerniakowska.. Ujazdów.. Sielce.. Długość:.. 4300m.. Ulica Czerniakowska przy.. Szwolożerów.. , po lewej widoczna kopuła.. katedry Św.. Ducha.. Przebieg.. ←.. Książęca.. Ludna.. →.. 4115m.. Wilanowska/ul.. Okrąg.. 4100m.. ks.. Stanka.. 4090m.. Śniegockiej.. 3980m.. Zagórna.. 3910m.. Górnośląska.. (600m).. 3310m.. Łazienkowska.. 2960m.. Zaruskiego.. 2700m.. Szwoleżerów.. 2510m.. 29 Listopada.. 2340m.. Suligowskiego.. 2195m.. Nowosielecka.. Bartycka.. 1680m.. Gagarina.. Nehru.. 1250m.. Kaszubska.. 1160m.. Chełmska.. 630m.. Trasa Siekierkowska.. 250m.. F.. Bartoszka.. 200m.. Bernardyński.. 0m.. L.. Idzikowskiego.. /↓.. Powsińska.. Gołkowska.. Położenie na mapie Warszawy.. ulica Czerniakowska.. Położenie na mapie Polski.. 52°12′25,7″N.. 21°02′55,3″E.. 52,207139.. 21,048694.. Na mapach:.. Gmach LXXV Liceum Ogólnokształcącego im.. Jana III Sobieskiego.. Zabytkowa kamienica przy Czerniakowskiej 126A.. – jedna z głównych ulic w dzielnicy.. , biegnąca od.. Bernardyńskiego.. Ludnej.. Wchodzi w skład.. Wisłostrady.. drogi wojewódzkiej nr 724.. roku stanowiła fragment.. drogi krajowej nr 7.. Ważniejsze obiekty.. Obiekty nieistniejące.. Ciekawostki.. Komunikacja.. Ulica Czerniakowska jest ukształtowanym przez stulecia pradawnym szlakiem biegnącym od traktu ujazdowskiego do brodu na.. Wiśle.. W 1687 roku z fundacji.. Stanisława Herakliusza Lubomirskiego.. rozpoczęto budowę.. kościoła pw.. św.. Antoniego Padewskiego.. ; sam Lubomirski wystawił sobie w pobliżu świątyni drewniany dwór istniejący do dnia dzisiejszego.. W 1770.. Okopy Lubomirskiego.. odcięły znaczny fragment ulicy, na wysokości.. Kanału Piaseczyńskiego.. i dawnej karczmy Wittofa.. W okolicy licznie występowały domy drewniane, nakryte naczółkowymi dachami i poprzedzone kolumnowymi gankami, charakterystyczne dla całego Czerniakowa XVIII i XIX wieku.. W okolicy wznoszono też magazyny i browary, działały młyn i cegielnia.. Jedyna, parterowa kamieniczka murowana wznosiła się na posesji nr 164; do 1944 roku właścicielami kamieniczki i młyna była rodzina Scholtzów.. W okresie.. Sejmu Czteroletniego.. przy ulicy Czerniakowskiej w domu wówczas nazywanym.. pasztetem na Szolcu.. , mieszczącym się na działce pod numerem.. hipotecznym.. - nr.. taryfy.. 3007, należącym do.. Hugona Kołłątaja.. obradowała.. Kuźnica Kołłątajowska.. Działka 3007 wg numeracji współczesnej powinna nosić nr 165 lub 167 przy ul.. Czerniakowskiej -.. 52°13′17,159″N.. 21°02′39,941″E.. 52,221433.. 21,044428.. , przylegała do północnej granicy działki 3008.. - obecnie terenów.. Legii Warszawa SA.. Łazienkowskiej 3, nie istniała już w XX w.. , jako odrębna działka - nie występuje w taryfie z 1920 (?).. Przez część działki 3007 poprowadzono w latach 70 XIX w.. Łazienkowską, na niej znajduje się wylot ul.. Łazienkowskiej na ul.. Czerniakowską oraz część parkingu przy.. Łazienkowskiej 6A przylegająca do ul.. Większość zabudowy ulicy została zniszczona podczas wielkiej powodzi w 1813 roku; w 1820 roku Okopy Lubomirskiego przesunięto w okolice ul.. W pobliżu utworzono nowe rogatki zwane czerniakowskimi, które znajdowały się przy obecnym skrzyżowaniu ulicy Czerniakowskiej z ulicą Gagarina.. Tereny przy zachodniej pierzei ulicy należały do.. dóbr Wilanów.. , wsi.. Po stronie przeciwnej pomiędzy ulicami.. Łazienkowską.. wzniesiono ogromne koszary dla rosyjskich pułków kawalerii:.. kirasjerów.. ułanów.. huzarów.. Kanał Piaseczyński otoczono wtedy drewnianymi pawilonami koszarowymi, w nim samym urządzając Szkołę Pływania Kawalerii.. W okolicy dzisiejszej Stacji Pomp Rzecznych wzniesiono budynek pralni.. Szpitala Ujazdowskiego.. ; naprzeciwko w 1818 roku wybudowano niewielką kamieniczkę, włączoną potem w obręb zabudowań huzarskich, po wcześniejszym uzupełnieniu o dobudówkę od strony ul.. , zwanej ówcześnie.. Huzarską.. Obiekty powstałe po 1818 roku w dużej mierze dotrwały do powstania warszawskiego; o ile w okolicach ul.. dominowała zabudowa murowana, przy początkowym, południowym odcinku Czerniakowskiej do początków wieku XX wznoszono drewniane chałupy i otoczone sadami takież dworki; w końcu XIX wieku największym obiektem był tam wiatrak i spichlerz.. W 1830 roku przy ul.. Czerniakowskiej nr hipoteczny 3001 znajdował się.. browar Weissa na Solcu.. co odpowiada we współczesnej numeracji nr 189.. , na nieistniejącym rogu z wytyczoną w 1868 ulicą.. Fabryczną.. 52°13′29,212″N.. 21°02′30,595″E.. 52,224781.. 21,041832.. Podpalenie browaru Weissa 29 listopada 1830 przez.. pchor.. Wiktora Tylskiego.. było sygnałem do wybuchu.. powstania listopadowego.. Obecnie ulica Czerniakowska na tym odcinku nie istnieje, działka ta znajduje się w pobliżu północno-zachodniego ślimaka węzła.. Trasą Łazienkowską.. Na działce 3001 od ok.. 1850 do 1944 znajdowała się klasycystyczna jednopiętrowa kamienica.. W lipcu 1865 do domu przy ul.. Czerniakowskiej 3001 (nr 51.. w 1867) wprowadzili się Izabella i Antoni Barcińscy - siostra.. z mężem.. Dom ten był ich własnością w latach 1867 - 1871.. Po 1850 na działce 3001 działała m.. Gisernia przy Warsztatach Żeglugi Parowej, Konstanty Rudzki i Współka.. (pis.. oryg.. ).. Począwszy od lat dwudziestych XIX wieku w rejonie ul.. Czerniakowskiej pojawiły się pierwsze duże zakłady pracy:.. Rządowa Fabryka Machin.. Solcu.. Rządowa Fabryka Kobierców i Dywanów.. z ul.. Spowodowało to osiedlanie się w okolicy dużej liczby robotników; apogeum tego zjawiska nastąpiło po wybudowaniu.. Warsztatów Żeglugi Parowej.. Ich właściciel,.. Andrzej Artur Zamoyski.. , wykupił szereg parcel pomiędzy ul.. Solec (gdzie mieściła się stocznia), Czerniakowską i ul.. Rozbrat.. Innym dużym zakładem było.. Towarzystwo Akcyjne Zakładów Przemysłu Budowlanego.. Fryderyka Martensa.. Adolfa Daaba.. ; założone w 1866 roku, w 1914 roku zatrudniało już 600 osób.. U zbiegu z ul.. Górnośląską.. pod nr.. 177/179 działało.. Rosyjsko-Włoskie Towarzystwo Akcyjne Wyrobów Włóknistych.. dające zatrudnienie blisko 400 paniom (po I wojnie światowej na tym terenie powstała montownia.. Citroëna.. Rok 1886 przyniósł zakończenie budowy.. Stacji Pomp Rzecznych Wodociągów Warszawskich.. pod numerem 124;  ...   ul.. Zagórnej.. Nie wskrzeszono z ruin także odcinka od.. do ul.. W 1945 nie przywrócono ruchu tramwajowego, wprowadzając na odcinku od Łazienkowskiej na południe trolejbusy i autobusy.. Około 1958 ponownie uruchomiono tramwaje, ale tylko na odcinku od ulicy Gagarina do Powsińskiej.. W latach 1971-1975 wraz z budową.. Trasy Łazienkowskiej.. zupełnej izolacji uległ północny fragment ulicy; rozebrano wtedy także kilka kamienic i obiektów przemysłowych.. Z dawnej zabudowy drewnianej ocalał w okolicy tylko jeden dworek, przy ul.. Bernardyńskiej 1; po 1945 roku rozebrano wszystkie pozostałe obiekty tego typu.. Zadziwia to tym bardziej, że już przed rokiem 1939 dostrzegano potrzebę ich ochrony; planowano utworzenie skansenu budownictwa drewnianego z Czerniakowa, Sielc czy Podrapcia.. Wzniesione przy ulicy w latach siedemdziesiątych osiedla wysokościowców „Czerniakowska Wschodnia” i „Sielce III” rozbiły jej dawny układ urbanistyczny, wykluczając wielkomiejską, szeregową zabudowę pierzei.. Katedra Polskokatolicka pw.. Św.. Ducha, dawna cerkiew prawosławna bł.. Martyniana.. Ławeczka Jana Nowaka Jeziorańskiego.. (nr 2/4).. Tablica pamięci żołnierzy Sadyby i Czerniakowa (wewnętrzna strona muru kościoła, nr 2/4).. Oddział.. ZUS-u.. (nr 16).. Wydziały gospodarcze Sądów Rejonowego i.. Okręgowego.. dla m.. Warszawy (nr 100).. Stacja Pomp Rzecznych Wodociągów Warszawskich.. (nr 124).. Siedziba.. Polskiego Związku Szachowego.. (nr 126a m.. 4).. LXXV Liceum Ogólnokształcące im.. Jana III Sobieskiego (nr 128).. Klasztor.. Sióstr Nazaretanek.. i kościół św.. Józefa Oblubieńca (nr 137).. u zbiegu Czerniakowskiej i Szwoleżerów.. Wydział Stanowisko Dowodzenia Straży Miejskiej (nr 130/132).. Port Czerniakowski.. (ul.. Zaruskiego).. (nr 178a).. Park Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza.. Szpital Kliniczny nr 1 im.. prof.. Witolda Orłowskiego (nr 231).. Tablice pamiątkowe Tchorka.. (nr 141 oraz przy skrzyżowaniu z ulicą Idzikowskiego).. Przed.. wojną.. przy Czerniakowskiej znajdował się dom pracowników Stacji Pomp Rzecznych; dziś nie istnieje.. Przy Czerniakowskiej 160/162 mieściły się, także współcześnie nieistniejące, Warsztaty Żeglugi Parowej.. Dom Hugona Kołłątaja.. paszteciarnia na Solcu.. miejsce spotkań.. Kuźnicy Kołłątajowskiej.. przy Czerniakowskiej nr hipoteczny 3007 (nr współczesny 165 lub 167) -.. Browar Weissa na Solcu przy ulicy Czerniakowskiej nr hipoteczny 3001 (nr współczesny 189) -.. Ulica Czerniakowska kilkakrotnie występuje w piosenkach.. Stanisława Grzesiuka.. w utworach:.. Czarna Mańka.. Grunt to rodzinka.. Zabawa na Czerniakowskiej.. Na rogu Czerniakowskiej i Chełmskiej znajduje się najstarsza warszawska kładka dla pieszych.. Kładka przeszła gruntowny remont w 2000 roku, podczas którego została podwyższona o kilka metrów.. Z poprzedniej konstrukcji zachował się jedynie betonowy cokół podpierający przęsła rozpięte nad ulicą.. We wschodnim rejonie ulicy Czerniakowskiej, na wysokości ulicy Nehru, znajduje się.. Kopiec Powstania Warszawskiego.. Wzniesienie zostało usypane w okresie powojennym z gruzów zburzonej w czasie II wojny światowej Warszawy.. Na szczycie umieszczono duże, stylizowane litery „PW”, symbol Polski Walczącej.. Wzniesienie podlega stałej erozji i osypywaniu; w 1999 roku przeprowadzono jej pierwszą konserwację polegającą na utwardzeniu zboczy i odnowieniu liter na szczycie.. Wykonano wówczas również schody prowadzące na szczyt, czyniąc ze wzniesienia atrakcyjny punkt obserwacyjny i wycieczkowy.. Ulicą Czerniakowską kursuje szesnaście linii autobusowych:.. Dwanaście dziennych:.. – łącząca.. Kierbedzia.. 108.. Plac Trzech Krzyży.. ze.. stacją Metro Wilanowska.. 131.. Dw.. Centralny.. Sadybą.. Witolin.. P R Al.. Krakowska.. Koło.. Ec.. Siekierki.. Targówek.. 167.. Chomiczówkę.. Siekierkami.. 168.. Wyględów.. Witolinem.. Bemowo Lotnisko.. Torwarem.. Wilanowem.. Ursynów Zachodni.. z okolicami.. Lasu Bielańskiego.. 187.. Ursus-Niedźwiadek.. Stegnami.. Cztery nocne:.. N31.. Dworzec Centralny.. N33.. Zajezdnią Woronicza.. N81.. N83.. Piasecznem.. Obwodnica Etapowa Warszawy.. U.. 2013 poz.. 1153.. Iwan Aleksiejewicz Jadrow,.. translit.. Ivan Alekseevič Âdrov,.. Иван Алексеевич Ядров – opracowanie:.. Plan Warszawy i okolic, План Варшавы и окрестностей.. Warszawa: 1867.. OCLC.. 752853026.. Taryfa posesyj (domów i placów) m.. stoł.. Warszawy i przedmieścia Pragi.. Warszawa: 1920?, s.. 741046496.. Stanisław Juliusz Harbut:.. Noc listopadowa w świetle i cieniach historji [oryginalna pisownia z 1930 r.. ] i procesu przed Najwyższym Sądem Kryminalnym : w 100-letnią rocznicę.. 1 wydanie drugie przejrzane i rozszerzone.. Książnica Atlas: Warszawa, 1930, s.. 69512482.. Cytat: Pchor.. Wiktor Tylski zamiast o oznaczonej godzinie 6 wieczorem, podpalił celem dania sygnału, zabudowania browaru Weissa przy ul.. Czerniakowskiej Nr 3001 już o godz.. 5 min.. 30 słomą, zamiast przeznaczonymi przez Wysockiego i por.. Stolzmana adjunkta arsenału materjałami palnemi.. Fabryczna 1 róg Czerniakowskiej 189.. warszawa1939.. [dostęp 2014-08-26].. Józef Unger.. Taryfa domów miasta Warszawy i przedmieścia Pragi.. [dostęp 2013-09-26].. 9 (15).. Cytat: [nr z lewej strony ulicy] 51 [dawny numer hipoteczny] 3001 [nazwisko właściciela] Barciński Antoni.. Antoni Barciński (nauczyciel, mąż Izabelli z d.. Chopin, siostry Fryderyka).. biogram.. [on-line].. Narodowy Instytut Fryderyka Chopina.. Cytat: Kolejne ich adresy to:.. w lipcu 1865 roku - ul.. Czerniakowska nr hip.. 3001 (dom ten był własnością Antoniego w latach 1867-1871).. Eugeniusz Szwankowski:.. Ulice i place Warszawy.. Warszawa: Państowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s.. Jarosław Zieliński:.. Atlas Dawnej Architektury Ulic i Placów Warszawy, tom 2.. Towarzystwo Opieki nad Zabytkami.. , 1996, s.. ISBN 83-9066291-4.. Czerniakowska na Warszawikii.. Ulica Czerniakowska wraz z okolicą w roku 1899.. Czerniakowska 204 w roku 1938.. Czerniakowska 160/162, dawne Warsztaty Żeglugi Parowej w roku 1938.. Czerniakowska 212, rok 1938.. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Czerniakowska róg Rozbrat.. Skorowidz mieszkańców miasta Warszawy z przedmieściami na rok 1854: Ulica Czerniakowska.. php?title=Ulica_Czerniakowska_w_Warszawie oldid=40384431.. Ulice Warszawy.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 22:16, 9 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Ulica_Czerniakowska_w_Warszawie
    Open archive

  • Title: Kalendarium powstania warszawskiego – 13 września – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Kalendarium powstania warszawskiego – 13 września.. Kalendarium.. lipiec.. sierpień.. wrzesień.. październik.. , środa.. Po raz pierwszy od początku powstania samoloty.. dokonały zrzutów broni i żywności nad terenem.. Śródmieścia.. , zaś radzieckie wojska wkroczyły na.. Brzeg.. , istotny dla walk Niemców z sowietami, był nadal w rękach powstańczych, mimo prób jego odebrania.. Polskie oddziały opuściły port Czerniakowski, jedną stronę.. Łazienkowskiej.. i szpital św.. Łazarza na.. SS-mani.. szturmowali przy wsparciu lotnictwa i.. gmach.. , broniony zaciekle przez pluton ppor.. Andrzeja Samsonowicza "Xięcia".. batalionu "Zośka".. W ogarniętym pożarem budynku spłonęło żywcem blisko 60 rannych ze znajdującego się tam.. powstańczego szpitala.. Resztę wynoszono na ulicę wśród toczącego się wokół boju, w skutek czego ginął i personel i pacjenci.. Powstańcze pielęgniarki i sanitariuszki dają w trakcie ewakuacji  ...   Kierbedzia.. 13 września w rejonie.. ulicy Marszałkowskiej.. zginął.. kapral.. podchorąży.. Wojciech Mencel.. , student polonistyki, poeta, jeden z redaktorów pisma.. Sztuka i Naród.. W czasie powstania był dowódcą patrolu megafonów.. Biura Informacji i Propagandy Armii Krajowej.. W walkach o ZUS zginął między innymi.. Ryszard Klauze.. , sierżant I plutonu "Sad" kompanii "Rudy".. W walkach na Książęcej 1 zginęli podporucznik.. Wojciech Lenart.. z II plutonu "Alek" 2.. kompanii "Rudy" i.. Wiesław Tyczyński.. z III plutonu "Felek".. W szpitalu na Czerniakowskiej zmarł.. Zbigniew Sokola-Maniecki.. , dowódca drużyny w 1.. kompanii "Maciek".. Adam Borkiewicz,.. , Instytut wydawniczy PAX, Warszawa 1969 r.. , str.. Szpitale powstańczej Warszawy cz.. , za.. http://www.. nil.. org.. , op.. php?title=Kalendarium_powstania_warszawskiego_–_13_września oldid=40082935.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 00:55, 13 sie 2014..

    Original link path: /wiki/Kalendarium_powstania_warszawskiego_%E2%80%93_13_wrze%C5%9Bnia
    Open archive

  • Title: Noor Inayat Khan – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Madeleine.. Data i miejsce urodzenia.. 2 stycznia 1914.. Data i miejsce śmierci.. 13 września 1944.. KL Dachau.. Noor-un-Nisa Inayat Khan.. ) – indyjska pisarka, w okresie.. II wojny światowej.. agentka.. Special Operations Executive.. (SOE), w 1943 roku przerzucona do okupowanej Francji, służyła w.. Résistance.. jako radiotelegrafistka.. Zdekonspirowana i aresztowana przez Niemców, została zastrzelona w obozie koncentracyjnym Dachau.. Pośmiertnie odznaczona.. Krzyżem Jerzego.. Biografia.. Jej ojcem był.. suficki.. mistyk i nauczyciel,.. Hazrat Inayat Khan.. , matką Amerykanka.. Ora Ray Baker.. Ze strony ojca była daleką potomkinią.. sułtana Tipu.. , XVIII-wiecznego władcy.. Majsuru.. Urodziła się na.. Kremlu.. , gdzie jej ojciec pełnił funkcję nauczyciela.. Wkrótce po jej narodzinach wyjechali do.. , a gdy miała sześć lat, rodzina przeniosła się do Francji i osiadła pod.. Paryżem.. Odebrała wszechstronne wykształcenie, zarówno europejskie (uczęszczała do.. konserwatorium.. , ukończyła psychologię dziecięcą na.. Sorbonie.. ), jak i tradycyjne hinduskie.. Pisała opowiadania dla dzieci, prowadziła także programy dziecięce w paryskim radiu.. W 1939 roku opublikowała zbiór opowiastek.. Twenty Jataka Tales.. Po.. niemieckiej inwazji na Francję.. w 1940 roku wraz z rodziną uciekła do Wielkiej Brytanii.. 19 listopada 1940 roku wstąpiła do.. Women's Auxiliary Air Force.. i przeszła przeszkolenie jako radiooperator.. Zwerbowana w 1942 roku przez SOE.. , odbyła szkolenie w operacjach specjalnych i 16 czerwca 1943 roku została, jako pierwsza kobieta-radiotelegrafistka,  ...   gwałcona.. 11 września 1944 roku.. wraz z trzema innymi agentkami SOE została przetransportowana do obozu koncentracyjnego Dachau.. , a dwa dni później zastrzelona.. Jej ciało zostało.. skremowane.. , najwyższym brytyjskim odznaczeniem cywilnym nadawanym za akty szczególnej odwagi.. Odznaczono ją także.. Orderem Imperium Brytyjskiego.. oraz francuskim.. Croix de Guerre.. W listopadzie 2012 roku.. Princess Royal.. odsłoniła w Londynie jej popiersie, autorstwa.. Karen Newman.. 1,0.. 1,1.. 1,2.. 1,3.. 1,4.. 1,5.. Boyd Tonkin.. Noor Anayat Khan: The princess who became a spy.. „The Independent”, 20 lutego 2006.. 2,0.. 2,1.. 2,2.. 2,3.. 2,4.. 2,5.. 2,6.. 2,7.. 2,8.. Memorial to SOE Agent unveiled in London.. „Britain at War”.. Issue 68 (grudzień 2012).. 1753-3090.. 3,0.. 3,1.. 3,2.. 3,3.. 3,4.. David Wilkes.. Tribute to an Indian princess who died for our freedom: Sculpture unveiled of spy tortured and executed by Nazis after refusing to betray Britain.. „Mail Online”, 8 listopada 2012.. php?title=Noor_Inayat_Khan oldid=39895861.. Brytyjscy wojskowi.. Brytyjscy szpiedzy.. Brytyjscy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej.. Członkowie francuskiego ruchu oporu.. Francuscy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej.. Kobiety w służbie wojskowej (biografie).. Odznaczeni Orderem Imperium Brytyjskiego.. Ofiary niemieckich obozów koncentracyjnych.. Odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja).. Sufi.. Uczestnicy II wojny światowej.. Urodzeni w 1914.. Zmarli w 1944.. Grafika załadowana lokalnie jest taka sama jak w serwisie Wikidata.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 23:26, 16 lip 2014..

    Original link path: /wiki/Noor_Inayat_Khan
    Open archive

  • Title: Special Operations Executive – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: , czyli Kierownictwo Operacji Specjalnych –.. brytyjska.. tajna agencja rządowa, której zadaniem było m.. prowadzenie dywersji, koordynacja działań politycznych i propagandowych, wspomaganie ruchu oporu w okupowanych państwach.. w czasie.. Utworzenie SOE.. Współpraca.. Struktura organizacyjna SOE.. Polska sekcja.. Szkolenie i zamach na Reinharda Heydricha.. Podsumowanie i rozwiązanie SOE.. Szefowie operacyjni SOE.. Kierownictwo Operacji Specjalnych.. (SOE) zostało utworzone z inicjatywy.. Centrala.. mieściła się w.. przy Baker Street nr 64 pod nazwą.. Union Trading Company.. powstało w wyniku fuzji działających od czerwca.. roku Departamentu – MI R, Ministerstwa Wojny Sekcji D (sabotaż), cząstki.. SIS.. MI6.. oraz zespołu ministerstwa spraw zagranicznych ds.. propagandy.. miało swoje placówki w głównych miastach.. Afryki.. , jak m.. Sztokholm.. Lizbona.. Madryt.. Bari.. Algier.. Nadzór nad tą instytucją sprawował minister wojny ekonomicznej.. Hugh Dalton.. współpracowało z.. Royal Navy.. , z jednostką wyposażoną w mały zespół okrętów nawodnych i podwodnych, które używane były np.. do przerzucania agentów i sprzętu do krajów okupowanych takich jak.. Norwegia.. Jugosławia.. korzystało także z usług.. , samolotów z 138 i 161 dywizjonów bombowych.. ściśle współpracowało również z utworzonym w czerwcu.. roku Biurem Służb Strategicznych (OSS –.. Office of Strategic Services.. ), amerykańską agencją wywiadowczą działającą w czasie.. na terenie okupowanej.. i nie tylko, lecz często z takiej współpracy wynikały nieporozumienia i spory między obiema służbami, tak samo było w przypadku współpracy.. czyli.. SO.. – propaganda.. – operacje.. – planowanie.. wyodrębniono.. SO-1.. , oraz.. SO-2.. , tworząc oddzielne.. Kierownictwo Wojny Politycznej.. Political Warfare Executive.. Poczynając od.. roku.. wykonywało więc wyłącznie funkcje leżące w kompetencji wydziału.. W centrali działała również sekcja.. polska.. , kierowana początkowo przez B.. Sweeta-Escotta, a następnie płk.. H.. B.. Perkinsa, która współdziałała ze sztabem.. Naczelnego Wodza.. Oddział VI.. Jedną z polskich agentek SOE była.. Krystyna Skarbek.. Christine Granville,  ...   zrzuceniu na spadochronach do okupowanej.. roku dokonali udanego.. zamachu na Reinharda Heydricha.. – (Operacja Anthropoid), ówczesnego protektora Czech i Moraw, który zmarł w wyniku zakażenia po odniesionych ranach.. Za ten wyczyn brytyjskiego wywiadu (przeprowadzony prawdopodobnie aby chronić.. przed szefem.. SD.. ), zapłaciło życiem tysiące Czechów.. W maju.. roku z.. Kierownictwem Operacji Specjalnych.. współdziałało ok.. mężczyzn i 3 tys.. kobiet.. Wiadomo, że w czasie.. przerzuciło do.. 1800 agentów i 10 tys.. ton zaopatrzenia, broni i materiałów wybuchowych dla oddziałów ruchu oporu.. Pełna ocena działalności.. nie jest możliwa, gdyż dotychczas nie odtajniono wszystkich dokumentów.. zostało rozwiązane w styczniu.. roku, personel i części struktury.. zostały przyłączone do.. Secret Intelligence Service.. , agencji znanej pod kryptonimem.. sir Frank Nelson –.. maj.. sir Charles Hambro –.. mjr.. sir Colin Gubbins –.. styczeń.. Nigel West –.. MI6: British Secret Intelligence Service Operations 1909-1945.. Praca zbiorowa (wprowadzenie Nigel West) –.. Tajne operacje wywiadu brytyjskiego.. – 2001.. Norman Polmar, Thomas B.. Allen: Księga szpiegów.. Encyklopedia.. Warszawa: Wydawnictwo MAGNUM sp.. z o.. o.. , 2000.. ISBN 83-85852-27-1.. Bogusław Wołoszański,.. Ten okrutny wiek.. część druga,.. ISBN 83-904972-1-2.. Ten okrutny.. wiek część druga, Rozdział: Tajemnicza śmierć Reinharda Heydricha, str.. 159 – 234.. Służby specjalne Wielkiej Brytanii.. Obecne:.. MI5.. (Security Service) •.. (Secret Intelligence Service) •.. GCHQ.. (Government Communications Headquarters).. Historyczne:.. MI1.. MI2.. MI3.. MI4.. MI7.. MI8.. MI9.. MI10.. MI11.. (Special Operations Executive) •.. NID.. (Naval Intelligence Division) •.. OIC.. (Operational Intelligence Centre).. Tematy wspólne:.. Bletchley Park.. Brytyjska akcja antyterrorystyczna w 2006 roku.. Operacja Gold.. php?title=Special_Operations_Executive oldid=39643795.. Brytyjskie służby specjalne.. 1940 w Wielkiej Brytanii.. 1941 w Wielkiej Brytanii.. 1942 w Wielkiej Brytanii.. 1943 w Wielkiej Brytanii.. 1944 w Wielkiej Brytanii.. 1945 w Wielkiej Brytanii.. 1946 w Wielkiej Brytanii.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 09:45, 13 cze 2014..

    Original link path: /wiki/Special_Operations_Executive
    Open archive

  • Title: 12 września – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: 12 wrz 2014.. 1 zmianę.. , która oczekuje na przejrzenie.. jest 255.. (w.. latach przestępnych.. 256.. ).. dniem.. kalendarzu gregoriańskim.. Do końca.. pozostaje 110 dni.. So.. Święta.. Imieniny.. obchodzą:.. Amadeusz.. Cyrus.. Franciszek.. Gwido.. Gwidon.. Juwencjusz.. Macedoniusz.. Maja.. Maria.. Marlena.. Sylwin.. Sylwina.. Tacjan.. Teodul.. Teodulf.. Międzynarodowe.. Dzień Programisty.. (tylko w.. Światowy Dzień Zdrowia Jamy Ustnej.. Dzień Narodów Zjednoczonych dla Współpracy Południe-Południe.. (od 2011, wcześniej 19 grudnia ustanowione przez.. Zgromadzenie Ogólne ONZ.. – Święto Wojsk Lądowych (obchodzone od roku.. na pamiątkę.. odsieczy wiedeńskiej.. 1683.. Republika Zielonego Przylądka.. – Święto Narodowe.. Wspomnienia i święta.. Kościele katolickim.. obchodzą:.. Gwidon z Anderlechtu (pokutnik i pielgrzym).. Najświętsze Imię Maryi,.. imieniny.. Matki Bożej.. (obchodzone w.. w XVII wieku na pamiątkę odniesionego w tym dniu (1683) zwycięstwa przez polskiego króla.. nad Turkami; wprowadził je.. bł.. Innocenty XI.. także w.. Polsce.. Najświętsza Maryja Panna Piekarska (.. Kościół katolicki w Polsce.. Matka Boża Rzeszowska.. {.. Iwencjusz.. Syrus.. (biskupi.. Pawii.. Molaise z Devenish (apostoł Irlandii).. 1635.. – W.. Sztumskiej Wsi.. rozejm polsko-szwedzki.. , przedłużający i zmieniający postanowienia.. rozejmu w Altmarku.. Starym Targu.. ), zawartego.. 1629.. roku po zakończeniu tzw.. wojny o ujście Wisły.. 1637.. odbył się ślub.. króla.. Władysława IV Wazy.. Cecylii Renaty Habsburżanki.. 1733.. Stanisław Leszczyński.. został wybrany na króla Polski.. 1831.. : nierozstrzygnięta.. bitwa pod Kockiem.. – Powstała.. Rada Regencyjna Królestwa Polskiego.. Wielkopolskiej Wytwórni Samolotów „Samolot”.. Poznaniu.. wybuchł pożar, którego przyczyny nie udało się ustalić.. Zniszczeniu uległy hale fabryczne, 10 gotowych samolotów oraz nowo sprowadzone urządzenia do produkcji.. Kampania wrześniowa.. Bitwa pod Brwinowem.. Konferencja w Jełowej.. Na rynku w.. Końskich.. Niemcy rozstrzelali 22.. Zbrodnia w Szczucinie.. na 40 polskich jeńcach.. – W nocy z 12 na.. Gołębiem (powiat puławski).. partyzanci z.. wysadzili.. niemiecki pociąg z transportem amunicji.. : próby zdobycia.. przez Niemców.. Pod.. Ewiną.. w powiecie radomszczańskim 3 brygady.. stoczyły bitwę z oddziałami niemieckimi w sile 6 tysięcy żołnierzy, zakończoną przebiciem się partyzantów.. Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej.. wypowiedział.. konkordat.. Stolicą Apostolską.. z 1925 roku.. Marian Więckowski.. wygrał.. Tour de Pologne.. 1961.. – Zainaugurowała działalność.. Warszawska Opera Kameralna.. Prezydent Francji.. zakończył tygodniową wizytę w Polsce.. Płocku.. odbyły się.. Dożynki Centralne.. 1978.. – Premiera filmu wojennego.. Gdziekolwiek jesteś Panie Prezydencie.. Andrzeja Trzos-Rastawieckiego.. 1981.. Arcybiskup metropolita gnieźnieński.. Józef Glemp.. prymasem Polski.. Sejm PRL.. udzielił.. wotum zaufania.. rządowi.. Tadeusza Mazowieckiego.. , pierwszego niekomunistycznego.. premiera.. w powojennej historii Polski.. Tomasz Brożyna.. – Sejm RP przyjął ustawę o.. elektronicznych instrumentach płatniczych.. 490 p.. I wojna perska.. : w.. bitwie pod Maratonem.. wojska ateńskie i platejskie pokonały armię króla.. Persów.. Dariusza I Wielkiego.. 1185.. – Obalony.. cesarz bizantyński.. Andronik I Komnen.. został zlinczowany przez tłum na.. hipodromie.. Konstantynopolu.. 1213.. Krucjata przeciw albigensom.. : francuscy krzyżowcy dowodzeni przez.. Szymona de Monford (starszego).. rozbili.. katarów.. Langwedocji.. bitwie pod Muret.. 1229.. Rekonkwista.. król Aragonii.. Jakub I Zdobywca.. wyzwolił.. Majorkę.. spod panowania muzułmanów.. 1297.. Portugalia.. Hiszpania.. zawarły.. traktat pokojowy z Alcañices.. ustalił obowiązujący do dziś przebieg wspólnej granicy.. 1500.. Jerzy Brodaty.. księciem Saksonii.. 1556.. Abdykował.. cesarz rzymsko-niemiecki.. arcyksiążę Austrii.. król Hiszpanii.. Karol V Habsburg.. 1609.. Henry Hudson.. odkrył ujście dzisiejszej rzeki.. Hudson.. Ameryce Północnej.. Bitwa pod Wiedniem (1683) na obrazie.. Józefa Brandta.. – Wojska polsko-austriacko-niemieckie pod dowództwem.. rozgromiły.. oblegającą.. Wiedeń.. armię.. imperium osmańskiego.. wezyra.. Kara Mustafę.. 1691.. Jan Jerzy IV Wettyn.. został księciem elektorem Saksonii.. 1789.. Henry Knox.. został pierwszym.. sekretarzem wojny USA.. 1801.. Cesarz Rosji.. Aleksander I Romanow.. ogłosił.. powstanie guberni gruzińskiej w miejsce niepodległej.. Gruzji.. wschodniej.. Wojna amerykańsko-meksykańska.. : rozpoczęła się.. bitwa pod Chapultepec.. została.. konfederacją.. o ustroju.. republikańskim.. – W czasie huraganu zatonął płynący z.. Panamy.. Nowego Jorku.. statek.. SS Central America.. , z około 400 pasażerami i ładunkiem 30 tys.. funtów.. złota.. Uratowano ponad 200 osób.. Wojna secesyjna.. bitwa pod Cheat Mountain.. Wojna chińsko-japońska.. : gen.. Li Hongzhang.. wysłał wojska chińskie do.. Pjongjangu.. Korei.. Porto.. uruchomiono.. komunikację tramwajową.. 1906.. – Na wody kubańskie wpłynęła amerykańska.. eskadra.. w celu obrony proamerykańskiego rządu w.. Hawanie.. – Założono hiszpański klub piłkarski.. Real Betis Sewilla.. ożenił się z.. Clementine Hozier.. Monachium.. odbyła się premiera.. VIII Symfonii.. Gustava Mahlera.. I wojna światowa.. : okręty.. Royal Australian Navy.. rozpoczęły inwazję na.. Nową Gwineę Niemiecką.. po raz pierwszy wziął udział w zebraniu.. Niemieckiej Partii Robotniczej.. (DAP) w.. Wkrótce potem został jej członkiem.. Włoski poeta, prozaik i dramaturg.. Gabriele D’Annunzio.. na czele oddziałów ochotniczych dokonał zajęcia Fiume (obecnie.. Rijeka.. Chorwacji.. ), co spowodowało wycofanie sprzymierzonych oddziałów francusko-brytyjsko-amerykańskich i proklamowanie.. Regencji Carnaro.. – Zakończyły się.. VII Letnie Igrzyska Olimpijskie.. w belgijskiej.. Antwerpii.. Genewie.. została podpisana.. Międzynarodowa Konwencja w sprawie Zwalczania Obiegu i Handlu Wydawnictwami Pornograficznymi.. Charkowie.. Stadion Metalist.. Huragan Okeechobee.. przeszedł nad.. Gwadelupą.. Wyspami Nawietrznymi.. zabijając około 1200 osób.. – Utworzono.. Hiszpańska wojna domowa.. : zwycięstwo nacjonalistów gen.. bitwie o Majorkę.. – Na konferencji.. aliantów.. Abbeville.. zdecydowano o nieudzielaniu pomocy Polsce w.. wojnie.. – Odkryto paleolityczne malowidła naskalne w.. Lascaux.. we Francji.. – Dokonano oblotu brytyjskiego.. szybowca transportowego.. Airspeed Horsa.. Niemiecki.. U-Boot.. U-156.. storpedował i zatopił u wybrzeży.. Afryki Zachodniej.. brytyjski transportowiec.. RMS Laconia.. z 2725 osobami na pokładzie (w tym 1793 włoskimi.. jeńcami.. , 286 żołnierzami brytyjskimi, 103 żołnierzami polskimi strzegącymi jeńców oraz 80 cywilami).. Po usłyszeniu krzyków w języku włoskim, dowódca U-Boota.. Werner Hartenstein.. zorganizował akcję ratunkową, dzięki której uratowano ponad tysiąc rozbitków.. Wojna na Pacyfiku.. : rozpoczęło się japońskie kontruderzenie podczas.. walk o Guadalcanal.. Wyspach Salomona.. Z rozkazu.. Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych.. Władysława Sikorskiego.. została utworzona.. Armia Polska na Wschodzie.. – Więziony w górskim hotelu w.. Apeninach.. przez antyfaszystowski rząd.. został uwolniony przez niemieckich spadochroniarzy.. – Założono niemiecki klub piłkarski.. VfL Wolfsburg.. Theodor Heuss.. został wybrany na pierwszego.. prezydenta RFN.. – Powstała niemiecka.. Federalna Agencja Pomocy Technicznej.. (THW).. – Senator i późniejszy.. prezydent USA.. John F.. Kennedy.. poślubił młodszą o 12 lat dziennikarkę.. Jacqueline Lee Bouvier.. Huseyn Shaheed Suhrawardy.. premierem Pakistanu.. Kanadyjsko-Polski Instytut Badawczy.. z siedzibą w.. Toronto.. W swym debiucie w europejskich rozgrywkach pucharowych.. Legia Warszawa.. przegrała w.. Bratysławie.. z miejscowym.. Slovanem.. 0:4.. – Zaprezentowano pierwszy.. układ scalony.. , zaprojektowany przez.. Jacka Kilby’ego.. 1959.. Wyemitowano pierwszy odcinek amerykańskiego serialu telewizyjnego.. Bonanza.. Wystrzelono radziecką sondę księżycową.. Łuna 2.. 1960.. Radę Państwa NRD.. – 77 osób zginęło pod.. Rabatem.. Maroku.. katastrofie.. należącego do.. Air France.. samolotu.. Sud Aviation Caravelle.. 1962.. – Wystrzelono niedoszłą sondę wenusjańską.. Sputnik 21.. – W amerykańskim stanie.. Utah.. Park Narodowy Canyonlands.. 1966.. – Rozpoczęła się załogowa misja kosmiczna.. Gemini 11.. wystąpiła z.. Układu Warszawskiego.. Wojska inwazyjne Układu Warszawskiego zostały częściowo wycofane z największych miast.. 1970.. Na lotnisku.. Zerqa.. Jordanii.. porywacze z.. Ludowego Frontu Wyzwolenia Palestyny.. uwolnili zakładników i wysadzili w powietrze trzy samoloty pasażerskie.. uprowadzone.. Wystrzelono sondę księżycową.. Łuna 16.. 1974.. Etiopii.. obalono.. cesarza.. Haile Selassie I.. doszło do wojskowego.. Palestyńscy terroryści.. rzucili.. granat.. w grupę włoskich turystów zwiedzających.. Jerozolimę.. Zginął 1 Włoch, a 28 zostało rannych.. Berlinie Zachodnim.. założono stowarzyszenie.. hakerów.. Chaos Computer Club.. 1988.. Jamajka.. została zaatakowana przez.. huragan Gilbert.. w wyniku czego zginęło ponad 200 osób.. Konferencja dwa plus cztery.. podpisano traktat otwierający drogę do.. zjednoczenia Niemiec.. Reprezentacja NRD w piłce nożnej.. rozegrała swój ostatni (293.. ) mecz, pokonując w.. Brukseli.. Belgię.. 2:0.. Mae Carol Jemison.. została pierwszą Afroamerykanką, która poleciała w.. kosmos.. został aresztowany przywódca.. maoistowskiejorganizacji.. terrorystycznej.. Świetlisty Szlak.. Abimael Guzmán.. – Samolot sportowy.. Cessna 150.. rozbił się na trawniku przed.. Białym Domem.. Na miejscu zginął 39-letni pilot.. Eugene Corder.. – Po atakach terrorystycznych na.. po raz pierwszy w historii uruchomiono procedury związane z tzw.. Artykułem Piątym.. , który mówi, że atak na dowolne państwo należące do.. NATO.. jest atakiem na cały Sojusz.. ONZ.. zniosła sankcje wobec.. Libii.. – 3 polskich żołnierzy.. zginęło.. , a 3 zostało rannych w wyniku ataku rebeliantów w okolicy miejscowości.. Maszru.. – 4 islamskich terrorystów uzbrojonych w granaty i broń maszynową zaatakowało amerykańską ambasadę w.. Damaszku.. Wszyscy zostali zabici przez syryjską ochronę, zginął też jeden funkcjonariusz.. Były.. prezydent Filipin.. Joseph Estrada.. został skazany na.. karę dożywotniego pozbawienia wolności.. za sprzeniewierzenie funduszy państwowych.. W październiku  ...   wokalistka, członkini zespołu.. Sugarland.. Cristina Torrens Valero.. , hiszpańska tenisistka.. Nuno Valente.. , portugalski piłkarz.. Grzegorz Warchoł.. , polski basista, członek zespołów:.. Pidżama Porno.. Lombard.. Evanílson.. Carina Zampini.. , argentyńska aktorka.. Bizzy Bone.. , amerykański raper, członek zespołu.. Bone Thugs-n-Harmony.. Jolanda Čeplak.. , słoweńska lekkoatletka, biegaczka średniodystansowa.. Krzysztof Kotorowski.. , polski piłkarz, bramkarz.. Hanka Pachale.. , niemiecka siatkarka.. Maciej Żurawski.. Brady Clark.. , amerykański curler.. Idan Raichel.. , izraelski piosenkarz.. Fernando Sales.. Hennadij Zubow.. , ukraiński piłkarz, trener piłkarski.. Elisabetta Canalis.. , włoska aktorka.. Fábio Costa de Brito.. Lukáš Došek.. , czeski piłkarz.. Tomáš Došek.. Benjamin McKenzie.. Michael Paget.. , brytyjski gitarzysta, członek zespołu.. Bullet for My Valentine.. Andrzej Głyda.. , polski strzelec sportowy.. Jonathan Joubert.. , luksenburski piłkarz, bramkarz.. Denisse Astrid Van Lamoen.. , chilijska łuczniczka sportowa.. Gus G.. , grecki muzyk, członek zespołu.. Dream Evil.. Małgorzata Stroka.. , polska szpadzistka.. Josef Vašíček.. , czeski hokeista (zm.. Yao Ming.. , chiński koszykarz.. Marijan Buljat.. , chorwacki piłkarz.. Jennifer Hudson.. , amerykańska aktorka, piosenkarka.. Łukasz Sokół.. , polski hokeista.. Misia Furtak.. , polska wokalistka, basistka.. Max Hoff.. , niemiecki kajakarz.. Isabelle Caro.. , francuska fotomodelka, aktorka (zm.. Zoran Planinić.. , chorwacki koszykarz.. Vanja Udovičić.. , serbski piłkarz wodny, polityk.. Júnior Díaz.. , kostarykański piłkarz.. Marcin Koniusz.. , polski szablista.. Chelsea Carey.. , kanadyjska curlerka.. Leonel Manzano.. , amerykański lekkoatleta, średniodystansowiec pochodzenia meksykańskiego.. Petra Marklund.. , szwedzka piosenkarka.. 1985.. Jamie Cope.. , angielski snookerzysta.. Headhunterz.. , holenderski didżej, producent muzyczny.. Paulina Przybysz.. , polska wokalistka, autorka tekstów, członkini duetu.. Sistars.. Alfie Allen.. Joanne Jackson.. , brytyjska pływaczka.. Yūto Nagatomo.. , japoński piłkarz.. Emmy Rossum.. Anna Jagodzińska.. , polska modelka.. Jarosława Szwiedowa.. , kazachska tenisistka pochodzenia rosyjskiego.. Amanda Jenssen.. José Ariel Núñez.. , paragwajski piłkarz.. Freddie Freeman.. , amerykański basebalista.. Aberu Kebede.. , etiopska lekkoatletka, biegaczka długodystansowa.. Rafał Majka.. , polski kolarz szosowy.. Meseret Hailu Debele.. Patrick Wiercioch.. , kanadyjski hokeista pochodzenia polskiego.. Gergely Gyurta.. , węgierski pływak.. Thomas Meunier.. , belgijski piłkarz.. Ragnhild Mowinckel.. , norweska narciarka alpejska.. Molly Tarlov.. Elina Switolina.. , ukraińska tenisistka.. Álvaro Vadillo.. 1123.. Piotr II Katolicki.. 1174.. 1311.. Bertrand des Bordes.. , francuski kardynał (ur.. ?).. 1317.. Arnaud de Falguières.. 1348.. Joanna Burgundzka.. królowa Francji.. 1328.. 1362.. Innocenty VI.. papież.. 1282.. 1435.. Wilhelm III.. książę Bawarii-Monachium.. 1375.. Albrecht Odważny.. książę Saksonii.. 1443.. 1611.. Giulio Cesare Gabussi.. , włoski kompozytor dyrygent (ur.. 1555.. 1612.. Wasyl IV Szujski.. car Rosji.. 1552.. 1640.. William Alexander.. , szkocki podróżnik, poeta, dramaturg (ur.. 1567.. 1642.. Henri Coiffier de Ruzé.. , francuski arystokrata, polityk (ur.. 1620.. Jacob Cats.. , holenderski poeta, polityk,.. wielki pensjonariusz Holandii.. 1577.. 1661.. Christoph Bach.. , niemiecki muzyk (ur.. 1613.. 1665.. Jean Bolland.. , flamandzki jezuita, hagiograf (ur.. 1596.. 1674.. Nicolaes Tulp.. , holenderski lekarz, chirurg, burmistrz.. Amsterdamu.. 1593.. Juraj Križanić.. , chorwacki duchowny katolicki, misjonarz, prekursor.. panslawizmu.. 1618.. Stanisław Potocki.. , polski pułkownik (ur.. 1659.. Alfons VI Zwycięski.. król Portugalii.. 1643.. Jan Jerzy III Wettyn.. elektor Saksonii.. 1647.. 1707.. Étienne Le Camus.. , francuski duchowny katolicki, arcybiskup.. Grenoble.. , kardynał (ur.. 1632.. 1739.. Reinhard Keiser.. , niemiecki kompozytor (ur.. Ernest Ludwik, landgraf Hesji-Darmstadt.. 1667.. 1764.. Jean-Philippe Rameau.. , francuski kompozytor (ur.. 1781.. Jan Alojzy Aleksandrowicz.. biskup chełmski.. 1728.. Franz Xaver Richter.. , morawski kompozytor (ur.. 1709.. Piotr Bagration.. , rosyjski generał (ur.. 1765.. 1813.. Edmund Jenings Randolph.. , amerykański prawnik, polityk (ur.. 1753.. 1819.. Gebhard Leberecht von Blücher.. , pruski feldmarszałek (ur.. 1742.. Juan Ignacio Molina.. , chilijski jezuita, naturalista (ur.. Cesare Brancadoro.. , włoski kardynał (ur.. 1755.. 1839.. Franciszek Ch'oe Kyŏng-hwan.. , koreański męczennik, święty katolicki (ur.. 1805.. Maria Luisa Prosperi.. , włoska benedyktynka, stygmatyczka, błogosławiona (ur.. 1799.. 1850.. Presley O'Bannon.. , amerykański oficer marynarki wojennej (ur.. 1776.. William Walker.. , amerykański lekarz, prawnik, polityk,.. prezydent Nikaragui.. 1824.. François Guizot.. , francuski historyk, polityk,.. premier Francji.. 1787.. , pruski generał (ur.. Samuel Rosenthal.. , polski szachista pochodzenia żydowskiego (ur.. Ernesto Cesàro.. , włoski matematyk (ur.. Ilia Czawczawadze.. , gruziński pisarz, działacz społeczny (ur.. Pierre-Hector Coullié.. Lyonu.. Zygmunt Balicki.. , polski socjolog, publicysta, polityk (ur.. Bernhard Riedel.. , niemiecki chirurg (ur.. Eleonora Reuss-Köstritz.. królowa Bułgarii.. Maria Antonietta.. , księżniczka.. Obojga Sycylii.. 1851.. George Reid.. , australijski prawnik, polityk,.. premier Australii.. Leonid Andriejew.. , rosyjski pisarz (ur.. Józef Kallenbach.. , polski historyk literatury (ur.. Jānis Rainis.. , łotewski pisarz, dziennikarz, tłumacz (ur.. 1865.. Hermann Hirt.. , niemiecki językoznawca (ur.. Zygmunt Horyd.. , polski komandor podporucznik (ur.. Tadeusz Mikke.. , polski podpułkownik kawalerii (ur.. Eliodoro Villazón.. , boliwijski polityk,.. prezydent Boliwii.. Helena Marusarzówna.. , polska narciarka, kurierka tatrzańska (ur.. Hajime Sugiyama.. , japoński dowódca wojskowy, marszałek (ur.. Izabela Textorisová.. , słowacka urzędniczka pocztowa, botanik (ur.. Hugo Schmeisser.. , niemiecki konstruktor broni strzeleckiej (ur.. Lewis Stone.. , amerykański aktor (ur.. Curt Goetz.. , niemiecki aktor, reżyser filmowy (ur.. Danuta Korolewicz.. , polska aktorka (ur.. Sergiusz Piasecki.. , polski pisarz (ur.. , holenderski lekkoatleta, sprinter (ur.. Elling Rønes.. , norweski biegacz narciarski (ur.. Vladimir Bartol.. , słoweński pisarz, dramaturg, eseista, publicysta (ur.. Ryszard Siwiec.. , polski filozof, księgowy (ur.. Jan Sztaudynger.. , polski poeta, satyryk (ur.. William Boyd.. Paweł Gettel.. , polski działacz społeczny i samorządowy (ur.. Armas Toivonen.. , fiński lekkoatleta, długodystansowiec (ur.. Gösta Andersson.. , szwedzki zapaśnik (ur.. Steve Biko.. , południowoafrykański działacz ruchu przeciw apartheidowi (ur.. Robert Lowell.. , amerykański poeta (ur.. Józef Drzazga.. biskup warmiński.. Jocelyne LaGarde.. , francuska aktorka (ur.. Edmund Ilcewicz.. biskup lubelski.. Eugenio Montale.. , włoski eseista, poeta, krytyk literacki, tłumacz, laureat.. Ángel Perucca.. , argentyński piłkarz (ur.. Kazimierz Poczmański.. , polski malarz (ur.. Sabin Carr.. , amerykański lekkoatleta, tyczkarz (ur.. Yvon Petra.. , francuski tenisista (ur.. Jacques-Henri Lartigue.. , francuski malarz, fotograf (ur.. Joseph Lawton Collins.. , amerykański generał (ur.. Tadeusz Cygler.. , polski aktor, reżyser teatralny (ur.. John Qualen.. , kanadyjski aktor (ur.. Janina Bocheńska.. Irena Eichlerówna.. Feliks Konarski.. , polski pisarz, autor tekstów piosenek (ur.. Rafał Abkowicz.. , polski hazzan karaimski (ur.. Anthony Perkins.. 1993.. Raymond Burr.. Tom Ewell.. Boris Jegorow.. , rosyjski lekarz, kosmonauta (ur.. Wiesław Szewczyk.. Lubomír Beneš.. , czeski reżyser filmów animowanych (ur.. Jeremy Brett.. , brytyjski aktor (ur.. Ernest Pohl.. Ernesto Geisel.. , brazylijski generał, polityk,.. Stig Anderson.. , szwedzki autor tekstów piosenek, kompozytor, producent muzyczny (ur.. Mieczysław Tarnawski.. Alfred Abramowicz.. , amerykański duchowny katolicki pochodzenia polskiego, biskup pomocniczy.. Stanley Turrentine.. , amerykański saksofonista jazzowy (ur.. Lloyd Biggle Jr.. , amerykański pisarz (ur.. Johnny Cash.. , amerykański muzyk country, piosenkarz, aktor (ur.. Jan Jacoby.. , polski twórca filmów naukowych (ur.. Paweł Gędłek.. Marek Karp.. , polski historyk (ur.. Jack Turner.. , amerykański kierowca wyścigowy (ur.. Serge Lang.. , amerykański matematyk pochodzenia francuskiego (ur.. Józef Słotwiński.. , polski reżyser teatralny, dramaturg, tłumacz (ur.. Witold Knychalski.. , polski działacz kulturalny (ur.. Janusz Hajdun.. , polski pianista, kompozytor (ur.. Andrzej Kiciński.. , polski architekt (ur.. David Foster Wallace.. Norman Borlaug.. , amerykański uczony pochodzenia norweskiego, laureat.. Jack Kramer.. , amerykański tenisista (ur.. Tadeusz Somogi.. Gertruda Szalsza.. Aleksander Ziemny.. , polski poeta, prozaik, reportażysta, tłumacz (ur.. Claude Chabrol.. , francuski reżyser filmowy (ur.. Aleksandr Galimow.. , rosyjski hokeista (ur.. Radoslav Brzobohatý.. , czeski aktor (ur.. Rafał Piszcz.. , polski kajakarz (ur.. Sid Watkins.. , brytyjski neurochirurg (ur.. Ray Dolby.. , amerykański elektronik, wynalazca (ur.. Omar Hammami.. , amerykański terrorysta (ur.. Otto Sander.. , niemiecki aktor (ur.. Małgorzata Zwierzchowska.. , polska piosenkarka, flecistka (ur.. Atif Ubajd.. , egipski polityk,.. premier Egiptu.. United Nations Day for South-South Cooperation.. Oficjalna strona ONZ.. [dostęp 2013-02-24].. Święto Wojsk Lądowych.. na stronie dwunastegowrzesnia.. pl [opublikowano: 2008-08-30].. Chronologiczny spis informacji o świętych i błogosławionych.. na brewiarz.. katolik.. Żywoty Świętych.. [zarchiwizowane z.. adresu.. 2013-01-12].. {{url =.. diecezja.. rzeszow.. pl/?q=node/10739.. | tytuł =Matka Boża z Rzeszowa na www.. Miesiące.. luty.. marzec.. kwiecień.. czerwiec.. listopad.. grudzień.. php?title=12_września oldid=40404388.. Alemannisch.. Башҡортса.. ދ ވ ހ ބ ސ.. Furlan.. ગ જર ત.. Kalaallisut.. მარგალური.. Pangasinan.. Ποντιακά.. Rumantsch.. Sesotho sa Leboa..

    Original link path: /wiki/12_wrze%C5%9Bnia
    Open archive





  • Archived pages: 2198