www.archive-org-2014.com » ORG » W » WIKIPEDIA

Choose link from "Titles, links and description words view":

Or switch to "Titles and links view".

    Archived pages: 2198 . Archive date: 2014-09.

  • Title: Gigantactis – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Gigantactis.. [1].. Brauer.. , 1902.. Przedstawiciel rodzaju –.. Gigantactis gargantua.. Systematyka.. Domena.. eukarionty.. Królestwo.. zwierzęta.. Typ.. strunowce.. Podtyp.. kręgowce.. Gromada.. promieniopłetwe.. Rząd.. żabnicokształtne.. Rodzina.. Gigantactinidae.. Rodzaj.. Synonimy.. Laevoceratias.. Parr, 1927.. Teleotrema.. Regan Trewavas, 1932.. Systematyka w Wikispecies.. Multimedia w Wikimedia Commons.. rodzaj.. głębinowych ryb.. z rodziny.. Nazwa rodzaju pochodzi od greckich słów.. γίγας.. gigas.. ) = „wielki” oraz.. ακτις.. aktis.. ) = „promień”.. [2].. i odnosi się do wielkiego wabika (.. illicium.. ) charakteryzującego te ryby.. Ryby te występują w.. batypelagialu.. wszystkich oceanów.. Łowione są rzadko, część gatunków opisano na podstawie pojedynczych okazów.. Jak inne.. , ryby z rodzaju.. są drapieżne i mają zdolność do.. bioluminescencji.. dzięki.. symbiotycznym.. bakteriom.. znajdującym się w.. narządzie świetlnym.. na końcu przekształconego w.. wabik.. ) pierwszego promienia płetwy grzbietowej, u tego rodzaju niezwykle długiego, czasem trzykrotnie przekraczającego długość ciała ryby.. Spis treści.. 1.. Charakterystyka.. 2.. Występowanie.. 3.. Ekologia.. 4.. Rozród.. 5.. Klasyfikacja.. 6.. Historia badań.. 7.. Przypisy.. 8.. Linki zewnętrzne.. [.. edytuj.. |.. edytuj kod.. ].. U.. występuje.. dymorfizm płciowy.. ; samice są większe od samców.. Samice.. jak na warunki głębinowe są dużymi rybami, o wyróżniającym je wśród pozostałych ryb żabnicokształtnych wydłużonym kształcie ciała.. Mają stosunkowo małą głowę (jej długość, mierzona od czubka pyska do podstawy płetwy piersiowej, wynosi około 25%.. długości standardowej.. ) i wydłużony trzon ogona.. Rzucającą się w oczy cechą jest niezwykle długie.. , często przekraczające długość całego ciała ryby.. [3].. Najkrótsze jest u.. G.. longicirra.. (około 40–100% SL), najdłuższe u.. macronema.. (340–490% SL).. [4].. Poszerzony koniec.. esca.. ) pełni funkcję fotoforu i zawiera, jak u innych żabnicokształtnych, bioluminescencyjne bakterie.. U podobnego rodzaju.. Rhynchactis.. brak fotoforu na końcu.. i tym samym niezdolność do wytwarzania bioluminescencji.. Liczba promieni płetwy piersiowej 5; płetwy grzbietowej 3–10; płetwy odbytowej 3–8; płetwy ogonowej 9.. W budowie szkieletu tych ryb wyróżnia je brak.. lemiesza.. os mesopterygoideum.. i skostniałej.. łopatki.. Preoperculum.. zredukowane do krótkiej i wąskiej beleczki kostnej;.. interoperculum.. zredukowane, pozbawione więzadłowego połączenia z.. kością kątową.. Samce.. charakteryzują się bardzo słabo rozwiniętymi oczami o średnicy nie przekraczającej 5% SL ryby.. Ich narząd węchu jest za to dobrze rozwinięty, co jest podstawą dla przypuszczeń, że poszukiwanie samicy odbywa się głównie dzięki temu zmysłowi.. Nozdrza przednie są umieszczone blisko siebie,.. kości przedszczękowe.. uległy uwstecznieniu.. Uzębienie samców dobrze wykształcone, zęby długie i zakrzywione: 2–4 górne i 3–5 dolne.. [5].. thumb.. mają równomiernie brunatne lub czarne zabarwienie ciała, nie licząc niepigmentowanych części.. , jej wyrostków i trzonu.. Wnętrze jamy gębowej jest mniej lub bardziej pigmentowane.. Samce również są brunatne lub czarne.. Zabarwienie larw różni się w zależności od gatunku;.. nie mają ziaren podskórnego barwnika, inne gatunki mogą mieć liczne ziarna melanoforów.. Różnice międzygatunkowe opierają się na budowie wabika (.. ) i jego zakończenia, zwanego.. ; liczbie promieni płetw; kształcie płetwy ogonowej i liczbie oraz układzie zębów.. Pietsch podzielił gatunki z rodzaju.. na trzy grupy.. :.. grupa.. (najdłuższe.. , najmniej szeregów zębów i ogólnej liczby zębów w kości szczękowej, najmniej promieni płetwy grzbietowej, najmniej złożony aparat wabiący):.. microdontis.. ios.. ;.. vanhoeffeni.. (najkrótsze.. , zbliżona budowa.. ):.. meadi.. gibbsi.. gracilicauda.. paxtoni.. gargantua.. (podobna morfologia.. , stosunkowo długie.. , wydłużone promienie 2.. i 7.. płetwy ogonowej):.. watermani.. ;.. herwigi.. Ponadto opisał cztery trendy morfologiczne, obserwowane w rodzinie Gigantactinidae:.. zwiększanie długości.. redukcja liczby promieni płetwy grzbietowej.. utrata zębów w szczęce.. wzrost złożoności aparatu wabiącego, wyrażony większą ilością filamentów.. i na powierzchni.. Gatunki z rodzaju.. występują we wszystkich oceanach, od wybrzeży południowej.. Grenlandii.. po równoleżnik 50°S w Oceanie Atlantyckim.. Zdecydowana większość osobników została złowiona na głębokościach powyżej 1000 m, co czyni z nich najgłębiej żyjące żabnicokształtne o pionowym zasięgu występowania w granicach 1000 do przynajmniej 2500 m.. Podobnie jak w przypadku innych ryb żabnicokształtnych, ekologia.. jest słabo poznana.. Tak jak pozostali przedstawiciele rzędu są drapieżne, odżywiając się prawdopodobnie głównie rybami i.. skorupiakami.. Analiza zawartości przewodu pokarmowego złapanych ryb była jednak nierozstrzygająca.. [7].. W materiale przebadanym przez.. Bertelsena.. i wsp.. (1981) tylko u dziewięciu samic w żołądkach znajdywały się niewielkie ilości pelagicznych organizmów.. Na treść żołądków zbadanych przez Fitcha i Lavenberga (1968) okazów.. składały się pelagiczne ryby (.. Cyclothone acclinidens.. Triphoturus mexicanus.. Bathylagus stilbius.. ), głowonogi (np.. Vampyroteuthis.. ) i różne inne bezkręgowce.. [8].. Pojedyncze obserwacje dokonane w 2005 roku (.. Woods Hole Oceanographic Institution.. ) świadczą o tym, że ryby z tego rodzaju (.. bądź.. perlatus.. ) unoszą się nieruchomo w.. strefie bentonicznej.. , wabiąc zdobycz długim.. Udokumentowano, że ryba pływa wówczas odwrócona, stroną grzbietową do dna.. U jednej ryby z gatunku.. zidentyfikowano cztery.. pasożytnicze.. bądź też będące.. komensalami.. organizmy zaliczone do.. strzykw.. z gatunku.. Rynkatorpa pawsoni.. [9].. [10].. U Gigantactinidae nie obserwowano.. pasożytnictwa.. samców na samicach i wydaje się, że samce prowadzą wolny tryb życia.. [11].. U dojrzałych płciowo samic (mających ponad 20 cm długości) występują stosunkowo duże.. jajniki.. , ale żadne z nich nie zawierały dojrzałych lub dojrzewających jaj.. Larwy.. planktoniczne.. Gatunki.. zaliczane do tego rodzaju.. [12].. Gigantactis balushkini.. Kharin, 1984.. Gatunek znany z pojedynczego okazu (.. holotyp.. ZIN 46022) złowionego w 1984 roku u północnych wybrzeży.. Honsiu.. (40°52,8'N, 142°20,8'E) na głębokości 1210 m.. [13].. [14].. Złowiona samica miała 2,87 cm długości.. [15].. Nazwany na cześć.. ichtiologa.. Arkadego Baluszkina z Instytutu Zoologicznego.. Rosyjskiej Akademii Nauk.. St.. Petersburgu.. Gigantactis elsmani.. Bertelsen, Pietsch Lavenberg, 1981.. Jeden z dwunastu nowych dla nauki gatunków przedstawionych w pracy Erika Bertelsena i wsp.. z 1981 roku.. Opisany na podstawie pojedynczego okazu złowionego w północno-wschodniej części.. Pacyfiku.. u wybrzeży.. Japonii.. [16].. Złowiona samica miała 38,4 cm długości.. [17]..  ...   (Walther Herwig station 478/71), na głębokości mniejszej niż 2100 m.. Nowej Kaledonii.. [52].. Samice do 9,9 cm długości.. [53].. Rodzaj.. opisał.. August Brauer.. w 1902 roku;.. gatunkiem typowym.. jest.. [54].. Anatomię tych zwierząt badali m.. Brauer i Waterman.. [55].. [56].. W 1981 roku Bertelsen, Pietsch i Levenberg dokonali przeglądu znanych okazów ryby i wyodrębnili dwanaście nowych gatunków.. W 2002 roku dokonano pierwszych obserwacji tych ryb w środowisku naturalnym.. Wciąż opisywane są nowe gatunki; ostatnio.. longicauda.. w 2002 roku.. ↑.. w: Integrated Taxonomic Information System.. ang.. Romero P:.. An etymological dictionary of taxonomy.. Madryt: (niepubl.. ), 2002.. Cytat za: FishBase.. ↑.. 3,0.. 3,1.. w: Froese R.. D.. Pauly.. 2008.. FishBase.. World Wide Web electronic publication.. www.. fishbase.. org (en) [dostęp 1 listopada 2008].. 4,0.. 4,1.. 4,2.. 4,3.. 4,4.. 4,5.. Pietsch TW, Kenaley CP.. Whipnose Seadevils.. 2005.. The Tree of Life Web Project,.. http://tolweb.. org/.. 5,0.. 5,1.. 5,2.. 5,3.. 5,4.. 5,5.. 5,6.. 5,7.. 5,8.. Bertelsen E, Pietsch TW, Lavenberg RJ (1981) Ceratioid anglerfishes of the family Gigantactinidae: morphology, systematics, and distribution.. Nat Hist Mus Los Ang Cty Contrib Sci 332:vi, 1–74 Cytat za: Pietsch, 2005.. Leitfaden der Biologie der Fische.. (1912) s.. 28.. 7,0.. 7,1.. 7,2.. Moore JA.. Upside-Down Swimming Behavior in a Whipnose Anglerfish (Teleostei: Ceratioidei: Gigantactinidae).. „Copeia”.. 4, s.. 1144–1146, 2002.. DOI: 10.. 1643/0045-8511(2002)002[1144:UDSBIA]2.. 0.. CO;2.. Deep-water teleostean fishes of California.. W: Fitch JE, Lavenberg RJ:.. California Natural History Guides.. T.. 25.. Berkeley–Los Angeles, California: University of California Press, 1968.. Martin WE.. n.. sp.. (Echinodermata:Holothuroidea).. A Commensal Sea Cucumber.. „Biol Bull”.. 137, s.. 332–337, 1969.. PDF.. Science 855, 1969.. DOI.. 10.. 1126/science.. 164.. 3881.. 855.. Pietsch TW.. Dimorphism, parasitism, and sex revisited: modes of reproduction among deep-sea ceratioid anglerfishes (Teleostei: Lophiiformes).. „Ichthyol Res”.. 52, s.. 207–236, 2005.. doi:10.. 1007/s10228-005-0286-2.. 12,0.. 12,1.. Eschmeyer, W.. N.. Fricke, R.. Catalog of Fishes electronic version (7 August 2012).. California Academy of Sciences.. [dostęp 27 września 2012].. Kharin VE.. Two new species of deepwater anglerfishes Ceratioidei: Himantolophidae, Gigantactinidae from the north Pacific.. „Voprosy Ikhtiologii”.. 24.. 663–667, 1984.. Two new species of deep water anglerfish (Ceratiodei: Himantolophidae, Gigantactinae) from the North Pacific.. „J Ichthyol”.. 3, s.. 112–117, 1984.. w: Froese, R.. org [dostęp 8 listopada 2008].. 16,0.. 16,1.. 16,2.. Masuda, H.. , K.. Amaoka, C.. Araga, T.. Uyeno and T.. Yoshino, 1984.. The fishes of the Japanese Archipelago.. Vol.. Tokai University Press, Tokyo, Japan.. 437 p.. (text) Cytat za: FishBase.. Fedorov VV.. , 1994.. , the first report of a species of the family Gigantactinidae (Lophiformes) from the Sea of Okhotsk.. J.. Ichthyol.. 34 (8):132-134.. McGrouther MA.. 2001.. First record of Elsman's Whipnose Anglerfish,.. (Lophiformes: Gigantactinidae) from Australian waters.. Memoirs of the Queensland Museum 46(2): 646.. Gigantactis elsmani: Occurrence Records.. Mundy BC.. Checklist of the fishes of the Hawaiian Archipelago.. Bishop Museum Bulletins in Zoology.. Bishop Mus Bull Zool.. (6):1–704, 2005.. 25,0.. 25,1.. Regan CT.. New ceratioid fishes from the N.. Atlantic, the Caribbean Sea, and the Gulf of Panama, collected by the `Dana.. '.. „Annals and Magazine of Natural History (Series 9)”.. 15.. 89, s.. 561–567, 1925.. 28,0.. 28,1.. 28,2.. 28,3.. 28,4.. 28,5.. Bertelsen E, Pietsch TW.. New Species of Deep-Sea Anglerfish of the Genus Gigantactis (Lophiiformes: Gigantactinidae) from the Western North Atlantic Ocean.. 958–961, 2002.. DOI:10.. 1643/0045-8511(2002)002[0958:NSODSA]2.. CO;2.. Gigantactis ios: Occurrence Records.. Swinney GN.. Ceratioid anglerfish of the families Gigantactinidae and Linophrynidae (Lophiiformes, Ceratioidea) collected off Madeira, including two species new to the north-eastern Atlantic.. „Journal of Fish Biology”.. 47.. s.. 39–49.. 1111/j.. 1095-8649.. 1995.. tb01871.. x.. Gigantactis kreffti: Occurrence Records.. Waterman TH.. Studies on deep-sea angler-fishes (Ceratioidea).. „Bulletin of the Museum of Comparative Zoology”.. 85.. 65-94, 1939.. Gigantactis longicirra: Occurrence Records.. Scott WB, Scott MG.. Atlantic fishes of Canada.. „Can Bull Fish Aquat Sci”.. 219, 1988.. Gigantactis macronema: Occurrence Records.. Uyeno, T.. Matsuura and E.. Fujii, Editors, 1983.. Fishes trawled off Suriname and French Guiana.. Japan Marine Fishery Resource Research Center, Tokyo, Japan.. 519 p.. Gigantactis meadi: Occurrence Records.. Stewart AL, Pietsch TW.. The ceratioid anglerfishes (Lophiiformes: Ceratioidei) of New Zealand.. „J The Royal Society of New Zealand”.. 1, s.. 1–37, 1998.. Regan CT, Trewavas E.. Deep-sea angler-fishes (Ceratioidea).. The Carlsberg Foundation's Oceanographical Expedition Round the World 1928-30 and Previous "Dana" Expeditions Under the Leadership of the Late Professor Johannes Schmidt Dana Rept.. No.. 2: 1–113, Pls.. 1-10, 1932.. 45,0.. 45,1.. Gigantactis paxtoni: Occurrence Records.. 1-37, 1998.. Beebe W, Crane J.. Eastern Pacific expeditions of the New York Zoological Society.. XXXVII.. Deep-sea ceratioid fishes.. „Zoologica, Scientific Contributions of the New York Zoological Society”.. 31.. pt 4, no.. 11, s.. 151–181, Pls.. 1–3, 1947.. Pequeño G.. Peces de Chile.. Lista sistematica revisada y comentada.. „Rev Biol Mar (Valparaiso)”.. 2, s.. 1–132, 1989.. Gigantactis vanhoeffeni: Occurrence Records.. Gigantactis watermani: Occurrence Records.. Brauer A.. Diagnosen von neuen Tiefseefischen, welche von der Valdivia-Expedition gesammelt sind.. „Zoologischer Anzeiger”.. 668, s.. 277–298, 1902.. Waterman T.. Comparative anatomy of.. Waterman (Teleostei, Ceratioidea).. „The Anatomical record”.. 4 (99), s.. 611, grudzień 1947.. PMID 18895409.. III.. The comparative anatomy of.. „J Morphol”.. 82, s.. 81–149, 1948.. 1002/jmor.. 1050820202.. http://norb.. homedns.. org/nwp/storycode/dep-web/large-59.. html.. Zdjęcie.. Deep Sea Life Pliks.. Photographs from Norbert Wu Productions.. Zdjęcie (.. ) i wideo (.. [6].. ) na stronie Woods Hole Oceanographic Institution.. php?title=Gigantactis oldid=40202795.. Kategorie.. Artykuły na medal.. Ukryta kategoria:.. Wyróżnione artykuły.. Artykuł.. Edytuj.. Edytuj kod źródłowy.. Cytowanie tego artykułu.. Cebuano.. Winaray.. Edytuj linki.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 11:03, 21 sie 2014..

    Original link path: /wiki/Gigantactis
    Open archive

  • Title: Żółw szylkretowy – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Żółw szylkretowy.. Eretmochelys imbricata.. Linnaeus.. , 1766).. gady.. żółwie.. żółwie morskie.. Eretmochelys.. Fitzinger, 1843.. Gatunek.. żółw szylkretowy.. Podgatunki.. Eretmochelys imbricata bissa.. Rüppell.. , 1835).. Eretmochelys imbricata imbricata.. Kategoria zagrożenia (.. CKGZ.. krytycznie zagrożony.. Zasięg występowania.. ) – krytycznie zagrożony.. gatunek.. gada.. żółwi morskich.. (Cheloniidae).. Jedyny gatunek.. monotypowego.. rodzaju.. Wyróżniane są dwa.. podgatunki.. : występujący w Atlantyku.. E.. i.. imbricata.. bissa.. z tropikalnych terenów Indopacyfiku.. Żółw ten nie wyróżnia się zbytnio spośród swoich krewnych.. Tak jak one ma spłaszczone ciało, ochronny.. karapaks.. i przystosowane do pływania kończyny.. Jednak odróżnia go długi, zakrzywiony ku dołowi.. dziób.. oraz wyraźnie zaznaczone krawędzie pomiędzy elementami skorupy.. Większość żółwi morskich żyje w otwartych wodach oceanów, podczas gdy żółw szylkretowy przez cały czas przebywa w płytkich lagunach i na.. rafach koralowych.. , gdzie żywi się swoim ulubionym pożywieniem –.. morskimi gąbkami.. Część z nich jest wysoce toksyczna i zjedzenie ich przez inne organizmy doprowadziłoby do ich śmierci.. Dodatkowo niektóre gąbki zawierają krzemionkę, dzięki czemu wiadomo, że żółw szylkretowy jest również jednym z niewielu stworzeń zdolnych do zjadania zwierząt, których ciała składają się w dużej mierze z.. ditlenku krzemu.. Czasami dietę uzupełnia małymi.. rybami.. mięczakami.. jamochłonami.. meduzami.. Z powodu ludzkiej ingerencji (polowań i rybołówstwa) populacja żółwia szylkretowego na całym świecie zmniejszyła się w takim stopniu, że.. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody.. (IUCN) uznała go za gatunek krytycznie zagrożony.. wyginięciem.. W kilku państwach, w tym w.. Chinach.. , mięso żółwia szylkretowego uważane jest za wielki przysmak, a karapaksy (.. szylkret.. ) wykorzystywane są do celów dekoracyjnych.. Międzynarodowa Konwencja ds.. Handlu Zagrożonymi Gatunkami.. (CITES) zakazała polowań na ten gatunek i handlu mięsem oraz skorupami.. Decyzję tę poparła większość państw.. Populacje.. 1.. Populacja atlantycka.. 2.. Populacja indopacyficzna.. Ewolucja.. Etymologia i taksonomia.. Anatomia i morfologia.. Ekologia i zachowanie.. Środowisko.. Pożywienie.. 3.. Rozmnażanie.. Relacje z ludźmi.. Żółw szylkretowy w kulturze i sztuce.. Ochrona.. 9.. Mapa występowania żółwia szylkretowego.. Na czerwono zaznaczone są główne tereny lęgowe, na żółto mniejsze.. Żółw szylkretowy ma szeroki.. zasięg.. występowania, można go spotkać na tropikalnych rafach wszystkich.. oceanów.. Spośród wszystkich żółwi morskich, właśnie on jest najbardziej kojarzony z tropikami.. Istnieją dwie główne.. populacje.. , atlantycka i indopacyficzna.. Żółw szylkretowy na rafie wokół wyspy.. Saba.. – Antyle Holenderskie.. Zasięg atlantyckiego podgatunku jest bardzo rozległy i obejmuje prawie wszystkie wody Atlantyku, od północnych obszarów.. Zatoki Meksykańskiej.. po południową.. Afrykę.. Północna granica jego występowania sięga do zatoki.. Long Island Sound.. , wzdłuż północnej granicy.. Stanów Zjednoczonych.. Po drugiej stronie Atlantyku żółwie te zaobserwowano od zimnych wód.. kanału.. La Manche.. po wybrzeża.. Przylądka Dobrej Nadziei.. w Republice Południowej Afryki.. Na zachodzie Atlantyku żółwie te najczęściej występują od południowych krańców.. Florydy.. poprzez.. Karaiby.. po wschodnie wybrzeża.. Brazylii.. (szczególnie stanu.. Bahia.. ), choć niektóre osobniki zapuszczają się dalej na północ, aż po.. Massachusetts.. Wirginię.. Zaobserwowano je także na plażach.. Antigui i Barbudy.. Można je także spotkać w wodach przybrzeżnych.. Kostaryki.. , w pobliżu wsi Tortuguero.. Żółwie szylkretowe na zachodzie żywią się zazwyczaj na rafach otaczających.. Kubę.. oraz.. portorykańską.. wyspę Monę.. Podgatunek.. występuje prawie na całej powierzchni Indopacyfiku.. W.. Oceanie Indyjskim.. żółw szylkretowy jest spotykany głównie wzdłuż wschodniego wybrzeża.. Afryki.. , jak i wokół.. Madagaskaru.. oraz okolicznych wysp.. Występuje również u południowych wybrzeży Azji (wliczając.. Zatokę Perską.. Morze Czerwone.. subkontynent indyjski.. ), wokół.. archipelagu.. indonezyjskiego oraz u zachodnich wybrzeży.. W Oceanie Spokojnym.. żółw.. ten ma bardziej ograniczone miejsca występowania, ponieważ preferuje zazwyczaj ciepłe, tropikalne wody.. Najbardziej wysuniętymi na północ miejscami, odwiedzanymi przez niego, są wybrzeża.. Półwyspu Koreańskiego.. oraz archipelag Wysp Japońskich.. Występuje także w całej południowo-wschodniej Azji, na północy i wschodzie Australii i.. Po drugiej stronie oceanu zaobserwowano je na północ od.. meksykańskiego.. półwyspu Baja, wzdłuż całej.. Ameryki Środkowej.. , aż po północne.. Na.. Filipinach.. znanych jest kilka miejsc, które żółwie te odwiedzają podczas okresów gniazdowań.. Gniazda.. żółwia szylkretowego odkryto również na wyspie.. Boracay.. oraz na małej wysepce Milman, leżącej na północ od australijskiego stanu.. Queensland.. Wielkiej Rafie Koralowej.. Pewna grupa wysp na południowym zachodzie archipelagu filipińskiego została nazwana "Żółwimi Wyspami", ponieważ co roku przybywa tam wiele żółwi, by złożyć jaja (głównie.. żółwie zielone.. Chelonia mydas.. ) i żółwie szylkretowe).. Po stronie indyjskiej.. te gnieżdżą się na wyspie.. Cousine.. , gdzie gatunek ten objęto ochroną dopiero w 1994 roku.. Wokół tej i innych wysp.. Seszeli.. , takich jak między innymi.. Aldabra.. , młode żółwie przebywają aż do osiągnięcia dorosłości.. Żółw szylkretowy posiada wiele unikatowych cech.. synapomorficznych.. anatomicznych.. ekologicznych.. , jest między innymi pierwszym gąbkożernym gatunkiem żółwia morskiego.. Z tego powodu jego pozycja.. ewolucyjna.. systematyczna.. były nieco niejasne.. Analiza molekularna wykazuje, że pochodzi on od mięsożernego, a nie roślinożernego przodka.. Prawdopodobnie jest najbliżej spokrewniony z.. żółwiem karetta.. i razem z nim, a nie z.. żółwiem zielonym.. z plemienia Chelonini, jak niegdyś przypuszczano, tworzy plemię Carettini.. Żółw szylkretowy przedstawiony na rycinie.. Ernsta Haeckela.. z 1904 roku (u góry po prawej).. Żółw szylkretowy został po raz pierwszy opisany przez.. Karola Linneusza.. w 1766 roku jako.. Testudo imbricata.. W 1843.. austriacki.. zoolog.. Leopold Fitzinger.. , utworzył dla niego nowy rodzaj.. W 1857 roku.. ten został opisany ponownie pod nazwą.. Eretmochelys imbricata squamata.. , która jest obecnie nieważna.. Pierwszym z dwóch podgatunków jest.. , utworzony przez.. Eduarda Rüpella.. w 1835 roku, obejmuje osobniki żyjące w Oceanie Spokojnym i Indyjskim.. Atlantycka populacja została uznana za drugi podgatunek.. (Linnaeus, 1766).. Nazwa podgatunku ".. " została skopiowana z nazwy gatunkowej, ponieważ Linneusz opisał właśnie populację atlantycką.. Fitzinger utworzył nazwę rodzajową z połączenia dwóch greckich słów,.. eretmo.. oznaczającego "wiosło" i.. chelys.. czyli "żółwia".. Odnosi się ona do długich przednich kończyn w kształcie płetw.. Zaś epitet gatunkowy "imbricata" pochodzący z.. łaciny.. nawiązuje do nakładających się na siebie płyt.. karapaksu.. Podgatunek indopacyficzny został z początku nazwany.. Caretta bissa.. , jako drugi gatunek tego rodzaju.. Jednak karetta jest większy od żółwia szylkretowego.. Dorosłe osobniki dorastają do około 1,3.. metra.. długości i ważą średnio 80.. kg.. Najcięższy kiedykolwiek schwytany osobnik ważył prawie 127 kilogramów.. Karapaks żółwia.. , dzięki nieregularnym kształtom, przy odpowiednim świetle mieni się przeróżnymi kolorami, od jasnozielonego do odcieni brązu z ciemnymi, często czarnymi plamami.. Żółw szylkretowy ma dłuższy, ostrzej zakończony oraz bardziej zakrzywiony.. niż inne żółwie.. Na każdej z kończyn ma dwa pazury, mniejszy i większy, choć oba są słabo widoczne.. Głowa i dziób żółwia szylkretowego.. Jego karapaks składa się z pięciu centralnie umieszczonych tarczek kostnych, czterech par płyt bocznych oraz 11 par płyt krawędziowych (podobnie jak u niektórych żółwi morskich).. Jednak u żółwia szylkretowego każda z płyt zachodzi na kolejną z tyłu, tworząc zwarty pancerz, doskonale chroniący przez drapieżnikami.. Dodatkowo ich krawędzie są piłkowane, co powoduje czasem okaleczenie napastnika.. Cała skorupa może mierzyć nawet metr.. Budowa karapaksu żółwia szylkretowego.. Ślady pozostawione na piasku przez pełzające żółwie szylkretowe są najczęściej asymetryczne, ponieważ gady te poruszają się zmiennym chodem.. Takie zachowanie jest niespotykane u innych żółwi, na przykład.. żółwia zielonego.. , czy.. żółwia skórzastego.. , które poruszają się raczej symetrycznie i równo.. Z powodu odżywiania się jadowitymi.. parzydełkowcami.. mięso żółwia szylkretowego może być w pewnym stopniu.. toksyczne.. Dorosłe żółwie szylkretowe preferują zazwyczaj tropikalne wody.. raf koralowych.. Często spotyka się je odpoczywające w jaskiniach lub dryfujące razem z.. prądem.. wokół raf.. Jednak żółwie te nie pozostają w jednym miejscu, lecz odbywają długie wędrówki zwane.. migracjami.. Czasami przebywają na otwartych wodach oceanów, na podwodnych lagunach, a nawet przy ujściach rzek pośród.. namorzynów.. Młode żółwie, tuż po dotarciu do wody, kierują się na głębokie wody, gdzie większość z nich przebywa przez długi czas.. Żółw szylkretowy na rafie koralowej nieopodal wyspy.. Tortuga.. Żółwie szylkretowe są wszystkożerne, choć około 70-95% ich pokarmu stanowią.. gąbki.. Jednak są one dość wybredne i żywią się jedynie kilkoma gatunkami.. Żółw ten chętnie zjada gąbki  ...   Oceanu i Atmosfery USA.. (NOAA).. Pierwszy z nich:.. Recovery Plan for the Hawksbill Turtle in the U.. S.. Caribbean, Atlantic and Gulf of Mexico.. (pol.. : Plan odtworzenia populacji żółwia szylkretowego w amerykańskiej części Karaibów, Atlantyku i Zatoce Meksykańskiej), ustanowiony 15 grudnia 1993.. oraz drugi –.. Recovery Plan for U.. Pacific Populations of the Hawksbill Turtle.. : Plan odtworzenia populacji żółwia szylkretowego w amerykańskiej części Oceanu Spokojnego), ustanowiony 12 stycznia 1998.. Podjęto także mniejsze, lokalne programy ochrony.. siedlisk.. tego gatunku, w tym: ochronę plaż.. hrabstwa Volusia.. (program na lata 2005–2030).. hrabstwa St.. Johns.. (program na lata 2005–2025).. (oba na.. ), utworzenie farmy ekologicznej w.. hrabstwie Baldwin.. Alabama.. ) (program na lata 1997–2027).. i portorykańskiej wyspie.. Culebra.. (program na lata 2000–2012).. Dzięki zaangażowaniu w ochronę żółwi jest nadzieja, że wielkość ich populacji wzrośnie w następnych latach.. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (.. IUCN Red List of Threatened Species.. ).. 3,2.. Species Fact Sheet:.. W:.. FIGIS – Fisheries Global Information System.. [on-line].. 2006.. [dostęp 2007-02-28].. Hawksbill Sea Turtle (.. North Florida Field Office.. 2005-12-09.. [dostęp 2007-02-18].. C.. H.. Pope:.. Turtles of the United States and Canada.. Alfred A.. Knopf, 1939.. Angela Formia, Manjula Tiwari, Jacques Fretey i Alexis Billes.. Sea Turtle Conservation along the Atlantic Coast of Africa.. „Marine Turtle Newsletter”.. 100, s.. 33–37, 2003.. IUCN Marine Turtle Specialist Group.. 7,3.. Species Booklet: Hawksbill sea turtle.. Virginia Fish and Wildlife Information Service.. [dostęp 2007-02-06].. 8,0.. 8,1.. 8,2.. 8,3.. 8,4.. 8,5.. 8,6.. Eretmochelys imbricata, Hawksbill Sea Turtle.. [dostęp 2007-02-05].. Karen A.. Bjorndal.. Decline of the Nesting Population of Hawksbill Turtles at Tortuguero, Costa Rica.. „Conservation Biology”, s.. 925–927, Grudzień 1993.. Blackwell Publishing.. 10,0.. 10,1.. Selina S.. Heppel, Larry B.. Crowder.. Analysis of a Fisheries Model for Harvest of Hawksbill Sea Turtles (Eretmochelys imbricata).. „Conservation Biology”.. 3 (10), s.. 874 – 880, Czerwiec 1996.. [dostęp 2007-02-16].. B.. W.. Bowen, A.. L.. Bass, A.. Garcia-Rodriguez, C.. Diez, R.. van Dam, A.. Bolten, K.. A.. Bjorndal, M.. M.. Miyamoto i R.. Ferl.. Origin of Hawksbill Turtles in a Caribbean Feeding Area as Indicated by Genetic Markers.. „Ecological Applications”, s.. 566–572, Maj 1996.. The.. Ecological Society of America.. Artem Colacion, Danee Querijero:.. Uriel’s journey home – a Young pawikan’s story in Boracay.. The Philippine STAR, 2005-03-10.. K.. Loop.. Nesting by the hawsbill turtle.. (Eretmochelys imbricata).. on Milman Island, Great Barrier Reef, Australia.. „Wildlife Research”.. 22 (2), s.. 241–251, 1995.. CSIRO Publishing.. 1071/WR9950241.. ISSN.. 1035-3712.. [dostęp 2007-02-21].. 14,0.. 14,1.. 14,2.. Hawksbill.. SeychellesTurtles.. org – Strategic Management of Turtles.. Marine Conservation Society, Seychelles.. [dostęp 2007-02-22].. P.. Hitchins, O.. Bourquin i S.. Hitchins.. Nesting success of hawksbill turtles (.. ) on Cousine Island, Seychelles.. „Journal of Zoology”.. 264 (2), s.. 383–389, 2004-04-27.. Cambridge University Press, The Zoological Society of London.. 1017/S0952836904005904.. Brian W.. Bowen, William S.. Nelson i John C.. Avise.. A Molecular Phylogeny for Marine Turtles: Trait Mapping, Rate Assessment, and Conservation Relevance.. „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America”.. 90 (12), s.. 5574–5577, 1993-06-15.. National Academy of Sciences.. (TSN 208664).. Integrated Taxonomic Information System.. [dostęp 2008-10-24].. (TSN 173835).. [dostęp 2008-10-23].. (TSN 208665).. (TSN).. (TSN 173836).. Ellin Beltz:.. Translations and Original Descriptions: Turtles.. Scientific and Common Names of the Reptiles and Amphibians of North America – Explained.. Hawksbill turtle – Eretmochelys imbricata: More information.. The Hawksbill Turtle (.. turtles.. org.. The Hawksbill Turtle: Eretmochelys imbricata.. Auckland Zoo.. [dostęp 2007-07-14].. Lutz, J.. Musick:.. The Biology of Sea Turtles.. Boca Raton, Florida: CRC Press, 1997.. Jonathan D.. R.. Houghton, Martin J.. Callow, Graeme C.. Hays.. Habitat utilization by juvenile hawksbill turtles (.. , Linnaeus, 1766) around a shallow water coral reef.. „Journal of Natural History”.. 37, s.. 1269–1280, 2003.. [dostęp 2007-03-17].. Meylan A.. Spongivory in Hawksbill Turtles: A Diet of Glass.. „Science (New York, N.. Y.. )”.. 4838 (239), s.. 393–395, styczeń 1988.. 239.. 4838.. 393.. PMID 17836872.. 29,0.. 29,1.. 29,2.. Michael Edelman:.. ADW: Eretmochelys imbricata: Information.. Animal Diversity Web.. University of Michigan Museum of Zoology, 2004.. Atlantic Hawksbill Sea Turtle Fact Sheet.. New York State Department of Environmental Conservation, 2003.. 31,0.. 31,1.. UNEP-WCMC:.. UNEP-WCMC Species Database: CITES-Listed Species.. United Nations Environment Programme – World Conservation Monitoring Centre.. A-301.. 003.. 001.. 32,0.. 32,1.. Edward H.. Schafer.. Eating Turtles in Ancient China.. „Journal of the American Oriental Society”.. 1 (82), s.. 73–74, 1962.. American Oriental Society.. Gary Strieker:.. Tortoiseshell ban threatens Japanese tradition.. CNN.. com/sci-tech.. 2001-04-10.. [dostęp 2007-03-02].. Lionel Casson.. Periplus Maris Erythraei: Notes on the Text.. „The Journal of Hellenic Studies”, s.. 204–206, 1982.. The Society for the Promotion of Hellenic Studies.. Turtles of the Caribbean: the curse of illegal trade.. Newsroom.. World Wide Fund for Nature, 2006-10-01.. [dostęp 2007-02-27].. David W.. Nellis, Vonnie Small.. Mongoose Predation on Sea Turtle Eggs and Nests.. „Biotropica”.. 2 (15), s.. 159–160, Jun 1983.. The Association for Tropical Biology and Conservation.. Ruling of the IUCN Red List Standards and Petitions Subcommittee (1996).. Red List Standards Petitions Subcommittee.. Ruling of the IUCN Red List Standards and Petitions Subcommittee on Petitions against the 1996 Listings of Four Marine Turtle Species, 18 October 2001.. International Union for Conservation of Nature and Natural Resources.. Groombridge:.. The IUCN Amphibia-Reptilia Red Data Book, Part 1: Testudines, Crocodylia, Rhynocehapalia.. Gland, Szwajcaria: IUCN, 1982.. IUCN Conservation Monitoring Centre.. 1986 IUCN Red List of Threatened Animals.. Gland, Szwajcaria i Cambridge, Wielka Brytania: IUCN, 1986.. 1988 IUCN Red List of Threatened Animals.. Gland, Szwajcaria i Cambridge, Wielka Brytania: IUCN, 1988.. IUCN.. 1990 IUCN Red List of Threatened Animals.. Gland, Szwajcaria i Cambridge, Wielka Brytania: IUCN, 1990.. 1994 IUCN Red List of Threatened Animals.. Gland, Switzerland: IUCN, 1994.. Appendices I, II and III of CITES.. cites.. org, 12 czerwca 2013.. [dostęp 2013-07-03].. Species Profile: Hawksbill sea turtle (.. USFWS Threatened and Endangered Species System (TESS).. United States Fish and Wildlife Service, 1970-06-02.. United States Fish and Wildlife Service, 12-01-1998.. [dostęp 2009-03-09].. Pacific Populations of the Hawksbill Turtle (Eretmochelys imbricata).. United States Fish and Wildlife Service, 15-12-1993.. Habitat Conservation Plan: Volusia Beaches.. Conservation Plans and Agreements.. Habitat Conservation Plan: St.. Johns County Government.. Habitat Conservation Plan: Sage Development Amendment #1.. Habitat Conservation Plan: Culebra Northshore.. Florida's Sea Turtle.. Oficjalna strona Fish and Wildlife Research Institute (.. Instytut Badań Ryb i Dzikiej Przyrody.. Seaturtle.. Oficjalna strona Marine Turtle Group Research (MTGR) (.. Grupa Badań Żółwi Morskich.. ) i Marine Turtle Newsletter (MTN) (.. Biuletyn o Żółwiach Morskich.. p.. •.. d.. e.. Systematyka współcześnie żyjących żółwi.. /.. zauropsydy.. Podrząd.. Podrodzina.. Cryptodira.. Carettochelyidae.. Carettochelys.. Cheloniidae.. Caretta.. Chelonia.. Lepidochelys.. Natator.. Chelydridae.. Chelydra.. Macrochelys.. Dermatemydidae.. Dermatemys.. Dermochelyidae.. Dermochelys.. Emydidae.. Deirochelyinae.. Chrysemys.. Deirochelys.. Graptemys.. Malaclemys.. Pseudemys.. Trachemys.. Emydinae.. Actinemys.. Clemmys.. Emydoidea.. Emys.. Glyptemys.. Terrapene.. Geoemydidae.. Batagur.. Cuora.. Cyclemys.. Geoclemys.. Geoemyda.. Hardella.. Heosemys.. Leucocephalon.. Malayemys.. Mauremys.. Melanochelys.. Morenia.. Notochelys.. Ocadia.. Orlitia.. Pangshura.. Rhinoclemmys.. Sacalia.. Siebenrockiella.. Vijayachelys.. Kinosternidae.. Kinosterninae.. Kinosternon.. Sternotherus.. Staurotypinae.. Claudius.. Staurotypus.. Platysternidae.. Platysternon.. Testudinidae.. Aldabrachelys.. Astrochelys.. Chelonoidis.. Chersina.. Geochelone.. Gopherus.. Homopus.. Indotestudo.. Kinixys.. Malacochersus.. Manouria.. Psammobates.. Pyxis.. Testudo.. Trionychidae.. Cyclanorbinae.. Cyclanorbis.. Cycloderma.. Lissemys.. Trionychinae.. Amyda.. Apalone.. Chitra.. Dogania.. Nilssonia.. Palea.. Pelochelys.. Pelodiscus.. Rafetus.. Trionyx.. Pleurodira.. Chelidae.. Acanthochelys.. Chelodina.. Chelus.. Elseya.. Elusor.. Emydura.. Hydromedusa.. Mesoclemmys.. Phrynops.. Platemys.. Pseudemydura.. Rheodytes.. Rhinemys.. Wollumbinia.. Pelomedusidae.. Pelomedusa.. Pelusios.. Podocnemididae.. Erymnochelys.. Peltocephalus.. Podocnemis.. Układ filogenetyczny na podstawie.. Anders G.. J.. Rhodin, James F.. Parham, Peter Paul van Dijk, and John B.. Iverson:.. Turtles of the World: Annotated Checklist of Taxonomy and Synonymy, 2009 Update, with Conservation Status Summary.. 2009.. php?title=Żółw_szylkretowy oldid=40293222.. Gatunki krytycznie zagrożone.. Żółwie morskie.. Gaeilge.. Latviešu.. മലയ ള.. မ န မ ဘ သ.. پنجابی.. ස හල.. தம ழ.. 粵語.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 22:10, 31 sie 2014..

    Original link path: /wiki/%C5%BB%C3%B3%C5%82w_szylkretowy
    Open archive

  • Title: Połykacz – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Połykacz.. Eurypharynx pelecanoides.. Vaillant.. , 1882.. Zdjęcie połykacza złowionego przez Aleksieja Orłowa z Rosyjskiego Federalnego Instytutu Rybołówstwa i Oceanografii.. gardzielcokształtne.. połykaczowate.. Eurypharynx.. połykacz.. Euripharynx pelecanoides.. Vaillant, 1882.. Eurypharynx richardi.. Roule, 1914.. Gastrostomus bairdii.. Gill Ryder, 1883.. Gastrostomus pacificus.. Bean, 1904.. Jordanites richardi.. Fowler, 1925.. Leptocephalus pseudolatissimus.. Bertin, 1936.. Macropharynx longicaudatus.. Megalopharynx longicaudatus.. Brauer, 1900.. Rouleina richardi.. ) – gatunek.. głębinowej ryby.. z rzędu.. gardzielcokształtnych.. (Saccopharyngiformes), jedyny przedstawiciel rodzaju.. monotypowej rodziny.. Eurypharyngidae.. Występuje we wszystkich oceanach.. Charakteryzuje się bardzo dużą i pojemną jamą gębową.. Na pokarm połykaczy składają się małe ryby,.. skorupiaki.. głowonogi.. plankton.. Charakteryzuje się dymorfizmem płciowym, a jego larwy mają postać.. leptocefali.. Biologia.. Genetyka.. Historia odkrycia.. Charakterystyczną cechą tej ryby jest bardzo duża szczęka i rozciągliwa gardziel, z workiem gardzielowym przypominającym wór skórny u.. pelikanów.. (stąd łacińska i angielska nazwa gatunku).. Jama gębowa ma dużą pojemność: u osobnika mierzącego 35 cm i którego ciało ma objętość około 9 cm³, jama gębowa mieści maksymalnie 100 cm³ wody.. W górnej części jamy gębowej biegnie od brzegu paszczy do ujścia.. przełyku.. jasne pasmo tkanki, równoległe do szkieletu osiowego ryby, w tylnej części rozszerzające się w palczaste pasma biegnące w stronę boczną i brzuszną jamy gębowej.. Histologicznie wykazano w tej tkance obecność komórek gruczołowych, wypełnionych.. kwasochłonnymi.. białkowymi ziarnistościami.. Nielsen i wsp.. wysunęli hipotezę, że komórki te produkują.. enzymy trawienne.. albo toksyczne substancje, oddziałujące na zdobycz zamkniętą w jamie gębowej i prawdopodobnie przebywającą tam przez pewien czas poprzedzający połkniecie i strawienie.. Mózgoczaszka stanowi zaledwie 1/10 długości całej czaszki.. W szczękach znajdują się liczne drobne zakrzywione zęby, ustawione w kilku szeregach.. Oczy ma małe, nozdrza przednie i tylne do przodu od oczu, blisko siebie.. Niezwykłą cechą, wspólną dla rodzajów.. Saccopharynx.. , jest obecność sześciu par.. szpar.. pomiędzy łukami skrzelowymi zamiast typowych dla ryb kostnoszkieletowych – pięciu.. Szczeliny otoczone są.. zwierającymi mięśniami okrężnymi.. Wydłużone ciało ma długi i giętki ogon, wyposażony na końcu w.. narząd świetlny.. (fotofor) o prostej budowie.. U żywych jeszcze zwierząt obserwowanych po złowieniu narząd ma barwę różową lub czerwoną.. Przypuszcza się, że koniec ogona połykacza może służyć do wabienia zdobyczy w kierunku paszczy zwierzęcia, jednak nie obserwowano nigdy tego zachowania.. Najmniejsze złowione, dorosłe osobniki miały 9 cm, maksymalna długość wynosiła 62 cm.. Niektóre źródła podają maksymalną długość do 100 cm.. Szkielet jest silnie zredukowany.. Połykacze mają przetrwałą.. strunę grzbietową.. na całej długości kręgosłupa.. Kręgosłup.. otaczają wypełnione.. chłonką.. przestrzenie.. Mózgowie waży 17,9–20 mg (.. wskaźnik encefalizacji.. 0,617–0,27).. Obecne.. płetwy.. : grzbietowa, odbytowa, szczątkowe płetwy piersiowe, brak płetwy ogonowej.. Po obu stronach płetwy grzbietowej biegnie jasna linia lub rowek, o niewyjaśnionej funkcji.. Zarówno płetwa grzbietowa, jak i odbytowa kończą się mniej więcej w połowie długości ciała.. Linia boczna.. składa się z szeregu wypukłych rurek zamiast otworów.. Połykacz nie ma.. łusek.. Cała ryba jest koloru czarnego.. Jej ciało jest stosunkowo delikatne i zazwyczaj złowiona w sieci jest poważnie uszkodzona; rzadkością są nienaruszone osobniki.. Zazwyczaj uszkodzone są długie szczęki i ogon ryby.. Przewód pokarmowy.. wąski, częściowo jest zabarwiony na czarno, głównie w obrębie jamy gębowej, ale nie w całości, jak u niektórych gatunków głębinowych węgorzy (np.. Bathycongrus aequoreus.. Coloconger scholesi.. pęcherza pławnego.. Szypułkowaty narząd linii bocznej na rycinie z 1884 roku.. Serce.. oddalone od czaszki, na poziomie mniej więcej 18.. kręgu, bardzo blisko brzusznej powierzchni ciała.. Grube.. osierdzie.. stanowiące główną ochronę serca prześwituje przez przezroczystą skórę ryby.. Włókna osierdzia są ściśle połączone ze szkieletem płetw piersiowych, co stanowi kolejny ewenement anatomiczny tego gatunku.. Występuje.. Obserwuje się zmiany degeneracyjne u samców połykaczy po osiągnięciu dojrzałości płciowej: powiększeniu ulegają narządy węchowe, a zęby i szczęki ulegają redukcji.. Uważa się, że połykacz przechodzi rozród raz w ciągu całego życia.. Spermatogeneza.. u samców przebiega synchronicznie.. Gonady.. mają płacikowatą budowę, przypuszczalnie są.. hermafrodytyczne.. , jajniki policykliczne.. Gonady zwiększające swoją objętość w jamie brzusznej ryby uciskają żołądek i jelito powodując ich.. atrofię.. , a po zakończeniu rozrodu zwierzę najprawdopodobniej ginie.. Inny okaz połykacza, złowiony przez dr Ángeles Armesto z Instituto Español de Oceanografía u wybrzeży.. Nowej Fundlandii.. Na pożywienie połykacza składają się: ryby,.. W pracy Nielsena zawartość przewodu pokarmowego połykaczy oceniono u 120 okazów; u pozostałych 85% okazów żołądki były puste, zwierzęta były zbyt poważnie uszkodzone i wytrzewione, bądź przetrawiona zawartość nie była możliwa do oceny.. U 87 połykaczy zidentyfikowano w żołądkach skorupiaki, u 37 ryby, u 18.. gronorosty.. , u 15 głowonogi, u 15.. szczecioszczękie.. , u 8.. osłonice.. , u 4.. krążkopławy.. i u jednego.. wstężnice.. Prawdopodobnie po złapaniu zdobyczy w obszerną paszczę zamyka ją, pozbywa się wody przez skrzela i połyka swój pokarm.. Uważa się, że tak jak inne wydłużone głębinowe ryby połykacz przyjmuje pionową pozycję i wypatruje sylwetek drobnych organizmów na tle przebijającego  ...   JR Paxton, WN Eschmeyer:.. Encyklopedia zwierząt: Ryby.. tłum.. Krzysztof Teisseyre.. Warszawa: Elipsa, 1994, s.. ISBN 83-85152-50-4.. 3,3.. 3,4.. 3,5.. 3,6.. 3,7.. 3,8.. 3,9.. Nielsen JG, Bertelsen E, Jespersen Å.. The biology of.. (Pisces, Eurypharyngidae).. „Acta Zoologica”.. 70.. 187–197, 1989.. Tchernavin V.. A Living Bony Fish which Differs Substantially from all Living and Fossil Osteichthyes.. „Nature”.. 158, s.. 667, 1946.. 1038/158667a0.. Grey M:.. Notes on a collection of Bermuda deep-sea fishes.. Paxton JR, Eschmeyer WN:.. Tłum.. Warszawa: Elipsa, 1994.. 7,4.. Smith DG.. EURYPHARYNGIDAE.. „Bony Fishes”.. Reiner F.. Catálogo dos peixes do Arquipélago de Cabo Verde.. Publicações avulsas do IPIMAR No.. 339 p.. 1996 Cytat za: FishBase.. Nusbaum-Hilarowicz J (1923) Cytat za: Marshall NB.. THE BUOYANCY OF BATHYPELAGIC FISHES WITHOUT A GAS-FILLED SWIMBLADDER.. Bauchot R, Diagne M, Platel R, Ridet J-M, Bauchot M-L.. Relationships between fish brain weights and body weights for.. 11,0.. 11,1.. 11,2.. Comparative internal morphology of deep-sea eels, with particular emphasis on gonads and gut structure.. 75-101, 2005.. 1994.. tb01587.. McCune AR, Carlson RL.. Twenty ways to lose your bladder: common natural mutants in zebrafish and widespread convergence of swim bladder loss among teleost fishes.. „Evolution Development”.. 246-259, 2008.. 1525-142X.. 2004.. 04030.. JA Ryder.. The pedunculated lateral-line organs of Gastrostomus.. Science, 1884.. Nielsen, 1972.. Cytat za: Fishelson, 2005.. Gartner JV.. Sexual Dimorphism in the Bathypelagic Gulper Eel.. (Lyomeri: Eurypharyngidae), with Comments on Reproductive Strategy.. 560-563, 1983.. Food Items Reported for.. Cocker JE.. Adaptations of deep sea fishes.. Environmental Biology of Fishes 3, 4, 389-399, 1978.. 1007/BF00000532.. Campbell RA, Gartner JV.. Pistana eurypharygis.. gen.. et sp.. (Cestoda: Pseudophyllidea) from the bathypelagic gulper eel, Eurypharynx pelecanoides Vaillant, 1982, with comments on host and parasite ecology.. „Proceedings of the Helminthological Society of Washingto”.. 49, s.. 218–225, 1982.. Cytat za:.. Kuchta R, Scholz T, Bray RA.. Revision of the order Bothriocephalidea Kuchta, Scholz, Brabec Bray, 2008 (Eucestoda) with amended generic diagnoses and keys to families and genera.. „Syst Parasitol”.. 71, s.. 81–136, 2008.. 1007/s11230-008-9153-7.. Diet of pygmy sperm whales (.. Kogia breviceps.. ) in the Hawaiian Archipelago.. Marine Mammal Science (2009).. 1748-7692.. 2009.. 00295.. Nielsen JG, Bertelsen E.. 1986.. 534.. [w:] Whitehead PJP, Bauchot M-L, Hureau J-C, Nielsen J, Tortonese E (red.. ) Fishes of the north-eastern Atlantic and the Mediterranean.. UNESCO.. , Paryż.. org [dostęp 26 października 2008].. Computer Generated Maps for.. Inoue JG, Miya M, Tsukamoto K, Nishida M.. Evolution of the deep-sea gulper eel mitochondrial genomes: large-scale gene rearrangements originated within the eels.. „Mol Biol Evol”.. 20.. 1917-24, 2003.. 1093/molbev/msg206.. PMID 12949142.. Vaillant LL.. Sur un poisson des grandes profondeurs de l'Atlantique, l'Eurypharynx pelecanoides.. Comptes Rendus Hebdomadaires des séances de l'Académie des sciences 95, ss.. 1226-1228, 1882.. Gill T.. What are the Saccopharyngoid Fishes?.. 29, s.. 236, 1884.. 1038/029236a0.. Gill TN, Ryder JA.. On the anatomy and relations of the Eurypharyngidae.. Proceedings of the United States National Museum.. 6, 382, 262-273 (1883).. Nusbaum-Hilarowicz J.. Quelques remarques sur les organes génitaux femelles de.. (Gill et Ryder).. : (Note préliminaire).. „Bulletin de l'Institut océanographique”.. 313, s.. 1-4, 1915.. Sur la structure du canal digestif chez.. 315, 1916.. Sur quelques points intéressants dans la structure des reins chez.. (Gill et Ryder),.. Argyropelecus hemigymnus.. (Cocco) et.. Chauliodus sloanei.. (Bloch).. (Résultats des campagnes scientifiques de S.. A.. Albert ier prince de Monaco).. (Note préliminaire).. 307, 1915.. Nusbaum-Hilarowicz J:.. Etudes d'anatomie comparee sur les poissons provenant des campagnes scientifiques de S.. S.. le Prince de Monaco.. 1923, s.. 1-100.. Tchernavin VV.. Six Specimens of Lyomeri in the British Museum (with notes on the skeleton of Lyomeri).. „Zoological Journal of the Linnean Society”.. 41.. 279, s.. 287-350, 1940.. 1096-3642.. 1940.. tb02078.. Further Notes on the Structure of the Bony Fishes of the Order Lyomeri (Eurypharynx).. Zoological Journal of the Linnean Society 41, 280, 377-393.. tb02081.. Böhlke JE.. Order Lyomeri (pp 603-628).. [w:] Fishes of the Western North Atlantic.. Memoirs of the Sears Foundation of Marine Research Mem.. 1 (pt 5), 1966 Cytat za: Nielsen et al.. , 1989.. Beebe W.. Preliminary Account of Deep Sea Dives in the Bathysphere with Especial Reference to One of 2200 Feet.. „Proc Natl Acad Sci U S A.. ”.. 19.. 178–188, 1933.. Osborn HF, Gould SJ:.. The Origin and Evolution of Life: On the Theory of Action, Reaction and Interaction of Energy.. Ayer Publishing, 1980, s.. 173.. ISBN 0405127286.. Dawkins R, Wong Y:.. The Ancestor's Tale: A Pilgrimage to the Dawn of Evolution.. Houghton Mifflin Books, 2004, s.. 331.. ISBN 0618005838.. org [dostęp 25 września 2008].. Galeria zdjęć w FishBase.. Zdjęcie ryby.. in situ.. php?title=Połykacz oldid=36964197.. Gardzielcokształtne.. Azərbaycanca.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 08:42, 1 lip 2013..

    Original link path: /wiki/Po%C5%82ykacz
    Open archive
  •  

  • Title: Allozaur – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Allozaur.. Allosaurus.. Marsh.. , 1877.. Podgromada.. diapsydy.. Infragromada.. archozauromorfy.. Nadrząd.. dinozaury.. dinozaury gadziomiedniczne.. teropody.. Infrarząd.. tetanury.. (bez rangi).. karnozaury.. Nadrodzina.. allozauroidy.. allozaury.. allozaur.. Creosaurus.. Marsh, 1878.. Labrosaurus.. Marsh, 1879.. Epanterias.. Cope.. , 1878.. Antrodemus.. Leidy.. , 1870.. Apatodon.. Marsh, 1877.. fragilis.. Marsh, 1877 (.. typowy.. europaeus.. Mateus.. , Walen i.. Antunes.. , 2006.. „jimmadseni”.. Chure, 2000.. vide.. Glut, 2003 (.. nomen nudum.. tendagurensis.. Janensch.. ) –.. dużego.. teropoda.. allozaurów.. (Allosauridae) żyjącego w późnej.. jurze.. , 155–145 mln lat temu.. Nazwa.. , oznaczająca „inny jaszczur”, pochodzi od.. greckich.. słów.. αλλος.. /.. allos.. („inny”, „dziwny”) oraz.. σαυρος.. sauros.. („jaszczur”).. Pierwsze szczątki z pewnością należące do przedstawicieli tego rodzaju zostały opisane w 1877 roku przez.. Othniela Charlesa Marsha.. Jako jeden z pierwszych dobrze poznanych teropodów przez długi czas wzbudzał zainteresowanie kręgów pozapaleontologicznych i był.. dinozaurem.. często pojawiającym się w filmach.. fabularnych.. dokumentalnych.. był dużym.. dwunożnym.. drapieżnikiem.. z wielką, wyposażoną w ostre zęby czaszką.. Mierzył przeciętnie 8,5 m długości, jednak fragmentaryczne szczątki sugerują, że mógł osiągać ponad 12 m.. W porównaniu z potężnymi tylnymi kończynami trójpalczaste kończyny przednie były niewielkie, a całe ciało równoważył długi, ciężki ogon.. jest klasyfikowany w rodzinie Allosauridae, należącej do.. karnozaurów.. Rodzaj ma skomplikowaną historię.. taksonomiczną.. i obejmuje nieokreśloną liczbę akceptowanych.. gatunków.. , spośród których najlepiej poznanym jest.. Allosaurus fragilis.. Większość szczątków allozaurów pochodzi z.. północnoamerykańskiej.. formacji Morrison.. , materiał kopalny jest także znany z.. Portugalii.. i być może.. Tanzanii.. Przez ponad połowę XX wieku był znany pod nazwą.. , jednak badania skamieniałości z.. Cleveland-Lloyd Dinosaur Quarry.. przywróciły nazwę.. i uczyniły allozaura jednym z najlepiej poznanych dinozaurów.. Jako główny duży drapieżnik formacji Morrison.. stał na szczycie.. łańcucha pokarmowego.. , prawdopodobnie polując na duże dinozaury roślinożerne, takie jak.. ornitopody.. stegozaury.. zauropody.. Niektórzy paleontolodzy uważają, że allozaur prowadził stadny tryb życia i polował w grupach, podczas gdy inni twierdzą, iż dorosłe osobniki były wobec siebie agresywne, a zgromadzenia dużej ilości szczątków przedstawicieli tego rodzaju w jednym miejscu dowodzą, że samotne zwierzęta pożywiały się tą samą zdobyczą.. Budowa.. Czaszka.. Szkielet pozaczaszkowy.. Historia odkryć.. Wczesne odkrycia i badania.. Odkrycia w Cleveland-Lloyd.. Badania po 1980.. Wielki Al.. Gatunki i taksonomia.. Paleoekologia.. Paleobiologia.. Ontogeneza.. Odżywianie.. Zachowania stadne.. 4.. Mózg i zmysły.. Allozaur w kulturze masowej.. Porównanie wielkości przedstawicieli rodzaju.. i człowieka.. był zbudowany w sposób typowy dla dużych teropodów – miał masywną czaszkę osadzoną na krótkiej szyi, długi ogon i zredukowane kończyny przednie.. , najlepiej poznany i jedyny pewny gatunek, mierzył przeciętnie 8,5 m długości.. , podczas gdy długość największego okazu należącego bezdyskusyjnie do tego gatunku (.. AMNH.. 680) szacuje się na 9,7 m.. , a jego masę na 2,3 t.. Jednak w świetle najnowszych badań, do.. należy także wyróżniany niegdyś, znany z ogromnego, niekompletnego szkieletu rodzaj.. , co świadczy, że w pełni dojrzałe allozaury osiągały ponad 12 m długości.. Już James Madsen, w monografii z 1976, wspomina o kościach wskazujących na maksymalną długość dochodzącą do 12–13 metrów.. Jak w przypadku większości dinozaurów oszacowania masy są niepewne; od 1980 roku wynoszą od 1000 do 4000 kg, z 1010 kg jako.. dominantą.. John Foster, specjalista od formacji Morrison, sugeruje, że masa 1000 kg jest prawdopodobna dla dużego dorosłego.. , jednak 700 kg jest bardziej odpowiednie dla osobnika średniej wielkości, którego.. kości udowe.. mierzył.. Analizy wykorzystujące trójwymiarowy model „Wielkiego Ala” (patrz.. niżej.. ) wskazują, że osobnik ten – niebędący jeszcze w pełni dorosły – ważył najprawdopodobniej około 1500 kg, co sugeruje, że dojrzałe zwierzęta osiągały jeszcze większą masę.. Kilka olbrzymich okazów przypisywanych allozaurowi może w rzeczywistości być przedstawicielami innych rodzajów.. Blisko spokrewniony rodzaj.. Saurophaganax.. OMNH.. 1708) dorastał prawdopodobnie do 10,9 m długości.. , a jego jedyny gatunek bywał niekiedy klasyfikowany jako.. Allosaurus maximus.. , jednak nowsze badania potwierdzają odrębność.. od.. Innym potencjalnym allozaurem jest duży teropod, znany z niekompletnego szkieletu odkrytego w Peterson Quarry w osadach formacji Morrison w.. Nowym Meksyku.. ; ten duży allozauryd może być kolejnym osobnikiem zaurofaganaksa.. Do.. należy natomiast prawdopodobnie opisany przez.. Cope'a.. (AMNH 5767), mierzący prawdopodobnie ok.. 12,1 m długości.. , co świadczyło by o tym, że allozaur był w rzeczywistości znacznie większy niż sądzono.. Hipotezę tą popierają najnowsze badania.. Czaszka allozaura w.. Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu.. Czaszka i zęby allozaura były umiarkowanej wielkości jak na teropoda jego rozmiarów.. Paleontolog.. Gregory Paul.. ocenia, że długość czaszki osobnika mierzącego około 7,9 m długości wynosiła 84,5 cm.. W obu kościach przedszczękowych znajdowało się po pięć D-kształtnych w przekroju zębów, zaś w każdej kości szczękowej – od czternastu do siedemnastu; ich liczba nie odpowiadała dokładnie rozmiarowi kości.. Kości zębowe także zawierały 14–17 zębów, średnio 16.. Zęby stawały się krótsze, węższe i bardziej zakrzywione, im bliżej tyłu szczęk się znajdowały.. Wszystkie miały piłkowane krawędzie.. Zęby łatwo wypadały, będąc zastępowane kolejnymi, co czyni z nich pospolite skamieniałości.. Nad i przed oczami znajdowała się para.. rogów.. , będących przedłużeniem.. kości łzowych.. i zróżnicowanych pod względem kształtu i rozmiaru.. Wzdłuż kości nosowej biegły dwa grzebienie prowadzące do rogów.. Różki były prawdopodobnie pokryte.. keratynową.. pochwą i mogły pełnić różne funkcje, takie jak ochrona przed.. Słońcem.. , ozdoba lub broń służąca do walk z innymi przedstawicielami tego samego gatunku.. (mimo ich kruchości.. Garb z tyłu czaszki służył jako miejsce przyczepu mięśni, podobnie jak u.. tyranozaurów.. Wewnątrz kości łzowych znajdowały się wgłębienia mogące mieścić.. gruczoły.. , takie jak.. gruczoły solne.. Kości szczękowe miały.. zatoki szczękowe.. wykształcone lepiej niż u u bardziej.. bazalnych.. teropodów, takich jak.. ceratozaur.. marszozaur.. Może to mieć związek ze zmysłem.. węchu.. ; możliwe, że allozaur był wyposażony w narząd przypominający.. narząd Jacobsona.. Szczyt czaszki był cienki, prawdopodobnie w celu poprawienia.. termoregulacji.. mózgu.. Czaszka i żuchwa miały.. stawy.. pozwalające na ruch kości.. Kości przedniej i tylnej połowy żuchwy łączyły się z sobą luźno, umożliwiając szczękom wyginanie się na zewnątrz i zwiększanie kąta ich rozwarcia.. Nie można także wykluczyć obecności stawów w obrębie mózgoczaszki i.. kości czołowych.. Szkielet allozaura w San Diego Natural History Museum.. Szyja allozaura składała się z dziewięciu kręgów, grzbiet z czternastu, a kość krzyżowa, wspierająca biodra – z pięciu.. Liczba kręgów ogonowych jest nieznana i zależna od rozmiarów osobnika; James Madsen ocenia ich liczbę na około 50.. , podczas gdy Gregory S.. Paul uznaje, że było ich nie więcej niż 45.. W szyi oraz na przedzie kręgów grzbietowych znajdowały się wydrążone przestrzenie.. Uważa się, że przestrzenie te, znajdowane także u innych teropodów (w tym ptaków), mieściły.. worki powietrzne.. służące do.. oddychania.. Klatka piersiowa była szeroka, bardziej beczkowata niż u mniej zaawansowanych teropodów, takich jak ceratozaur.. Gastralia.. (żebra brzuszne) allozaura rzadko zachowują się w zapisie kopalnym, przeważnie w złym stanie.. W jednym znanym przypadku gastralia są dowodem na uraz nabyty za życia zwierzęcia.. Widełki obojczykowe.. również występowały u allozaura, choć rozpoznano je dopiero w 1996 roku – wcześniej mylone były z żebrami brzusznymi.. Kość biodrowa, będąca główną kością.. stawu biodrowego.. , była masywna, a kość łonowa zakończona stopką, mogącą służyć jako miejsce przyczepu silnych mięśni lub do podpierania ciała podczas odpoczynku na ziemi.. Madsen spostrzegł, że u około połowy spośród osobników znalezionych w Cleveland-Lloyd Dinosaur Quarry, niezależnie od rozmiarów, kości łonowe nie były ze sobą połączone od strony stopki.. Zasugerował, że jest to cecha.. odróżniająca.. samice od samców.. Jego zdaniem kości łonowe samic nie łączyły się ze sobą, co miało ułatwiać składanie jaj.. Hipoteza ta nie spotkała się jednak z powszechną akceptacją.. Pazur.. Kończyny przednie allozaura były krótkie w porównaniu do tylnych (35% długości kończyn tylnych u osobników dorosłych).. Miały po trzy palce, zakończone dużymi, silnie zakrzywionymi i ostrymi pazurami.. Ramiona były potężne, a przedramiona nieco od nich krótsze.. (stosunek długości.. kości ramiennej.. łokciowej.. wynosił 1:1,2).. W nadgarstku znajdowała się odmiana kości księżycowatej.. znajdowanej także u bardziej zaawansowanych teropodów, takich jak.. maniraptory.. Z trzech palców wewnętrzny (kciuk) był największy.. i odmienny od pozostałych dwóch.. Nogi nie były tak długie i przystosowane do dużych prędkości jak u przedstawicieli Tyrannosauridae, a pazury nie były tak wykształcone i bardziej przypominały.. kopyta.. niż u wcześniejszych teropodów.. Każda stopa miała trzy palce podporowe oraz tylny pazur, nie pełniący takich funkcji.. Według Madsena mógł on być wykorzystywany do chwytania młodych.. Niektórzy sugerują istnienie piątego palca (najbardziej zewnętrznego) pełniącego funkcję dźwigni pomiędzy.. ścięgnem Achillesa.. a stopą.. Allozaur należał do Allosauridae,.. rodziny.. dużych teropodów z grupy.. Nazwa ta została ustanowiona dla tego rodzaju w 1878 przez Othniela Charlesa Marsha.. , jednak była rzadko używana aż do lat 70.. XX wieku, ustępując.. Megalosauridae.. , innej rodziny dużych teropodów, stanowiącej wówczas „takson-kosz na śmieci” (takson, do którego włączano większość gatunków dinozaurów drapieżnych o niepewnej klasyfikacji).. W publikacjach z tamtego okresu, aż do monografii Jamesa Madsena z 1976, nie pojawia się również nazwa.. , lecz.. Głównymi autorami używającymi nazwy Megalosauridae zamiast Allosauridae byli:.. Gilmore.. , 1920.. von Huene.. , 1926.. Romer.. , 1956.. i 1966.. ; Steel, 1970.. Walker.. , 1964.. Praca Madsena sprawiła, że nazwa Allosauridae stała się preferowana na określenie tej rodziny.. Grupa ta jednak nie została precyzyjnie zdefiniowana.. Prace popularnonaukowe zaliczały do niej różne rodzaje dużych teropodów, przeważnie większych i lepiej poznanych niż megalozaury.. Typowymi teropodami uważanymi za blisko spokrewnione z allozaurem były:.. indozaur.. piatnickizaur.. piwetozaur.. jangczuanozaur.. akrokantozaur.. czilantajzaur.. kompsozuch.. stoksozaur.. syczuanozaur.. Nowsze badania oraz ustalanie pokrewieństwa.. ewolucyjnego.. za pomocą analiz.. kladystycznych.. spowodowało, że żaden z wymienionych dinozaurów oprócz akrokantozaura (którego bliższe pokrewieństwo jest niejasne), jangczuanozaura.. i czilantajzaura.. nie jest zaliczany do.. allozauroidów.. (Allosauroidea).. Allozaury to jedna z czterech rodzin karnozaurów; pozostałe trzy to.. karcharodontozaury.. (Carcharodontosauridae),.. sinraptory.. (Sinraptoridae) i.. Neovenatoridae.. Przedstawiciele Allosauridae w pracy Gregory'ego Paula.. Predatory Dinosaurs of the World.. zostali uznani za przodków tyranozaurów (grupa allozaury-tyranozaury byłaby.. polifiletyczna.. , jednak koncepcja ta została odrzucona, gdyż tyranozaury są uznawane za członków odrębnej linii ewolucyjnej teropodów –.. celurozaurów.. Allosauridae to najmniejsza rodzina karnozaurów – obejmuje, oprócz allozaura, jedynie zaurofaganaksa i nienazwanego jeszcze allozauroida z.. Francji.. Inny rodzaj,.. , jet kolejnym hipotetycznie ważnym członkiem grupy, jednak zarówno on jak i zaurofaganaks mogą okazać się jedynie dużymi osobnikami.. Najnowsze badania utrzymują jednak rodzaj.. , a włączają.. Według większości obecnych analiz akrokantozaur należy do karcharodontozaurów.. , aczkolwiek niektórzy naukowcy umieszczają go w Allosauridae.. Odkrycie i pierwsze badania allozaura utrudniała ilość nazw ukutych w trakcie.. wojny o kości.. pod koniec XIX wieku.. Pierwszą opisaną w trakcie konfliktu skamieniałością była kość nabyta z drugiej ręki przez Ferdinanda Vandiveera Haydena w 1869 roku.. Pochodziła ona z Middle Park w pobliżu Granby w stanie.. Kolorado.. , prawdopodobnie ze skał formacji Morrison.. Mieszkańcy tamtych terenów identyfikowali podobne kości jako „skamieniałe końskie kopyta”.. Hayden przesłał swoje znalezisko.. Josephowi Leidy'emu.. , który zidentyfikował je jako połowę kręgu ogonowego i wstępnie przypisał do europejskiego rodzaju.. Poekilopleuron.. jako.. Poicilopleuron valens.. [sic!].. Później uznał, że kość zasługuje na osobny rodzaj –.. został opisany w.. oparciu.. o.. YPM.. 1930, niewielki zbiór niekompletnych kości zawierający trzy kręgi, fragment żebra, kość stopy oraz prawą kość ramienną, która okazała się najprzydatniejsza w późniejszych dyskusjach.. Othniel Charles Marsh nadał tym szczątkom formalną nazwę.. w 1877 roku.. pochodzi od.. słów:.. – oznaczającego „inny” lub „dziwny” – oraz.. („jaszczur”, „gad”).. Otrzymał swą nazwę ze względu na budowę kręgów odmienną od innych znanych wówczas dinozaurów.. Nazwa gatunkowa.. łac.. „kruchy”) odnosi się do lekkości kręgów.. Kości zostały wydobyte ze skał formacji Morrison w pobliżu Garden Park, na północ od.. Cañon City.. Marsh i.. Edward Drinker Cope.. , rywalizujący ze sobą, w oparciu o zbliżony materiał kopalny ustanowili kilka innych rodzajów, które później figurowały w historii taksonomicznej.. Są to opisane przez Marsha.. Szkielet allozaura (AMNH 5753) w pozycji imitującej pożywianie się padliną apatozaura.. AMNH 5753 na obrazie Charlesa R.. Knighta.. AMNH 5753 współcześnie.. Pracując w pośpiechu Marsh i Cope nie zawsze śledzili odkrycia dokonywane przez ich zespoły.. Po odkryciu przez Benjamina Mudge'a holotypu.. Marsh zdecydował się skoncentrować na wykopaliskach w Wyoming.. Po wznowieniu prac w Garden Park w 1883 roku M.. Felch odnalazł jeden niemal kompletny i kilka fragmentarycznych szkieletów.. Jeden z członków ekipy Cope'a, H.. F.. Hubbell, w 1879 roku w.. Como Bluff.. odkrył szkielet allozaura, jednak prawdopodobnie nie wspomniał o jego kompletności, gdyż Cope nigdy nie zbadał skamieniałości.. Po przeanalizowaniu materiału w 1903 (sześć lat po śmierci Cope'a) został uznany za jeden z najbardziej kompletnych znanych szkieletów teropodów.. W 1908 roku, skatalogowany jako AMNH 5753, został wystawiony w.. Amerykańskim Muzeum Historii Naturalnej.. Zmontowany w pozycji imitującej pożywianie się.. apatozaurem.. , mimo iż jest pierwszym wystawionym na widok opinii publicznej, a także często ilustrowanym oraz fotografowanym szkieletem, nie został nigdy naukowo opisany.. Późniejsze badania utrudniała wielość nazw utworzonych w lakonicznych opisach Marsha i Cope'a.. Już autorzy tacy jak.. Samuel Wendell Williston.. sugerowali, że ukutych zostało zbyt wiele nazw.. Williston w 1901 roku stwierdził, że Marsh nigdy nie był w stanie rozróżnić.. Najbardziej znaczącą próbę uproszczenia skomplikowanej sytuacji podjął w 1920 roku.. Charles Whitney Gilmore.. Doszedł on do wniosku, że kręg ogonowy.. był nieodróżnialny od kręgu allozaura, a preferowaną nazwą powinien stać się.. , gdyż jako starsza nazwa miał priorytet.. stał się dominującym określeniem na ponad pół wieku, do momentu publikacji Jamesa Madsena opisującej osobniki z Cleveland-Lloyd, w której stwierdził on, że.. jest bardziej właściwą nazwą, gdyż.. opierał się o materiał niedający informacji o cechach diagnostycznych rodzaju oraz miejscu pochodzenia (nie jest znana np.. formacja geologiczna.. , w której znaleziono pojedynczą kość.. Nazwa „.. ” bywa używana dla wygody w celu odróżnienia czaszki opisanej przez Gilmore'a od czaszki zrekonstruowanej przez Madsena.. Mimo iż sporadyczne prace w miejscu znanym później jako Cleveland-Lloyd Dinosaur Quarry w.. Emery County.. Utah.. miały miejsce już w 1927 roku, a stanowisko paleontologiczne zostało opisane w 1945 przez.. Williama J.. Stokesa.. , główne operacje nie rozpoczęły się aż do 1960.. W wyniku wspólnych prac ponad 40 instytucji pomiędzy 1960 a 1965 wydobyto tysiące kości.. Stanowisko to jest znane z dominacji szczątków.. oraz braku jasnego stanowiska naukowców, co jest tego przyczyną.. Spośród kości co najmniej 73 różnych dinozaurów przynajmniej 46 należy do allozaurów.. Odnalezione tam kości były zdezartykulowane i wymieszane.. Opublikowano około tuzina prac naukowych o.. tafonomii.. cmentarzyska, w których prezentowano sprzeczne stanowiska na temat przyczyn jego powstania.. Sugerowano śmierć zwierząt w wyniku ugrzęźnięcia na torfowisku, w głębokim błocie, z powodu suszy, gdy zwierzęta zgromadziły się wokół wysychającego akwenu, a także utonięcia we wzbierającym stawie lub bagnie.. Niezależnie od faktycznych przyczyn powstania cmentarzyska, ogromna liczba dobrze zachowanych kości uczyniła z allozaura jednego z najlepiej poznanych rodzajów teropodów.. W kamieniołomie odnalezione zostały szkielety dinozaurów należących do niemal wszystkich grup wiekowych i zróżnicowanych pod względem rozmiarów – od osobników mierzących mniej niż metr długości.. do teropodów ponad dwunastometrowych.. Dezartykulacja szczątków jest pomocna przy ich opisywaniu, gdyż zwykle odnajdowane są połączone.. W okresie od wydania monografii Madsena badania nad allozaurem dotyczyły głównie jego.. paleobiologii.. paleoekologii.. Publikowano prace dotyczące zmienności w budowie szkieletu allozaurów.. , wzrostu.. , budowy czaszki.. i mózgu.. , metod polowania.. oraz możliwości prowadzenia stadnego trybu życia i opieki rodzicielskiej.. Ponowna analiza wcześniej odkrytych skamieniałości (zwłaszcza dużych osobników).. , odkrycia w Portugalii.. [57].. oraz kilka nowych, bardzo kompletnych okazów.. [58].. [59].. , także przyczyniły się do zwiększenia wiedzy o allozaurach.. "Wielki Al Dwa", najlepiej zachowany szkielet allozaura, w Muzeum Gadów w Aathal, Szwajcaria.. Jednym z najbardziej znaczących znalezisk allozaura było odkrycie w 1991 „Wielkiego Ala” (.. MOR.. 693), niemal w 95% kompletnego szkieletu osobnika mierzącego w chwili śmierci około 8 m długości.. MOR 693 został wydobyty niedaleko.. Shell.. Wyoming.. przez ekipę Muzeum Gór Skalistych (Museum of the Rockies) oraz Muzeum Geologicznego Uniwersytetu Wyoming (University of Wyoming).. [60].. Szkielet ten został odkryty przez.. szwajcarski.. zespół prowadzony przez Kirby'ego Sibera.. Ta sama ekipa wydobyła później drugiego allozaura, „Wielkiego Ala Dwa”, który do dziś jest najlepiej zachowanym szkieletem tego typu.. Do nadania „Wielkiemu Alowi” jego imienia przyczyniły się stopień zachowania, kompletność oraz znaczenie naukowe jego  ...   wieku allozaur jest często przedstawiany w kulturze popularnej.. To czołowy drapieżnik zarówno w powieści.. Arthura Conan Doyle'a.. Zaginiony świat.. z 1912, jak i jej filmowej adaptacji z 1925 – pierwszym pełnometrażowym filmie, w którym pojawiły się dinozaury.. [96].. Później pojawił się w filmie.. The Beast of Hollow Mountain.. z 1956.. oraz w.. The Valley of Gwangi.. z 1969.. Tytułowy.. Gwangi.. jest allozaurem, choć.. Ray Harryhausen.. jego postać wzorował na wizerunku tyranozaura z obrazu.. Charlesa R.. [97].. Allozaur pojawił się także w filmie wytwórni.. Hammer Film Productions.. Milion lat przed naszą erą.. z 1966 oraz w.. The Land That Time Forgot.. z 1975.. Spośród filmów popularnonaukowych allozaur był przedstawiony w drugim i piątym odcinku serialu.. BBC.. Wędrówki z dinozaurami.. , w.. Jurassic Fight Club.. , a także w specjalnym odcinku.. Wędrówek z dinozaurami.. Balladzie o Wielkim Alu.. , który opowiada historię życia osobnika o przezwisku „Wielki Al”.. 1,0.. 1,1.. 1,2.. 1,3.. 1,4.. John R.. Foster:.. Paleoecological Analysis of the Vertebrate Fauna of the Morrison Formation (Upper Jurassic), Rocky Mountain Region, U.. New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin 23: 37, 2003.. 2,00.. 2,01.. 2,02.. 2,03.. 2,04.. 2,05.. 2,06.. 2,07.. 2,08.. 2,09.. 2,10.. 2,11.. 2,12.. 2,13.. 2,14.. Thomas R.. Holtz Jr, Ralph E.. Molnar, Philip J.. Currie: Basal Tetanurae.. W: David B.. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.. ):.. Wyd.. drugie.. Berkeley: University of California Press, 2004, s.. 71–110.. ISBN 0-520-24209-2.. W: Donald F.. Glut:.. Dinosaurs: The Encyclopedia.. Jefferson, North Carolina: McFarland Co, 1997, s.. 105–117.. ISBN 0-89950-917-7.. Mickey Mortimer:.. And the Largest Theropod Is.. Dinosaur Mailing List.. [dostęp 28 września 2008].. 5,00.. 5,01.. 5,02.. 5,03.. 5,04.. 5,05.. 5,06.. 5,07.. 5,08.. 5,09.. 5,10.. 5,11.. 5,12.. 5,13.. 5,14.. 5,15.. James H.. Madsen Jr: Allosaurus fragilis.. : A Revised Osteology.. Salt Lake City: Utah Geological Survey, 1993 [1976], seria: Utah Geological Survey Bulletin 109.. 6,0.. 6,1.. 6,2.. 6,3.. W: John Foster:.. Jurassic West: The Dinosaurs of the Morrison Formation and Their World.. Bloomington, Indiana: Indiana University Press, 2007, s.. 170–176.. ISBN 978-0-253-34870-8.. OCLC.. 77830875.. Karl T.. Bates, Peter L.. Falkingham, Brent H.. Breithaupt, David Hodgetts, William I.. Sellers, Phillip L.. Manning.. How big was 'Big Al'? Quantifying the effect of soft tissue and osteological unknowns of mass predictions for.. Allosaurus.. (Dinosauria: Theropoda).. „Palaeontologia Electronica”.. 12 (3), s.. 14A, 2009.. Daniel J.. Chure:.. A new species of.. from the Morrison Formation of Dinosaur National Monument (Utah–Colorado) and a revision of the theropod family Allosauridae.. Dysertacja doktorska.. Columbia University, 2000.. John Foster:.. Jurassic West: the Dinosaurs of the Morrison Formation and Their World.. 117.. 10,00.. 10,01.. 10,02.. 10,03.. 10,04.. 10,05.. 10,06.. 10,07.. 10,08.. 10,09.. 10,10.. 10,11.. 10,12.. Genus.. W: Gregory S.. Paul:.. New York: Simon Schuster, 1988, s.. 307–313.. ISBN 0-671-61946-2.. Ralph E.. Molnar.. Analogies in the evolution of combat and display structures in ornithopods and ungulates.. „Evolutionary Theory”.. 165–190, 1977.. 12,2.. Carnosaurs.. Norman:.. The Illustrated Encyclopedia of Dinosaurs: An Original and Compelling Insight into Life in the Dinosaur Kingdom.. New York: Crescent Books, 1985, s.. 62–67.. ISBN 0-517-468905.. Gregory S.. 91, 93.. 1988, s.. 277.. Chure.. Observations on the morphology and pathology of the gastral basket of.. , based on a new specimen from Dinosaur National Monument.. „Oryctos”.. 39–37, 2000.. 290-4805.. Chure, James H.. Madsen.. On the presence of furculae in some non-maniraptoran theropods.. „Journal of Vertebrate Paleontology”.. 16 (3), s.. 573–577, 1996.. 17,0.. 17,1.. 17,2.. 17,3.. 17,4.. 17,5.. Charles W.. Osteology of the carnivorous dinosauria in the United States National Museum, with special reference to the genera.. Antrodemus (Allosaurus).. and.. „Bulletin of the United States National Museum”.. 110, s.. 1–159, 1920.. 18,0.. 18,1.. 18,2.. Kenneth Carpenter.. Forelimb biomechanics of nonavian theropod dinosaurs in predation.. „Senckebergiana lethaea”.. 82 (1), s.. 59–75, 2002.. 1007/BF03043773.. 113.. 20,0.. 20,1.. Othniel Charles Marsh.. Notice of new dinosaurian reptiles.. „American Journal of Science and Arts”.. 15, s.. 241–244, 1878.. Friedrich von Huene.. The carnivorous Saurischia in the Jura and Cretaceous formations, principally in Europe.. „Revista del Museo de La Plata”.. 35–167, 1926.. Alfred S.. Romer:.. Osteology of the Reptiles.. Chicago: University of Chicago Press, 1956.. ISBN 0-89464985-X.. Vertebrate Paleontology.. trzecie.. Chicago: University of Chicago Press, 1966.. ISBN 0-7167-1822-7.. Steel:.. Part 14.. Saurischia.. Handbuch der Paläoherpetologie.. Stuttgart: Gustav Fischer Verlag, 1970, s.. 1–87.. Alick D.. Triassic reptiles from the Elgin area:.. Ornithosuchus.. and the origin of carnosaurs.. „Philosophical Transactions of the Royal Society of London, Series B, Biological Sciences”.. 248 (744), s.. 53–134, 1964.. 1098/rstb.. 1964.. 0009.. 26,0.. 26,1.. Allosaurids.. W: David Lambert, Diagram Group:.. The Dinosaur Data Book.. New York: Avon Books, 1983, s.. 80–81.. ISBN 0-380-75896-3.. 27,0.. 27,1.. New York: Avon Books, 1990, s.. 130.. Roger B.. Benson, Matthew T.. Carrano, Stephen L.. Brusatte.. A new clade of archaic large-bodied predatory dinosaurs (Theropoda: Allosauroidea) that survived to the latest Mesozoic.. „Naturwissenschaften”.. 97 (1), s.. 71–78, 2010.. 1007/s00114-009-0614-x.. The allosaur-tyrannosaur group.. 301–347.. Holtz Jr.. The phylogenetic position of the Tyrannosauridae: Implications for theropod systematics.. „Journal of Paleontology”.. 68 (5), s.. 1100–1117, 1994.. Jerald D.. Harris.. A reanalysis of.. Acrocanthosaurus atokensis.. , its phylogenetic status, and paleobiological implications, based on a new specimen from Texas.. „New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin”.. 13, s.. 1–75, 1998.. Paul C.. Sereno, Didier B.. Dutheil, M.. Iarochene, Hans C.. Larsson, Gabrielle H.. Lyon, Paul M.. Magwene, Christian A.. Sidor, David J.. Varricchio, Jeffrey A.. Wilson.. Predatory dinosaurs from the Sahara and Late Cretaceous faunal differentiation.. „Science”.. 272 (5264), s.. 986–991, 1996.. 272.. 5264.. 986.. PMID 8662584.. Philip J.. Currie.. , Kenneth Carpenter.. A new specimen of.. Acrocanthosaurus atokensis.. (Theropoda, Dinosauria) from the Lower Cretaceous Antlers Formation (Lower Cretaceous, Aptian) of Oklahoma, USA.. „Geodiversitas”.. 207–246, 2000.. Joseph Leidy.. Remarks on.. Clidastes intermedius.. Leiodon proriger.. Baptemys wyomingensis.. , and.. Emys stevensonianus.. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences, Philadelphia”.. 22, s.. 3–4, 1870.. Contribution to the extinct vertebrate fauna of the western territories.. „Report of the U.. Geological Survey of the Territories I”, s.. 14–358, 1873.. Henry George Liddell, Robert Scott:.. Greek–English Lexicon, Abridged Edition.. Oxford: Oxford University Press, 1980.. ISBN 0-19-910207-4.. 37,0.. 37,1.. Othniel Charles Marsh:.. Notice of new dinosaurian reptiles from the Jurassic formation.. 1877, s.. 514–516.. Ben Creisler:.. Dinosauria Translation and Pronunciation Guide A.. [dostęp 12 lutego 2009].. Principal characters of American Jurassic dinosaurs.. Part II.. „American Journal of Science, Series 3”.. 17, s.. 86–92, 1879.. A new opisthocoelous dinosaur.. „American Naturalist”.. 12 (6), s.. 406, 1878.. 1086/272127.. Mark A.. Norell, Eric S.. Gaffney, Lowell Dingus:.. Discovering Dinosaurs in the American Museum of Natural History.. New York: Knopf, 1995, s.. 112–113.. ISBN 0-679-43386-4.. Brent H.. Breithaupt, Daniel J.. Chure, Elizabeth H.. Southwell.. AMNH 5753: The world's first free-standing theropod skeleton.. 19 (3, Suppl.. ), s.. 33A, 1999.. 1080/02724634.. 1999.. 10011202.. American Jurassic dinosaurs.. „Transactions of the Kansas Academy of Science”.. 6, s.. 42–46, 1878.. The dinosaurian genus.. , Marsh.. „American Journal of Science, series 4”.. 11 (11), s.. 111–114, 1901.. Donald M.. Skull and tooth morphology as indicators of niche partitioning in sympatric Morrison Formation theropods.. „Gaia”.. 219–266, 1998.. 0871-5424.. William J.. Stokes.. A new quarry for Jurassic dinosaurs.. 101 (2614), s.. 115–117, 1945.. 101.. 2614.. 115-a.. PMID 17799203.. Adrian P.. Hunt, Spencer G.. Lucas, Karl Krainer: The taphonomy of the Cleveland-Lloyd Dinosaur Quarry, Upper Jurassic Morrison Formation, Utah: a re-evaluation.. W: John R.. Foster, Spencer G.. Lucas (red.. Paleontology and Geology of the Upper Jurassic Morrison Formation.. New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin 36: 57–65, 2006.. Loewen, Scott D.. Sampson, Matthew T.. Carrano, Daniel J.. Morphology, taxonomy, and stratigraphy of.. from the Upper Jurassic Morrison Formation.. 23 (3, Suppl.. 72A, 2003.. 2003.. 10010538.. 49,0.. 49,1.. David K.. Smith.. A morphometric analysis of.. 18 (1), s.. 126–142, 1998.. 1998.. 10011039.. 50,0.. 50,1.. Paul J.. Bybee, A.. Lee, E.. -T.. Lamm.. Sizing the Jurassic theropod dinosaur.. : Assessing growth strategy and evolution of ontogenetic scaling of limbs.. „Journal of Morphology”.. 267 (3), s.. 347–359, 2006.. 10406.. 51,0.. 51,1.. Foster, Daniel J.. Chure: Hindlimb allometry in the Late Jurassic theropod dinosaur.. , with comments on its abundance and distribution.. 52,0.. 52,1.. Emily J.. Rayfield, David B.. Norman, Celeste C.. Horner,.. Horner.. i inni.. Cranial design and function in a large theropod dinosaur.. 409, s.. 1033–1037, 2001.. 1038/35059070.. 53,0.. 53,1.. Scott W.. Rogers.. , crocodiles, and birds: Evolutionary clues from spiral computed tomography of an endocast.. „The Anatomical Record”.. 257 (5), s.. 163–173, 1999.. 1002/(SICI)1097-0185(19991015)257:5%3C162::AID-AR5%3E3.. CO;2-W.. 54,0.. 54,1.. Robert T.. Bakker.. Brontosaur killers: Late Jurassic allosaurids as sabre-tooth cat analogues.. 145–158, 1998.. 55,0.. 55,1.. Bakker: Raptor Family values: Allosaur parents brought giant carcasses into their lair to feed their young.. W: Donald L.. Wolberg, Edmund Sump, Gary D.. Rosenberg (red.. Dinofest International, Proceedings of a Symposium Held at Arizona State University.. Philadelphia: Academy of Natural Sciences, 1997, s.. 51–63.. ISBN 0-935868-94-1.. Chure: A reassessment of the gigantic theropod.. Saurophagus maximus.. from the Morrison Formation (Upper Jurassic) of Oklahoma, USA.. W: Ailing Sun, Yuangqing Wang (red.. Sixth Symposium on Mesozoic Terrestrial Ecosystems and Biota, Short Papers.. Pekin: China Ocean Press, 1995, s.. 103–106.. ISBN 7-5027-3898-3.. Pérez-Moreno, D.. Chure, C.. Pires, C.. Silva i inni.. On the presence of.. Allosaurus fragilis.. (Theropoda: Carnosauria) in the Upper Jurassic of Portugal: First evidence of an intercontinental dinosaur species.. „Journal of the Geological Society”.. 156 (3), s.. 449–452, 1999.. 1144/gsjgs.. 156.. 0449.. The discovery of a nearly complete.. from the Jurassic Morrison Formation, eastern Bighorn Basin, Wyoming.. W: C.. Brown, S.. Kirkwood, T.. Miller (red.. Forty-Seventh Annual Field Conference Guidebook.. Casper, Wyoming: Wyoming Geological Association, 1996, s.. 309–313.. 36004754.. 59,0.. 59,1.. Howe Dinosaur Quarry.. Bighorn Basin GeoScience Center.. [dostęp 2011-08-06].. 60,0.. 60,1.. Breithaupt:.. The case of "Big Al" the.. : a study in paleodetective partnerships.. W: V.. Santucci, L.. McClelland (red.. Proceedings of the 6th Fossil Resource Conference.. National Park Service, U.. Department of the Interior, Geologic Resources Division Technical Report (NPS/NRGRD/GRDTR-01/01), 2001, s.. 95–106.. 61,0.. 61,1.. Rebecca R.. Hanna.. Multiple injury and infection in a sub-adult theropod dinosaur.. (Allosaurus fragilis).. with comparisons to allosaur pathology in the Cleveland-Lloyd Dinosaur Quarry collection.. 22 (1), s.. 76–90, 2002.. 1671/0272-4634(2002)022%5B0076:MIAIIA%5D2.. Brent Breithaupt: The discovery of a nearly complete.. Miller:.. 63,0.. 63,1.. Octávio Mateus, Aart Walen, Miguel Telles Antunes:.. The large theropod fauna of the Lourinha Formation (Portugal) and its similarity to that of the Morrison Formation, with a description of a new species of.. New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin 36: 123–129, 2006.. 64,0.. 64,1.. 64,2.. W: Don Lessem, Donald F.. The Dinosaur Society's Dinosaur Encyclopedia.. Random House, 1993, s.. 19–20.. ISBN 0-679-41770-2.. 30361459.. A discriminant analysis of.. population using quarries as the operational units.. „Museum of Northern Arizona Bulletin”.. 60, s.. 69–72, 1996.. Patterns of size-related variation within.. 19 (2), s.. 402–403, 1999.. Elisabete Malafaia, Pedro Dantas, Francisco Ortega, Fernando Escaso.. Nuevos restos de.. (Theropoda: Carnosauria) del yacimiento de Andrés (Jurásico Superior; centro-oeste de Portugal).. „Cantera Paleontológica”, s.. 255–271, 2007.. hiszp.. Malafaia, F.. Ortega, F.. Escaso, P.. Dantas, N.. Pimentel, J.. Gasulla, B.. Ribeiro, F.. Barriga, J.. Sanz.. Vertebrate fauna at the.. fossil-site of Andrés (Upper Jurassic), Pombal, Portugal.. „Journal of Iberian Geology”.. 36 (2), s.. 193–204, 2010.. 5209/rev_JIGE.. 2010.. v36.. n2.. 7.. Werner Janensch.. Die Coelurosaurier und Theropoden der Tendaguru-Schichten Deutsch-Ostafrikas.. „Palaeontographica, suplement 7”.. 1–99, 1925.. niem.. Oliver W.. Rauhut.. Post-cranial remains of 'coelurosaurs' (Dinosauria, Theropoda) from the Late Jurassic of Tanzania.. „Geological Magazine”.. 142 (1), s.. 97–107, 2005.. 1017/S0016756804000330.. Part VIII.. 27, s.. 329–340, 1884.. Madsen, Samuel P.. Welles:.. Ceratosaurus (Dinosauria, Theropoda), a Revised Osteology.. Utah Geological Survey, 2000, seria: Miscellaneous Publication, 00-2.. Molnar, Timothy F.. Flannery, Thomas H.. V.. Rich.. An allosaurid theropod dinosaur from the Early Cretaceous of Victoria, Australia.. „Alcheringa”.. 5, s.. 141–146, 1981.. 1080/03115518108565427.. Anatolij Nikołajewicz Riabinin.. Zamjatka o dinozaury ise Zabajkalja.. „Trudy Gieologicziesowo Muzjeja Imieni Pietra Wielkowo Impieratorskoj Akadiemii Nauk”.. 8 (5), s.. 133–140, 1914.. ros.. New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin 23: 29, 2003.. Dale A.. Russell.. An Odyssey in Time: Dinosaurs of North America.. Minocqua, Wisconsin: 1989, s.. 175–176.. ISBN 1-55971-038-1.. Kenneth Carpenter: Biggest of the big: a critical re-evaluation of the mega-sauropod.. Amphicoelias fragillimus.. New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin 36: 131–138, 2006.. Chure, Ron Litwin, Stephen T.. Hasiotis: The fauna and flora of the Morrison Formation: 2006.. New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin 36: 233–248, 2006.. 79,0.. 79,1.. Octávio Mateus: Jurassic dinosaurs from the Morrison Formation (USA), the Lourinhã and Alcobaça Formations (Portugal), and the Tendaguru Beds (Tanzania): A comparison.. New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin 36: 223–231, 2006.. 80,0.. 80,1.. Bakker, Gary Bir: Dinosaur crime scene investigations: theropod behavior at Como Bluff, Wyoming, and the evolution of birdness.. W: Philip J.. Currie, Eva B.. Koppelhus, Martin A.. Shugar, Joanna L.. Wright (red.. Feathered Dragons: Studies on the Transition from Dinosaurs to Birds.. Bloomington i Indianapolis: 2004, s.. 301–342.. ISBN 0-253-34373-9.. Chure, Anthony R.. Fiorillo, Aase Jacobsen.. Prey bone utilization by predatory dinosaurs in the Late Jurassic of North America, with comments on prey bone use by dinosaurs throughout the Mesozoic.. 227–232, 2000.. Andrew H.. Lee, Sarah Werning.. Sexual maturity in growing dinosaurs does not fit reptilian growth models.. „Proceedings of the National Academy of Sciences”.. 105 (2), s.. 582–587, 2008.. 1073/pnas.. 0708903105.. PMID 18195356.. Loewen, Matthew T.. Carrano, Scott D.. Sampson.. Ontogenetic changes in hindlimb musculature and function in the Late Jurassic theropod.. 22 (3, Suppl.. 80A, 2002.. David E.. Fastovsky: Dinosaur Paleoecology.. 614–626.. Kenneth Carpenter, Frank Sanders, Lorrie A.. McWhinney: Evidence for predator-prey relationships: Examples for.. and.. W: Kenneth Carpenter (red.. The Carnivorous Dinosaurs.. Bloomington i Indianapolis: Indiana University Press, 2005, s.. 325–350.. ISBN 0-253-34539-1.. Frazzetta, Kenneth V.. Kardong.. Prey attack by a large theropod dinosaur.. 416, s.. 387–388, 2002.. 1038/416387a.. Norman, Paul Upchurch.. Prey attack by a large theropod dinosaur: Response to Frazzetta and Kardong, 2002.. 388, 2002.. 1038/416388a.. Kent A.. Stevens.. Binocular vision in theropod dinosaurs.. 26 (2), s.. 321–330, 2006.. 1671/0272-4634(2006)26%5B321:BVITD%5D2.. Evolve: Eyes.. The History Channel.. [dostęp 27 marca 2009].. Per Christiansen.. Strength indicator values of theropod long bones, with comments on limb proportions and cursorial potential.. 241–255, 1998.. Darren H.. Tanke, Philip J.. Head-biting behavior in theropod dinosaurs: Paleopathological evidence.. 167–184, 1998.. Currie:.. Theropods.. W: James Farlow, Michael K.. Brett-Surman (red.. The Complete Dinosaur.. Indiana: Indiana University Press, s.. 228.. ISBN 0253213134.. Brian T.. Roach, Daniel L.. Brinkman.. A reevaluation of cooperative pack hunting and gregariousness in.. Deinonychus antirrhopus.. and other nonavian theropod dinosaurs.. „Bulletin of the Peabody Museum of Natural History”.. 48 (1), s.. 103–138, 2007.. 3374/0079-032X(2007)48%5B103:AROCPH%5D2.. Brandon Goodchild Drake.. from north-central Wyoming.. 24 (3, Suppl.. 65A, 2004.. Utah State Fossil –.. Utah Department of Community and Culture.. [dostęp 28 marca 2009].. Donald F.. Glut, Michael K.. Brett-Surman: Dinosaurs and the media.. Bloomington i Indianapolis: Indiana University Press, 1997, s.. 675–706.. ISBN 0-253-33349-0.. Return to the Valley, a documentary on the Region 1 Valley of Gwangi DVD.. Teropody.. Celofyzoidy.. celofyzy.. dilofozaury.. Ceratozaury.. abelizauroidy.. ceratozaury.. Tetanury.. Megalozauroidy.. megalozaury.. spinozaury.. Karnozaury.. Celurozaury.. kompsognaty.. tyranozauroidy.. ornitomimozaury.. owiraptorozaury.. terizinozauroidy.. Paraves.. deinonychozaury.. Avialae.. Dinozaury.. kategoria.. klasyfikacja.. lista.. portal.. wikiprojekt.. Infrarzędy dinozaurów.. ankylozaury.. ceratopsy.. pachycefalozaury.. prozauropody.. Era dinozaurów.. era mezozoiczna.. trias.. jura.. kreda.. wymieranie kredowe.. Dyscypliny powiązane.. biologia.. paleontologia.. paleobotanika.. geologia.. ewolucja.. dinozaury pierzaste.. ewolucja dinozaurów.. odrodzenie dinozaurów.. paleoceńskie dinozaury.. rozmiary dinozaurów.. php?title=Allozaur oldid=40308110.. Dinozaury jury.. Dinozaury Afryki.. Dinozaury Ameryki Północnej.. Dinozaury Europy.. Հայերեն.. Basa Jawa.. Occitan.. ଓଡ ଆ.. Srpskohrvatski / српскохрватски.. Tagalog.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 21:59, 1 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Allozaur
    Open archive

  • Title: Manat afrykański – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Manat afrykański.. Trichechus senegalensis.. Link.. , 1795.. ssaki żyworodne.. łożyskowce.. syreny.. manatowate.. Trichechus.. manat afrykański.. narażony na wyginięcie.. ssaka.. wodnego z.. manatowatych.. , rzędu.. syren.. , żyjący na pograniczu środowiska morskiego i słodkowodnego, roślinożerny.. Spotykany w wodach przybrzeżnych.. Afryki zachodniej.. oraz rzekach wpadających do.. Oceanu Atlantyckiego.. w tym rejonie.. Jest to najsłabiej zbadany przedstawiciel rzędu.. Ciało ma pokryte pomarszczoną, szarobrązową skórą z nielicznymi włosami.. Osiąga długość ponad 3,5 m i masę około 500 kg.. Jest gatunkiem chronionym na całym obszarze występowania.. Został umieszczony na liście załącznika II.. CITES.. jako gatunek narażony.. Morfologia.. Zachowanie.. Ochrona i edukacja.. Manat afrykański w kulturze.. Mity.. Znaczki pocztowe.. Manaty afrykańskie mają budowę ciała typową dla przedstawicieli swojego rzędu.. Jako zwierzęta wyłącznie wodne przystosowały się do tego środowiska.. Nie mają tylnych kończyn, a ogon i przednie kończyny przekształcone są w płetwy.. U niektórych osobników na przednich płetwach występują 3 lub 4.. paznokcie.. Ciało pokryte jest pomarszczoną, szarobrązową skórą z nielicznymi włosami.. Na osobnikach żyjących w wodach morskich mogą czasem osiedlać się.. wąsonogi.. Dorosłe manaty mają jedynie zęby trzonowe, ułożone w rzędach.. W każdym rzędzie jest od 5 do 7 zębów, które stopniowo wypadają i są zastępowane przez nowe, tak jak u wszystkich przedstawicieli rzędu.. Nowo narodzone manaty afrykańskie mają 2.. szczątkowe.. siekacze.. , które z czasem tracą.. Na wargach znajdują się sztywne szczeciny.. Dorosłe osobniki mierzą ponad 3,5 m długości i ważą około 500 kg.. Osobny artykuł:.. Ewolucja syren.. Wspólny przodek manata afrykańskiego,.. karaibskiego.. rzecznego.. występował w wodach przybrzeżnych Ameryki Południowej.. Podczas.. pliocenu.. plejstocenu.. jedna z grup zwierząt przekroczyła Ocean Atlantycki i dała początek obecnemu gatunkowi.. Brak jest danych kopalnych na temat występowania manata afrykańskiego.. Jedyne informacje pochodzą z.. kenozoiku.. Zamieszkuje płytkie wody przybrzeżne zachodniej Afryki.. Manaty afrykańskie wybierają środowiska zbliżone do.. manata karaibskiego.. Przemieszczają się między obszarami morskimi,.. estuariami.. siedliskami.. słodkowodnymi.. Zasięg gatunku ogranicza temperatura wody – manaty afrykańskie rzadko się spotyka w wodach o temperaturze poniżej 18 °C.. Północną granicę występowania tego gatunku wyznacza rzeka.. Senegal.. , zaś południową rzeka.. Kuanza.. w Angoli.. Manaty afrykańskie często wędrują w górne biegi rzek, w których żyją – np.. w rzece.. Niger.. można je spotkać nawet na terenie.. Mali.. Wędrują aż do miejsc, gdzie katarakty bądź bystrza uniemożliwiają dalszą wędrówkę.. W okresach suszy zatrzymują się na dłużej w większych jeziorach, takich jak.. Léré.. de Tréné.. W wyniku budowy zapory na rzece.. Wolta.. powstało jezioro.. , w którym jedna z populacji manata afrykańskiego została odcięta od morza.. Druga odcięta populacja występuje na obszarze wewnętrznej delty Nigru, w odległości 2000 km od morza.. Jest to najbardziej oddalone od morza miejsce występowania manata afrykańskiego.. Inne odcięte od morza populacje występują w rzekach.. Logon.. Szari.. Nie ma danych na temat występowania manatów w jeziorze.. Czad.. Na obszarach morskich wędrują głównie na płyciznach, w obszarach.. Można je spotkać także w rejonie.. archipelagu Bijagos.. , 75 km od wybrzeży.. Gwinei Bissau.. Według niektórych badaczy manat afrykański zdaje się unikać słonej wody.. Brak jest dokładnych danych o liczebności manata afrykańskiego.. Szacuje się ją na kilka do kilkunastu tysięcy osobników.. Nie wyodrębniono podgatunków manata afrykańskiego.. Przeprowadzone badania nad genetyką tego gatunku wykazały niewielką zmienność między populacjami żyjącymi na różnych obszarach.. Żywią się roślinnością w każdym ze środowisk, w których występują.. Występowanie przedstawicieli tego gatunku nie jest ograniczone zasięgiem.. traw morskich.. , gdyż prawdopodobnie nie stanowią one istotnego składnika ich diety.. Ze względu na mętną wodę, w której żyją manaty, uważa się, że żywią się głównie roślinnością częściowo zanurzoną lub wystającą ponad powierzchnię wody.. Świadczyć o tym może także budowa pyska tych zwierząt.. Główne gatunki roślin, które są zjadane przez manaty, to siewki różnych gatunków.. Rhizophora.. hiacynty wodne.. Eichhornia crassipes.. ) oraz.. Paspalum vaginatum.. Dorosły osobnik spożywa w ciągu roku około 8000 kg roślin.. Średni czas pomiędzy oddechami wynosi od 2 do 4 minut, a w trakcie nurkowania – 6 minut, choć wykazano, że osobniki tego gatunku są w stanie wstrzymać oddech na 18 minut.. Rzadko przepływają długie dystanse, jednak potrafią przepłynąć do 42 km w ciągu 24 godzin.. Wypoczywają zazwyczaj za dnia w lagunach, nad brzegami rzek oraz między korzeniami nadrzecznych i nadmorskich drzew.. Przeciętna długość życia manata afrykańskiego nie jest znana.. Szacuje się, że zwierzęta te mogą żyć dłużej niż 60 lat.. Ich głównym wrogiem jest człowiek.. , choć czasem atakowane są i zjadane przez krokodyle.. Badania przeprowadzone w Gwinei Bissau dowiodły, że najwięcej manatów afrykańskich ginie tam w wyniku zaplątania się w sieci rybackie (około 72%), a jedynie 13% w wyniku polowań.. W skali całego gatunku największym zagrożeniem są jednak te drugie.. Manaty bywają uważane za.. szkodniki.. Zdarza się, że żerują one na polach.. ryżowych.. Pomimo działań zapobiegawczych rzadko udaje się ochronić przed nimi zbiory.. Niszczenie pól zdarza się wyłącznie w porze deszczowej (sierpień i październik).. Innym polem konfliktu z człowiekiem jest niszczenie sieci rybackich – w 81% przypadków zaplątania się w sieci manaty niszczą je.. Przypuszcza się, że  ...   jakie można zdobyć.. Oprócz mięsa obiektem handlu jest też olej pozyskiwany z manatów.. W Mali, Senegalu i Czadzie jest on droższy od mięsa z manata.. Używa się go do leczenia reumatyzmu i schorzeń skóry i włosów.. Olej z głowy manata jest wykorzystywany do leczenia infekcji uszu.. W Mali niektóre części penisa manata są używane do leczenia.. impotencji.. Skóra stanowi surowiec do produkcji batów.. W Sierra Leone całe manaty (z wyjątkiem żeber) są spożywane bądź wykorzystywane: mięso jest dzielone pomiędzy mieszkańców wioski, z której wywodzi się myśliwy, kości używa się do wyrobu rączek lasek oraz przedmiotów w lokalnej grze zwanej cii.. Tereny, na których występuje manat afrykański są zamieszkane przez wiele różnych.. grup etnicznych.. posługujących się oprócz języków urzędowych krajów, w których żyją także własnymi językami.. Z tego powodu manat afrykański bywa różnie nazywany:.. językach mande.. Man.. w Nigrze –.. Manti.. w północnej części swojego występowania –.. Koumba.. w części środkowej i na południu bywa nazywany.. Pérémoui.. po angielsku bywa także nazywany.. sea cow.. (krowa morska) oraz.. Water God.. (wodny bóg).. Ponadto wiele ludów Afryki Zachodniej używa nazwy.. Mami Wata.. Według wierzeń niektórych plemion zjedzenie pewnych części manata wpływa korzystnie na męską potencję.. Inne plemiona z kolei uważają, że mężczyzna, u którego widok narządów płciowych samicy manata wywoła.. pobudzenie seksualne.. , może stracić zdolność do odbywania stosunków płciowych.. Przesądy te silnie wpływają na traktowanie manata afrykańskiego przez ludzi – manaty bywają obiektami polowań w celu zdobycia uznawanych za lecznicze części penisa.. Manat afrykański według niektórych plemion to panna młoda, która prała nago swoje ubrania w rzece.. Gdy zobaczył ją jej przyszły teść, dziewczyna ze wstydu wskoczyła do rzeki i zmieniła się w manata.. Inna wersja podaje, że panna młoda powiedziała matce swojego narzeczonego, że pracuje dla niej na polu ryżowym, podczas gdy w rzeczywistości tylko tam spała.. Pewnego dnia kobieta postanowiła zanieść dziewczynie posiłek na pole.. Kiedy dziewczyna zobaczyła nadchodzącą teściową, zawstydziła się i wskoczyła do rzeki, gdzie zmieniła się w manata.. Inna legenda podaje, że żyło kiedyś rodzeństwo, brat i siostra.. Brat kochał skrycie siostrę, lecz nikomu tego nie wyjawił.. Pewnego dnia postanowił zbudować na brzegu rzeki łódź.. Siostra codziennie przynosiła mu posiłek.. W dniu, w którym ukończył łódź, siostra przyszła jak zwykle z posiłkiem.. Brat porwał ją na pokład łodzi, aby wywieźć i zgwałcić.. Dziewczyna modliła się gorąco o ratunek.. Łódź wywróciła się, oboje utonęli i zmienili się w manaty.. Mieszkańcy Mali uważają, że manaty z rzeki Niger to złe duchy.. Polować na nie mogą tylko członkowie plemienia znający zaklęcia – ich nieznajomość grozi śmiercią bądź obłędem.. Ciężarne kobiety nie powinny spożywać niektórych części manata – mogą one sprawić, że kobieta urodzi niemoralne dziecko.. Niektóre kraje, na terenie których występuje manat afrykański, emitowały znaczki pocztowe z podobizną tego ssaka.. Znaczki zostały wydane przez.. Kamerun.. Ghanę.. Wybrzeże Kości Słoniowej.. , Mali,.. Mauretanię.. Togo.. Thomas A.. Jefferson, Marc A.. Webber, Robert L.. Pitman, Brett Jarrett, Pete Gehring:.. Marine Mammals of the World: A Comprehensive Guide to Their Identification.. Todd Pusser.. Academic Press, 2008, s.. 573.. ISBN 0123838533.. MacDonald:.. The Encyclopedia of Mammals.. Oxford University Press, 2006.. ISBN 0199206082.. Ronald M.. Nowak, Ernest Pillsbury Walker, John E.. Heyning, Randall R.. Reeves, Brent S.. Stewart:.. Walker's Marine Mammals of the World.. JHU Press, 2003, s.. 220.. ISBN 0801873436.. Sandra L.. Husar.. „Mammalian Species”.. 1–3, 6 stycznia 1978.. The American Society of Mammalogists.. Silva, A.. Araújo.. Distribution and current status of the West African Manatee (.. ) in Guinea-Bissau.. „Marine Mammal Science”.. 2 (17), s.. 418-424.. Society for Marine Mammalogy.. 2001.. tb01285.. Robert Mepham:.. A Directory of African Wetlands.. IUCN, 1992, s.. 820.. ISBN 2880329493.. 9,0.. 9,1.. Sirenews, No.. 36,.. październik 2001.. [dostęp 2009-02-18].. Juliana A.. Vianna, et al.. Blackwell Publishing, Ltd.. Phylogeography, phylogeny and hybridization in trichechid sirenians: implications for manatee conservation.. „Molecular Ecology”.. 15(2).. 433–447.. 1365-294X.. 2005.. 02771.. Christopher D.. Marshall, et al.. Orofacial morphology and feeding behaviour of the dugong, Amazonian, West African and Antillean manatees (Mammalia: Sirenia): functional morphology of the muscular-vibrissal complex.. 3 (259), s.. 245–260.. The Zoological Society of London.. 1017/S0952836902003205.. 12,3.. 12,4.. 12,5.. Conservation of the West African Manatee Trichechus senegalensis along the West African Seaboard.. [dostęp 2009-03-07].. Virginia Douglass Hayssen, Ari Van Tienhoven, Ans Van Tienhoven, Sydney Arthur Asdell:.. Asdell's Patterns of Mammalian Reproduction: A Compendium of Species-specific Data.. Cornell University Press, 1993, s.. 359.. ISBN 0801417538.. Océanium.. fr.. L'info des cétacés.. Multimedia on the West African Manatee.. [dostęp 2010-11-27].. Archiwum sirenian.. [dostęp 2009-04-20].. Kouadio Akoi.. Une enquête préliminaire sur les Lamantins dans les eaux de la Réserve de la Conkouati au sud du Congo.. „Canopée”.. 4, październik 1995.. [dostęp 2009-03-31].. Thomas J.. O'Shea.. Manaty.. „Świat Nauki”.. 37, wrzesień 1994.. Prószyński i sp.. Sirenian News.. The World Association for the Development of Philately.. php?title=Manat_afrykański oldid=35378813.. Gatunki narażone na wyginięcie.. Ssaki Afryki.. Syreny.. Malti.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 04:03, 15 mar 2013..

    Original link path: /wiki/Manat_afryka%C5%84ski
    Open archive

  • Title: Garlica maoryska – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Garlica maoryska.. Hemiphaga novaeseelandiae.. Gmelin.. , 1789).. Neornithes.. neognatyczne.. gołębiowe.. gołębiowate.. trerony.. Hemiphaga.. Bonaparte.. , 1854.. garlica maoryska.. Columba novæ Seelandiæ.. Gmelin, 1789.. Columba argetaea.. novaeseelandiae.. (J.. Gmelin, 1789).. †.. spadicea.. (Latham, 1802).. chathamensis.. (Rothschild, 1891).. bliski zagrożenia.. gołąb maoryski.. (w jęz.. maoryskim.. Kererū.. ) (.. ptaka.. gołębiowatych.. (Columbidae).. Jest rodzimym i.. endemicznym.. gołębiem.. Garlica maoryska należy do podrodziny.. treronów.. , żyjących w.. Azji Południowo-Wschodniej.. Półwyspie Malajskim.. Afryce.. i Nowej Zelandii.. Gatunek należy do rodzaju.. – początkowo.. , do którego od niedawna niektórzy autorzy zaliczają także.. garlicę szarorzytną.. Hemiphaga chathamensis.. ), uważaną wcześniej za.. podgatunek.. garlicy maoryskiej.. Pomimo że gatunek nie jest bezpośrednio zagrożony wyginięciem ze względu na liczbę osobników i szerokie rozprzestrzenienie.. (niepokoić może jedynie tempo zmniejszania się tej populacji), w Nowej Zelandii powołano.. Kereru Discovery Project.. – program mający na celu jego propagowanie i ochronę.. Ptak ten charakteryzuje się dużymi, jak na gołębia, rozmiarami – dorosłe osobniki mogą dorastać do 55.. cm.. i ważyć do 850.. g.. Upierzony.. jest dwubarwnie – piersi i brzuch białe, reszta ciała – zielono-purpurowa.. Kereru, podobnie jak inne gatunki rodzimych ptaków, historycznie była ważna dla.. Maorysów.. , rdzennej ludności Nowej Zelandii i jest widoczna w wielu tradycyjnych legendach i folklorze.. Etymologia nazwy naukowej i polskiej.. Głos.. Status, zagrożenie i ochrona.. Hodowla.. Okazy muzealne.. Znaczenie w kulturze człowieka.. 11.. Bibliografia.. 12.. Dokumenty audiowizualne.. Garlica maoryska jest jedynym przedstawicielem.. , występującego endemicznie w Nowej Zelandii (wraz z.. Wyspą Stewart.. ), na.. Wyspach Chatham.. terytorium zależne.. Nowej Zelandii) oraz na.. Wyspie Norfolk.. (terytorium zależne.. Jednak niedawne odkrycia kości gatunku z tego rodzaju na wyspie.. Raoul.. Wyspy Kermadec.. ) – leżącej ok.. 1000 km na północno-północny wschód od.. Wyspy Północnej.. – poszerzają zasięg jego występowania przynajmniej o tę wyspę.. Izolacja rodzaju.. w archipelagu Nowej Zelandii nastąpiła prawdopodobnie w.. neogenie.. (od środkowego do późnego.. trzeciorzędu.. Garlica maoryska lądująca na drzewie.. Gatunek opisał naukowo.. Johann Friedrich Gmelin.. w 1789 (Syst.. Nat.. 1 pt2 p.. 773), początkowo umieszczając go w rodzaju.. Columba.. Columba novae Seelandiae.. Dopiero po 1854, kiedy to.. Karol Lucjan Bonaparte.. wydzielił i opisał naukowo rodzaj.. , garlica maoryska znalazła się w osobnym rodzaju.. Holotyp.. nieznany – Gmelin prawdopodobnie opisał gatunek na podstawie rysunku.. Johanna Georga Forstera.. sporządzonego w 1773 r.. przypuszczalnie w zatoce.. Dusky Sound.. i zamieszczonego w publikacji.. Johna Lathama.. z 1793 r.. , pt.. A General Synopsis of Birds.. (rysunek znajduje się w.. Muzeum Historii Naturalnej w Londynie.. pod numerem katalogowym – 137 BMNH (NHM 5137) jako "Columba argetraea Forst").. Gmelin znał gatunek tylko z dwóch głównych wysp Nowej Zelandii, wobec czego nie wyróżnił podgatunków.. Wyróżnia się trzy.. lub dwa.. podgatunki garlicy maoryskiej – żyjący obecnie na większości obszarów Nowej Zelandii.. Hemiphaga novaeseelandiae novaeseelandiae.. , żyjący na Wyspach Chatham.. Hemiphaga novaeseelandiae chathamensis.. wymarły.. w połowie XIX w.. , występujący niegdyś endemicznie na Wyspie Norfolk.. Hemiphaga novaeseelandiae spadicea.. Znane są dwa okazy (z czego do dzisiaj przetrwał tylko jeden) z.. Muzeum Historii Naturalnej w Tring.. Ostatni raz osobnika tego podgatunku odnotowano w 1900 r.. Podgatunki różniły się barwą i szczegółami anatomicznymi.. Wyróżniane podgatunki.. novaeseelandiae novaeseelandiae.. Podgatunek nominatywny.. Wyspa Północna, Wyspa Południowa, Wyspa Stewart i mniejsze przybrzeżne wyspy Nowej Zelandii, np.. : Wyspa Kapiti.. garlica pacyficzna.. novaeseelandiae spadicea.. Wyspa Norfolk.. garlica szarorzytna.. novaeseelandiae chathamensis.. Wyspa Chatham.. wymarła garlica pacyficzna (.. W 2001 zaproponowano, aby trzeci podgatunek –.. , żyjący na Wyspach Chatham wyodrębnić do osobnego gatunku -.. garlicy szarorzytnej.. ), gdyż (zdaniem autorów propozycji) różni się znacznie od podgatunku z dwóch wysp głównych, szczególnie wielkością ciała i barwą upierzenia.. Tym samym rodzaj.. powiększyłby się o nowy gatunek i nie byłby już.. rodzajem monotypowym.. Jednak inni autorzy spoza Nowej Zelandii traktują go nadal jako podgatunek.. Polska nazwa zwyczajowa gatunku nawiązuje do Maorysów – ludu zamieszkującego obszar jego występowania – Nową Zelandię.. Od nazwy tego kraju pochodzi z kolei naukowa nazwa gatunkowa –.. angielska.. nazwa zwyczajowa – New Zealand Pigeon, co znaczy.. gołąb nowozelandzki.. Maoryska nazwa gatunku to.. (lub też.. Keruru.. ), funkcjonuje na.. Wyspie Południowej.. i na przeważającej części Wyspy Północnej.. Inne maoryskie nazwy to.. Kūkupa.. (w części Wyspy Północnej) i.. Kūkū.. (region.. Northland.. Garlica maoryska jest również powszechnie zwana.. gołębiem leśnym.. Zbliżenie głowy – dobrze widoczne.. iryzujące.. pióra.. Wyspa Kapiti.. Pod względem.. anatomicznym.. zwierzę wykazuje cechy typowego gołębia: posiada małą głowę, prosty.. i luźno połączone.. Wykazuje także typowe dla gołębi zachowania, takie jak picie przez ssanie wody, walki za pomocą.. skrzydeł.. , muskanie piór podczas zalotów.. Nie występuje wyraźny.. Garlice maoryskie to drugie co do wielkości ptaki z rodziny gołębiowatych.. Na głównych wyspach (podgatunek.. ) osiągają długość 51 cm i 650 g wagi, a na Wyspach Chatham (podgatunek.. ) nawet 55 cm i 850.. Głowa, skrzydła i podgardle są zazwyczaj lśniące, zielono-purpurowe, zwykle z brązowym odcieniem (u podgatunku.. – z szarym).. Piersi są zwykle białe, dziób czerwony z pomarańczowym końcem, nogi i oczy czerwone.. Młode mają krótszy od dorosłych.. ogon.. oraz podobne ubarwienie, zwykle jaśniejsze z matowymi barwami na dziobie, oczach i stopach.. W okresie gniazdowania oczy, pierścienie wokół oczu, dziób oraz nogi stają się purpurowe.. Garlice maoryskie zazwyczaj milczą.. Sporadycznie wydają pojedyncze, miękkie dźwięki.. kuu.. , a ich skrzydła podczas lotu wydają charakterystyczny, szeleszczący odgłos.. jest nadrzewnym gołębiem.. występującym w całej Nowej Zelandii – od regionu.. po.. Wyspę Stewart.. , głównie w pasie zachodnich wybrzeży oraz w regionie.. Otago.. , w rejonie miasta.. Christchurch.. oraz w wąskim pasie północno-wschodniego wybrzeża Wyspy Południowej.. Zasiedla wszystkie lasy, zarówno przybrzeżne, jak i górskie.. oraz często.. busz.. , tereny rolnicze, a także – coraz częściej – miejskie parki i ogrody.. Pierwotnie występował on także na.. , lecz został tam wytępiony w XIX w.. Garlica maoryska prowadzi osiadły tryb życia, przy czym powierzchnia, do której ograniczone są niektóre osobniki może nie przekraczać 1–2.. ha.. (dotyczy to wybrzeży).. Wyjątki zdarzają się w regionach, gdzie roślinność nie owocuje przez cały rok i ptaki te zmuszone są podejmować niewielkie sezonowe wędrówki w poszukiwaniu pokarmu.. Z reguły ptaki te żyją samotnie, dobierając się w pary przed okresem rozrodczym, lecz spotykane są również w stadach liczących nawet do 40 osobników.. Owoce drzewa.. Eriobotrya japonica.. – przykład obcej rośliny, na której chętnie żeruje gerlica maoryska.. Drzewo.. Dacrycarpus dacrydioides.. – przykład rodzimej rośliny, stanowiącej pożywienie dla garlicy.. Garlice maoryskie, podobnie jak inni przedstawiciele podrodziny, do której należą, żywią się głównie.. owocami.. , w tym przede wszystkim.. pestkowcami.. Podstawowy element ich diety stanowią owoce zerwane z rosnących w lasach drzew.. Spełniają ważną rolę w.. ekosystemie.. , gdyż są jedynymi ptakami zdolnymi do zjedzenia największych rodzimych owoców (o średnicy powyżej 12.. mm.. ), takich jak rosnące na drzewach z gatunku.. Beilschmiedia tarairi.. i w ten sposób rozprowadzając nasiona.. Szacuje się, że w ten sposób ptaki te przyczyniają się do rozprzestrzeniania się co najmniej 70 gatunków roślin.. Poza owocami garlice maoryskie jedzą także.. liście.. pąki.. , zwłaszcza roślin bogatych w.. azot.. , który jest szczególnie potrzebny samicom w okresie rozrodczym.. Preferują zwłaszcza liście sprowadzonej przez człowieka do Nowej Zelandii.. śliwy domowej.. Prunus domestica.. Garlica maoryska żeruje na wielu gatunkach tropikalnych roślin, wliczając gatunki z rodziny.. wawrzynowatych.. Lauraceae.. arekowatych.. Arecaceae.. , ale ptaki żyjące w nowozelandzkich lasach.. klimatu umiarkowanego.. żerują także na gatunkach.. zastrzalinowatych.. Podocarpaceae.. ), uważanych za występujące na tych terenach od czasów, gdy tworzyły one superkontynent.. Gondwanę.. Prumnopitys ferruginea.. Do rodzimych gatunków roślin stanowiących główny pokarm garlicy maoryskiej należą między innymi:.. (W nawiasach podano lokalne nazwy maoryskie).. Sophora microphylla.. Kowhai.. ),.. Schefflera digitata.. Patē.. Patatē.. Macropiper excelsum.. Kawakawa.. Corynocarpus laevigatus.. Karaka.. Cordyline australis.. Tī rākau.. Tī kōuka.. Rhopalostylis sapida.. Nikau.. Taraire.. Beilschmiedia tawa.. Tawa.. Vitex lucens.. Puriri.. Ptaki żerują też chętnie na gatunkach roślin introdukowanych –.. azjatyckiego.. drzewa.. Chamaecytisus palmensis.. Wysp Kanaryjskich.. Rozmnażanie garlicy maoryskiej generalnie zależy od występowania dojrzałych owoców, co jest związane z porą roku, warunkami atmosferycznymi i lokalizacją.. Występowanie większości tropikalnych gatunków drzew, owocujących przez cały rok, ograniczone jest do ciepłej, północnej połowy Wyspy Północnej i gołębie z tej części wyspy mogą gniazdować o każdej porze roku z wyjątkiem okresu.. pierzenia.. , który trwa od marca do maja, pod warunkiem, że dostępne są owoce.. W południowej części Nowej Zelandii, gdzie tropikalnych drzew jest mniej,  ...   of the New Zealand pigeon at Wenderholm Regional Park.. „School of Environmental and Marine Science”.. University of Auckland, Auckland, s.. 93, 1995.. Sharpe:.. The History of the Collections contained in the Natural History Departaments of the British Museum.. London: British Museum: Collins, 1906, s.. 79-515.. Schodde, I.. Mason.. AVES (Columbidae to Coraciidae).. „Zoological Catalogue of Australia”.. Volume 37.. 2, s.. 1-440, 1997.. Systematyka i nazwy polskie za:.. Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko:.. Podrodzina: Raphinae Wetmore, 1930 – trerony (wersja 2013-09-25).. Kompletna lista ptaków świata.. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego.. Frank Gill, David Donsker (red.. Family Columbidae.. IOC World Bird List: Version 4.. [dostęp 2014-07-28].. G.. Knox, M.. P.. Walters:.. Extinct and endangered birds in the collections of the Natural History Museum.. British Ornithologists' Club Occasional Publications No.. Tring, U.. K.. : British Ornithologists' Club, 1994.. Stattersfield, M.. Crosby, A.. Long, D.. Wege:.. Endemic bird areas of the world: priorities for bird conservation.. BirdLife Conservation Series 07.. Cambridge, U.. : BirdLife International, 1998.. Millener, R.. Powlesland.. The Chatham Island pigeon (Parea) deserves full species status;.. (Rothschild 1891); Aves: Columbidae.. „Journal of the Royal Society of New Zealand”.. 31, s.. 365-383, 2001.. Clements:.. The Clements Checklist of the Birds of the World.. Edition 6.. Christopher Helm, 2007.. ISBN 9780713686951.. Dickinson:.. The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World.. Edition 3.. Christopher Helm, 2003.. ISBN 0713665362.. Lepage:.. pol.. [dostęp 16 maja 2009].. Światowy wykaz ptaków.. Avibase.. Narena Olliver:.. Kereru, the New Zealand pigeon.. Greytown, New Zealand.. New Zealand Birds.. Ang.. wood pigeon.. – podobnie jak.. gołąb grzywacz.. Columba palumbus.. ), którego angielska nazwa brzmi również.. Wood Pigeon.. , a który jest członkiem zupełnie innego.. 20,2.. 20,3.. 20,4.. 20,5.. 20,6.. 20,7.. 20,8.. Ch.. Mander, J.. Hay, R.. Monitoring and management of kereru (.. „DEPARTMENT OF CONSERVATION TECHNICAL SERIES No.. 15”, s.. 1-44, 1998.. 21,0.. 21,1.. New Zealand Pigeon Hemiphaga novaeseelandiae.. [dostęp 25 czerwca 2008].. New Zealand Pigeon – BirdLife Species Factsheet.. 22,0.. 22,1.. M Clout.. The Kereru and its forests.. „Birds International”.. 10-19, 1990.. Clout, P.. Gaze.. Habitat use and spring movements of New Zealand pigeons at Lake Rotoroa, Nelson Lakes National Park.. 33(1), s.. 37-44, 1986.. 24,0.. 24,1.. Bell:.. Seed dispersal by kereru (.. Hemiphaga novaseelandiae.. ) at Wenderholm Regional Park.. University of Auckland, Auckland: School of Biological Sciences, 1996, s.. 87.. Ralph Powlseland:.. Kereru News (No.. 63; 12 May 2008).. [dostęp 24 października 2008].. NZ Wildlife Management.. 26,2.. Falla, R.. Sibson, E.. Turbott:.. The new guide to the birds of New Zealand and outlying islands.. Auckland: Collins, 1979, s.. 247.. ISBN 0002169282.. O'Donnel, P.. Dilks.. Foods and foraging of forest birds in temperate rainforest, South Westland, New Zealand.. „New Zealand Journal of Ecology”.. 18(2), s.. 87-107, 1994.. Clout, J.. Hay.. The importance of birds as browsers, pollinators and seed dispersers in New Zealand forests.. 12, s.. 27-33, 1989.. Clout, B.. Karl.. Seasonal movements of New Zealand Pigeons from a lowland forest reserve.. 38(1), s.. 37-47, 1989.. 30,0.. 30,1.. McEwen.. The food of the New Zealand pigeon (.. 99-108, 1978.. Tilley.. Germination of miro (.. ) seeds after consumption by New Zealand pigeons (.. „New Zealand Journal of Botany”.. 30, s.. 25-28, 1992.. Co w języku maoryskim znaczy:.. kolor żółty.. R.. Ridley, K.. -J.. Wilson, G.. H.. Stewart.. The feeding ecology of Kereru and Bellbird in a modified forest remnant, South Canterbury, New Zealand.. 46(3), s.. 408–409, 1999.. kolor pomarańczowy.. Pierce, R.. Atkinson, E.. Changes in bird numbers in six Northland forests 1979–1993.. 40(4), s.. 285-293, 1993.. 36,0.. 36,1.. Clout, K.. Denyer, R.. James, I.. McFADDEN3.. Breeding success of New Zealand pigeons (.. ) in relation to control of introduced mammals.. 19(2), s.. 209-212, 1995.. Karl, R.. Pierce, H.. Robertson.. Breeding and survival of New-Zealand pigeons.. „Ibis”.. 264-271, 1995.. Abstrakt HTML.. Clout, A.. Saunders.. Conservation and ecological restoration in New Zealand.. „Pacific Conservation Biology”.. 91-98, 1995.. Abstrakt w formacie.. pdf.. Best:.. Forest lore of the Maori.. Wellington, New Zealand: E.. C.. Keating Government Printer, 1977.. Feldman:.. chapter 3: Enforcement, 1922-60.. Treaty Rights and Pigeon Poaching: Alienation of Maori Access to Kereru, 1864–1960.. Wellington, New Zealand: Waitangi Tribunal, 2001.. ISBN 0-908810-55-5.. James, M.. Clout.. Nesting success of New Zealand pigeons (Hemiphaga novaeseelandiae) in response to a rat (Rattus rattus) poisoning programme at Wenderholm Regional Park.. 20(1), s.. 45-51, 1996.. Nga Manu Nature Reserve.. Orokonui Ecosanctuary.. Karori Sanctuary in Wellington.. White Heron Sanctuary Tours Home Page.. Maungatautari Ecological Island Trust.. Whakatikei River Forest Restoration Project.. Kereru Awhina Project.. Paparoa National Park.. Fiordland National Park.. Każda wyspa stanowi swoisty rezerwat dla rodzimych ptaków Nowej Zelandii, w tym dla kereru i są tam prowadzone działania ochronne i restytucyjne gatunku.. Aikman, A.. Davis, C.. Miskelly, S.. O'Connor i inni.. Chatham Islands threatened birds: recovery and management plans.. „Wellington, New Zealand: Department of Conservation”, s.. 1-20, 2001.. Heather, R.. The field guide to the birds of New Zealand.. Oxford, UK: Oxford University Press, 1997.. Pullman, M.. ullman.. Motatau Kukupa: science and tradition join forces to protect a northern forest.. „Forest Bird”.. 286, s.. 26-31, 1997.. D.. Grant, R.. Powlesland, P.. Dilks, I.. Flux i inni.. Mortality, distribution, numbers and conservation of the Chatham Island Pigeon Hemiphaga novaeseelandiae chathamensis.. 44(2), s.. 65-77, 1997.. Jeden z pozostałych 4 ogrodów – Zion Wildlife Gardens – posiada tylko duże, dzikie koty, a drugi – Southern Encounter Aquarium and Kiwi House – jest akwarium z jednostką prowadzącą badania nad ochroną i restytucją.. kiwi.. ORNIS – Ornithology Information System.. [dostęp 20 października 2008].. Naturalis – Extinct bird: Hemiphaga novaeseelandiae spadicea (Norfolk Island Pigeon).. [dostęp 24 czerwca 2008].. Maori Dictionary.. [dostęp 19 maja 2009].. Feather cloak.. Te Ara Encyclopedia of New Zealand.. Funt nowozelandzki.. i pens były używane w Nowej Zelandii do 1967 roku, kiedy to walutę zmieniono na.. dolar nowozelandzki.. Scharning, Kjell:.. Stamps showing New Zealand Pigeon.. Theme Birds on Stamps.. [dostęp 12 maja 2009].. Hugh Robertson, Heather Barrie:.. The Hand Guide to the Birds of New Zealand.. Penguin Books, 1999.. ISBN 0-14-028835-X.. Asrid Cora Dijkgraaf.. Phenology and frugivory of large-fruited species in northern New Zealand and the impacts of introduced mammals.. „PhD Thesis”, 2002.. School of Biological Sciences.. University of Auckland, Auckland.. Caroli Linneai:.. Systema Naturae.. Editio decima tertia, aucta reformata, cura J.. F.. 3 Tom.. [in 7].. 1788-93.. John Latham:.. Edition 1 (1790-1802).. II.. London, UK.. : Leigh and Sotheby, 1781-1787.. New Zealand Pigeon/Kereru.. – notatka na stronie Ministerstwa Ochrony Środowiska (.. Departament of Conservation/Te Papa Atawhai.. ) Nowej Zelandii.. – strona internetowa Projektu Odkrycia Kereru.. – artykuł i zdjęcie na stronie o ptakach Nowej Zelandii.. Kahu huruhuru Collection.. – zdjęcia płaszczy "Kahu huruhuru" w Muzeum Narodowym.. Te Papa Tongarewa.. Krótki film przedstawiający charakterystyczny lot godowy oraz zachowanie kereru.. ; (serwis.. Arkive.. Krótki film przedstawiający parę kereru.. (serwis.. Internet Bird Collection.. Endemiczne ptaki Nowej Zelandii.. Gatunki lądowe.. kiwi brunatny.. kiwi północny.. kiwi mały.. kiwi plamisty.. kiwi szary.. Perkozy.. perkoz maoryski.. Pelikanowe.. kormoran nakrapiany.. kormoran szorstkodzioby.. kormoran zielonolicy.. kormoran nowozelandzki.. kormoran czarnoszyi.. kormoran łuskowany.. kormoran wyspowy.. kormoran plamisty.. Blaszkodziobe.. kazarka rajska.. krzywonos.. cyraneczka rdzawa.. cyraneczka auklandzka.. cyraneczka południowa.. ogorzałka nowozelandzka.. Sokołowe.. sokół nowozelandzki.. Żurawiowe.. weka.. wodnik maoryski.. takahe południowy.. Siewkowe.. ostrygojad krótkodzioby.. ostrygojad zmienny.. szczudłak czarny.. sieweczka nowozelandzka.. sieweczka ozdobna.. sieweczka koroniasta.. bekas wyspowy.. bekas auklandzki.. skrętodziób.. mewa czarnodzioba.. mewa nowozelandzka.. rybitwa czarnoczelna.. Gołębiowe.. Papugowe.. kakapo.. nestor kea.. nestor kaka.. modrolotka mała.. modrolotka czerwonoczelna.. modrolotka żółtoczapkowa.. modrolotka zielona.. Kukułkowe.. kukiel długosterny.. Wróblowe.. barglik.. łazik skalny.. krzakówka długodzioba.. zwisogonek paprociowy.. maorysek towarzyski.. maorysek żółtogłowy.. skalinek wielkogłowy.. skalinek czarny.. skalinek białoczelny.. koralnik modropłatkowy.. kędziornik.. miodnik.. miodożer szmaragdowy.. kurobród siodłaty.. świergotek nowozelandzki.. Gatunki morskie.. Rurkonose.. albatros królewski.. albatros ciemnoskrzydły.. albatros żółtooki.. albatros siwogłowy.. albatros białoczelny.. burzyk szarogrzbiety.. burzyk wędrowny.. burzyk ciemny.. burzyk czarny.. petrel nowozelandzki.. petrel klifowy.. petrel szarobrzuchy.. petrel czarnopręgi.. petrel reliktowy.. Pingwiny.. pingwin żółtooki.. pingwin grubodzioby.. pingwin grzebieniasty.. pingwin szczotkoczuby.. Gill, F.. , Wright, M.. Donsker, D.. World Bird Names.. IOC World Bird Names (wersja 2.. 6), 2010.. php?title=Garlica_maoryska oldid=40310069.. Gatunki o podwyższonym ryzyku wyginięcia.. Gołębiowate.. Ptaki Nowej Zelandii.. Māori.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 23:44, 1 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Garlica_maoryska
    Open archive

  • Title: Wiwaxia – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Wiwaxia.. Walcott.. , 1911.. Skamieniałość w.. Muzeum Historii Naturalnej w Waszyngtonie.. Podkrólestwo.. tkankowce właściwe.. lofotrochorowce.. Halwaxiida.. Wiwaxiidae.. corrugata.. Matthew.. , 1899) (.. foliosa.. Yang.. et al.. , 2014.. taijiangensis.. Zhao.. , 1994.. wymarłego wodnego zwierzęcia o miękkim, pokrytym łuskami ciele.. Skamieniałości.. jego przedstawicieli znane są z.. formacji typu.. Lagerstätte.. zwanej.. łupkami z Burgess.. , datowanej na wczesny i środkowy.. kambr.. , a także formacji w Chinach, Australii i Czechach.. wynosi od 3,4 mm do około 50 mm.. Precyzyjne ustalenie pozycji systematycznej tego.. taksonu.. jest przedmiotem długotrwałych sporów wśród paleontologów.. Liczne i dobrze zachowane skamieniałości pozwoliły jednak na dokładne zbadanie morfologii zwierzęcia.. Paleobiogeografia.. była pierwotnie opisana przez.. George'a Fredericka Matthew.. w 1899 roku na podstawie pojedynczego kolca znalezionego wcześniej w Ogygopsis Shale i zaklasyfikowana do.. typu.. Hyolitha.. Kolejne okazy zostały znalezione w 1911 roku przez paleontologa.. Charlesa Walcotta.. w trakcie jednej z wypraw do przełęczy Burgessa w.. kanadyjskich.. Górach Skalistych.. Walcott zaliczył.. do gromady.. wieloszczetów.. W 1966 i 1967 zespół prowadzony przez.. Harry'ego Whittingtona.. ponownie odwiedził Burgess Pass i znalazł tak dużą liczbę skamieniałości, że ich dokładna analiza zajęła mu kilka lat.. Skamieniałości.. były jednymi z najtrudniejszych do przebadania.. Ostatecznie w 1985.. Simon Conway Morris.. , dawniej członek zespołu Whittingtona, opublikował szczegółowy opis, w którym stwierdził, że.. nie była.. wieloszczetem.. Aż do 1991 wszystkie znane osobniki opisywanego rodzaju pochodziły z łupków z Burgess, kiedy fragmentaryczne skamieniałości odnaleziono w Georgina Basin w Australii.. W 1994 roku Zhao i współpracownicy opisali gatunek.. Wiwaxia taijiangensis.. (może być on.. synonimiczny.. dla.. , jednak różni się od niego budową i zdobieniem sklerytów.. ), a w 2014 roku z osadów formacji Hongjingshao w.. Kunmingu.. opisano trzeci gatunek –.. Ponadto w 2004 doniesiono o odnalezieniu na jednym stanowisku szczątków mogących należeć do dwóch kolejnych.. Wiwaxia corrugata.. pochodzi od słowa „Wiwaxy” z języka miejscowych Indian, oznaczającego.. wietrzny.. , oraz.. łacińskiego.. corrugatus.. pofałdowany.. Względnie dobrze zachowane i kompletne skamieniałości zostały odnalezione w łupkach z Burgess, a fragmentaryczne pozostałości w nieco młodszych i starszych od nich osadach.. formacji Kaili.. i Tsinghsutung.. australijskiego.. Georgina Basin.. Kompletne okazy pochodzą niemal wyłącznie z Burgess, w pozostałych lokalizacjach ograniczają się do izolowanych.. sklerytów.. , ale nieliczne kompletne skamieniałości pochodzą też z formacji Kaili.. i Hongjingshao.. W 2009 roku opisano siedem izolowanych sklerytów odkrytych w formacji Buchava, w okolicy miejscowości.. Skryje.. Czechach.. Skamieniałości te niewiele różnią się od tych należących do.. Okazy pochodzące z Tsinghsutung są prawdopodobnie blisko spokrewnione z formami z Kaili.. Wiek tych lokacji datowany jest na środkowy kambr (525–520 mln lat temu), a łupków z Burgess na 505 mln lat.. Dowodzi to, że.. i inni przedstawiciele fauny łupków z Burgess żyli przez geologicznie długi okres i byli szeroko rozprzestrzenieni.. Skamieniałość.. Royal Ontario Museum.. Toronto.. Koncentracja.. skamieniałości.. w łupkach z Burgess przyczyniła się do odkrycia co najmniej 138 kompletnych okazów.. (łącznie z mniej kompletnymi, znanych jest co najmniej 476 okazów.. Najbardziej kompletne szczątki można podzielić pod względem wielkości na dwie grupy: o długości od 2 do 5 cm, o których sądzi się, że były to dorosłe zwierzęta, oraz mierzące pomiędzy 3,4 mm a 1,5 cm, które uważa się za młode.. Ocenienie ich wysokości jest trudne, gdyż po śmierci uległy one kompresji.. Osobnik o długości 3,4 mm mógł osiągać około 1 cm wysokości, wliczając w to kolce na grzbiecie.. Wydaje się, że stosunek wysokości do długości nie zmieniał się wraz ze wzrostem zwierzęcia.. była pokryta małymi, żeberkowanymi płytkami, zwanymi.. sklerytami.. , leżącymi płasko na ciele, tak że płytki położone z tyłu zachodziły na leżące przed nimi i tworzyły pięć głównych stref – najwyższą, z 8–9 rzędami sklerytów; górną, z 11–12; dolną, z 8 rzędami i najniższą, składającą się z 12–17 rzędów.. Większość sklerytów była okrągła, jednak te znajdujące się najbliżej dna kształtem przypominały półksiężyc i tworzyły pojedynczy rząd zaginających się ku dołowi.. Od przodu zwierzęcia ku tyłowi biegły również dwa rzędy sterczących żeberkowanych.. kolców.. – po jednym po obu stronach grzbietu.. Osobniki mierzące od 11 do 52 mm miały podobną liczbę sklerytów tuż nad stopą.. Liczba kolców zdaje się być jednak zależna od wielkości zwierzęcia i wynosi do 12 po jednej stronie.. U znalezionych osobników rozmieszczenie kolców jest asymetryczne i jest prawdopodobnie u.. stanem naturalnym, a nie wynikiem uszkodzeń po śmierci zwierzęcia.. Chociaż środkowe kolce były przeważnie najdłuższe, dochodząc do 5 cm, kilka osobników miało krótsze – możliwe, że były właśnie wymieniane w okresie wzrostu.. , z czym jednak nie zgodził się Smith (2014), który po zbadaniu kilkuset okazów stwierdził, że.. nie przechodziła linienia, a jej skleryty rozwijały się stopniowo.. U najmniejszych osobników mogły nie występować długie kolce grzbietowe – prawdopodobnie szybciej wzrastały one u większych młodocianych.. , a wolniej u dorosłych.. Każdy skleryt był osadzony w ciele osobno; nasady sklerytów dochodziły do 40% długości całego zwierzęcia, podczas gdy nasady kolców do nieco ponad 25%.. Wszystkie były osadzone w pochewkach w skórze, podobnie jak.. mieszki włosowe.. Nasady sklerytów były znacznie dłuższe od samych sklerytów, a kolce miały nasady niemal równie szerokie jak ich podstawy – oba typy były zbudowane z miękkiej tkanki.. Skleryty i kolce nie uległy mineralizacji, a postrzępiony wygląd niektórych złamanych sklerytów wskazuje na ich włóknistą strukturę.. Stan zachowania sugeruje, że nie były one.. chitynowe.. , tak jak egzoszkielety.. owadów.. Przypuszcza się, że składały się one z wygarbowanych.. białek.. kolagenu.. , który jest głównym składnikiem.. chrząstek.. ścięgien.. człowieka.. Dopóki skleryty miały nasady, które były prostsze niż twarde części zewnętrzne, trudno jest określić sposób ich wzrostu.. Możliwe, że zawierały miękką substancję mogącą powodować utwardzanie pancerza, jednak nie ma na to ostatecznych dowodów.. Nicholas Butterfield.. przebadał kilka sklerytów pod mikroskopami:.. optycznym.. elektronowym skaningowym.. i doszedł do wniosku, że nie były one wydrążone, a nasady rozdzielały się i rozciągały, tworząc ostre zakończenia, podobnie jak u.. liści.. roślin jednoliściennych.. poniżej Walcott Quarry.. Spodnia strona.. była miękka i nieopancerzona.. Budowa wewnętrzna nie jest dobrze poznana, wiadomo jednak, że.. jelito.. biegło od początku do końca zwierzęcia.. Na jego początku, około 5 mm od przodu zwierzęcia mierzącego około 2,5 cm długości, znajdował się aparat pokarmowy zawierający dwa (u większych osobników trzy) rzędy zakrzywionych ku tyłowi stożkowatych.. zębów.. Aparat ten był wystarczająco twardy, by ulec częściowemu zachowaniu – choć nie mineralizacji – a przy tym całkowicie giętki i chowany, gdy nie był używany.. Nawet najmniejsze osobniki miały tego typu aparaty z dwoma rzędami zębów, których liczba była identyczna jak u większych osobników.. Niektóre osobniki miały dodatkowo trzeci rząd zębów.. Dowodzi to, że nawyki pokarmowe.. nie zmieniały się po osiągnięciu dojrzałości.. Każdy rząd zębów składał się z jednego zęba środkowego otoczonego przez 6–11 zębów przyśrodkowych.. U niektórych okazów po bokach dodatkowo obecnych jest 3–5 zębów bocznych.. Aparat pokarmowy mógł służyć jako.. tarnik.. do zeskrobywania.. bakterii.. z dna morskiego lub do zgrabiania pożywienia znajdującego się na dnie.. U niektórych okazów w miejscu jelita odnaleziono szczątki zębów, co dowodzi, że zużyte zęby były połykane.. Ich położenie w tylnej części jelita sugeruje, że nie były trawione.. Nie ma dowodów na to, że.. miała oczy lub.. macki.. , więc prawdopodobnie polegała jedynie na chemicznych zmysłach – smaku i zapachu.. Jej system oddechowy również nie jest znany.. Conway Morris opisał szczątki młodocianego osobnika przechodzącego.. linienie.. , który nie w pełni zrzucił.. stary pancerz.. (występowanie linienia u.. zakwestionował jednak później Smith.. Nowe kolce zdają się być mniej sztywne niż stare i w mniejszym stopniu rozwinięte.. Następnie kolce pod wpływem płynów ustrojowych rosły i twardniały.. Wewnętrzna objętość nowego pancerza była o 50–70% większa niż starego.. Linienie zdaje się występować nagle, gdyż u dorosłych osobników nie odnaleziono przerw w pancerzu, wskazujących na linienie części pancerza lub poszczególnych sklerytów.. Ponieważ podstawy sklerytów były stosunkowo wąskie, a nie ma śladu podziału sklerytów podczas linienia, pobieranie tkanek miękkich ze starych sklerytów prawdopodobnie wymagało  ...   tarki.. , które łączą ją z mięczakami, a także obecność układu trawiennego i „nogi”, podobnej jak u ślimaków.. Z kolei Susannah Porter (2008) w mikrostrukturze sklerytów znalazła poszlaki sugerujące przynależność lub bliskie pokrewieństwo.. z grupą Coeloscleritophora (obejmującą tutaj Halkieriidae), odrzucaną przez wielu badaczy.. Wskazała jednak na niezmineralizowanie sklerytów.. , co uniemożliwia bezpośrednie ich porównanie ze sklerytami przedstawicieli Coeloscleritophora.. Smith (2014) w budowie sklerytów.. dostrzegł podobieństwo do Halkieriidae, a także do.. chitonów.. Według niego.. stanowi dobry przykład tego, jak mógł wyglądać ancestralny przedstawiciel.. bezmuszlowców.. , a być może w ogóle mięczaków.. Yang i in.. (2014) zwrócili uwagę na fakt, że u wszystkich gatunków.. występowało osiem poprzecznych rzędów sklerytów, co przypomina ośmiokrotną.. metamerię.. obecną u chitonów, bezpłytkowców i.. jednopłytkowców.. , co potwierdzałoby przynależność.. do mięczaków.. Rekonstrukcja.. Najlepiej zachowane i najliczniejsze skamieniałości.. pochodzą ze środkowokambryjskich osadów łupków z Burgess.. Stanowisko to jest istotne ze względu na liczbę oraz stan zachowania skamieniałości.. W większości rodzajów.. fosylizacji.. ciało martwego organizmu osiadało na dnie jeziora lub rzeki i powoli pokrywane było osadami.. Na terenach formacji łupków z Burgess prądy wodne niekiedy sprawiały, że osady tworzyły lawiny błotne grzebiące znajdujące się na ich trasie zwierzęta.. Organizmy ginęły natychmiast, wtedy też w beztlenowym środowisku rozpoczynał się proces fosylizacji.. W skamieniałościach pochodzących z łupków z Burgess częste są szkielety zewnętrzne oraz kończyny, w niektórych zachowują się również mięśnie i zawartość żołądków.. Narządy wewnętrzne są szczególnie dobrze zachowane u.. niezmogowców.. z rodzaju.. Ottoia.. Tkanki miękkie nie zachowały się jednak u licznych zwierząt, takich jak.. Scenella.. Lingulella.. Diraphora.. Również w przypadku.. trylobitów.. jedynie egzoszkielet uległ fosylizacji.. Szczątki stawonoga.. Canadaspis.. odnajdowane są w klastrach.. Wiele skamieniałości z łupków z Burgess wykazuje charakterystyczną ciemne plamy.. Dowodzi to występowania w kambrze organizmów o miękkich ciałach – po śmierci takiego organizmu węgiel radioaktywny znajdujący się w tkankach miękkich ulegał przekształcał się w warstwę.. krzemianów.. , tworząc plamę na skale.. Do najpospolitszych skamieniałości w łupkach z Burgess należą.. glony.. , w szczególności.. Morania confluens.. W jej pobliżu nie odnaleziono skamieniałości innych glonów i niewiele zwierząt, takich jak.. oraz rzadkie osobniki.. Burgessa.. Marrella.. Inna znaleziona tam alga to.. Marpolia spissa.. – ze względu na delikatniejszą budowę jest ona znacznie rzadsza niż.. Morania.. W pobliżu skamieniałości marpolii odnaleziono szczątki zwierząt z rodzajów.. Eldonia.. W bliskości wielu skamieniałych zwierząt nie odnaleziono pozostałości tych alg, co sugeruje.. heterogeniczność.. środowiska.. Według innej hipotezy, glony te mogły żyć na różnych wysokościach.. Największym zwierzęciem i dominującym drapieżnikiem tamtejszych.. ekosystemów.. była.. – skamieniałości sugerują, że żywiła się ona m.. trylobitami.. , mogła również stanowić zagrożenie dla.. Sama.. prawdopodobnie żywiła się.. mikroorganizmami.. z powierzchni.. mat mikrobialnych.. , takimi jak.. bakterie.. sinice.. George Frederick Matthew.. Studies on Cambrian faunas.. Upper Cambrian fauna of Mount Stephen, British Columbia.. The trilobits and worms.. „Transactions of the Royal Society of Canada”.. 39–66, 1899.. 2,15.. The Middle Cambrian metazoan.. Wiwaxia corrugata.. (Matthew) from the Burgess Shale and Ogygopsis Shale, British Columbia, Canada.. „Philosophical Transactions of the Royal Society of London, Series B”.. 307, s.. 507–582, 1985.. 1985.. 0005.. Susannah M.. Porter.. Halkieriids in Middle Cambrian phosphatic limestones from Australia.. 78 (3), s.. 574–590, 2004.. 1666/0022-3360(2004)078%3C0574:HIMCPL%3E2.. Charles D.. Middle Cambrian annelids.. Cambrian geology and paleontology, II.. „Smithsonian Miscellaneous Collections”.. 57, s.. 109–144, 1911.. Stephen Jay Gould:.. Wonderful Life.. London: Hutchinson Radius, 1990, s.. 77 i 189.. ISBN 0091742714.. Southgate, J.. Shergold.. Application of sequence stratigraphic concepts to Middle Cambrian phosphogenesis, Georgina Basin, Australia.. „Journal of Australian Geology and Geophysics”.. 119–144, 1991.. Zhao Yuanlong, Yi Qian, Li Xinshan.. Wiwaxia.. from Early-Middle Cambrian Kaili Formation in Taijiang, Guizhou.. „Acta Palaeontologica Sinica”.. 33 (3), s.. 359–366, 1994.. Sun Haijing, Zhao Yuanlong, Peng Jin, Yang Yuning.. New.. material from the Tsinghsutung Formation (Cambrian Series 2) of Eastern Guizhou, China.. 151 (2), s.. 339–348, 2014.. 1017/S0016756813000216.. 9,2.. 9,3.. Yang Jie, Martin R.. Smith, Lan Tian, Hou Jinbo, Zhang Xiguang.. Articulated.. from the Cambrian Stage 3 Xiaoshiba Lagerstätte.. „Scientific Reports”.. 4: 4643, 2014.. 1038/srep04643.. Smithsonian National Museum of Natural History.. [dostęp 1 grudnia 2011].. Thomas H.. Harvey, Javier Ortega-Hernández, Lin Jihpai, Zhao Yuanlong, Nicholas J.. Butterfield.. Burgess Shale-type microfossils from the middle Cambrian Kaili Formation, Guizhou Province, China.. „Acta Palaeontologica Polonica”.. 57 (2), s.. 423–436, 2012.. 4202/app.. 2011.. 0028.. Zhao Yuanlong, Zhu Maoyan, Lauren E.. Babcock, Yuan Jinliang, Ronald R.. Parsley, Peng Jin, Yang Xinglian, Wang Yue.. Kaili Biota: A taphonomic window on diversification of metazoans from the basal Middle Cambrian: Guizhou, China.. „Acta Geologica Sinica – English Edition”.. 79 (6), s.. 751–765, 2005.. 1755-6724.. tb00928.. Petr Kraft, Oldřich Fatka:.. from the Cambrian of the Barrandian Area (Czech Republic).. W: Martin R.. Smith, Lorna J.. O'Brien, Jean-Bernard Caron (red.. International Conference on the Cambrian Explosion (Walcott 2009).. Abstract Volume.. Toronto: The Burgess Shale Consortium.. 31st July 2009, 2009.. ISBN 978-0-9812885-1-2.. Oldřich Fatka, Petr Kraft, Michal Szabad.. Shallow-water occurrence of.. in the middle Cambrian of the Barrandian area (Czech Republic).. 56 (4), s.. 871–875, 2011.. 0052.. Alexei A.. Rivera:.. Geological Setting and Age.. Bristol University.. The Cambrian World.. Martin R.. Ontogeny, morphology and taxonomy of the soft-bodied Cambrian 'mollusc'.. „Palaeontology”.. 57 (1), s.. 215–229, 2014.. 1111/pala.. 12063.. Danny Eibye-Jacobsen.. A reevaluation of.. and the polychaetes of the Burgess Shale.. „Lethaia”.. 37 (3), s.. 317–335, 2004.. 1080/00241160410002027.. 19,0.. 19,1.. 19,2.. Nicholas J.. A reassessment of the enigmatic Burgess Shale fossil.. (Matthew) and its relationship to the polychaete.. Canadia spinosa.. „Paleobiology”.. 287–303, 1990.. Mouthparts of the Burgess Shale fossils.. Odontogriphus.. : implications for the ancestral molluscan radula.. „Proceedings of the Royal Society B”.. 279 (1745), s.. 4287–4295, 2012.. 1098/rspb.. 2012.. 1577.. Andrew R.. Parker.. Colour in Burgess Shale animals and the effect of light on evolution in the Cambrian.. „Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences”.. 265 (1400), s.. 967–972, 1998.. 0385.. Graham E.. Budd.. The Cambrian fossil record and the origin of the phyla.. „Integrative and Comparative Biology”.. 43 (1), s.. 157–165, 2003.. 1093/icb/43.. 157.. 23,0.. 23,1.. Hooking some stem-group "worms": fossil lophotrochozoans in the Burgess Shale.. „BioEssays”.. 28 (12), s.. 1161–1166, 2006.. 1002/bies.. 20507.. Stefan Bengtson, Simon Conway Morris.. A comparative study of Lower Cambrian.. Halkieria.. and Middle Cambrian.. 17 (4), s.. 307–329, 1984.. 1502-3931.. 1984.. tb02022.. Simon Conway Morris, John S.. Peel.. Articulated halkieriids from the Lower Cambrian of north Greenland.. 345, s.. 802–805, 1990.. 1038/345802a0.. Exceptional fossil preservation and the Cambrian explosion.. 166–177, 2003.. 166.. Articulated halkieriids from the Lower Cambrian of North Greenland and their role in early protostome evolution.. „Philosophical Transactions of the Royal Society B”.. 347 (1321), s.. 305–358, 1995.. 0029.. Amélie H.. Scheltema, Klaus Kerth, Alan M.. Kuzirian.. Original molluscan radula: Comparisons among Aplacophora, Polyplacophora, Gastropoda, and the Cambrian fossil.. 257, s.. 219–245, 2003.. 10121.. Jean-Bernard Caron, Amélie Scheltema, Christoffer Schander, David Rudkin.. A soft-bodied mollusc with radula from the Middle Cambrian Burgess Shale.. 442, s.. 159–163, 2006.. 1038/nature04894.. Skeletal microstructure indicates chancelloriids and halkieriids are closely related.. 51 (4), s.. 865–879, 2008.. 1475-4983.. 2008.. 00792.. 31,2.. The Burgess Shale.. University of California Museum of Paleontology.. Christopher Nedin.. Anomalocaris.. predation on nonmineralized and mineralized trilobites.. „Geology”.. 27 (11), s.. 987–990, 1999.. Stephen Q.. Dornbos, David J.. Bottjer, Chen Junyuan.. Paleoecology of benthic metazoans in the Early Cambrian Maotianshan Shale biota and the Middle Cambrian Burgess Shale biota: evidence for the Cambrian substrate revolution.. „Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology”.. 220 (1-2), s.. 47–67, 2005.. 1016/j.. palaeo.. 11.. 016.. Jean-Bernard Caron, Donald A.. Jackson.. Paleoecology of the Greater Phyllopod Bed community, Burgess Shale.. 258 (3), s.. 222–256, 2008.. 2007.. 05.. 023.. Simon Conway Morris, Stephen Jay Gould.. Showdown on the Burgess Shale.. „Natural History”.. 107 (10), s.. 48–55, 1998.. php?title=Wiwaxia oldid=40311535.. Wymarłe bezkręgowce.. Zwierzęta kambru.. Volapük.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 01:02, 2 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Wiwaxia
    Open archive

  • Title: Styrakozaur – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Styrakozaur.. Styracosaurus.. Lambe.. 1913.. Okres istnienia: 83.. 5–65.. 5 mln lat temu.. PreЄ.. Є.. O.. Pg.. Rekonstrukcja.. Styracosaurus albertensis.. dinozaury ptasiomiedniczne.. Cerapoda.. Ceratopsidae.. Centrosaurinae.. styrakozaur.. albertensis.. Lambe, 1913 (.. roślinożernego.. dinozaura.. z grupy.. ceratopsów.. żyjącego w późnej.. kredzie.. kampanie.. mastrychcie.. – około 83,5–65,5 mln lat temu (w różnych źródłach można zneleźć różne wartości mieszczące się w tym zakresie) na obszarze.. Ameryki Północnej.. Jego skamieniałości były znajdywane w kanadyjskiej prowincji.. Alberta.. Miał od czterech do sześciu rogów wyrastających z chroniącej szyję kryzy, mniejsze rogi na policzkach oraz jeden róg nosowy, dochodzący do 60 cm długości i 15 cm szerokości.. Funkcja rogów i kryzy była przedmiotem wieloletnich debat.. był stosunkowo dużym zwierzęciem – dorastał do 5,5 m długości i ważył blisko trzy tony.. Stojąc osiągał około 180 cm wzrostu.. Miał cztery krótkie nogi i masywny tułów.. Czaszkę wieńczył.. , a.. trzonowce.. tworzyły baterie zębowe, co sugeruje, że.. żywił się roślinami.. Podobnie jak inne ceratopsy mógł być zwierzęciem.. stadnym.. , wędrującym w dużych grupach, na co wskazuje koncentracja.. na cmentarzyskach.. Nazwany przez.. Lawrence'a Lambe'a.. w 1913 roku,.. jest przedstawicielem.. kladu.. Rodzaj ten obejmuje obecnie jeden.. – pozostałe zostały przeniesione do innych rodzajów.. Pochodzenie.. Rogi i kryza.. Lokomocja.. Odkrycie i gatunki.. Kultura popularna.. Dorosłe osobniki należące do rodzaju.. osiągały średnio 5,5 m długości i ważyły około 2,7 ton.. Czaszka sprawiała wrażenie masywnej, z dużymi.. nozdrzami.. , wysokim prostym rogiem nad nosem i ciemieniowo-łuskową kryzą na szyi zwieńczoną co najmniej czterema pokaźnymi kolcami.. Każdy z czterech najdłuższych kolców kryzy był porównywalnych rozmiarów z kolcem na nosie, mierząc 50–55 cm długości.. Długość rogu nosowego holotypu ocenia się na około 57 cm.. , ale nie jest on kompletny.. Bazując na innych znaleziskach rodzajów.. Centrosaurus.. stwierdza się, że róg ten mógł mieć w połowie swej wysokości zaokrąglone wybrzuszenie.. Porównanie wielkości człowieka i styrakozaura.. Styrakozaur – wizja artysty.. Oprócz czterech kolców i rogu ornamentacja czaszki cechowała się zmiennością.. Niektóre osobniki miały haczykowate wyrostki i guzki na tylnym brzegu kryzy, podobne do występujących u.. centrozaura.. Twory obecne u innych były mniej wydatne.. U niektórych osobników, w tym także u typowego, na kryzie występowała trzecia para kolców.. Kolejne osobniki charakteryzowały się zaś o wiele mniejszymi wyrostkami.. Niewielkie wybrzuszenia położone bocznie występowały tylko u niektórych osobników.. Skromne piramidokształtne rogi brwiowe obecne u podrostków zanikały u dorosłych, a na ich miejsce pojawiały się wgłębienia.. Jak u większości ceratopsów, w kryzie styrakozaura znajdowały się duże otwory.. Przednia część jego szczęk tworzyła bezzębny dziób.. Masywne ciało styrakozaura czyniło go podobnym do.. nosorożca.. Miał silne ramiona, których mógł używać w walkach międzyosobniczych.. Za to jego ogon był względnie krótki.. Każdy palec wieńczyło kopytko, z zewnątrz zrogowaciałe.. Zaproponowano różne modele ułożenia kończyn dla styrakozaura i ceratopsów w ogóle.. Jeden z nich umieszczał kończyny przednie pod tułowiem.. Według innego były one rozcapierzone na boki.. Najnowsze prace stanowiące, że zwierzę przybierało pozycję pośrednią przypominającą kucanie, wydają się najbardziej przekonujące.. Paleontolodzy.. i Per Christiansen z Muzeum Zoologicznego.. Uniwersytetu Kopenhaskiego.. Danii.. zaproponowali, że duże ceratopsy, jak styrakozaur, miały zdolność do biegu szybszego niż.. słoń.. Tezę tę oparli na badaniach śladów, które nie wskazują na rozcapierzenie kończyn.. Model styrakozaura, wystawa w galerii handlowej.. Poznań Plaza.. Styrakozaur to przedstawiciel.. , podrodziny dużych.. północnoamerykańskich.. ceratopsów charakteryzujących się wydatnymi rogami nosowymi, znacznie gorzej rozwiniętymi brwiowymi, krótką.. kością łuskową.. w krótkiej kryzie, długim jak na ceratopsy pyskiem i wyrostkami za otworami nosowymi.. Inni członkowie kladu to.. centrozaur.. , od którego grupa wzięła swą nazwę.. pachyrinozaur.. awaceratops.. einiozaur.. Albertaceratops.. achelozaur.. Brachyceratops.. monoklonius.. , choć ostatnie dwa stanowią.. nomina dubia.. Z powodu różnorodności międzygatunkowej i międzyosobniczej w obrębie podrodziny wywiązała się debata odnośnie kwestii, które rodzaje są pewne.. Szczególnie zaś dyskusyjne jest, czy.. Monoclonius.. mogą zostać uznane za pewne osobne rodzaje, czy też może chodzi o osobniki różnej płci.. W 1996.. Peter Dodson.. odnalazł nową różnicę pomiędzy centrozaurem, styrakozaurem i monokloniusem, by usprawiedliwić wyróżnienie osobnych rodzajów.. Stwierdził też, że.. przypomina centrozaura bardziej niż oba te rodzaje – monokloniusa.. Dodson uznał także jeden z gatunków tego ostatniego,.. nasicornis.. , za samicę styrakozaura.. Jego konkluzje zaakceptowano tylko częściowo – inni badacze nie zgodzili się na uznanie gatunku.. Monoclonius nasicornis.. za samicę styrakozaura, a.. nie stał się pewnym rodzajem.. O ile dymorfizm płciowy stwierdzono u wcześniejszych ceratopsów, jak.. Protoceratops.. , nie ma dowodów na jego występowanie u przedstawicieli rodziny Ceratopsidae.. Ewolucyjne początki styrakozaura pozostawały nieznane przez wiele lat, ponieważ szczątki wczesnych ceratopsów należały do rzadkości.. Odkrycie.. protoceratopsa.. w 1922 rzuciło światło na pokrewieństwo wczesnych dinozaurów rogatych.. Jednakże musiało minąć kolejnych kilka dekad, nim następne odkrycia wypełniły luki.. Nowe znaleziska z lat dziewięćdziesiątych XX wieku i dwutysięcznych, jak.. Zuniceratops.. , najwcześniejszy opisany ceratops z rogami brwiowymi, czy też.. Yinlong.. – pierwszy odkryty jurajski ceratops – wskazały, jak mogli wyglądać przodkowie styrakozaura.. Te niedawne odkrycia były ważne dla poznania pochodzenia dinozaurów rogatych w ogóle i zasugerowały, że ta grupa.. marginocefali.. powstała w jurajskiej.. Azji.. , właściwe dinozaury rogate zaś miały swój początek w Ameryce Północnej na początku późnej kredy.. Styrakozaur i inne dinozaury rogate zawsze przedstawiano w kulturze popularnej jako zwierzęta.. stadne.. Warstwę obfitującą w pozostałości tego rodzaju znamy z formacji.. Dinosaur Park.. z Alberty, znajduje się ona pośrodku tej formacji.. Wiąże się z różnymi typami osadów rzecznych.. Masowa śmierć nie musi być wcale dowodem na stadne zachowania zwierząt – może wynikać z gromadzenia się prowadzących samotnicze życie osobników wokół zbiorników wodnych w okresie suszy.. Istnieją dowody potwierdzające, że klimat mógł być sezonowy i suchy.. W obrębie formacji szczątki styrakozaura znajdują się wyżej niż pozostałości blisko z nim spokrewnionego centrozaura, co wskazuje, że ten pierwszy w obliczu zmian środowiska zastąpił swego krewniaka.. Styrakozaury były roślinożercami.. Ich szczęki kończyły się głębokim, wąskim dziobem, nadającym się bardziej do chwytania i szarpania niż gryzienia.. Z powodu położenia swej głowy zwierzęta te żywiły się niską roślinnością.. Mogły jednakże być zdolne do powalania wyższych roślin dzięki swoim rogom, dziobowi i masie.. Zęby ceratopsów, w tym styrakozaura, tworzyły zespoły zwane bateriami.. Starsze, na powierzchni, zastępowane były przez kolejne, tworzące się pod spodem.. W odróżnieniu jednak od.. hadrozaurów.. , które też posiadały podobne baterie, zęby dinozaurów rogatych kroiły pokarm, ale go nie miażdżyły.. Niektórzy naukowcy zasugerowali, że ceratopsy, jak styrakozaur, spożywały palmy (..  ...   drapieżnym.. (1975), gdzie para zwierząt jest ostrzeliwana przez niemieckiego.. U-Boota.. ; Disneyowski film.. Dinozaur.. (2000) stworzony techniką animacji komputerowej, gdzie antropomorficzny styrakozaur zwany Eema ma swego pupila.. ankylozaura.. Rodzaj pojawił się także w powieści.. Park Jurajski.. , adaptacja filmowa pominęła go jednak.. Na telewizyjnym ekranie styrakozaur pojawił się w wielu kreskówkach i programach dla dzieci, jak.. Power Rangers: Dino Thunder.. Dinozaurs.. Dino-Riders.. Dinosaucers.. Zoids.. Rodzaj przedstawiono też w licznych grach wideo, w tym w popularnych:.. Jurassic Park.. Turok.. Zoo Tycoon 2: Extinct Animals.. David Lambert:.. The Ultimate Dinosaur Book.. New York: Dorling Kindersley, 1993, s.. 152–167.. ISBN 1-56458-304-X.. 2,0.. 2,1.. 2,2.. The Horned Dinosaurs: A Natural History.. Princeton: Princeton University Press, 1996, s.. 165–169.. ISBN 0-691-05900-4.. Lawrence M.. A new genus and species from the Belly River Formation of Alberta.. „Ottawa Naturalist”.. 109–116, 1913.. Michael J.. Ryan, Holmes, Robert; Russell, A.. A revision of the late Campanian centrosaurine ceratopsid genus.. from the Western Interior of North America.. Journal of Vertebrate Paleontology.. 27 (4), s.. 94–962, 2007.. [944:AROTLC.. CO;2 doi:10.. 1671/0272-4634(2007)27[944:AROTLC]2.. CO;2].. Thompson, Stefan, Holmes, Robert:.. Forelimb stance and step cycle in.. Chasmosaurus irvinensis.. (Dinosauria:Neoceratopsia).. Palaeontologia Electronica, 2007.. [dostęp 2007-05-28].. Paul, Per Christiansen.. Forelimb posture in neoceratopsian dinosaurs: implications for gait and locomotion.. 26 (3), s.. 450–465, 2000.. 1666%2F0094-8373(2000)026%3C0450%3AFPINDI%3E2.. CO%3B2.. Tweet:.. Thescelosaurus!, 2007.. [dostęp 2007-04-22].. On the status of the ceratopsids.. W: P.. Dodson:.. Dinosaur Systematics: Perspectives and Approaches.. Carpenter, K.. ; Currie, P.. (red.. ).. Cambridge: Cambridge University Press, 1990, s.. 231–243.. ISBN 0-521-36672-0.. Ryan.. New centrosaurine ceratopsids from the late Campanian of Alberta and Montana and a review of contemporaneous and regional patterns of centrosaurine evolution.. 23 (3), 2003.. 10,2.. A new centrosaurine ceratopsid from the Oldman Formation of Alberta and its implications for centrosaurine taxonomy and systematics.. „Canadian Journal of Earth Sciences”.. 42, s.. 1369–1387, 2005.. 1139/e05-029.. A new basal centrosaurine ceratopsid from the Oldman Formation, southeastern Alberta.. 81 (2), s.. 376–396, 2007.. [376:ANBCCF.. 1666/0022-3360(2007)81[376:ANBCCF]2.. CO;2].. Peter Dodson, Scott D.. Sampson, Catherine A.. Forster: Ceratopsidae.. 494–513.. Dodson, P.. (1996).. Princeton University Press: Princeton, New Jersey, pp.. 197–199.. ISBN 0-691-02882-6.. Ornithischian Dinosaurs.. W: Michael J.. Ryan, and Evans, David C.. , Currie, Phillip J.. , Koppelhus, Eva:.. Dinosaur Provincial Park: A Spectacular Ancient Ecosystem Revealed.. Bloomington: Indiana University Press, 2005, s.. 312–348.. ISBN 0-253-34595-2.. Dodson.. Quantitative aspects of relative growth and sexual dimorphism in.. 50.. 929–940.. Catherine A.. Forster:.. The cranial morphology and systematics of.. Triceratops.. , with a preliminary analysis of ceratopsian phylogeny.. Ph.. Dissertation.. Filadelfia: University of Pennsylvania, 1990, s.. 227.. Lehman.. A gigantic skull and skeleton of the horned dinosaur.. Pentaceratops sternbergi.. from New Mexico.. 72 (5), s.. 894–906, 1998.. Sampson, Ryan, M.. ; Tanke, D.. Craniofacial ontogeny in centrosaurine dinosaurs (Ornithischia: Ceratopsidae): taphonomic and behavioral phylogenetic implications.. 121, s.. 293–337, 1997.. 1997.. tb00340.. Princeton University Press: Princeton, New Jersey, p.. 244.. Ceratopsian bonebeds: occurrence, origins, and significance.. W: David A.. Eberth, Michael A.. Getty:.. Currie, Phillip J.. , and Koppelhus, Eva (red.. 501–536.. O ile artykuł wymienia dwa pokłady, włączając BB 156, obecne badania (Ryan.. ) uznają jedynie BB 42.. Taphonomy of three dinosaur bone beds in the Upper Cretaceous Two Medicine Formation, northwestern Montana: Evidence for drought-related mortality.. „Palaios”.. 394–41, 1990.. 2307/3514834.. Ostrom, J.. Functional morphology and evolution of the ceratopsian dinosaurs.. Evolution.. 20 (3), s.. 290–308, 1966.. 2307/2406631.. Tait J.. , and Brown, B.. (1928).. How the Ceratopsia carried and used their head.. Transactions of the Royal Society of Canada.. 22.. :13–23.. Weishampel, D.. (1984).. Evolution of jaw mechanisms in ornithopod dinosaurs.. Advances in Anatomy, Embryology, and Cell Biology.. :1–110.. Coe, M.. , Dilcher, D.. , Farlow, J.. , Jarzen, D.. , and Russell, D.. (1987).. Dinosaurs and land plants.. In: Friis, E.. , Chaloner, W.. , and Crane, P.. (eds.. ).. The Origins of Angiosperms and their Biological Consequences.. Cambridge University Press, pp.. 225–258.. ISBN 0-521-32357-6.. 266.. Lull.. The cranial musculature and the origin of the frill in the ceratopsian dinosaurs.. „American Journal of Science”.. 4 (25), s.. 387–399, 1908.. A revision of the Ceratopsia or horned dinosaurs.. „Memoirs of the Peabody Museum of Natural History”.. 3 (3), s.. 1–175, 1933.. 269.. Tanke, D.. H, Farke, A.. : Bone resorption, bone lesions, and extracranial fenestrae in ceratopsid dinosaurs: a preliminary assessment.. W: Carpenter, K.. Horns and Beaks: Ceratopsian and Ornithopod Dinosaurs.. Bloomington: Indiana University Press, 2006, s.. 319–347.. ISBN 0-253-34817-X.. Wheeler, P.. E.. Elaborate CNS cooling structures in large dinosaurs.. Nature.. 275 (275), s.. 441–443, 1978.. 1038/275441a0.. Farlow, J.. , Thompson, C.. , and Rosner, D.. Plates of the dinosaur.. : Forced convection heat loss fins?.. Science.. 192, s.. 1123–1125, 1976.. 192.. 4244.. 1123.. PMID 17748675.. Davitashvili L:.. The Theory of sexual selection.. Izdatel'stvo Akademii Nauk SSSR, 1961, s.. 538.. , and Dodson, P.. The behavioral significance of frill and horn morphology in ceratopsian dinosaurs.. „Evolution”.. 29 (2), s.. 353–361, 1975.. 2307/2407222.. Richard A.. Thulborn.. Speeds and gaits of dinosaurs.. 38 (3–4), s.. 227–256, 1982.. 1016/0031-0182(82)90005-0.. Natural History Notebooks.. [dostęp 17 czerwca 2009].. 38,0.. 38,1.. Barnum Brown, Erich Maren Schlaikjer.. The skeleton of.. with the description of a new species.. „American Museum Novitates”.. 955, s.. 12, 1937.. New York: The American Museum of Natural History.. [dostęp 2007-03-29].. On dinosaurian reptiles from the Two Medicine Formation of Montana.. „Proceedings of the United States National Museum”.. 77 (16), s.. 1–39, 1930.. McDonald, John R.. Horner: New Material of.. "Styracosaurus" ovatus.. from the Two Medicine Formation of Montana.. Ryan, Brenda J.. Chinnery-Allgeier, David A.. Eberth (red.. New Perspectives on Horned Dinosaurs.. The Royal Tyrrell Museum Ceratopsian Symposium.. Bloomington: Indiana University Press, 2010.. ISBN 978-0-253-35358-0.. On.. Eoceratops canadensis.. , gen.. nov.. , with remarks on other genera of Cretaceous horned dinosaurs.. „Canada Geological Survey Bulletin, Geological Series”.. 12 (24), s.. 1–49, 1915.. Einiosaurus.. 396–398.. Jefferson, Karolina Północna: McFarland Co, 1997, s.. 865–868.. Erickson:.. DVD Savant Review:.. [dostęp 2007-04-24].. Perez:.. The Styracosaurus 1969.. [dostęp 2007-04-23].. Kobak:.. Dinosaur.. 2002.. Dinosaucers Cast and Crew.. 2007.. [dostęp 2007-04-28].. Red Horn.. Ceratopsy.. Rodziny.. archeoceratopsy.. Bagaceratopidae.. czaojangzaury.. leptoceratopsy.. protoceratopsy.. psitakozaury.. php?title=Styrakozaur oldid=40327007.. Ceratopsy (rodzina).. Dinozaury kredy.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 00:33, 3 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Styrakozaur
    Open archive

  • Title: Skleromochl – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Skleromochl.. Avemetatarsalia.. Scleromochlidae.. , 1914.. Scleromochlus.. Woodward.. , 1907.. taylori.. Woodward, 1907.. niewielkiego.. archozaura.. żyjącego w późnym.. triasie.. na obecnych terenach.. Europy.. Dotychczas odnaleziono szczątki kilku osobników, co sprawia, że anatomia zwierzęcia nie jest w pełni poznana.. był prawdopodobnie.. biegaczem lub skoczkiem, zdolnym do skakania na duże odległości.. Filogenetyczna.. pozycja rodzaju stanowiła przedmiot długich debat wśród paleontologów – zaliczano go zarówno do krokodylej linii archozaurów, jak również tej prowadzącej ku ptakom.. Przedstawiono kilka teorii dotyczących jego sposobu poruszania się, jednak ze względu na niekompletność materiału kopalnego żadnej nie udało się w pełni potwierdzić.. Wszystkie znane skamieniałości skleromochli pochodzą z formacji Lossiemouth Sandstone w Szkocji.. Znane są.. siedmiu osobników nieróżniących się znacząco wielkością.. Na ich podstawie długość.. szacuje się na około 18 cm.. Czaszka mierzyła około 30 mm długości, a ogon (u R3557, osobnika z najdłuższym ogonem) – 80 mm.. , przy czym.. jego długość ocenił początkowo na 135 mm.. Staw skokowy górny.. był stosunkowo prymitywnie zbudowany, a kości.. udowa.. ramienna.. strzałkowa.. – smukłe i wydłużone.. Kość udowa nie dorównywała długością.. piszczelowej.. , co uchodzi za cechę typowo.. ptasią.. Zachowały się czaszki sześciu osobników (BMNH R3556, R3557, R3914 i R5589 oraz u dwóch okazów BMNH R3146).. Patrząc od góry, czaszka była w przybliżeniu trójkątna, z lekko zaokrąglonym pyskiem, a przy spojrzeniu z boku – niska i kształtem przypominająca klin.. Nozdrza przednie są trudne do zlokalizowania.. Szeroka.. kość nosowa.. sprawia, że nie są widoczne z góry, jak sugerowali Woodward i.. Sereno.. , lecz zdają się być umieszczone po bokach czaszki.. Widok przedniej części pyska od strony grzbietowej sugeruje wydłużenie nozdrzy.. Oczodoły.. za życia zwierzęcia przybierały prawdopodobnie niemal okrągły kształt.. U BMNH R3556 i R4557 zachowały się puszki mózgowe – wydłużone u obu osobników.. Wydłużona.. kość przedszczękowa.. mieściła.. zęby.. – przypuszczalnie około sześciu – na całej swojej długości.. Stosunek długości kości przedszczękowej do szczękowej wynosił około 1:2.. W kości szczękowej znajdowało się około 10 zębów, przy czym ostatnia 1/3 jej długości prawdopodobnie nie miała ich wcale.. Przednia część żuchwy najlepiej zachowała się u BMNH R3556, zaś tylna u BMNH R3146A.. kości zębowej.. mieściło się prawdopodobnie około 15 zębów.. Uzębienie było przypuszczalnie izodontyczne, a zęby małe, jednak zbliżone rozmiary zębów oraz ziaren otaczającego ich.. piaskowca.. uniemożliwiają dokładniejsze ich zbadanie.. Trzy niewielkie.. zębodoły.. zachowały się na kości przedszczękowej BMNH R3146A, a siedem na kościach szczękowych BMNH R3146A oraz R3557.. U żadnego znanego okazu nie zachowały się wszystkie.. presakralne.. Osiem kręgów szyjnych, połączonych jak za życia zwierzęcia, odnaleziono jednak u BMNH R3556.. sugerował występowanie u.. 12–13 kręgów grzbietowych.. , co wskazywałoby na niezwykle krótką klatkę piersiową zwierzęcia.. Prawdopodobnie jednak von Huene badał uszkodzone szkielety, gdyż u dwóch osobników BMNH R3146 liczba kręgów wynosi 16–17, co wydaje się być stanem naturalnym.. Pozostałości kręgów szyjnych wskazują, że były one nieco krótsze niż grzbietowe, mierząc od 1,8 do 2,1 mm długości, podczas gdy grzbietowe – 1,9–2,5 mm.. Typowa szerokość wynosi od 1 do 1,3 mm.. Liczbę kręgów sakralnych trudno oszacować ze względu na niekompletny materiał kopalny.. Na podstawie skamieniałości BMNH R3146B, u którego okolica krzyżowa zachowała się najlepiej,.. Benton.. sugeruje obecność czterech kręgów krzyżowych o długości 1,9–2 mm każdy.. Niewielka.. kość miedniczna.. miała niskie skrzydło kości biodrowej (.. iliac blade.. ), krótkie kości łonowe i kulszowe oraz zamkniętą.. panewkę stawu biodrowego.. Stosunkowo długi.. składał się z około 35 kręgów.. , przy czym Woodward szacował liczbę kręgów na 52.. , Huene na około 60.. , a Sereno – tylko na 25.. Przednie kręgi ogonowe zawierały proste, nachylone ku tyłowi łuki naczyniowe oraz wyrostki poprzeczne.. Niepołączony.. stawowo.. szewron.. BMNH R3146 to szeroka V-kształtna kość przymocowana prawdopodobnie za życia zwierzęcia do początkowych kręgów ogonowych.. Smukła.. łopatka.. nie łączyła się z krótką i owalną kością kruczą, bardziej długą niż szeroką.. U skleromochla nie są znane.. obojczyki.. , podobnie jak u.. dinozauromorfów.. , podczas gdy u pterozaurów obojczyki, kości międzyobojczykowe i.. mostek.. były połączone, tworząc strukturę przypominającą.. widełki.. Huene sugerował, że.. miał wydłużoną kość kruczą.. , co powtórzył.. Kevin Padian.. , jednak kości, które von Huene uznał za kości krucze, w rzeczywistości są prawą kością udową (BMNH R3146) oraz żebrem (BMNH R3556).. Odnaleziono kilka kości ramiennych, spośród których najlepiej zachowała się lewa kość ramienna BMNH R4823/4.. Długa i smukła kość ramienna skleromochla osiąga w przybliżeniu taką samą długość, co kości łokciowa i promieniowa.. Budowa.. kostki.. nie jest w pełni znana – możliwe, że reprezentuje stadium pośrednie pomiędzy prymitywną strukturą kostki archozaurów a zaawansowaną, występującą u.. Budowa kończyn nie wskazuje jasno, czy.. był palcochodny, czy stopochodny – prawdopodobnie mógł poruszać się na oba sposoby.. Von Huene spekulował o możliwości występowania u skleromochla błon lotnych, dzięki którym mógł on szybować z drzewa na drzewo.. Pozycja filogenetyczna.. według Sereno (1991).. , Novasa (1996).. , Brusattego i in.. (2010).. Ornithodira.. Pterosauria.. Dinosauromorpha.. Pozycja.. według Bentona (1999, 2004).. Pochodzenie i pokrewieństwo rodzaju.. nie jest pewne i stanowiło przedmiot licznych debat naukowych.. został w 1907 roku opisany jako.. dinozaur.. , jednak już.. Robert Broom.. w 1913 i Friedrich von Huene w 1914 wykazali, że nie należał on do Dinosauria i uznali go za przedstawiciela grupy.. Pseudosuchia.. jest przeważnie klasyfikowany w odrębnej,.. monotypowej.. rodzinie.. , nazwanej przez von Huenego w 1914.. , jednak ze względu na brak definicji filogenetycznej Scleromochlidae oraz jej monotypowość niektórzy naukowcy uważają tę nazwę za zbędną i nie stosują jej.. był zaliczany zarówno do krokodylej linii archozaurów, jak również tej prowadzącej ku ptakom.. Huene uznał skleromochla za przodka.. , a postulowaną przez niego specjalizację lokomotoryczną za poprzedzającą lot pterozaurów.. Yang Zhongjian.. Oskar Kuhn.. zgodzili się z teorią von Huenego, wedle której.. jest przodkiem pterozaurów.. Alfred Romer.. niemal dokładnie powtórzył hipotezę von Huenego dotyczącą ewolucji lotu pterozaurów, jednak skleromochla uznawał za prymitywnego dinozaura.. Ze względu na specjalizacje czaszki.. , upodobniające ją do czaszek.. aetozaurów.. Alick Walker.. w 1970 roku zaklasyfikował go do grupy archozaurów bliżej spokrewnionych z.. krokodylami.. niż z ptakami.. – nazwanej później.. Crurotarsi.. – i przez długi czas była to dominująca hipoteza.. Larry Martin.. spekulował, że skleromochl mógł być przodkiem ptaków.. , również.. Alan Feduccia.. łączył skleromochla z ptakami.. , jednak obecnie zdecydowana większość paleontologów jest zgodna, że ptaki są zaawansowaną grupą.. teropodów.. z kladu.. Maniraptora.. Kevin Padian zgodził się z von Huenem i na podstawie budowy kończyn oraz ogólnych proporcji uznał skleromochla za przedstawiciela ptasiej linii archozaurów –.. dla pterozaurów.. W 1986.. Jacques Gauthier.. ukuł termin.. dla kladu obejmującego ostatniego wspólnego przodka dinozaurów i.. oraz wszystkich jego potomków.. W 1991 Paul Sereno jako pierwszy formalnie zdefiniował Ornithodira.. Wedle tej definicji w skład tej  ...   brakowało również przeciwstawnych palców.. Stosunkowo małe dłonie to kolejny argument przeciw prowadzeniu przezeń nadrzewnego trybu życia.. Kevin Padian (1984 i 1985) sugerował kursorialną specjalizację lokomotoryczną skleromochla, z której jego zdaniem wyewoluowała zdolność pterozaurów do lotu.. Anatomiczne przystosowania do szybkości, takie jak wydłużone nogi, piszczel dłuższa niż kość udowa, długa stopa i redukcja bocznych palców stopy, zauważono w kończynach tylnych.. Kończyny przednie były krótkie i brak dowodów na wykorzystywanie ich do poruszania się.. Zarówno większość współczesnych jak i wymarłych zwierząt biegających osiągała średnie lub duże rozmiary, będące przystosowaniem do osiągania dużych prędkości na płaskim terenie.. osiągał niewielkie rozmiary, więc według Bentona nie musiał ograniczać się jedynie do biegania.. Hipoteza, według której.. to skoczek, została po raz pierwszy wysunięta w dyskusji publikacji Woodwarda przez.. Charlesa Williama Andrewsa.. , który doszedł do takiego wniosku na podstawie porównania budowy kończyn tylnych skleromochla i ssaków z rodziny.. skoczkowatych.. (Dipodidae).. Teorię o takim sposobie poruszania się wsparł Alick Walker.. Skleromochl miał wiele cech wspólnych ze ssakami skaczącymi – zarówno.. torbaczami.. , jak i.. łożyskowcami.. Ssaki te są przeważnie stopochodne, jednak przypuszczalnie.. opierał się na całej stopie przed oddaniem skoku.. Miał stosunkowo krótszy ogon niż współczesne ssaki skaczące, u których jest on często dłuższy niż reszta ciała.. Spokrewnione ze skleromochlem archozaury, takie jak.. Marasuchus.. (=?.. Lagosuchus.. Lagerpeton.. , również miały cechy wskazujące na przystosowania do skoków, a.. miał także bardzo długi ogon.. Późnotriasowe stanowiska zawierające skamieniałości gadów są istotne, gdyż dokumentują zmiany zachodzące w ekosystemach, kiedy.. synapsydy.. , bazalne archozaury i.. rynchozaury.. zastępowała fauna zdominowana przez dinozaury.. Przykładem takiego stanowiska jest formacja Lossiemouth Sandstone, z której pochodzą wszystkie znane skamieniałości.. Kości zwierząt zostały odkryte w.. piaskowcu.. zachowanym wewnątrz.. wydmy.. ewidentnie dzięki wiatrowi, a nie wodzie – na co wskazują otoczka skały oraz dobrze zaokrąglone ziarnka piasku.. Oprócz szczątków skleromochla odkryto tam również skamieniałości przedstawicieli siedmiu innych rodzajów gadów.. Najliczniejsze kręgowce na terenie formacji Lossiemouth Sandstone w późnym triasie to rynchozaur.. Hyperodapedon.. aetozaur.. Stagonolepis.. , będące średniej wielkości roślinożercami – stanowiły po około 25% ogólnej liczby kręgowców.. Dominującym drapieżnikiem tamtejszych ekosystemów był.. Ornithosuchus.. (10%) – duże osobniki prawdopodobnie mogły zagrozić obu tym roślinożercom.. , niewielki przedstawiciel grupy.. Procolophonidae.. , także należał do najpospolitszych kręgowców formacji Lossiemouth Sandstone – osobniki należące do tego rodzaju stanowiły 23% tamtejszej fauny kręgowców.. Inne nieduże owadożerne gady – mierzące 15–25 cm długości.. sfenodont.. Brachyrhinodon.. również należały do rzadkości – stanowiły odpowiednio 9% i 5% ogólnej liczby zwierząt.. Zagrażały im młode ornitozuchy i bardzo rzadkie archozaury: dinozauromorf.. Saltopus.. (1%) oraz blisko spokrewniony z krokodylomorfami.. Erpetosuchus.. (2%).. W formacji Lossiemouth nigdy nie odnaleziono skamieniałości żadnych.. roślin.. 1,00.. 1,01.. 1,02.. 1,03.. 1,04.. 1,05.. 1,06.. 1,07.. 1,08.. 1,09.. 1,10.. 1,11.. 1,12.. 1,13.. 1,14.. 1,15.. 1,16.. 1,17.. 1,18.. Scleromochlus taylori.. and the origin of dinosaurs and pterosaurs.. „Philosophical Transactions of the Royal Society of London B”.. 354, s.. 1423–1446, 1999.. 0489.. 2,3.. 2,4.. 2,5.. Arthur S.. On a new dinosaurian reptile (.. ) from the Trias of Lossiemouth, Elgin.. „Quarterly Journal of the Geological Society”.. 63 (1-4), s.. 140–144, 1907.. 1144/GSL.. JGS.. 1907.. 063.. 01-04.. 12.. Beiträge zur Geschichte der Archosaurier.. „Geologische und Paläontologische Abhandlungen, NF”.. 13 (1), s.. 1–53, 1914.. Basal archosaurs: phylogenetic relationships and functional implications.. „Society of Vertebrate Paleontology Memoir”.. 1–53, 1991.. 1991.. 10011426.. Sterling J.. Nesbitt, Alan H.. Turner, Michelle Spaulding, Jack L.. Conrad, Mark A.. Norell.. The theropod furcula.. 270 (7), s.. 856–879, 2009.. 10724.. Kevin Padian:.. The origin of pterosaurs.. W: Wolf-Ernst Reif, Frank Westphal (red.. Third symposium on Mesozoic terrestrial ecosystems, Tübingen 1984, short papers.. Tybinga: Attempto, 1984, s.. 163–168.. ISBN 3921552508.. Fernando E.. Novas.. Dinosaur monophyly.. 16 (4), s.. 723–741, 1996.. 1996.. 10011361.. Stephen L.. Brusatte, Michael J.. Benton, Julia B.. Desojo, Max C.. Langer.. The higher-level phylogeny of Archosauria (Tetrapoda: Diapsida).. „Journal of Systematic Palaeontology”.. 8 (1), s.. 3–47, 2010.. 1080/14772010903537732.. Benton: Origin and Relationships of Dinosauria.. 7–19.. On the South African pseudosuchian.. Euparkeria.. and allied genera.. „Proceedings of the Zoological Society of London”.. 1913, s.. 619–633, 1913.. 11,3.. A revision of the Jurassic reptile.. Hallopus victor.. (Marsh), with remarks on the classification of crocodiles.. 323–372, 1970.. 1970.. Sereno, P.. Stem Archosauria—.. TaxonSearch.. [version 1.. 0, 2005 November 7].. [dostęp 1 maja 2011].. On a new pterosaurian from Sinkiang, China.. „Vertebrata PalAsiatica”.. 8 (3), s.. 221–255, 1964.. Oskar Kuhn:.. Die fossile Wirbeltierklasse Pterosauria.. Krailling bei München: Verlag Oeben, 1967.. ISBN 0226724883.. Larry D.. Martin: The origin of birds and of flight.. W: Richard F.. Johnston (red.. Current Ornithology.. Volume 1.. 1983, s.. 105–129.. ISBN 0306413396.. Alan Feduccia:.. The Origin and Evolution of Birds.. New Haven: Yale University Press, 1999.. ISBN 978-0300078619.. Norell, Xu Xing.. Feathered dinosaurs.. „Annual Review of Earth and Planetary Sciences”.. 33, s.. 277–299, 2005.. 1146/annurev.. earth.. 33.. 092203.. 122511.. Kevin Padian: Pterosauromorpha.. Currie, Kevin Padian (red.. Encyclopedia of Dinosaurs.. San Diego, LA: Academic Press, 1997, s.. 617–618.. ISBN 0-12-226810-5.. Jacques A.. Gauthier: Saurischian monophyly and the origin of birds.. W: Kevin Padian (red.. The Origin of Birds and the Evolution of Flight.. Memoirs of the California Academy of Sciences 8, 1986, s.. 1–55.. ISBN 0940228149.. Lars Juul.. The phylogeny of basal archosaurs.. „Palaeontologia Africana”.. 1–38, 1994.. Christopher Bennett.. The phylogenetic position of the Pterosauria within the Archosauromorpha.. 118 (3), s.. 261–308, 1996.. tb01267.. David Peters.. Is.. Scleromochlus.. a basal crocodylomorph?.. 22 (3, suppl.. 96A, 2002.. Sankar Chatterjee, R.. Templin:.. Posture, locomotion, and paleoecology of pterosaurs.. Boulder: The Geological Society of America.. Special Paper 376, 2004, s.. 58.. ISBN 0-8137-2376-0.. William Taylor.. The history of the Triassic reptile.. (A.. Smith Woodward).. „The Scottish Naturalist”.. 46, s.. 296–299, 1915.. Dasygnathus.. and their allies.. 244 (709), s.. 103–204, 1961.. 1961.. 0007.. A redescription of four prolacertiform genera and implications for pterosaur phylogenesis.. „Rivista Italiana di Paleontologia e Stratigrafia”.. 106 (3), s.. 293–336, 2000.. David M.. Unwin, Władimir A.. Alifanow, Michael J.. Benton: Enigmatic small reptiles from the Late Triassic of Kirghizia.. Benton, Jewgienij Kuroczkin, Michaił Szyszkin, David M.. Unwin (red.. The Age of Dinosaurs in Russia and Mongolia.. Cambridge University Press, 2000, s.. 177–187.. DOI:.. 2277/052154582X.. ISBN 0521554764.. The origins and aerodynamics of flight in extinct vertebrates.. 28 (3), s.. 413–433, 1985.. Tetrapods of the Triassic.. Benton:.. Vertebrate Palaeontology.. Blackwell Publishing, 2005, s.. 148–149.. ISBN 0-632-05637-1.. Benton, Alick D.. Palaeoecology, taphonomy, and dating of Permo-Triassic reptiles from Elgin, north-east Scotland.. 28 (2), s.. 207–234, 1985.. php?title=Skleromochl oldid=35461326.. Gady triasu.. Wymarłe gady Europy.. Ukryte kategorie:.. Zwierzę infobox bez nazwy łacińskiej.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 19:17, 15 mar 2013..

    Original link path: /wiki/Skleromochl
    Open archive

  • Title: Tyranozaur – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Tyranozaur.. Osborn.. , 1905.. Okres istnienia: późny.. mastrycht.. 68.. ↓.. celurozaury.. tyranozaury.. rex.. Osborn, 1905.. Hasło.. w Wikisłowniku.. Jedynym.. gatunkiem.. z tego rodzaju, którego istnienie zostało potwierdzone i który jest zarazem jednym z najbardziej znanych dinozaurów na świecie, jest.. Tyrannosaurus rex.. Tak jak inne późne.. , tyranozaur był.. mięsożercą.. z masywną.. czaszką.. utrzymywaną w równowadze przez długi ogon.. Obecnie znane są teropody dorównujące, a nawet przewyższające wielkością tyranozaura.. Jednak mierząc niemal 13.. metrów.. długości i ważąc około 6.. , nadal pozostaje największym znanym tyranozauroidem i jednym z największych znanych drapieżników lądowych wszech czasów.. gatunku.. odkryto w.. formacjach skalnych.. zachodniej części.. , datowanych na ostatnie trzy miliony lat.. okresu.. kredy.. (późny.. , około 68,5–65,5 milionów lat temu).. Był to jeden z ostatnich dinozaurów, nie licząc.. ptaków.. Wymarł podczas.. wielkiego wymierania kredowego.. Odnaleziono około 30 okazów, z czego niespełna połowa to w miarę kompletne szkielety.. Udało się również odkryć niewielką ilość pozostałości tkanek miękkich zwierzęcia.. Materiał kopalny okazał się wystarczający do przeprowadzenia badań dotyczących m.. tempa wzrostu tyranozaura i jego.. biomechaniki.. Wiele aspektów jego życia, jak zdobywanie pożywienia,.. fizjologia.. czy osiągana prędkość, pozostaje jednak przedmiotem sporów.. Manospondylus.. Dymorfizm płciowy.. Postawa.. Kończyny.. 5.. Tkanki miękkie.. 6.. Skóra.. Termoregulacja.. 8.. Ślady.. Poruszanie się.. 10.. Strategie żywienia się.. Najwcześniejsze znaleziska.. Ważne okazy.. Tyranozaur w kulturze masowej.. Porównanie rozmiarów wybranych gatunków wielkich.. Porównanie wielkości kilku najbardziej znanych okazów gatunku.. był jednym z największych lądowych drapieżników w historii.. Największy odnaleziony dotąd, a zarazem najbardziej kompletny okaz to szkielet z.. Muzeum Historii Naturalnej w Chicago.. oznaczony jako FMNH PR2081, szerzej znany pod nieformalnym imieniem „Sue”.. Są to pozostałości osobnika mierzącego 12,8 metra długości i 4 m wysokości (mierzonej od ziemi do stawów biodrowych).. Znane są pojedyncze skamieniałości, czy nawet bardzo niekompletne szkielety mogące należeć do jeszcze większych osobników, jednak oparte na tych skamielinach szacunki nie są pewne.. Na przykład szkielet tyranozaura odkrytego przez zespół pod kierownictwem.. Jacka Hornera.. w 2000 w.. Montanie.. , oznaczonego.. 1126 (nazywanego „C-rex” lub „Celeste”), według wstępnych szacunków poprzedzających dokładniejsze badania miałby być o 10% większy od szkieletu „Sue”.. W historii badań nad tyranozaurem proponowano różne oszacowania masy jego ciała: od niespełna 4500 kg.. , przez 7200.. kilogramów.. do 9500 kg w przypadku największych osobników.. Obecnie większość szacunków zamyka się w przedziale od 5400 do 6800 kg.. Choć.. osiągał większe rozmiary niż.. późnojurajski.. teropod.. , był jednak nieco mniejszy od kredowych drapieżników z rodzajów.. Spinosaurus.. Giganotosaurus.. Szyja tyranozaura była zakrzywiona na kształt litery S, podobnie jak u innych teropodów.. Była jednak krótsza i bardziej umięśniona, ponieważ dźwigała ciężką głowę.. przednie składały się z dwóch palców z pazurami i jednego szczątkowego – osiągały one małe rozmiary w porównaniu z resztą ciała, miały jednak mocną budowę.. W przeciwieństwie do nich tylne były pod względem proporcji do całkowitej długości zwierzęcia jednymi z najdłuższych wśród wszystkich teropodów.. Ogon był bardzo ciężki i długi (czasami składał się z ponad 40.. ) i stanowił przeciwwagę dla ciężkiej głowy i tułowia.. W związku z dużymi rozmiarami zwierzęcia wiele kości było w środku pustych, co zmniejszało masę szkieletu, nie pozbawiając go wytrzymałości.. Największa znana czaszka.. (oznaczona MOR 008), odkryta w Montanie w latach 60.. XX wieku, miała długość około 1,5 metra.. Duże.. okna.. w czaszce zmniejszały jej ciężar i zapewniały powierzchnię przyczepu mięśni, podobnie jak u innych dużych mięsożernych teropodów.. Jednakże w innych aspektach czaszka tyranozaura była znacząco odmienna od czaszek innych teropodów nienależących do tyranozauroidów.. Niezwykle szeroka w tylnej części, miała wąski pysk, co dawało zwierzęciu możliwość.. Kości.. czaszki były masywne, a niektóre z nich, jak na przykład.. kości nosowe.. , spojone ze sobą, co sprawiało, że nie zmieniały położenia względem siebie.. Tyranozaur miał jednak wiele.. kości pneumatycznych.. , co mogło zapewniać im większą elastyczność, jak i zmniejszać masę czaszki.. Dzięki tym i innym wzmocnieniom czaszki.. miał największą siłę szczęk spośród wszystkich dinozaurów oraz jedną z największych spośród wszystkich poznanych dotychczas zwierząt.. Artystyczna rekonstrukcja.. Podobnie jak inne tyranozauroidy,.. miał uzębienie wyraźnie.. heterodontyczne.. Jego zęby premaksillarne (położone w przedniej części górnej szczęki, odpowiadające siekaczom) były gęsto rozmieszczone i zakrzywione do tyłu.. W przekroju miały kształt litery D, miały piłkowane krawędzie, a ich czubki kształtem przypominały.. dłuto.. Kształt zębów zmniejszał ryzyko ich wypadnięcia w chwili, gdy tyranozaur gryzł i szarpał ciało ofiary.. Duże ślady po ugryzieniach znajdowane na szkieletach innych dinozaurów wskazują, że tego typu zęby mogły przecinać nawet twarde kości.. Często odnajduje się zużyte lub połamane zęby tyranozaura, ale w przeciwieństwie do zębów.. mogły być wymieniane przez całe życie zwierzęcia.. Pozostałe zęby także były mocne, jednak ze względu na zakrzywienie kształtem przypominały bardziej banany niż sztylety.. Podobnie jak zęby przedszczękowe (premaksillarne), miały piłkowane krawędzie.. W porównaniu z nimi były szerzej rozstawione.. Zęby szczęki były większe od wszystkich zębów.. żuchwy.. z wyjątkiem występujących w jej tylnej części.. Największy znaleziony dotąd ząb tyranozaura miał długość 30,5 cm (wliczając w to długość korzenia), co czyni go największym znanym zębem mięsożernego dinozaura.. Rekonstrukcja głowy tyranozaura w.. Muzeum Historii Naturalnej Uniwersytetu Oksfordzkiego.. jest zaliczany do.. nadrodziny.. tyranozauroidów.. (Tyrannosauroidea),.. (Tyrannosauridae) i.. podrodziny.. Tyrannosaurinae.. Do tej podrodziny należały również m.. : północnoamerykański rodzaj.. daspletozaur.. i azjatycki.. tarbozaur.. (oba te rodzaje w historii badań nad nimi były przez niektórych naukowców utożsamiane z tyranozaurem.. Teropody z rodziny tyranozaurów dawniej były powszechnie uważane za potomków starszych grup wielkich teropodów, jak.. megalozauroidy.. w 1985 zasugerował, że tyranozaury mogą być potomkami.. rauizuchów.. Nowsze analizy.. kladystyczne.. wskazują jednak na przynależność tyranozaurów do celurozaurów.. W roku 1955.. Jewgienij Malejew.. na podstawie skamieniałości odkrytych w Mongolii opisał nowy gatunek tyranozaura,.. Tyrannosaurus bataar.. W 1965 zasugerowano, że zwierzę to nie należy do rodzaju.. , lecz do nowego rodzaju, dla którego zaproponowano nazwę.. Tarbosaurus.. ; mimo to niektóre analizy kladystyczne nadal sugerowały, że.. Tarbosaurus bataar.. był.. taksonem.. siostrzanym do gatunku.. , w związku z czym bywał on klasyfikowany jako azjatycki gatunek z rodzaju.. Jørn Hurum.. Sabath.. (2003), badając czaszkę tarbozaura i porównując ją z czaszką tyranozaura, stwierdzili, że czaszka azjatyckiego teropoda była węższa od czaszki jego amerykańskiego kuzyna, a w chwili zaciśnięcia szczęk rozłożenie nacisku w czaszce u obu gatunków byłoby diametralnie różne; pod tym względem tarbozaur bardziej przypominał innego azjatyckiego przedstawiciela rodziny tyranozaurów,.. aliorama.. , Hurum i Sabath (2003) w swej analizie kladystycznej doszli do wniosku, że.. taksonem siostrzanym.. do tarbozaura był nie tyranozaur, lecz alioram; wynik ten potwierdza, że.. są odrębnymi rodzajami.. W tych samych formacjach skalnych, w których odkryto skamieniałości tyranozaura, znaleziono też skamieniałości zwierząt pierwotnie klasyfikowanych jako odrębne taksony z rodziny Tyrannosauridae, takich jak np.. rodzaj.. Aublysodon.. , czy gatunek.. Albertosaurus megagracilis.. , w 1995 zaliczony przez.. George'a Olshevsky'ego.. do odrębnego rodzaju.. Dinotyrannus.. Obecnie jednak te taksony są powszechnie uznawane za młodsze synonimy.. , opisane na podstawie młodych osobników tego gatunku.. Wyjątkiem może być jednak osobnik poznany na podstawie niewielkiej (60 cm długości), prawie kompletnej czaszki odkrytej w Montanie.. Na jej podstawie.. opisał w 1946 nowy gatunek.. gorgozaura.. Gorgosaurus lancensis.. , Williams i Currie (1988) zaliczyli go do odrębnego rodzaju.. Nanotyrannus.. Opinie na temat przynależności rodzajowej.. lancensis.. są jednak podzielone; wielu paleontologów uważa, że w rzeczywistości odkryta czaszka należy do młodego osobnika.. Niemniej czaszki obu gatunków wykazują pewne różnice anatomiczne (np.. ma więcej zębów niż.. ); w związku z tym część naukowców zaleca ostrożność i proponuje nie utożsamiać ostatecznie nanotyrana z tyranozaurem do czasu, gdy nowe badania czy odkrycia nie dadzą ku temu lepszych podstaw.. Choć opisano także kilka innych gatunków (m.. luanchuanensis.. turpanensis.. ), to obecnie są one uznawane za.. , prawdopodobne młodsze synonimy.. , opisane na bazie osobników młodocianych, bądź za przedstawicieli innych rodzajów.. ) w.. Muzeum Historii Naturalnej Carnegie'ego.. , niedokładnie odtworzona za pomocą gipsu na podstawie czaszki allozaura.. Obecnie zdemontowana.. Na pierwsze skamieniałości, które można przypisać do gatunku.. , składają się dwa niekompletne kręgi (z których jeden zaginął), odkryte przez.. Edwarda Drinkera Cope'a.. w roku 1892 i opisane jako należące do zwierzęcia o nazwie.. Manospondylus gigas.. Już w roku 1917.. dostrzegł podobieństwa pomiędzy.. Jednakże z powodu fragmentarycznego charakteru kręgów manospondyla nie był w stanie ustalić, czy gatunki te są tożsame.. Kontrowersje zaczęły się w czerwcu 2000, gdy pracownicy.. Black Hills Institute.. odkryli kości tyranozaura w.. Dakocie Południowej.. w miejscu, w którym wcześniej odnaleźli gatunek.. Orzeczono, że stanowią dalsze szczątki tego samego osobnika i należą do gatunku.. Odkrycie to wywołało spór co do tego, jaka powinna być prawidłowa nazwa rodzajowa teropoda powszechnie znanego jako.. ; sugerowano, że zgodnie z międzynarodowymi zasadami nazewnictwa zoologicznego publikowanymi w.. Międzynarodowym Kodeksie Nomenklatury Zoologicznej.. (ICZN), nazwa.. powinna była zastąpić nazwę.. jako zaproponowana wcześniej nazwa tego samego zwierzęcia (starszy synonim).. Jednak na kilka miesięcy przed odkryciem nowych skamieniałości z Dakoty Południowej, 1 stycznia 2000, weszły w życie przepisy czwartego wydania ICZN; na ich mocy powszechnie używany młodszy synonim musi zostać utrzymany i uznany za nazwę obowiązującą, jeśli „starszy synonim lub homonim nie był używany jako nazwa obowiązująca taksonu po 1899” i jednocześnie „młodszy synonim lub homonim był używany jako nazwa obowiązująca konkretnego taksonu w co najmniej 25 publikacjach co najmniej 10 autorów w ciągu ostatnich 50 lat…”.. spełnia te warunki i zgodnie z zasadami Kodeksu najprawdopodobniej zostałaby uznana za.. nomen protectum.. (nazwę obowiązującą), gdyby do.. Międzynarodowej Komisji Nomenklatury Zoologicznej.. wpłynął wniosek o jej zmianę (co do tej pory nie nastąpiło).. W takim wypadku.. zostałby uznany za.. nomen oblitum.. (nazwę zapomnianą).. Podobnie jak w przypadku wszystkich dinozaurów, znanych tylko ze.. , wiele zagadnień dotyczących biologii.. , wliczając w to zachowanie, ubarwienie,.. ekologię.. fizjologię.. , pozostaje wciąż nieznanych.. Jednakże odkrycia wielu nowych okazów odnalezionych w ostatnich dwudziestu latach pozwoliły na naukowe spekulacje dotyczące szybkości wzrostu,.. dymorfizmu płciowego.. , biomechaniki i metabolizmu tych zwierząt.. Wykres przedstawiający hipotetyczne krzywe wzrostu (masa ciała w stosunku do wieku) czterech przedstawicieli rodziny Tyrannosauridae.. przedstawiony krzywą koloru czarnego.. Badania szczątków kilku młodocianych osobników należących do.. umożliwiły naukowcom określenie zmian w zakresie.. rozwoju osobniczego.. tego gatunku, oszacowanie przypuszczalnej długości życia oraz ustalenie tempa wzrostu tych zwierząt.. Masę najmniejszego okazu (LACM 28471, „.. Jordański.. Teropod”) z.. Muzeum Historii Naturalnej w Los Angeles.. szacuje się na zaledwie 29,9 kg, podczas gdy największy, PR2081 (zwany „.. Sue.. ”) z.. , ważył prawdopodobnie ponad 5400 kg.. Analiza.. histologiczna.. kości gatunku.. wskazuje, że LACM 28471 miał jedynie 2 lata w momencie śmierci, natomiast „Sue" miał 28 lat.. Wiek ten może być zbliżony do maksymalnego osiąganego przez opisywany gatunek.. Ocena histologiczna pozwala też ustalić wiek pozostałych osobników.. Nanosząc na wykres dane o wieku poszczególnych osobników i ich masie można uzyskać krzywe wzrostu organizmu.. Krzywa wzrostu gatunku.. jest S-kształtna, młode osiągały niecałe 1800 kg w wieku średnio 14 lat, od kiedy to masa ciała zaczynała gwałtownie wzrastać.. Podczas fazy szybkiego wzrostu młody.. przybierał średnio 600 kg rocznie w ciągu czterech kolejnych lat.. Z chwilą osiągnięcia wieku 18 lat krzywa wzrostu ulegała spłaszczeniu, co wskazuje, że tempo wzrostu drastycznie spadało.. Na przykład tylko 600 kg dzieliło liczącego 28 lat „Sue” od liczącego ich 22.. kanadyjskiego.. osobnika (RTMP 81.. 1) znajdującego się w.. Inne niedawne badania histologiczne wykonane przez innych naukowców potwierdzają te wyniki, ustalając, że szybki wzrost zaczynał zwalniać w wieku około 16 lat.. Ta nagła zmiana tempa wzrostu może oznaczać osiągnięcie fizycznej dojrzałości.. Hipotezę tę popiera odkrycie tkanki rdzennej w.. kości udowej.. o wieku 16–20 lat z Montany (.. 1125, znana też jako „B-rex").. Tkanka taka spotykana jest jedynie u samic ptaków podczas jajeczkowania, co oznacza, że „B-rex” był w wieku reprodukcyjnym.. W dalszych badaniach ustalono wiek tego osobnika na 18 lat.. Krzywe dla innych tyranozaurów są bardzo podobne, chociaż mniejsze jest tempo wzrostu wiążące się z mniejszymi wymiarami.. Wydaje się, że ponad połowa znanych osobników gatunku.. zmarła w trakcie sześcioletniego okresu osiągania dojrzałości płciowej.. Podobny model spotykany jest u innych tyranozaurów i u niektórych dużych, długo żyjących ptaków i ssaków także dzisiaj.. Gatunki te charakteryzują się dużą śmiertelnością.. noworodków.. , natomiast względnie małą śmiertelnością osobników młodocianych.. Wskaźnik ten wzrasta ponownie po osiągnięciu dojrzałości płciowej, co częściowo jest spowodowane narażeniami, jakie wiążą się z reprodukcją.. Niektóre badania sugerują, że rzadkość skamielin młodych osobników gatunku.. jest częściowo spowodowana niskim poziomem ich śmiertelności – zwierzęta rzadko umierały w tym wieku, nie ulegały więc często skamienieniu.. Ich rzadkość może być jednak spowodowana niekompletnością zapisu kopalnego lub skupieniem się poszukiwaczy skamieniałości na większych, bardziej spektakularnych okazach.. Odlewy.. szkieletów.. tyranozaurów ustawione w pozycji imitującej.. kopulację.. Jurassic Museum of Asturies.. W miarę poszerzania materiału badawczego o szkielety kolejnych tyranozaurów naukowcy zaczęli analizować różnice pomiędzy poszczególnymi osobnikami.. Odkryli oni istnienie dwóch różnych typów budowy, analogicznych do występujących u innych teropodów.. Typ odznaczający się masywniejszą budową nazwano „krzepkim", podczas gdy drugi nazwano „wysmukłym".. Kilka różnic w.. morfologii.. obu typów wykorzystano do zbadania istnienia u tyranozaurów.. ; uznano przy tym, że typ „krzepki” prawdopodobnie reprezentowały samice.. Na przykład.. miednica.. kilku przedstawicieli tego typu była szersza, co można łączyć z funkcją składania.. Sądzono także, że „krzepka" budowa ciała koreluje z redukcją.. łuku naczyniowego.. na pierwszym kręgu.. ogonowym.. Od czasu publikacji.. Alfreda Romera.. z 1956 błędnie uznawano, że u.. wielkość tego łuku jest oznaką dymorfizmu płciowego, przy czym miał on być większy u samców niż u samic.. ; przez analogię uznano, że różnice wielkości łuku są też oznaką dymorfizmu płciowego u tyranozaurów i niektórych innych teropodów.. Zakładano, że mniejszy łuk naczyniowy u „krzepkich" osobników, utożsamianych z samicami, ułatwiał jajom wydostawanie się z.. układu rozrodczego.. , zaś u osobników „wysmukłych", utożsamianych z samcami, większy łuk miał być dodatkowym miejscem przyczepu mięśni prącia.. W ostatnich latach dowody na istnienie dymorfizmu płciowego zostały osłabione.. Badania z roku 2005 dowiodły, że poprzednie twierdzenia o występowaniu dymorfizmu płciowego w anatomii.. kości.. łuku naczyniowego kręgów ogonowych u.. były błędne, co podaje w wątpliwość istnienie dymorfizmu płciowego u gatunku.. W pełni rozwinięty łuk naczyniowy został odkryty na pierwszym.. kręgu.. ogona „Sue”, bardzo potężnego osobnika.. Oznacza to, że rzeczonej cechy nie można żadnym sposobem użyć do rozróżnienia pomiędzy obiema formami.. Ponieważ osobniki z gatunku.. znajdowano na rozległym obszarze rozpościerającym się między kanadyjską prowincją.. Saskatchewan.. Nowym Meksykiem.. , różnice pomiędzy nimi mogą być spowodowane raczej przez różne warunki geograficzne niż dymorfizm płciowy.. Mogą one być także związane z wiekiem.. Według tej teorii osobniki potężniejsze byłyby po prostu starsze.. Tylko jeden okaz omawianego tu gatunku można definitywnie przypisać określonej płci.. Badanie osobnika „B-rex” ujawniło zachowanie tkanek miękkich pomiędzy kilkoma kośćmi.. Niektóre z nich zostały zidentyfikowane jako wyspecjalizowane tkanki rdzenne rozwijające się dziś tylko u nowoczesnych ptaków i służące im jako źródło.. wapnia.. do produkcji osłonki jaja podczas jajeczkowania.. Ponieważ tylko samice ptaków składają jaja, tkankę tę można odnaleźć jedynie u nich, choć samce są zdolne do jej produkcji, jeśli zostaną im wstrzyknięte żeńskie.. hormony.. rozrodcze, np.. estrogeny.. To zaś mocno sugeruje, że „B-rex” to samica, a także, że zginęła podczas wytwarzania jaja.. W jednym z badań stwierdzono, że tkanka rdzenna nie występuje u krokodyli, które są – oprócz ptaków – najbliższymi krewnymi dinozaurów.. , zaś występuje u.. , grupy archozaurów należących wraz z dinozaurami do kladu.. Występowanie tej tkanki zarówno u ptaków, jak i teropodów jest kolejnym dowodem na bliskie.. ewolucyjne.. pokrewieństwo tych grup.. Przestarzała rekonstrukcja (autor:.. Charles R.. Knight.. ) tyranozaura w pozycji „trójnogiej”.. Model w.. Muzeum Senckenberga.. , ukazujący współczesny pogląd na postawę.. Jak wiele dwunożnych dinozaurów,.. był historycznie przedstawiany jako „żyjący trójnóg" o ciele ustawionym pod kątem 45 stopni lub mniejszym w stosunku do pionu i ogonie wlekącym się po podłożu, podobnie jak u.. kangura.. Pomysł ten zapoczątkowała rekonstrukcja.. hadrozaura.. Josepha Leidy'ego.. z 1865, pierwszego przedstawienia dinozaura w postawie dwunożnej.. , dawny prezydent.. (AMNH) w.. , wsparł hipotezę o wyprostowanej postawie tyranozaura po odnalezieniu pierwszego kompletnego szkieletu gatunku.. w 1915.. Był on zmontowany w pozycji wyprostowanej, dopóki nie rozebrano go w 1992.. Do 1970 naukowcy zorientowali się bowiem, że ta postawa jest nieprawidłowa i niemożliwa do osiągnięcia przez żyjące zwierzę, pociąga bowiem za sobą.. zwichnięcie.. lub rozluźnienie kilku.. stawów.. biodrowego.. oraz łączącego głowę z.. kręgosłupem.. Pomimo tych niejasności, AMNH propagowało podobne przedstawienia w wielu filmach i rysunkach (np.. słynny fresk.. Rudolpha Zallingera.. The Age Of Reptiles.. (ang.. Wiek gadów) w.. Yale University.. ) aż do lat dziewięćdziesiątych XX wieku, gdy filmy takie, jak.. ukazały społeczeństwu bardziej właściwą postawę.. Obecne wizerunki w muzeach, sztuce, filmach pokazują tyranozaura o ciele w przybliżeniu równoległym do podłoża z ogonem rozciągającym się w tył w celu zbalansowania głowy.. Zbliżenie kończyny przedniej; osobnik w.. Gdy.. został odkryty,.. kość ramienna.. była jedyną znaną częścią szkieletu jego kończyny przedniej.. We wstępnie zmontowanym szkielecie pokazanym publiczności w 1915 Osborn zastąpił brakujące kości dłuższymi, tworzącymi trzy palce, podobnymi do występujących u allozaura.. Jednakże rok wcześniej.. opisał krótką, dwupalczastą kończynę przednią u blisko spokrewnionego.. Była to silna sugestia, że.. miał podobne, ale ta.. hipoteza.. nie zyskała potwierdzenia aż do momentu odkrycia pierwszej kompletnej kończyny przedniej w 1989, należącej do MOR 555 („Wankel rex”).. Pozostałości „Sue" także zawierają kompletny zestaw jej kości.. Kończyny przednie tyranozaura były bardzo małe w porównaniu z wielkością całego ciała, mierzyły jedynie 1 m długości.. Nie były jednak.. organami szczątkowymi.. , miały obszerne pola przyczepu.. , co oznacza znaczną siłę.. Zostało to dostrzeżone już w 1906 przez Osborna, który spekulował, że były one używane do przytrzymywania partnera podczas.. kopulacji.. Zasugerowano także, że zwierzę pomagało sobie nimi, gdy wstawało z leżenia na brzuchu.. Jeszcze inna możliwość jest taka, że przytrzymywały one walczącą zdobycz, gdy ta przesuwana była w kierunku szczęk tyranozaura.. Hipotezę tę wspierają analizy biomechaniczne.. Kości tej kończyny wykazują niezmiernie grubą warstwę korową, oznacza to, że były rozwinięte w kierunku przeciwstawiania się dużym.. ciężarom.. Mięsień dwugłowy ramienia.. dorosłego tyranozaura sam był zdolny do udźwignięcia około 200 kg; udźwig ten powiększały jeszcze inne mięśnie (jak.. mięsień ramienny.. ), działające wspólnie z dwugłowym.. Przedramię posiadało ograniczany zakres ruchów,.. staw barkowy.. łokciowy.. pozwalały tylko na odpowiednio 40 i 45° ruchu.. Dla porównania: te same stawy u.. deinonycha.. umożliwiały mu ruch w zakresie odpowiednio 88 i 130°, kończyna górna człowieka może obracać się o 360° w stawie barkowym i 140° w stawie łokciowym.. Silna budowa kości kończyn przednich, duża siła mięśni, ograniczony zakres ruchów wskazują na system stworzony do szybkiego łapania zdobyczy pomimo jej walki i oporu.. Tyranozaur miał dwa w pełni rozwinięte palce na każdej dłoni.. Odkrycie kompletnego szkieletu kończyny przedniej w 2007 dowiodło, że miał trzy kości.. śródręcza.. , z czego dwie odpowiadały dwóm rozwiniętym palcom, a z trzecią zrośnięte były pozostałości kości trzeciego palca.. Rekonstrukcja tyranozaura w.. W marcu 2005.. Mary Schweitzer.. i jej współpracownicy z.. North Carolina State University.. podali, że udało im się pozyskać tkankę miękką z jamy szpikowej skamieniałej kości nogi tyranozaura liczącego 68 milionów lat.. Kość została celowo złamana w celu transportu statkiem i nie została zabezpieczona w zwykły sposób, ponieważ Schweitzer miała nadzieję zbadać ją właśnie pod kątem obecności pozostałości tkanek miękkich.. Kości te, pochodzące od osobnika oznaczonego w.. Museum of the Rockies.. numerem 1125 (MOR 1125), zostały wydobyte z.. formacji Hell Creek.. W skamielinach rozpoznano pozostałości elastycznych, rozgałęziających się.. naczyń krwionośnych.. oraz włóknistą, ale sprężystą strukturę.. tkanki kostnej.. Dodatkowo w tkankach tych znaleziono mikrostruktury przypominające.. krwinki.. Odkryte struktury cechowało podobieństwo do krwinek i naczyń krwionośnych.. strusia.. Badacze nie wiedzą, czy zachowanie się tych tkanek miękkich było spowodowane nieznanymi procesami, innymi niż zwyczajna.. fosylizacja.. i czy są one pierwotne, więc są ostrożni z twierdzeniami dotyczącymi tych aspektów.. Jeśli jest to pierwotny materiał, wszystkie.. białka.. , które w nim przetrwały, mogłyby pośrednio zostać użyte do poznania sekwencji źródłowych dla nich.. genów.. Brak wcześniejszych odkryć tkanek miękkich w tak starym materiale może wynikać z faktu, że badacze, przyjmując zachowanie tych tkanek za niemożliwe, nie szukali ich.. Po tym odkryciu, u dwóch kolejnych tyranozaurów i u hadrozaura także znaleziono tkanko-podobne struktury.. Badania niektórych z tkanek potwierdzają, że ptaki są bliżej spokrewnione z tyranozaurami niż jakiekolwiek inne współczesne zwierzęta.. W badaniach zamieszczonych w czasopiśmie „Science” w kwietniu 2007, Asara i współpracownicy zauważyli, że 7 śladów.. wykrytych w oczyszczonej kości tyranozaura najbardziej przypomina kolagen.. kury domowej.. , w mniejszym zaś stopniu.. żab.. traszek.. W późniejszych badaniach zakwestionowano jednak to odkrycie, powołując się na znaczące braki w opisie statystycznym eksperymentu (nie udowodniono, że znalezione peptydy i ich utożsamienie jest bardziej.. istotne statystycznie.. niż dla przypadkowych peptydów tła, problemem była także mała liczba zidentyfikowanych peptydów), możliwe wyniki fałszywie dodatnie (skażenie skamielin późniejszymi białkami lub ich fragmentami) oraz nie potwierdzenie wniosków dotyczących tyranozaura przez inną grupę, która posłużyła się tymi samymi próbkami (jakkolwiek zweryfikowała pozytywnie próbki z mastodonta, których także dotyczyła publikacja Asary).. Asara i współpracownicy nie zgodzili się jednak z krytyką i podtrzymali wszystkie wnioski sformułowane w ich wcześniejszej publikacji.. W kwietniu 2008 Asara opublikował na podstawie wcześniej zidentyfikowanych sekwencji białkowych.. drzewo filogenetyczne.. ukazujące relacje pomiędzy  ...   12 sierpnia 1990 najbardziej kompletny (w ponad 90%), a także do 2001 największy, skamieniały szkielet tyranozaura w formacji.. niedaleko.. Faith.. w Dakocie Południowej.. Gad, któremu nadano imię „Sue” na cześć jego odkrywczyni, stał się przedmiotem walki o prawo własności.. W 1997 prawo to przyznano Maurice'owi Williamsowi, właścicielowi ziemi, z której wydobyto Sue, a szkielet i kolekcję skamieniałości sprzedano na aukcji za 7,6 milionów.. USD.. , co uczyniło Sue najdroższym szkieletem w historii.. Został on ponownie przeniesiony i obecnie przebywa na wystawie w.. Z badań nad tym osobnikiem wiadomo, że czaszka „Sue” osiągnęła swój ostateczny rozmiar w wieku lat 19, a śmierć tego osobnika nastąpiła po 28 latach życia.. Był to więc najdłużej żyjący znany tyranozaur.. [133].. „Sue” zginęła najprawdopodobniej z powodu mocnego ugryzienia w głowę, które mogło być zadane tylko przez innego tyranozaura.. [134].. Badacze donoszą, że w tym samym kamieniołomie zostały także odnalezione szkielety prawie dorosłego i młodego osobnika, co zostało wykorzystane do poparcia hipotezy, że tyranozaury mogły żyć w grupach.. [135].. Wiosną 1987 w Hell Creek przy.. Buffalo.. w Dakocie Południowej znaleziony został inny osobnik, któremu nadano imię „Stan” (ku pamięci paleontologa.. Stana Sacrisona.. Około 30 000 godzin kopania i preparowania zaowocowało kompletnym w 65% szkieletem.. Stan przebywa obecnie na wystawie w.. Black Hills Museum of Natural History Exhibit.. Hill City.. Również i jego szkielet ukazuje wiele patologii kości, w tym złamane i zrośnięte.. żebra.. , wygojone złamanie kręgów szyjnych, jak również spektakularną dziurę w tyle czaszki o rozmiarach zęba tyranozaura.. Zarówno Stan, jak i Sue były badane przez.. Petera Larsona.. potrzebne źródło.. „Jane” w.. Burpee Museum.. Rockford.. Illinois.. W 2001 w Hell Creek odkryto kompletny w 50% szkielet młodego tyranozaura.. Dokonał tego zespół z.. Burpee Museum of Natural History.. w stanie Illinois.. Znalezisko nazwano „Jane" i określono jako pierwszy znany szkielet karłowatego tyranozauroida,.. nanotyrana.. Kolejne badania wykazały jednak, że najprawdopodobniej był to młody.. Jest to dotychczas najbardziej kompletny i najlepiej zachowany młody osobnik.. „Jane” została zbadana przez.. , Petera Larsona,.. Roberta Bakkera.. Grega Ericksona.. i wielu innych.. (z powodu unikatowości jej wieku).. Obecnie jest wystawiona w Burpee Museum of Natural History w Rockford w.. [136].. [137].. W 2000 dr Jack Horner odkrył osobnika o około 10% większego niż Sue.. Ochrzcił go.. (lub „Celeste” – na cześć żony Hornera).. Szkielet jest obecnie poddawany badaniom.. [138].. W komunikacie prasowym z 7 kwietnia 2006.. Montana State University.. ogłosiło, że posiada największą odkrytą dotychczas czaszkę tyranozaura.. Odnaleziona w latach sześćdziesiątych XX wieku, a zrekonstruowana dopiero niedawno, mierzy 1,5 metra długości, podczas gdy należąca do Sue – 141 cm.. Różnica wielkości wynosi więc 6,5%.. [139].. [140].. Poddawany serwisowi animatroniczny tyranozaur naturalnych rozmiarów.. Model tyranozaura w.. Tyranozaur stał się najszerzej rozpoznawanym dinozaurem, od kiedy w 1905 opisano go po raz pierwszy w.. prasie.. Jest to jeden z nielicznych przedstawicieli tej grupy gadów zazwyczaj nazywany pełną naukową nazwą –.. Szeroko rozpowszechniony i używany jest także skrót.. (często niepoprawnie pisany „T-Rex").. Robert Bakker wspomina o tym w książce.. The Dinosaur Heresies.. i wyjaśnia, że nazwa taka jak.. , jest po prostu zbyt trudna do wymówienia.. Muzea wystawiające tyranozaury są bardzo popularne.. Na otwarciu wystawy z „Sue” w Muzeum Historii Naturalnej w Chicago w 2003 zgromadziło się około 10 000 ludzi.. [141].. pojawiał się też wiele razy w.. telewizji.. filmach.. , między innymi w.. Zaginionym świecie.. King Kongu.. Parku Jurajskim.. , trzech częściach.. Toy Story.. Wędrówkach z dinozaurami.. Nocy w muzeum.. oraz wielu innych.. Tyranozaury występują także w wielu książkach i.. komiksach.. Calvin i Hobbes.. Są zazwyczaj przedstawiane jako największe i najbardziej przerażające.. ze wszystkich, choć w rzeczywistości były większe mięsożerne dinozaury.. Poza tym jeden z zespołów muzycznych obrał sobie ten gatunek jako nazwę (.. Rex.. Popularne są również nawiązujące do tyranozaura.. zabawki.. , liczne.. gry wideo.. i inne towary z nim związane.. Z popularności tyranozaura korzysta także biznes, często używając go w.. reklamach.. , ogłoszeniach itp.. Makietę tyranozaura naturalnych rozmiarów można obejrzeć także w Polsce – w.. Parku Jurajskim w Bałtowie.. , założonym w 2004 roku, po odkryciu w tym regionie skamieniałych tropów dinozaurów.. Należy zwrócić uwagę, że słowo „tyranozaury” odnosić się może nie tylko do kilkudziesięciu znanych osobników.. , ale także do całej rodziny tyranozaurów (Tyrannosauridae).. Sue's vital statistics.. Sue at the Field Museum.. [dostęp 15 września 2007].. Larry Dunn:.. NYT: Theories Evolve in T.. Rex Discoveries.. [dostęp 28 sierpnia 2008].. Anderson, A.. Hall-Martin, D.. Long bone circumference and weight in mammals, birds and dinosaurs.. 207, s.. 53–61, 1985.. T.. Bakker:.. New York: Kensington Publishing, 1986, s.. 481.. M.. Estimating the masses and centers of mass of extinct animals by 3-D mathematical slicing.. 25, s.. 88–106, 1999.. Hutchinson, Karl T.. Bates, Julia Molnar, Vivian Allen, Peter J.. Makovicky.. A computational analysis of limb and body dimensions in.. Tyrannosaurus rex.. with implications for locomotion, ontogeny, and growth.. „PLoS ONE”.. 6 (10): e26037, 2011.. 1371/journal.. pone.. 0026037.. O.. Farlow, M.. B.. Smith, J.. Robinson.. Body mass, bone "strength indicator", and cursorial potential of.. 713–725, 1995.. Seebacher.. A new method to calculate allometric length-mass relationships iof dinosaurs.. 21 (1), s.. 51–60, 2001.. Christiansen, R.. Fariña.. Mass prediction in theropod dinosaurs.. „Historical Biology”.. 16, s.. 85–92, 2004.. 1080/08912960412331284313.. Erickson, P.. Makovicky, P.. Currie, M.. Norell i inni.. Gigantism and comparative life-history parameters of tyrannosaurid dinosaurs.. 430, s.. 772–775, 2004.. 1038/nature02699.. Cristiano dal Sasso, Simone Maganuco, Eric Buffetaut, Mendez.. New information on the skull of the enigmatic theropod.. , with remarks on its sizes and affinities.. 25 (4), s.. 888–896, 2005.. Jorge O.. Calvo, Rodolfo Coria.. New specimen of.. Giganotosaurus carolinii.. (Coria Salgado, 1995), supports it as the as the largest theropod ever found.. 117–122, 1998.. 14,3.. 14,4.. 14,5.. Brochu.. Osteology of.. : insights from a nearly complete skeleton and high-resolution computed tomographic analysis of the skull.. „Society of Vertebrate Paleontology Memoirs”.. 7, s.. 1–138, 2003.. 2307/3889334.. Jamie Cornish:.. Museum unveils world's largest T-rex skull.. Ryan:.. New Biggest.. T-rex.. Skull.. Erickson, S.. Van Kirk, J.. Su, M.. Levenston, W.. Caler i D.. Carter.. Bite-force estimation for.. from tooth-marked bones.. 382, s.. 706–708, 1996.. Meers.. Maximum bite force and prey size of.. and their relationships to the inference of feeding behavior.. 16 (1), s.. 1–12, 2003.. 1080/0891296021000050755.. Heterodonty in.. : implications for the taxonomic and systematic utility of theropod dentitions.. 865–887, 2005.. The dinosaur detectives.. 04.. ukuł termin „zabójcze banany” na określenie zębów tyranozaura.. [dostęp 16 listopada 2007].. 22,2.. Currie, Jørn H.. Hurum, Karol Sabath.. Skull structure and evolution in tyrannosaurid phylogeny.. 48 (2), s.. 227–234, 2003.. 23,2.. Holtz: Tyrannosauroidea.. 111-136.. 24,2.. 464.. Postosuchus.. , a New Thecodontian Reptile from the Triassic of Texas and the Origin of Tyrannosaurs.. „Philosophical Transactions of the Royal Society of London.. Series B, Biological Sciences”.. 309, s.. 395-460, 1985.. 0092.. The phylogenetic position of the Tyrannosauridae: implications for theropod systematics.. „Journal of Palaeontology”.. 1100–1117, 1994.. EA Maleev.. Gigantskie kniszcznje dinozaury Mongolii.. „Doklady Akademii Nauk S.. 104 (4), s.. 634–637, 1955.. Rozhdestvensky.. Growth changes in Asian dinosaurs and some problems of their taxonomy.. „Paleontological Journal”.. 95–109, 1965.. Carpenter: Tyrannosaurids (Dinosauria) of Asia and North America.. W: N.. Mateer, P.. Chen (red.. Aspects of Nonmarine Cretaceous Geology.. Pekin: China Ocean Press, 1992, s.. 250–268.. Carr,, T.. Williamson,, D.. Schwimmer.. A new genus and species of tyrannosauroid from the Late Cretaceous (Middle Campanian) Demopolis Formation of Alabama.. 25 (1), s.. 119–143, 2005.. Hurum i K.. Giant theropod dinosaurs from Asia and North America: Skulls of.. Tarbosaurus bataar.. compared.. 161–190, 2003.. George Olshevsky.. The Origin and Evolution of the Tyrannosaurids.. „Kyoryugaku Saizensen [Dino-Frontline]”.. 9–10, s.. 92–119 (9) i 75–99 (10), 1995.. Carr, T.. Williamson.. Diversity of late Maastrichtian Tyrannosauridae (Dinosauria: Theropoda) from western North America.. 142, s.. 479–523, 2004.. W.. A new carnivorous dinosaur from the Lance Formation of Montana.. 106, s.. 1–19, 1946.. Bakker, M.. Williams, P.. , a new genus of pygmy tyrannosaur, from the latest Cretaceous of Montana.. „Hunteria”.. 1 (5), s.. 1–30, 1988.. TD Carr.. Craniofacial ontogeny in Tyrannosauridae (Dinosauria, Theropoda).. 19, s.. 497–520, 1999.. Cranial anatomy of tyrannosaurids from the Late Cretaceous of Alberta.. 191–226, 2003.. Russell J.. Jacobson:.. [dostęp 5 września 2008].. [zarchiwizowane z.. adresu.. 2009-09-26].. 39,0.. 39,1.. Skeletal adaptations of.. Struthiomimus.. „Bulletin of the American Museum of Natural History”.. 35, s.. 733–71, 1917.. David McCormick Discovery Channel Canada:.. may be in for a name change.. 13 czerwca 2000.. [dostęp 20 lipca 2006].. International Code of Zoological Nomenclature, Fourth Edition.. Article 23.. 9 – Reversal of Precedence.. International Commission on Zoological Nomenclature.. 1 stycznia 2000.. Mike Taylor:.. So why hasn't.. been renamed.. 27 sierpnia 2002.. 43,0.. 43,1.. Horner, K.. Age and growth dynamics of.. „Proceedings of the Royal Society of London B”.. 271, s.. 1875–1880, 2004.. 44,0.. 44,1.. Schweitzer, J.. L.. Wittmeyer, J.. Gender-specific reproductive tissue in ratites and.. 308, s.. 1456–1460, 2005.. 105.. 46,0.. 46,1.. GM Erickson, PJ Currie, BD Inouye, AA Winn.. Tyrannosaur life tables: an example of nonavian dinosaur population biology.. 5784 (313), s.. 213–217, 2006.. 1125721.. PMID 16840697.. Variation in.. W: Kenneth Carpenter, Philip J.. Dinosaur Systematics : Approaches and Perspectives.. New York: Cambridge University Press, 1990, s.. 141–145.. ISBN 978-0-521-43810-0.. Alfred Sherwood Romer:.. Chicago: Chicago University Press, 1956, s.. 772.. Larson: G.. Rosenberg, D.. Wolberg:.. Dino Fest.. The Paleontological Society Special Publications, 1994, s.. 139–155.. Larson.. The theropod reproductive system.. 389-397, 1998.. Erickson, A.. Lappin, P.. Androgynous rex – The utility of chevrons for determining the sex of crocodilians and non-avian dinosaurs.. „Zoology”.. 108 (4), s.. 277–286, 2005.. zool.. 08.. PMID 16351976.. Schweitzer MH.. , Elsey RM.. , Dacke CG.. , Horner JR.. , Lamm ET.. Do egg-laying crocodilian (.. Alligator mississippiensis.. ) archosaurs form medullary bone?.. „Bone”.. 4 (40), s.. 1152–8, 2007.. bone.. 2006.. 029.. PMID 17223615.. Anusuya Chinsamy, Laura Codorniú, Luis Chiappe.. Palaeobiological Implications of the Bone Histology of.. Pterodaustro guinazui.. „The Anatomical Record: Advances in Integrative Anatomy and Evolutionary Biology”.. 292 (9), s.. 1462–1477, 2009.. 1002/ar.. 20990.. Memoir on the extinct reptiles of the Cretaceous formations of the United States.. „Smithsonian Contributions to Knowledge”.. 14, s.. 1–135, 1865.. American Museum of Natural History, 20 lipca 2006.. [dostęp 26 listopada 2008].. 56,0.. 56,1.. Newman.. Stance and gait in the flesh-eating.. „Biological Journal of the Linnean Society”.. 119–123, 1970.. 57,0.. 57,1.. and other Cretaceous carnivorous dinosaurs.. 21, s.. 259–265, 1905.. On a new genus and species of carnivorous dinosaur from the Belly River Formation of Alberta, with a description of the skull of.. Stephanosaurus marginatus.. from the same horizon.. 129–135, 1914.. 59,2.. Horner, D.. Lessem:.. The Complete T.. rex: How Stunning New Discoveries Are Changing Our Understanding of the World's Most Famous Dinosaur.. New York: Simon Schuster, 1993, s.. 235.. , Upper Cretaceous carnivorous dinosaur (second communication).. 281–296, 1906.. Michał Reicher, Tadeusz Bilikiewicz, Stanisław Hiller, Eugenia Stołyhwo, Eugeniusz Sieńkowski, Wiesław Łasiński:.. Anatomia ogólna : kości, stawy i więzadła, mięśnie.. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007, s.. 500.. ISBN 978-83-200-3682-4.. Forelimb osteology and biomechanics of.. W: Darren H.. Tanke, Kenneth Carpenter, Michael William Skrepnick:.. Mesozoic vertebrate life.. Bloomington: Indiana University Press, 2001, s.. 90–116.. ISBN 978-0-253-33907-2.. Elizabeth D.. Quinlan, Kraig Derstler, Mercedes M.. Miller.. Anatomy and function of digit III of the.. manus.. „Geological Society of America.. Abstracts with Programs.. 39 (6), s.. 77, 2007.. Abstrakt.. Schweitzer MH, Wittmeyer JL, Horner JR, Toporski JK.. Soft-tissue vessels and cellular preservation in Tyrannosaurus rex.. 307 (5717), s.. 1952–1955, 2005.. 1108397.. PMID 15790853.. 65,0.. 65,1.. Helen Fields:.. Dinosaur Shocker.. Smithsonian.. com, 05-2006.. [dostęp 2008-03-07].. Paul Rincon:.. Protein links T.. rex to chickens.. BBC, 12-04-2007.. [dostęp 2008-10-10].. Asara JM.. , Schweitzer MH.. , Freimark LM.. , Phillips M.. , Cantley LC.. Protein sequences from mastodon and Tyrannosaurus rex revealed by mass spectrometry.. 316 (5822), s.. 280-5, 2007.. 1137614.. PMID 17431180.. Pevzner PA.. , Kim S.. , Ng J.. Comment on "Protein sequences from mastodon and Tyrannosaurus rex revealed by mass spectrometry".. Aug 22;321.. 5892, s.. 1040; author reply 1040, 2008.. 1155006.. PMID 18719266.. Buckley M.. , Walker A.. , Ho SY.. , Yang Y.. , Smith C.. , Ashton P.. , Oates JT.. , Cappellini E.. , Koon H.. , Penkman K.. , Elsworth B.. , Ashford D.. , Solazzo C.. , Andrews P.. , Strahler J.. , Shapiro B.. , Ostrom P.. , Gandhi H.. , Miller W.. , Raney B.. , Zylber MI.. , Gilbert MT.. , Prigodich RV.. , Ryan M.. , Rijsdijk KF.. , Janoo A.. , Collins MJ.. 319 (5859), s.. 33, 2008.. 1147046.. PMID 18174420.. John M.. Asara, Mary H.. Schweitzer, Lewis C.. Cantley, John S.. Cottrell.. Response to Comment on "Protein Sequences from Mastodon and.. Revealed by Mass Spectrometry".. 321 (5892), s.. 1040c, 2008.. 1157829.. Organ CL.. , Zheng W.. , Asara JM.. Molecular phylogenetics of mastodon and Tyrannosaurus rex.. 320 (5875), s.. 499, kwiecień 2008.. 1154284.. PMID 18436782.. Randolph E.. Schmid:.. Scientists study evidence modern birds came from dinosaurs.. Newsvine.. [dostęp 13 listopada 2008].. Dan Vergano:.. Yesterday's T.. Rex is today's chicken.. USA Today, 12-04-2007.. [dostęp 10-10-2008].. Mary Higby Schweitzer i inni.. Biomolecular characterization and protein sequences of the Campanian hadrosaur.. canadensis.. 324 (5927).. 626–631.. 1165069.. 75,0.. 75,1.. Xu X.. , Norell MA.. , Kuang X.. , Wang X.. , Zhao Q.. , Jia C.. Basal tyrannosauroids from China and evidence for protofeathers in tyrannosauroids.. 7009, s.. 680-4, 2004.. 1038/nature02855.. PMID 15470426.. Tanke:.. Tyrannosaur Skin Impression Found In Alberta.. The superiority of dinosaurs.. „Discovery”.. 11–22, 1968.. Anatomical and ecological evidence of endothermy in dinosaurs.. 238, s.. 81–85, 1972.. Barrick, Showers.. Thermophysiology of.. : Evidence from oxygen isotopes.. 265, s.. 222–224, 1994.. Trueman, C.. Chenery, D.. Eberth, B.. Spiro.. Diagenetic effects on the oxygen isotope composition of bones of dinosaurs and other vertebrates recovered from terrestrial and marine sediments.. „Journal of the Geological Society, London”.. 160, s.. 895–901, 2003.. Barrick, W.. Showers.. Thermophysiology and biology of.. : comparison with.. 2 (2), s.. 22, 1999.. Barrick, M.. Stoskopf, W.. Showers: Oxygen isotopes in dinosaur bones.. W: J.. Bloomington: Indiana University Press, 1997, s.. 474–490.. V.. Paladino, J.. Spotila, P.. Dodson: A blueprint for giants: modeling the physiology of large dinosaurs.. 491–504.. Chinsamy, W.. Hillenius: Physiology of nonavian dinosaurs.. W: D.. Weishampel, P.. Dodson, H.. Osmólska (red.. 643–659.. Lockley, A.. Hunt.. A track of the giant theropod dinosaur.. from close to the Cretaceous/Tertiary boundary, northern New Mexico.. „Ichnos”.. 213-218, 1994.. footprint discovered?.. The Natural History Museum, London.. [dostęp 18 grudnia 2007].. Janette Ellis:.. had poor turning circle.. Cosmos magazine.. Carrier, R.. Walter i D.. Lee.. Influence of rotational inertia on turning performance of theropod dinosaurs: clues from humans with increased rotational inertia.. „Journal of Experimental Biology”.. 204, s.. 3917–3926, 2001.. PMID 11807109.. Hutchinson.. Biomechanical Modeling and Sensitivity Analysis of Bipedal Running Ability.. Extinct Taxa.. 262.. 441–461, 2004.. 10240.. 90,0.. 90,1.. 90,2.. 90,3.. Tendons.. W: R.. Hajdul:.. Dinosaur Cards.. Orbis Publishing Ltd.. D36044311, 1997.. Phylogenetic taxonomy of the Coelurosauria (Dinosauria: Theropoda).. 70 (3), s.. 536–538, 1996.. Christiansen.. 241–255, 1998.. Jeff Hecht:.. The bigger they come, the harder they fall.. New Scientist, 7 października 1995.. Giraffe.. WildlifeSafari.. info.. [dostęp 2006-04-29].. CHRONOLOGICAL HISTORY OF WOODLAND PARK ZOO (1947-1959).. Alexander.. Dinosaur biomechanics.. „Proc Biol Sci.. 273 (1596), s.. 1849–1855, 2006.. The Royal Society.. 3532.. PMID 16822743.. [0076:MIAIIA.. Multiple injury and infection in a sub-adult theropod dinosaur (.. ) with comparisons to allosaur pathology in the Cleveland-Lloyd dinosaur quarry collection.. 262 (1), s.. 99,0.. 99,1.. 99,2.. Hutchinson i M.. Garcia.. was not a fast runner.. 415, s.. 1018–1021, 28 lutego 2002.. 1038/4151018a.. Podsumowanie w notce prasowej.. No Olympian: Analysis hints.. ran slowly, if at all.. I.. Sellers W.. i P.. Estimating dinosaur maximum running speeds using evolutionary robotics.. „Proc.. Soc.. B”.. 274, s.. 2711, Lipiec 2007.. 0846.. Liz Seward:.. rex 'would outrun footballer'.. BBC News, 21 sierpnia 2007.. Artykuł cytuje doktora Billa Sellersa z University of Manchester, jednego z utorów pisma opublikowanego w „Proceedings of the Royal Society B”.. Callison.. Tiny dinosaurs: Are they fully grown?.. 200–209, 1984.. 103,0.. 103,1.. Unearthing T.. rex: T.. rex In-Depth: Traits (See above).. [dostęp 11 grudnia 2005].. Paul i P.. Christiansen\.. 450, 2000.. Lambe, L.. The Cretaceous theropodous dinosaur.. Gorgosaurus.. „Memoirs of the Geological Survey of Canada”.. 1–84, 1917.. The fossil record of predation in dinosaurs.. Farlow i T.. Holtz:.. The Fossil Record of Predation.. 2002, s.. 251–266, seria: The Paleontological Society Papers.. W: M.. Dorey:.. D36045907, 1997.. Hone, D.. , Watabe, M.. New information on scavenging and selective feeding behaviour of tyrannosaurs.. 55, s.. 627–634, 2010.. 0133.. Denver W.. Fowler, John B.. Scannella, Mark B.. Goodwin i John R.. How to eat a.. : large sample of toothmarks provides new insight into the feeding behavior of.. „Society of Vertebrate Paleontology 72nd Annual Meeting Program and Abstracts”, s.. 96, 2012.. 110,0.. 110,1.. Steak knives, beady eyes, and tiny little arms (a portrait of.. as a scavenger).. „The Paleontological Society Special Publication”.. 157–164, 1994.. Amos:.. goes on trial.. BBC, 31 lipca 2003.. Simon and Schuster, 1988.. Ruxton i D.. Houston.. Could.. have been a scavenger rather than a predator? An energetics approach.. „Proceedings: Biological Sciences”.. 270 (1516), s.. 731–733, 7.. 03.. Oświadczenia prasowe i podsumowanie na.. have been a scavenger rather than a predator?.. Was.. just a big freeloader?.. Chin, K.. , Erickson, G.. A king-sized theropod coprolite.. 393, s.. 680, 18 czerwca 1998.. 1038/31461.. Podsumowanie w.. Monastersky.. Getting the scoop from the poop of.. „Science News”.. 153 (25), s.. 391, 1998.. 2307/4010364.. Martin Walters:.. Bloomsbury Illustrated Dictionary of Prehistoric Life (Bloomsbury Illustrated Dictionaries).. Paker.. Godfrey Cave Associates Ltd, 1995.. ISBN 1-85471-648-4.. 26, s.. 321–330, 2006.. i kopia na.. Sight for 'Saur Eyes:.. vision was among nature's best.. dysponuje dobrym rysunkiem czaszki gatunku.. T rex.. Erickson i K.. Olson.. Bite marks attributable to.. : preliminary description and implications.. 175–178, 1996.. Carpenter.. Evidence of predatory behavior by theropod dinosaurs.. 135–144, 1998.. [dostęp 2007-12-05].. Fowler, R.. Sullivan.. A ceratopsid pelvis with toothmarks from the Upper Cretaceous Kirtland Formation, New Mexico: evidence of late Campanian tyrannosaurid feeding behavior.. 127–130, 2006.. Falkingham.. Estimating maximum bite performance in.. using multi-body dynamics.. „Biology Letters”.. 8 (4), s.. 660–664, 2012.. 1098/rsbl.. 0056.. Tanke.. , Philip J.. Head-biting behavior in theropod dinosaurs: paleopathological evidence.. Injury Disease.. W: E.. Goldstone:.. Cz.. D36045009, 1997.. Joseph E.. Peterson, Michael D.. Henderson, Reed P.. Scherer, Christopher P.. Vittore.. Face biting on a juvenile tyrannosaurid and behavioral implications.. „Palaiaos”.. 24 (11), s.. 780–784, 2009.. 2110/palo.. p09-056r.. Wolff EDS, Salisbury SW, Horner JR, Varricchio DJ.. Common avian infection plagued the tyrant dinosaurs.. PLOS ONE.. 4 (9), s.. e7288, 2009.. 0007288.. Nicholas R.. Longrich, John R.. Horner, Gregory M.. Erickson, Philip J.. Cannibalism in.. 5 (10), s.. e13419, 2010.. 0013419.. Walters, J.. Paker:.. Dictionary of Prehistoric Life.. Claremont Books, 1995.. Horner, Mark B.. Goodwin, Nathan Myhrvold.. Dinosaur Census Reveals Abundant.. Tyrannosaurus.. and Rare Ontogenetic Stages in the Upper Cretaceous Hell Creek Formation (Maastrichtian), Montana, USA.. 6 (2), s.. e16574, 2011.. 0016574.. Breithaupt, Brent H.. , Southwell, Elizabeth H.. i Matthews, Neffra A.. In Celebration of 100 Years of Tyrannosaurus rex.. „The Geological Society of America.. Abstracts with Programs”.. 37 (7), s.. 406, 2005.. White, S.. (1997).. D36046009.. John S.. Horner, Don Lessem:.. The complete T.. rex/How Stunning New Discoveries Are Changing Our Understanding of the World's Most Famous Dinosaur.. ISBN 978-0-671-74185-3.. Online guide to the continental Cretaceous-Tertiary boundary in the Raton basin, Colorado and New Mexico.. Stokstad.. Bone Study Shows.. Bulked Up With Massive Growth Spurt.. 305 (5686), s.. 930–931, 13 sierpnia 2004.. 305.. 5686.. 930a.. PMID 15310870.. Lessons From A Tyrannosaur: The Ambassadorial Role Of Paleontology.. 18 (6), s.. 475, 2003.. 2003 Guinness World Records.. Guinness World Records Ltd.. , 2003, s.. 90.. Beast of the Badlands.. W: B.. Croucher:.. D36045407, 1997.. Visit Jane the Dinosaur at the Burpee Museum, Rockford, Illinois.. [dostęp 21 listopada 2008].. Dig pulls up five T.. rex specimens.. BBC, 2000-10-10.. [dostęp 2009-09-17].. Museum unveils world's largest.. skull.. [dostęp 7 kwietnia 2006].. Ryan, M.. J:.. [dostęp 12 kwietnia 2006].. Claire Folkard:.. Guinness World Records 2003 (Guinness World Records).. , s.. ISBN 978-1-892051-17-2.. Portal.. w Encyklopedia Dinozaury.. com!.. w Dino Directory.. Strona domowa Sue.. "Tree of Life" – dyskusja o Tyrannosauridae – Tom Holtz.. NBCI's Taxonomy Browser.. How Tyrannosaurus might have had sex.. Rex Soft Tissue Found Preserved.. php?title=Tyranozaur oldid=40325406.. Tyranozaury.. Artykuły wymagające uzupełnienia źródeł od 2009-09.. Afrikaans.. Bân-lâm-gú.. Føroyskt.. Frysk.. Gàidhlig.. Hawai`i.. ह न द.. Ирон.. मर ठ.. Монгол.. پښتو.. Shqip.. Žemaitėška.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 23:17, 2 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Tyranozaur
    Open archive

  • Title: Sąsiad dziwaczek – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Sąsiad dziwaczek.. Metoecus paradoxus.. , 1761).. Samiec sąsiada dziwaczka.. owady.. owady uskrzydlone.. chrząszcze.. chrząszcze wielożerne.. wachlarzykowate.. Ripiphorinae.. Plemię.. Macrosiagonini.. Metoecus.. Mordella paradoxa.. Linnaeus, 1761.. Rhipiphorus paradoxus.. Metoecus affinis.. Fischer von Waldheim, 1832.. Metoecus atripennis.. Pic.. , 1916.. Metoecus gradli.. Schilsky.. , 1901.. Metoecus luteonotatus.. Pic, 1916.. Metoecus multinotatus.. Metoecus nigrolineatus.. Metoecus theresae.. Metoecus trinotatus.. Metoecus viturati.. Mordella erythrogaster.. Froel, 1792.. Osobnik widziany od spodu.. natręt.. chrząszcza.. wachlarzykowatych.. Występuje w niemal całej.. Europie.. , na.. Kaukazie.. i w.. W cyklu życiowym tego gatunku występuje typowe.. nadprzeobrażenie.. (hipermetamorfoza).. Larwy tego chrząszcza są.. parazytoidami.. os.. Wnikają do gniazd os i żywią się ich.. czerwiami.. Dorosłe osobniki (.. imagines.. ) osiągają od 8 do 12 mm długości.. Po wyjściu z gniazd os nie przyjmują pokarmu, łączą się w pary w celu rozmnożenia i wkrótce giną.. Taksonomia.. Nazewnictwo.. Rozmieszczenie.. Znaczenie ekologiczne.. Gatunek został opisany w 1761 pod nazwą.. przez.. Linneusza.. W 1792 roku.. Johan Fabricius.. przeniósł opisane do tej pory dwadzieścia gatunków wachlarzykowatych, w tym.. paradoxa.. , do rodzaju.. Ripiphorus.. Do 1855 chrząszcze te były zaliczane do.. schylikowatych.. , dopóki.. Carl Gerstaecker.. nie wydzielił ich w osobną grupę.. Nowa rodzina wachlarzykowatych została opisana w 1870 roku przez.. Gemmingera.. Harolda.. Ripiphorus paradoxus.. został.. Obecnie najczęściej zalicza się ten takson do rodzaju.. Łacińska nazwa rodzaju.. pochodzi z greckiego.. μέτοικος.. métoikos.. ) i oznacza obcego, imigranta.. paradoxus.. odzwierciedlała fakt, że długo nic nie było wiadomo o biologii tego owada.. W polskim piśmiennictwie stosuje się także.. nazwy wernakularne.. : sąsiad dziwaczek.. lub natręt.. Rosyjscy entomolodzy używają nazwy веерник обыкновенный (albo веерник парадоксальный,.. wiejernik obyknowiennyj.. albo.. wiejernik paradkosalnyj.. Angielska nazwa to.. wasp-nest beetle.. , niemiecka.. Wespenkäfer.. , czeska.. vějířník nádherný.. (także.. vějířník nápadný.. vějířník podivný.. Imagines.. mają od 8 do 12 mm długości.. Głowa.. mała, szeroka, sercowata, niewidoczna z góry, wydłużona w wymiarze grzbietowo-brzusznym.. Oczy z przodu lekko wycięte.. Nadustek.. i czoło są względem siebie ustawione pod kątem prostym.. Czułki.. osadzone między oczami, jedenastoczłonowe, obustronnie grzebieniaste u samców, jednostronnie grzebieniaste u samic.. Pierwszy człon wydłużony.. Narząd gębowy gryzący.. Głaszczki szczękowe.. owłosione, czteroczłonowe, pierwszy człon bardzo mały, drugi i trzeci największe; skrócone skośnie.. Warga górna długa i wąska.. Żuchwy z wydłużonymi żuwkami zewnętrznymi.. Tułów spłaszczony bocznie, łukowato wysklepiony.. Przedplecze.. gęsto i płytko punktowane.. Kształt przedplecza dzwonkowaty, wzdłuż środka głęboka i szeroka bruzda; u samców jej środkiem przebiega krótka i niska listewka.. Boki podstawy przedplecza są głęboko wycięte.. Tarczka.. przykryta przez klinowato wyciągnięty nad pokrywy środek podstawy przedplecza.. Pokrywy.. wydłużone, nie pokrywają całego.. odwłoka.. , nie schodzą się ze sobą na całej długości; klinowato zwężone.. Pokrywy są płytko i gęsto, nieregularnie punktowane.. Druga para skrzydeł lotna.. Odwłok widoczny między rozchylonymi pokrywami,.. tergity.. ustawione skośnie do osi ciała, dystalne segmenty odwłoka nie wtłoczone w poprzedzające.. Odnóża kroczne długie i smukłe, nogi drugiej i trzeciej pary dłuższe niż pierwszej.. Środkowe i tylne golenie zaopatrzone w dwie długie i cienkie ostrogi (kolce), przednie golenie bez kolców.. Stopy (.. tarsi.. ) w układzie 5–5–4, dłuższe od goleni.. przedstopiu.. dwa pazurki.. Pazurkowy człon stopy niewycięty na końcu.. Pazurki są rozszczepione na końcach i nie mają ząbka u podstawy.. U imagines występuje.. dymorfizm.. i dychroizm płciowy (odmienne zabarwienie u owadów różnej płci).. Samce mają pokrywy żółtobrunatnej barwy, samice różnią się krótszymi, jednostronnie grzebieniastymi czułkami i czarnym (zazwyczaj) zabarwieniem pokryw z wyjątkiem żółtego tylnego brzegu przedplecza.. Wyróżnia się kilka odmian barwnych.. var.. abdominalis.. Gradl.. apicalis.. Gradl, 1882.. flavoniger.. macularis.. nigriventris.. nigrescens.. notiventris.. semiflavus.. Rycina przedstawiająca dorosłe osobniki, jeden z nich na.. krwawniku pospolitym.. Pasożytnictwo u.. sugerował już.. John Obadiah Westwood.. w 1864 roku.. Nietypowy cykl życiowy sąsiada dziwaczka został poznany dzięki pracom.. Thomasa Algernona Chapmana.. , który początkowo uważał.. komensala.. os, ale później był pierwszym, który opisał larwy tego gatunku.. Ważne obserwacje poczynili także Smith (1870).. , Murray (1870).. i Rouget (1873).. W rozwoju sąsiada dziwaczka występuje.. hipermetamorfoza.. (nadprzeobrażenie).. Samice składają jaja pod koniec lata, w szczelinach zbutwiałego.. drewna bielastego.. , będącego typowym materiałem wykorzystywanym do budowy gniazd przez osy ziemne.. Moment składania jaj nie był obserwowany w naturze, ale w warunkach laboratoryjnych samice chętnie składały duże ilości jaj, wykorzystując do tego długie i giętkie, teleskopowo wysuwane.. pokładełko.. Jaja są białe, stosunkowo małe, pokryte śluzową substancją.. Z jaj wylęgają się wczesną wiosną małe (0,5–0,7 mm długości.. ), ruchliwe, czarne.. larwy.. typu.. triungulinusa.. Mają długie odnóża zakończone przyssawkami.. Larwy są pasożytami (.. ) os, głównie.. osy pospolitej.. osy dachowej.. Vespa japonica.. w Japonii.. ; także.. Vespa lewisi.. Nie jest jasne, w jaki sposób dostają się do podziemnego gniazda os, prawdopodobnie osy zabierają larwy z drewnem do budowy gniazda lub larwy przyczepiają się do os i przenoszone są przez nie do gniazda.. Wiadomo, że tam larwa atakuje.. czerwia.. i rozwija się przez dłuższy czas jako pasożyt wewnętrzny.. Larwy sąsiada dziwaczka nie atakują czerwi od razu – wydaje się, że czekają do 4.. lub 5.. stadium (instar) czerwia.. Po pewnym czasie larwa wygryza otwór w tułowiu czerwia i opuszcza go,.. linieje.. , a wylinką zatyka wygryziony otwór.. Później owija się wokół żywego jeszcze czerwia, wygryza drugi otwór blisko końca głowowego i wysysa zawartość ciała;  ...   31-5-2009].. Curtis J.. British entomology : being illustrations and descriptions of the genera of insects found in Great Britain and Ireland: containing coloured figures from nature of the most rare and beautiful species, and in many instances of the plants upon which they are found.. (1824).. Chapman TA.. The Life History of Ripiphorus paradoxus.. Transactions of the Woolhope Naturalists' Field Club ss.. 129–141 1870/71.. On the parasitism of.. and some facts towards a life history of.. „Annals and Magazine of Natural History”.. 5-6, s.. 191-198, 314-326, 1870.. Sketch of the life history of.. Metoecus (Rhipiphorus) paradoxus.. „Entomologist's Record and Journal of Variation”.. 9, s.. 321-322, 1897.. On the oviposition of.. „Entomologist's monthly Magazine”.. 18-19, 1891.. Smith F.. Concluding observations on the parasitism of Rhipiphorus paradoxus (1870).. Murray A.. Conclusion of the life history of the wasp and.. , with description and figure of the grub of the latter.. „Ann Mag Nat Hist”.. 204-13, 1870.. Note on the egg of.. 326-28, 1870.. Rouget A.. Sur les Coleopteres parasites des Vespides.. „Dijon Acad des Sci Mem”.. 161-288, 1873.. 29,3.. 29,4.. 29,5.. 29,6.. Švácha P.. Bionomics, behaviour and immature stages of.. Pelecotoma fennica.. (Paykull) (Coleoptera: Rhipiphoridae).. 585–618, 1994.. 1080/00222939400770271.. Clasuen CP: Entomophagous insects.. New York, N.. : McGraw-Hill, 1940, cytat za:.. Hiromishi Kono.. Beitrag zu den Rhipiphoriden-Arten von Japan.. Insecta Matsumurana 1, 4, s.. 177-182 (1927).. Augustus Daniel Imms, Owain Westmacott Richards, Richard O.. Davies:.. Imms' General textbook of entomology.. Springer, s.. 889.. ISBN 0412152207.. Hattori T, Yamane S.. Notes on.. vespae.. parasitic on the.. Vespula.. species in northern Japan (Coleoptera: Rhiphiphoridae; Hymenoptera: Vespidae).. „New Entomologist”.. 1-7, 1975.. 34,0.. 34,1.. Inge Steinmetz.. Tarnstrategie des parasitoiden Käfers.. in der V.. vulgaris-Wirtskolonie.. Der Nestduft bei sozialen Faltenwespen Spurorientierung und Erkennung von Nestgenossinnen.. Katalog fauny Polski: Catalogus faunae Poloniae.. 23 pt.. 14-15.. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s.. 94-95.. ISBN 8301072490.. Zieliński S, Zieliński M, Zieliński L.. Stwierdzenie.. (Linnaeus, 1761) (Coleoptera:Rhipiporidae) w Gdańsku.. „Przegląd Przyrodniczy”.. 3-4, s.. 170-171, 2005.. Zwierzęta chronione w Trójmiejskim Parku Krajobrazowym.. [dostęp 30-5-2009].. Bidas M, Buchholz L.. Krótkie doniesienia.. Interesujące chrząszcze (Coleoptera) stwierdzone w Górach Świętokrzyskich.. „Wiadomości entomologiczne”.. 26.. 289-290.. Szołtys H.. Nowe stanowisko.. ) (Coleoptera: Rhipiphoridae) na Górnym Śląsku.. „Acta entomologica silesiana”.. 2 (1), s.. 23, 1994.. Daniel Kubisz, Antoni Kuśka, Jerzy Pawłowski:.. Czerwona lista chrząszczy (Coleoptera) Górnego Śląska.. Ferenca R, Ivinskis P, Meržijevskis A.. New and rare Coleoptera species in Lithuania.. „Ekologija”.. 25-31, 2002.. Telnov D, Kalnins M.. To the knowledge of Latvian Coleoptera.. Latvijas Entomologs 40, ss.. 21-33, 2003.. „Casopis Ceské spolecnosti entomologické”, s.. 43, 1904.. Alekseev VI, Nikitsky NB.. Rare and new for the fauna of the Baltic States beetles (Coleoptera) from the Kaliningrad region.. „Acta Zoologica Lituanica”.. 4, 2008.. 2478/v10043-008-0035-7.. Mateleszko O.. Малочисельні родини твердокрилих (Insecta, Coleoptera) у фауні Українських Карпат.. „Науковий вісник Ужгородського університету Серія Біологія”.. 195-200, 2008.. Rote Liste gefährdeter Heteromera (Coleoptera: Tenebrionidea) und Teredilia (Coleoptera: Bostrichoidea) Bayerns.. Adlbauer K:.. Der Wespenkäfer – Metoecus paradoxus (L.. ) – ein neu entdeckter Käfer der Burgenlandes (Col.. , Rhipiphoridae).. 1980.. Bruno Mériguet, Pierre Zagatti:.. Inventaire Entomologique 2003 réalisé pour l'Agence des Espaces Verts de la Région Ile-de-France.. Troukens W.. Schijnsnuitkevers, vuurkevers, snoerhalskevers en waaierkevers aan de westrand van Brussel (Coleoptera: Pythidae, Pyrochroidae, Anthicidae Rhipiphoridae).. „Phegea”.. 34.. 99, 2006.. Heitmans WRB, Peeters TMJ.. in The Netherlands (Coleoptera: Rhipiphoridae).. „Entomologische Berichten (Amsterdam)”.. 56.. 109-117, 1996.. Marshall JE.. The distribution of.. ) (Coleoptera: Rhipiphoridae).. „Entomologist's Gazette”.. 33.. 48, 1982.. Forster GN.. ) (Coleoptera: Rhipiphoridae) in Ayrshire.. López-Colón JI, Bahillo De La Puebla P.. Nuevos datos sobre Rhipiphoridae Gemminger Harold, 1870 de Castilla-León (Insecta, Coleoptera).. „Bol.. A”.. 32, s.. 211–212, 2003.. Ruiz JL.. Primeros registros de.. (Linnaeus, 1761) y.. Macrosagion pallidipennis.. Reitter, 1898 para Andalucía (Coleoptera, Rhipiphoridae).. 83, 2000.. Family Rhipiphoridae.. Ratti E.. Nota su.. Macrosiagon tricuspidatum.. ed altri Ripiforidi della costa nordadriatica italiana.. (Insecta Coleoptera Rhipiphoridae).. „Boll Mus civ St nat Venezia”.. 49, 1998.. Stelfox AW.. A new and interesting Irish beetle from wasp's nest –.. „Irish Naturalists' Journal”.. 197-199, 1929.. Faris RC.. in Co.. Dublin.. 18, s.. 95, 1974.. Minchin D, Speight MCD, O'Connor JP.. Observations on.. ) (Coleoptera: Rhipiphoridae) in Ireland, including a key to females of Irish.. Dolichovespula.. species (Hymenoptera: Vespidae).. 117-120, 1998.. O'Connor JP.. A sixth Irish record of.. 279, 1999.. Ashe P, O'Connor JP.. An indoor record of.. ) (Col.. , Rhipiphoridae) in Ireland.. „Entomologist's Monthly Magazine”.. 135.. 20-23, 1999.. Biström O, Rassi P.. Ampiaisloisikan (.. ) esiintyminen Suomessa (Coleoptera, Rhipiphoridae).. „Sahlbergia”.. 33-34, 2002.. „Norsk Entomologisk Tidsskrift”, s.. 128, 1922.. Shönen Matsumura:.. Illustrated Common Insects of Japan.. 1929, s.. Check-list of Coleoptera in SW Hokkaido, Northeast Japan.. Drees M.. Eine Gebäudebrut von.. ) (Insecta, Coleoptera, Rhipiphoridae).. „Entomologische Blätter”.. 117-121.. Henry Green:.. Metoecus paradoxus (L).. Carl KP, Wagner A.. Investigations on.. Sphecophaga vesparum.. Curtis (Ichneumonidae) and.. (Rhipiphoridae), in the biological control of.. Vespula germanica.. (Vespidae) in New Zealand.. „Commonwealth Institute of Biological Control, European Station, Delemont, Switzerland.. Unpublished report of work in 1980-81”, s.. vii + 15, 1982.. php?title=Sąsiad_dziwaczek oldid=38305834.. Wachlarzykowate.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 23:43, 3 sty 2014..

    Original link path: /wiki/S%C4%85siad_dziwaczek
    Open archive



  •  


    Archived pages: 2198