www.archive-org-2014.com » ORG » W » WIKIPEDIA

Choose link from "Titles, links and description words view":

Or switch to "Titles and links view".

    Archived pages: 2198 . Archive date: 2014-09.

  • Title: Przylaszczka pospolita – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Przylaszczka pospolita.. Systematyka.. [1].. Domena.. eukarionty.. Królestwo.. rośliny.. Klad.. rośliny naczyniowe.. Euphyllophyta.. rośliny nasienne.. Klasa.. okrytonasienne.. Rząd.. jaskrowce.. Rodzina.. jaskrowate.. Rodzaj.. przylaszczka.. Gatunek.. przylaszczka pospolita.. Nazwa systematyczna.. Hepatica nobilis.. Mill.. Gard.. Dict.. Abr.. , ed.. 4.. 1754 non Schreb.. Synonimy.. Hepatica triloba.. Chaix.. Anemone hepatica.. L.. [2].. Zdjęcia i grafiki w Commons.. Pokrój rośliny kwitnącej.. Kwiat odmiany typowej.. Owoce.. Liście.. ) –.. gatunek.. rośliny wieloletniej z rodziny.. jaskrowatych.. Występuje na terenie niemal całej Europy oraz na Dalekim Wschodzie.. W Polsce tylko lokalnie jest rzadsza lub całkiem jej brak, poza tym należy do dość rozpowszechnionych gatunków w żyznych lasach liściastych.. W wielu krajach jest uprawiana jako roślina ozdobna, w przeszłości była także stosowana jako roślina lecznicza.. By ustrzec dzikie populacje przed zniszczeniem w związku ze zrywaniem kwiatów i wykopywaniem roślin, przylaszczka została objęta w Polsce ścisłą.. ochroną gatunkową.. Naukową nazwę zawdzięcza kształtowi liści kojarzących się z płatami wątroby (.. łac.. hepar.. – wątroba).. Spis treści.. 1.. Zasięg geograficzny.. 2.. Morfologia.. 3.. Biologia.. 1.. Rozwój.. 2.. Cechy fitochemiczne.. 3.. Genetyka.. Systematyka i zmienność.. Odmiany geograficzne.. Formy i odmiany uprawne.. Mieszaniec.. 5.. Nazewnictwo.. 6.. Ekologia.. 7.. Zagrożenia i ochrona.. 8.. Zastosowanie.. Roślina lecznicza.. Roślina ozdobna.. Inne zastosowania.. 9.. Uprawa.. 10.. Choroby i szkodniki.. 11.. Znaczenie w kulturze i symbolice.. 12.. Przypisy.. 13.. Bibliografia.. 14.. Linki zewnętrzne.. [.. edytuj.. |.. edytuj kod.. ].. Zasięg.. odmiany typowej (var.. nobilis.. ) obejmuje rozległe obszary Europy z wyjątkiem jej północnych i południowych krańców.. Granica zasięgu biegnie przez środkową część.. Półwyspu Skandynawskiego.. , przez południowo-zachodnią.. Finlandię.. do Rosji.. Obejmuje północno-zachodnią część tego kraju i następnie przez północną.. Ukrainę.. sięga do.. Rumunii.. i północnych krańców.. Grecji.. W Europie południowej przylaszczka obecna jest na.. Półwyspie Apenińskim.. z wyjątkiem jego południowych krańców oraz w środkowej i północnej.. Hiszpanii.. Granica zachodnia biegnie przez południową.. Francję.. , przez zachodnie.. Niemcy.. do.. Danii.. Rozdzielone rozległą.. dysjunkcją.. odmiany geograficzne.. występują także na.. Półwyspie Koreańskim.. i terenach przyległych oraz w.. Japonii.. [3].. Gatunek w szerokim ujęciu obejmuje swym zasięgiem także Amerykę Północną, gdzie występują przylaszczki obecnie uznawane jednak zwykle za odrębne gatunki (.. Anemone acutiloba.. A.. americana.. , określane mianem ".. zastępczych.. ", ponieważ cechują się podobną ekologiczną skalą tolerancji i zajmują te same.. siedliska.. , co przylaszczki euroazjatyckie.. [4].. W Polsce przylaszczka jest rozpowszechniona niemal w całym kraju.. Brak jej tylko w wyższych partiach.. Karpat.. , bardzo rozproszona jest na niektórych obszarach.. Ziemi Lubuskiej.. Dolnego Śląska.. , na północnym.. Mazowszu.. [5].. Pokrój.. Cała roślina osiąga wysokość 15–20 cm.. [6].. Łodyga.. Płytko pod ziemią tworzy krótkie, walcowate, ciemnobrunatne i silnie włókniste.. kłącze.. , okryte na szczycie łuskami.. Z kątów łusek wyrastają liście oraz owłosione, czerwone lub brązowe.. głąbiki.. zakończone pojedynczymi kwiatami.. Z kłącza wyrastają słabo rozgałęzione i niezbyt liczne korzenie osiągające zwykle tylko do 20 cm długości.. [7].. Częściowo zimozielone, skórzaste i długoogonkowe, tworzą przyziemną rozetę.. Początkowo są biało owłosione lub białowełniste, z czasem stają się gładkie.. Młode jasnozielone, z wiekiem robią się ciemnozielone z wierzchu.. [8].. , a od spodu mniej lub bardziej zabarwione na czerwono-fioletowo.. Blaszka liściowa.. trójklapowa.. , całobrzega, u nasady sercowata.. Kwiaty.. Niebiesko-fioletowe kwiaty o średnicy 15–30 mm pojawiają się wczesną.. wiosną.. zanim rozwiną się liście na szypułkach wysokości 10 cm.. Czasem mają barwę różową, rzadziej białą.. Pojedyncze kwiaty podparte są trzema niewielkimi, jajowatymi i tępo zakończonymi, siedzącymi i złączonymi u nasady listkami (.. podkwiatkami.. ), tworzącymi pozorny kielich.. Listki te nie opadają, także podczas dojrzewania owoców.. Okwiat.. przeważnie złożony z 5–6 (rzadko do 15) barwnych listków.. Kwiat ma wiele spiralnie ustawionych.. słupków.. oraz.. pręcików.. o białych lub różowych nitkach.. Słupki są omszone, zwieńczone krótkimi, prostymi szyjkami.. Zbiorowe.. Z poszczególnych zalążni rozwijają się pojedyncze, jednonasienne, podłużne i omszone.. niełupki.. z niewielkim, krótkim dzióbkiem.. [9].. Poszczególne owoce zaopatrzone są w niewielkie ciałko tłuszczowe (.. elajosom.. [10].. Młode rośliny lub sadzonki powstałe po podzieleniu kłącza rosną początkowo bardzo wolno.. [11].. Bylina.. hemikryptofit.. ) po spoczynku zimowym rozwija się na.. przedwiośniu.. korzystając z pracy ubiegłorocznych, zimozielonych liści.. Najpierw w okresie od marca do maja rozwijają się kwiaty wyrastające z pączków formujących się jeszcze jesienią roku poprzedniego, z pewnym opóźnieniem rozwijają się liście (ubiegłoroczne w tym czasie więdną).. [12].. Poszczególne kwiaty utrzymują się przez 8 dni.. [13].. , przy czym w czasie deszczowej pogody oraz na noc zamykają się i zwieszają.. [14].. W trakcie kwitnienia płatki wciąż rosną, podwajając w tym czasie swą długość.. [15].. Ponieważ kwiaty rozwijają się stopniowo jedna roślina kwitnie około 3 tygodni.. Kwiaty wydzielają delikatny zapach.. [16].. zapylane.. są przez.. owady.. muchowate.. pszczoły.. chrząszcze.. motyle.. [17].. Owoce osypują się zwykle w drugiej połowie maja, przy czym szybko tracą zdolność kiełkowania.. Rozprzestrzeniane się za pomocą.. mrówek.. myrmekochoria.. Mniejszą rolę w rozprzestrzenianiu roślin odgrywa rozgałęziające się i rozrastające kłącze.. Im starsze rośliny, tym większe formują kępy i obficiej kwitną (ze starych kęp wyrastać może ponad 20 kwiatów).. Przylaszczki są długowieczne – znane są okazy osiągające wiek stu lat.. Jest to.. roślina trująca.. w przypadku spożycia większej jej ilości.. Podobnie jak inne gatunki z rodziny jaskrowatych zawiera we wszystkich organach trujący.. glikozyd.. ranunkulinę.. saponiny.. [18].. flawonoidy.. kemferol.. kwercytynę.. [19].. Poza tym w zielu obecny jest glikozyd.. hepatrylobina.. enzym.. emulsyna.. [20].. olejek eteryczny.. garbniki.. śluzy.. sole mineralne.. [21].. Ranunkulina łatwo się rozkłada na.. glukozę.. i toksyczną.. protoanemoninę.. pod wpływem.. enzymu.. ranunkulazy.. podczas suszenia lub przy zniszczeniu tkanek (np.. przy zrywaniu, rozcieraniu lub żuciu rośliny).. Protoanemonina to.. lakton.. o gorzkim i piekącym smaku i ostrym zapachu.. Wykazuje bardzo silne działanie drażniące.. błony śluzowe.. skórę.. W wyniku kontaktu z rozgniecioną rośliną lub z jej sokiem na skórze pojawia się zaczerwienienie i obrzęk, piekący ból i pęcherze.. Dłuższy kontakt prowadzi do rozpadu tkanki.. [22].. Zatrucia w wyniku spożycia są bardzo rzadkie z powodu piekącego smaku roślin.. W przypadku spożycia następuje.. zapalenie.. błony śluzowej jamy ustnej,.. żołądka.. i jelit, krwawa.. biegunka.. , omdlenia, czasem drgawki, w końcu niewydolność krążeniowa, oddechowa i zapalenie nerek z.. krwiomoczem.. białkomoczem.. W wyniku zatrucia może nastąpić nieodwracalne uszkodzenie nerek.. W przypadku spożycia roślin konieczne jest.. płukanie żołądka.. , nie wolno prowokować.. wymiotów.. , podawać należy natomiast duże ilości płynów.. Liczba chromosomów.. 2n.. = 14.. [23].. , wykryto także rasy o odmiennych liczbach chromosomowych.. Karol Linneusz.. opisał pierwotnie ten gatunek w.. Species Plantarum.. (1753) jako.. , zaliczając go do rodzaju.. zawilec.. Anemone.. Później jednak przez ponad dwa wieki dominował w systematyce pogląd o rozdzielności rodzajów.. Hepatica.. [24].. Tak też i w polskiej literaturze taksonomicznej rodzaje te wciąż są rozdzielane.. [25].. W literaturze naukowej ostatnio coraz częściej kwestionuje się jednak rozłączne traktowanie tych rodzajów, ponieważ w świetle badań nad.. filogenezą.. ujęcie takie zmienia rodzaj.. takson parafiletyczny.. Zgodnie z aktualną wiedzą przylaszczka pospolita jest bardzo bliską krewną grupy zawilców, do których należy m.. zawilec narcyzowaty.. Anemone narcissiflora.. , podczas gdy pozostałe gatunki zawilców wraz z.. sasankami.. Pulsatilla.. tworzą.. klad.. odrębny.. [26].. W efekcie coraz częściej w literaturze naukowej i w taksonomicznych bazach danych rodzaj.. włączany jest do.. i w takim ujęciu przylaszczka pospolita uznawana jest za.. zgodnie z diagnozą.. Linneusza.. Sp.. pl.. 1:538; 2: errata.. 1753.. [27].. Plamiaste liście typowe dla odmiany.. pyrenaica.. Podobnie jak dyskusyjna jest kwestia usytuowania gatunku w systemie nadrzędnych.. kategorii systematycznych.. , nie ma ustalonego konceptu odnośnie podziału gatunku na.. odmiany.. , które często, zwłaszcza dawniej, w różnym zakresie podnoszono do rangi odrębnych gatunków.. Taksonem nominatywnym.. (typowym) jest odmiana (.. varietas.. ).. występująca w.. Europie.. i jej dotyczy opis gatunku.. Poza tym wyróżnia się następujące odmiany.. :.. var.. asiatica.. Schreb.. syn.. Hepatica asiatica.. Nakai).. Odmiana spotykana w.. Korei.. oraz na przyległych terenach.. Chin.. Rosji.. Jest nieco mniejsza od odmiany typowej – osiąga do 12–18 cm wysokości, listki okwiatu mają 7–12 mm długości, kwitnie wcześniej (luty–marzec),.. głąbik.. jest silnie, odstająco, srebrzyście owłosiony.. Kwiaty mają barwę od różowych do fioletowych, często są też białe.. [28].. [29].. japonica.. (syn.. Hepatica japonica.. Hepatica yunnanensis.. Franch.. ).. Odmiana występująca dziko w.. na wyspie.. Honsiu.. Wyróżnia się okazałymi kwiatami o zmiennej barwie okwiatu – od czysto białego, poprzez różowe, czerwone, fioletowe do niebieskich.. Od tej odmiany pochodzi szereg.. kultywarów.. o kwiatach różnobarwnych, pełnych, z barwnymi pręcikami.. [30].. Hepatica pyrenaica.. Odmiana występująca na południowo-zachodnim krańcu zasięgu przylaszczki pospolitej, w.. Pirenejach.. Wyróżnia się plamistymi, srebrzysto-zielonymi liśćmi.. Jako odmiany przylaszczki pospolitej bywają taksony północnoamerykańskie, traktowane tu jako gatunki odrębne zgodnie z danymi GRIN.. Są to tzw.. gatunki zastępcze, pochodzące najprawdopodobniej od tej samej formy macierzystej rozdzielonej w.. neogenie.. Od europejskiej przylaszczki pospolitej odróżniają się węższymi listkami okwiatu, większymi podkwiatkami tworzącymi pozorny kielich, krótszymi i mniej owłosionymi głąbikami.. [31].. (DC.. ) G.. Lawson (syn.. acuta.. (Pursh) Steyerm.. Anemone americana.. ) H.. Hara (syn.. obtusa.. ,.. H.. n.. DC.. Odmiany o różnych barwach kwiatów.. Zmienność morfologiczna jest powodem wyróżniania rozmaitych.. form.. różniących się barwą kwiatów,  ...   o.. pełnych kwiatach.. rozmnażana z nasion nie zachowuje cech osobników macierzystych.. Zaleca się wysiewać nasiona zaraz po ich dojrzeniu, do gleby wilgotnej w miejscu osłoniętym.. W przypadku ich przechowywania – wymagają.. stratyfikacji.. – przez 3 tygodnie należy je przechowywać w temperaturze 0–5 °C.. Kiełkowanie.. trwa od 1 do 12 miesięcy.. Po.. pikowaniu.. siewek należy umożliwić im rozwój przez pierwszy rok w szklarni.. [61].. , dbając o ich ocienienie i zapewnienie stałej wilgotności.. [62].. Wysadzać na stałe miejsce należy w końcu wiosny lub na początku lata.. Podział roślin dojrzałych (najlepiej możliwie dużych kęp.. zaleca się wykonywać tuż przed rozpoczęciem kwitnienia – w końcu zimy.. lub bezpośrednio po kwitnieniu.. Podzielone rośliny należy wysadzić od razu w miejsce docelowe.. Przylaszczki preferują spokój, bardzo źle znoszą uszkodzenia korzeni, a po podziale rosną bardzo wolno.. Z tego powodu zaleca się ich przesadzanie tylko w ostateczności.. Wilgotne, deszczowe lato sprzyja rozwojowi grzybów powodujących plamistość liści przylaszczki.. Na liściach pojawia się w efekcie porażenia coraz więcej okrągłych plam i pod koniec sezonu mogą one pokrywać niemal całą blaszkę.. W celu zwalczenia choroby należy usuwać liście, na których pojawiają się zmiany chorobowe.. Zalecane jest też opryskiwanie roślin.. fungicydami.. Liście przylaszczek są chętnie zjadane przez.. ślimaki.. Przylaszczka jako motyw na znaczku pocztowym.. Przylaszczka dzięki efektownym kwiatom pojawiającym się tuż po zimie jest rośliną lubianą i znaną w obszarze jej występowania, obecna jest w.. folklorze.. i tradycjach wielu krajów, często przedstawiana jest na wyrobach ceramicznych i hafciarskich.. Motyw ich kwiatów jest popularny na.. Litwie.. (jako "zibute" lub "zibuokle").. Norwegii.. przylaszczka stanowi symbol jednego z 19 okręgów –.. Akershus.. [63].. Finlandii.. jest symbolem regionu.. Häme.. [64].. Szwecji.. symbolizuje partię.. szwedzkich demokratów.. (SD).. [65].. W przeszłości symboliczne znaczenie miał kształt liści, który przez swe podobieństwo do wątroby miał być znakiem od Boga co do możliwości stosowania i wartości rośliny.. Gatunkowi temu przypisane są też właściwości.. magiczne.. – ziele noszone w woreczku przy kobiecie ma jej zagwarantować miłość mężczyzny.. [66].. ↑.. Stevens P.. F.. Angiosperm Phylogeny Website.. ang.. 2001–.. [dostęp 2009-06-07].. ↑.. 2,0.. 2,1.. 2,2.. 2,3.. 2,4.. 2,5.. Taxon: Anemone hepatica L.. Germplasm Resources Information Network (GRIN).. [dostęp 2010-02-05].. 3,0.. 3,1.. 3,2.. Arne Anderberg:.. Blåsippa Hepatica nobilis Schreb.. szw.. Den virtuella floran, Naturhistoriska riksmuseet.. [dostęp 2010-03-06].. Mapa zasięgu na podstawie: Hultén, E.. Fries, M.. 1986.. Atlas of North European vascular plants: north of the Tropic of Cancer I-III.. – Koeltz Scientific Books, Königstein.. 4,0.. 4,1.. 4,2.. Kornaś Jan:.. Geografia roślin.. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s.. 442, 448.. ISBN 83-01-13782-7.. Zając Adam, Zając Maria (red.. ):.. Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce.. Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001.. ISBN 83-915161-1-3.. F.. Činčura, V.. Feráková, J.. Májovský, L.. Šomšak, J.. Záborský:.. Pospolite rośliny środkowej Europy.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1990.. ISBN 83-09-01473-2.. 7,0.. 7,1.. 7,2.. 7,3.. 7,4.. 7,5.. Bożena Szewczyk-Taranek.. Subtelny wdzięk.. „Działkowiec”.. 4 (740), s.. 16-17, kwiecień 2012.. pol.. 8,0.. 8,1.. Liverleaf.. Russian Wildnature.. [dostęp 2010-03-10].. [zarchiwizowane z.. adresu.. 2006-07-11].. Witkowska-Żuk Leokadia:.. Atlas roślinności lasów.. Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2008.. ISBN 83-7073-649-1.. 10,0.. 10,1.. 10,2.. 10,3.. 10,4.. Piękoś-Mirkowa Halina, Mirek Zbigniew:.. Rośliny chronione.. Warszawa: Multico Oficyna Wyd.. , 2006.. ISBN 978-83-7073-444-2.. 11,0.. 11,1.. 11,2.. 11,3.. Krejča J.. , Jakábová A.. Rośliny skalne.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1986.. ISBN 830900656X.. 12,0.. 12,1.. 12,2.. 12,3.. 12,4.. 12,5.. 12,6.. Mölzer Vladimir:.. Kwitnący ogród.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1983.. ISBN 83-09-00613-6.. Świejkowski Leonidas:.. Rośliny lecznicze występujące w stanie dzikim.. Kraków: Wydawnictwo Polskiego Związku Zielarskiego, 1950.. Mowszowicz Jakub:.. Flora wiosenna.. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1987.. ISBN 8302003220.. Aichele D.. , Golte-Bechtle M.. Jaki to kwiat?.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1984, s.. 314.. ISBN 83-09-00687-X.. 16,0.. 16,1.. 16,2.. David Pivorunas:.. Hepatica (Hepatica nobilis).. US Forest Service.. [dostęp 2010-03-09].. 17,0.. 17,1.. 17,2.. 17,3.. 17,4.. Hepatica nobilis – Mill.. Plants For A Future.. [dostęp 2010-03-08].. Przewodnik do oznaczania krajowych roślin trujących i szkodliwych.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1982.. ISBN 83-09-00660-8.. 19,0.. 19,1.. Turowska Irena, Cyunel Elżbieta:.. Rośliny nasienne.. Kraków: Akademia Medyczna im.. M.. Kopernika w Krakowie, 1989, s.. 71.. 20,0.. 20,1.. 20,2.. 20,3.. 20,4.. Nowiński Marian:.. Dzieje upraw i roślin leczniczych.. 83-09-00678-0.. 21,0.. 21,1.. 21,2.. 21,3.. 21,4.. Lewkowicz-Mosiej Teresa:.. Zioła naszych kresów.. Białystok: Studio Astropsychologii, 2003.. ISBN 83-7377-013-5.. 22,0.. 22,1.. Henneberg Maria, Skrzydlewska Elżbieta (red.. Zatrucia roślinami wyższymi i grzybami.. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1984, s.. 246-247.. ISBN 83-200-0419-5.. Rutkowski Lucjan:.. Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej.. Warszawa: Wyd.. Naukowe PWN, 2006.. ISBN 83-01-14342-8.. Piskornik Maria:.. Zawilce.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1998.. ISBN 83-09-01275-6.. 25,0.. 25,1.. Mirek Zbigniew, Piękoś-Mirkowa Halina, Zając Adam, Zając Maria:.. Vascular plants of Poland – a checklist.. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski.. IB PAN, 2002.. ISBN 83-85444-83-1.. Ehrendorfer Friedrich, Samuel Rosabelle:.. Contributions to a molecular phylogeny and systematics of Anemone and related genera (Ranunculaceae – Anemoninae).. Acta Phytotaxonomica Sinica 39 (4): 293-307, 2001.. [dostęp 2009-10-28].. Anemone Linnaeus.. Flora of North America.. [dostęp 2010-03-03].. eFloras.. org:.. Hepatica nobilis var.. asiatica Schreb.. Flora of China.. 29,0.. 29,1.. Hepaticas in Asia.. Ashwood Nurseries.. Hannelotte Kindlund:.. Pulsatilla, Anemone, Hepatica and Anemonella.. [dostęp 2010-09-03].. Józef Paczoski: Ranunculaceae, Jaskrowate.. W:.. Flora Polska.. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych.. Tom III.. Szafer W.. (red.. Warszawa-Kraków-Lublin i in.. : Polska Akademia Umiejętności, 1927.. 33,0.. 33,1.. Kalicka Maria:.. Rośliny ozdobne dla technikum terenów zieleni.. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1978.. Gawryś Wiesław:.. Słownik roślin zielnych.. Kraków: Officina Botanica, 2008.. ISBN 978-83-925110-5-2.. Przylaszczka (Hepatica x media) ‘Ballardii’.. Encyklopedia roślin.. Majewski Erazm:.. Słownik nazwisk zoologicznych i botanicznych polskich.. Warszawa: Nakładem autora, 1894.. Jurewicz Oktawiusz:.. Słownik grecko-polski.. T.. Wydawnictwo Szkolne PWN, 2000.. ISBN 83-7195-115-9.. Charlton T.. , Lewis Charles, Short:.. A Latin Dictionary.. Founded on Andrews' Edition of Freund's Latin Dictionary.. Revised, Enlarged, and in Great Part Rewritten by Charlton T.. Lewis, Ph.. D.. and Charles Short, LL.. Rejewski Marian:.. Pochodzenie łacińskich nazw roślin polskich.. Warszawa: KiW, 1996.. ISBN 83-05-12868-7.. Alexandrowicz Bolesław W.. Roślinność dna lasu.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1951, s.. 63.. Łukasiewicz Aleksander:.. Krajowe byliny ozdobne.. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1956.. Matuszkiewicz Władysław:.. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski.. ISBN 83-01-14439-4.. Puchniarski Tadeusz Henryk:.. Rośliny siedlisk leśnych w Polsce.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2004.. ISBN 83-09-01822-3.. 44,0.. 44,1.. Petermann Johannes, Tschirner Wolfgang:.. Interesująca botanika.. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1987, s.. 94, 196.. ISBN 83-214-0429-4.. Antkowiak Lidia:.. Rośliny lecznicze.. Poznań: Wydawnictwo Akademii Rolniczej im.. Augusta Cieszkowskiego, 1998.. ISBN 83-7160-146-8.. Malcolm Storey:.. Hepatica nobilis Schreber (Liverleaf).. BioImages.. 47,0.. 47,1.. Rośliny lecznicze flory polskiej.. Poznań: Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Nauki Biologiczne nr 4, 1959.. Ochrona roślin w Polsce.. Łódź: Spółdzielnia Wydawnictw Artystycznych i Użytkowych "Poziom", 1956.. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 września 2001 r.. w sprawie określenia listy gatunków roślin rodzimych dziko występujących objętych ochroną gatunkową ścisłą i częściową oraz zakazów właściwych dla tych gatunków i odstępstw od tych zakazów:.. Dz.. U.. z 2001 r.. Nr 106, poz.. 1167.. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r.. w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną:.. z 2004 r.. Nr 168, poz.. 1764.. Kujawa-Pawlaczyk Jolanta, Pawlaczyk Paweł:.. Ochrona rzadkich i zagrożonych roślin w lasach.. Świebodzin: Wydawnictwo Klubu Przyrodników, 2003, s.. 29.. ISBN 8387846287.. Schutzstatus wild lebender Tier- und Pflanzenarten.. niem.. Bundesministerium der Justiz.. fr.. Jardin! L'Encyclopedie.. Rote Liste.. Bundesamt fur Umwelt.. 2014-05-18].. 55,0.. 55,1.. 55,2.. Mike i Peggy Briggs:.. Encyklopedia roślin i zwierząt Europy.. Bath: Parragon, 2007, s.. 156.. ISBN 978-1-4075-0628-9.. Pawłowska B.. , Szewczyk-Taranek B.. Aktywność fotosyntetyczna przylaszczki pospolitej (Hepatica nobilis Schreb.. ) rozmnażanej w kulturach in vitro.. „Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu”.. 183, Ogrodnictwo 41, s.. 153-158, 2007.. 57,0.. 57,1.. Grabowski Kazimierz, Krause Joanna, Lisiecka Anna, Oszkinis Krystyna, Szczepaniak Stanisława:.. Rośliny ozdobne.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990.. ISBN 83-01-06672-5.. Szendel J.. A.. Kwiaciarstwo.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1960.. 60,0.. 60,1.. zbiorowe:.. Rośliny ogrodowe.. Könemann, 2005.. ISBN 978-3-8331-1916-3.. 61,0.. 61,1.. 61,2.. Grieve:.. Liverwort, American.. botanical.. com A Modern Herbal.. 62,0.. 62,1.. Anna Musur:.. Byliny ozdobne.. Nasjonalblomst for Norge.. norw.. Norsk Botanisk Forening, 2004.. Anémone hépatique.. Nature et especes de la Finlande.. Sverigedemokraterna.. Scott Sunningham:.. Encyklopedia magicznych roślin.. Białystok: Studio Astropsychologii, 2009, s.. 274.. ISBN 978-83-7377-352-3.. Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek:.. Leonidas Świejkowski:.. w wyszukiwarce informacji naukowych:.. Scirus.. wyniki.. przeszukiwań katalogów publikacji naukowych).. Hepatica nobilis Schreb.. Den virtuella floran – mapa zasięgu geograficznego (Hultén, E.. – Koeltz Scientific Books, Königstein).. Hepatica collection.. Elisabeth Carey Miller Botanical Garden – przegląd odmian uprawnych.. The Lonsdale Collection – przegląd odmian uprawnych.. php?title=Przylaszczka_pospolita oldid=40316661.. Kategorie.. Dobre artykuły.. Jaskrowate.. Rośliny trujące.. Ozdobne byliny ogrodowe.. Ukryta kategoria:.. Wyróżnione artykuły.. Artykuł.. Edytuj.. Edytuj kod źródłowy.. Cytowanie tego artykułu.. Azərbaycanca.. Cebuano.. Latviešu.. Lumbaart.. Tarandíne.. Žemaitėška.. Edytuj linki.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 09:20, 2 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Przylaszczka_pospolita
    Open archive

  • Title: Flora Danica – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Flora Danica.. Ten artykuł dotyczy atlasu botanicznego z okresu oświecenia.. Flora Danica (porcelana).. Artykuł o królewskim serwisie porcelanowym.. Przytulia błotna.. na karcie z.. Warzucha duńska.. – atlas botaniczny, którego kolejne części publikowane były przez 122 lata od 1761 do 1883.. W publikacji znalazło się 3240.. rycin.. przedstawiających wszystkie znane wówczas.. gatunki.. roślin naczyniowych.. z terenu ówczesnego.. Królestwa Danii.. (w tym czasie pod władzą króla duńskiego znajdowały się również:.. Norwegia.. , tereny północnych.. Niemiec.. Grenlandia.. Islandia.. Wyspy Owcze.. , dodatkowo także przedstawione zostały wybrane gatunki.. grzybów.. mszaków.. Ze względu na zakres i sposób wykonania.. uważana jest za jedno z najlepszych wydawnictw poświęconych florom krajowym, jakie kiedykolwiek powstało.. Pod podobnym tytułem (.. Det er: Dansk Urtebog.. ) ukazało się w 1648 dzieło duńskiego lekarza i botanika.. Simona Paulli.. , opisywało ono rośliny lecznicze stosowane w Danii.. Historia powstania.. Dalsze losy dzieła.. Znaczenie i inspiracje.. Inicjatorem stworzenia i pierwszym redaktorem.. był.. Georg Christian Oeder.. – pochodzący z.. Bawarii.. doktor botaniki.. 26-letni Oeder sprowadzony został do Kopenhagi w 1752 w celu objęcia posady profesora na.. Uniwersytecie Kopenhaskim.. Z powodu opozycji środowisk akademickich to się nie udało i został z królewskiego nadania profesorem i kierownikiem w znacznej części niezależnego Królewskiego Instytutu Botanicznego, m.. z zadaniem stworzenia.. Ogrodu Botanicznego w Kopenhadze.. Po rozpoczęciu prac nad ogrodem w 1752, w kolejnym roku Oeder zaplanował powstanie atlasu flory duńskiej.. Na realizację dzieła dostał środki ze skarbca królewskiego.. W latach 1754–1755 Oeder został wysłany w podróż po Europie w celu zapoznania się z tamtejszymi instytucjami botanicznymi i znalezienia artystów do wykonania atlasu.. Do wykonania miedziorytów zatrudnił.. grawera.. Norymbergi.. – Michaela Rösslera, później pracującego wraz z synem – Martinem.. W miarę upływu lat do wykonywania rycin angażowani byli inni rzemieślnicy.. Celem opracowywania tej monografii z założenia była popularyzacja botaniki oraz poszerzenie wiedzy o znaczeniu i sposobach korzystania z leczniczych właściwości roślin.. Niezwykły był dobór roślin do atlasu – twórcy mieli zilustrować wszystkie rośliny dziko rosnące, uważane wcześniej w znacznej części za niegodne zainteresowania – ich praca miała dotyczyć: ".. wszystkich roślin, które z natury i bez pomocy człowieka rosną dziko w obu królestwach Jego Królewskiej Mości.. ".. Założenia.. były jak na ówczesne czasy bardzo ambitne – atlas miał się przedstawiać rośliny w formie szczegółowych rycin i opisów.. Rośliny na rycinach miały być w miarę możliwości naturalnych wielkości.. Tylko okazałe rośliny miały być pomniejszone, jednak i w takim przypadku zachowywano proporcję 1:1 w przypadku szczegółów.. Planowano dużą staranność w odwzorowaniu szczegółów charakterystycznych dla poszczególnych gatunków, przedstawiając niektóre detale na podstawie powiększeń obserwowanych za pomocą lupy.. Przyjęto też założenie, by na pojedynczych kartach przedstawiać pojedyncze gatunki.. Ułatwić to miało.. sortowanie.. ilustracji w układzie systematycznym po zgromadzeniu dostatecznej ilości danych.. Na każdej płytce miała się znaleźć również nazwa rośliny i miejsce jej znalezienia.. Część tekstowa miała zawierać szereg informacji o danej roślinie, np.. jej przynależność gatunkową, charakterystykę, właściwości lecznicze, wykorzystanie, zagrożenia, rozmieszczenie i siedliska występowania.. Zgodnie z planem Oedera przedstawionym we wstępie do pierwszego zeszytu zakładano wydanie dzieła w 60 częściach.. Po sporach o ostateczną formę zawartości.. pierwsza część.. ukazała się w maju 1761.. Księga wydana została w trzech językach:.. duńskim.. niemieckim.. łacińskim.. Był to w zasadzie wstęp do całej publikacji – zawierał jej założenia, ogólne wiadomości na temat botaniki oraz pierwszą próbną rycinę odbitą z miedziorytu, przedstawiającą.. malinę moroszkę.. Georg Christian Oeder zajmował się pracami nad.. i pozostawał jej redaktorem do 1772, kiedy to został zwolniony na skutek podejrzeń, że brał udział w spisku, którego celem miał być zamach na króla.. Źródłem tych podejrzeń był fakt, iż Oeder był przyjacielem i protegowanym.. Johanna Struensee.. – domniemanego inicjatora spisku.. Po zwolnieniu Oedera, prace nad.. kontynuowali inni botanicy.. Podsumowanie dokonań poszczególnych botaników w pracy nad.. Nazwisko.. Lata pracy nad atlasem.. Opublikowane.. Opracowane płyty.. Uwagi.. 1761–1772.. zeszyty 1–10.. 1–600 do atlasu głównego.. Otto Friedrich Müller.. 1775–1782.. zeszyty 11–15.. 601–900 do atlasu głównego.. Müller redagował dzieło mimo, że był zoologiem.. Martin Vahl.. 1787–1799.. zeszyty 16–21.. 901–1260 do atlasu głównego.. Vahl był uczniem.. Jens Wilken Hornemann.. 1806–1840.. zeszyty 22–39.. 1261–2340 do atlasu głównego.. Salomon Drejer.. Joachim Frederik Schouw.. Jens Vahl.. 1843.. zeszyt 40.. 2341–2400 do atlasu głównego.. Drejer zmarł przed ukończeniem zeszytu.. , Schouw i Vahl kontynuowali jego pracę.. Frederik Liebmann.. 1845–1853.. zeszyty 41–43 i 1 dodatek.. 2401–2580 do atlasu głównego oraz 60 do dodatku.. Japetus Steenstrup.. 1858.. zeszyt 44.. 2581–2640 do atlasu głównego.. przy pracy nad zeszytem uczestniczył również Johan Lange, według innych źródeł jest on również jedynym autorem publikacji.. Johan Lange.. 1861–1883.. zeszyty 45–51 oraz dwa dodatki.. 2641–3060 do atlasu głównego oraz 120 do dodatków.. Atlas.. składa się z 3240.. miedziorytów.. Z wyjątkiem kilku kart przedstawiających mszaki, na wszystkich pozostałych znalazły się wizerunki pojedynczych gatunków.. Każda rycina przedstawia pokrój gatunku oraz detale morfologiczne – budowę.. kwiatu.. , kształt.. liścia.. , wygląd.. korzenia.. owocu..  ...   wieku.. , a przy tym za jeden z najbardziej znamienitych przykładów opracowań flory krajowej.. Ryciny uważane są za najpiękniejsze i najbardziej wartościowe z naukowego punktu widzenia przedstawienia roślin pochodzące z XVIII wieku.. Dzieło uważane jest za jedno z najznamienitszych wydanych kiedykolwiek w Danii.. Wartość naukowa dzieła jest trudna do przecenienia.. Niemiecki botanik.. Kurt Sprengel.. określił całość jako.. Opus Incomparibile.. "dzieło nieporównywalne").. była jedną z pierwszych publikacji botanicznych stosujących stworzony przez.. system klasyfikacyjny roślin i.. binominalne nazewnictwo gatunków.. Niezwykła precyzja rycin i opisów roślin wraz z ich wszystkimi organami i detalami budowy, ustaliły wzór przedstawiania roślin.. Do naśladowców w zakresie nie tylko.. nomenklatury.. , ale i układu rycin należał m.. William Barton.. – twórca trzytomowego dzieła.. The Flora of North America.. (1821–1823).. O wartości naukowej.. świadczy istotna rola tej pracy dla niektórych rozstrzygnięć taksonomicznych.. Tablica przedstawiająca.. krasnorost.. Osmundea ramosissima.. (we.. opisany jako.. Fucus ramosissimus.. Oeder) uznana jest za.. lektotyp.. tego gatunku.. Po raz pierwszy we.. została opisana.. turzyca drobna.. Carex demissa.. Hornem.. Roślinę zebrał.. , ale opisał i opublikował na tablicy 1342.. wydanej w roku 1806.. W zeszycie wydanym w 1768 znalazła się tablica o numerze 371, na której Oeder przedstawił turzycę podpisaną jako.. Carex divisa.. Anders Jahan Retzius.. rozpoznał w niej nowy gatunek, który opisał w 1779 jako.. Carex oederi.. Retz.. Niefortunnie jako.. holotyp.. wskazał błędnie roślinę ze swego.. zielnika.. , będącą.. turzycą pigułkowatą.. Carex pilulifera.. ) i dlatego.. uznawana jest obecnie za.. synonim.. dla.. subsp.. pilulifera.. Osobny artykuł:.. Najbardziej znanym dziełem zainspirowanym atlasem.. , a nie związanym bezpośrednio z botaniką, jest.. królewski serwis obiadowy.. , obecnie sztandarowy produkt.. Królewskiej Fabryki Porcelany Royal Copenhagen.. Pierwszy serwis powstał na zlecenie.. Chrystiana VII.. , jako prezent dla.. carycy.. Katarzyny Wielkiej.. , która jednakże zmarła w 1796, nie doczekawszy ukończenia przeznaczonego dla niej dzieła.. Nazwa.. jest od 1953 używana w odniesieniu do serii wyrobów jubilerskich produkowanych w Kopenhadze i inspirowanych motywami roślinnymi.. W 1996 zarejestrowana została przez duńskiego ogrodnika Poulsena.. odmiana.. herbacianej.. róży.. wielkokwiatowej o nazwie 'Flora Danica'.. 1,0.. 1,1.. 1,2.. Marta Zdańkowska:.. Flora Danica - zielnik i porcelana.. Sztuka.. pl, kwiecień 2009.. [dostęp 2010-06-02].. 2,6.. 2,7.. 2,8.. About Flora Danica - one of the world's great works of botany, a true child of the Enlightenment, 123 years underway.. The Royal Library, 2008-01-03.. 3,3.. 3,4.. 3,5.. Lazarus, H.. S.. Pardoe:.. Catalogue of Botanical Prints and Drawings at the National Museuums Galleries of Wales.. National Museum Wales, 2003.. [dostęp 2010-07-03].. 4,3.. 4,4.. 4,5.. Torsten Schlichtkrull:.. Flora Danica, the Book.. Danmarks Natur- og Lægevidenskabelige Bibliotek, 1998.. [dostęp 2010-07-02].. 5,0.. 5,1.. 5,2.. The Editors of Flora Danica.. [dostęp 2010-06-25].. 6,0.. 6,1.. 6,2.. Jens H.. Petersen, Morten Christensen:.. History of Mycology - Flora Danica.. Department of Systematic Botany, Biological Institute, University of Aarhus, Denmark.. Per Hofman Hansen:.. Historien om Flora Danica.. duń.. 2006-04-24.. tłumaczenie z prospektu emisyjnego "Flora Danica".. 9,0.. 9,1.. 9,2.. Georg Christian Oeder:.. Efterretning om et Verk, som paa Kongelig Befaling skal udgives, Flora Danica.. 1761.. 10,5.. The plan for Flora Danica.. Efterretning om Verk et, som paa Kongelig Befaling skal udgives, Flora Danica.. Flora Danica Udgiverne.. Danmarks Natur- og Lægevidenskabelige Bibliotek.. [dostęp 2010-07-08].. 13,0.. 13,1.. Jose Rui Fernandes:.. 2007-04-27.. [dostęp 2010-07-11].. Chr.. Lange:.. Flora Danica Fungi plates from the Danish Mycological Society.. grudzień 2005.. Popular Education.. Changes in the plan.. 18,0.. 18,1.. Verzeichniss zur der flora danica.. Google Books, 1770.. Jens Wilken Hornemann:.. Icones Plantarum.. Google Books, 1840.. Database: BotanicalArt.. Hunt Institute for Botanical Documentation.. Katalog biblioteki w Silkeborg.. Królewska Biblioteka w Kopenhadze.. [skany poszczególnych kart] [dostęp 2010-06-30].. Biblioteca Digital.. hiszp.. Real Jardin Botanico.. Gallica.. Bibliotheque Numerique.. 25,2.. The Danish Collections at the Library of Congress.. The Library of Congress.. 26,0.. 26,1.. Jean Anker:.. From the early history of the Flora Danica.. Libri.. Volume 1, Issue 1, strony 334–350, 1950.. Ki Wan Nam,Christine A.. Maggs, Lynne McIvor, Michael J.. Stanhope.. Taxonomy and phylogeny of Osmundea (Rhodomelaceae, Rhodophyta) in atlantic Europe.. „Journal of Phycology”.. 36, 4, s.. 759 - 772, 25 Dec 2001.. Phycological Society of America.. Cyperaceae: Carex.. Komarov Botanical Institute, Russian Academy of Sciences.. Nigel Blackstock:.. A reassessment of the yellow sedges – Carex flava L.. agg.. (Cyperaceae) in the British Isles.. ardvrecksedges.. co.. uk.. Jewellery of Copenhagen.. Rosa 'Flora Danica'™.. Tabaza.. Wikimedia Commons.. ma galerię ilustracji związaną z tematem:.. www.. svampe.. dk.. [Karty grzybów z "Flora Danica" ze zbiorów Danish Mycological Society] [dostęp 2010-06-30].. Flora Danica: Abbildungen der Pflanzen, welche in den Königreichen Dannemark und Norwegen, in den Herzogthümern Schlesswig und Holstein, und in den Grafschaften Oldenburg und Delmenhorst wild wachsen.. Möller, 1828.. "Efterretning om Verk et, som paa Kongelig Befaling skal udgives, Flora Danica".. [Wstęp Oedera do publikacji] [dostęp 2010-06-30].. php?title=Flora_Danica oldid=35585792.. Dokumenty i publikacje botaniczne.. Oświecenie.. Utwory literackie z 1883.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 18:22, 16 mar 2013..

    Original link path: /wiki/Flora_Danica
    Open archive

  • Title: Zroślicha – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Zroślicha.. Zroślicha stopowcowa.. jednoliścienne.. żabieńcowce.. obrazkowate.. Podrodzina.. Aroideae.. zroślicha.. Syngonium.. Schott.. Wiener Z.. Kunst 3: 780 (1829).. Typ nomenklatoryczny.. Syngonium auritum.. (L.. ) Schott.. Porphyrospatha.. Engl.. Morfologia zroślichy stopowcowej.. Liście przejściowe zroślichy stopowcowej.. Liście dojrzałe zroślichy stopowcowej.. Kwiatostan zroślichy stopowcowej.. Schott) –.. rodzaj.. wiecznie zielonych.. hemiepifitycznych.. pnączy.. z rodziny.. obrazkowatych.. , obejmujący 34.. występujące głównie w.. lasach deszczowych.. tropikalnych regionów.. Ameryki.. Jeden z gatunków zroślichy został.. introdukowany.. na wszystkich kontynentach z wyjątkiem.. Europy.. Charakterystyczną cechą morfologiczną roślin z tego rodzaju jest występowanie w kolejnych stadiach rozwojowych różnych form.. liści właściwych.. Wiele gatunków zroślich, a szczególnie.. zroślicha stopowcowa.. , stało się popularnymi.. roślinami ozdobnymi.. Rozmieszczenie geograficzne.. Morfologia i anatomia.. Biologia i ekologia.. Zagrożenie i ochrona.. Zroślichy pochodzą z tropikalnej.. , gdzie występują od.. Meksyku.. Brazylii.. Centrum różnorodności rodzaju jest w.. Kostaryce.. Panamie.. , gdzie występuje w sumie 16 gatunków (13 w Kostaryce i 11 w Panamie).. Drugim miejscem różnorodności zroślich jest Meksyk, gdzie obecnych jest 8 gatunków.. Najszerzej rozpowszechnionym gatunkiem jest.. , której zasięg występowania obejmuje obszar od Meksyku do Brazylii.. Gatunki.. glaucopetiolatum.. gentryanum.. hastifolium.. laterinervium.. llanoense.. occidentale.. sagittatum.. sparreorum.. steyermarkii.. są.. endemitami.. , izolowanymi geograficznie.. 11 gatunków jest endemicznych dla.. Ameryki Południowej.. Uważa się, że meksykańskie i kostarykańsko-panamskie populacje.. są od dawna odseparowane, co przekłada się na powstanie różnic morfologicznych u przedstawicieli tych samych gatunków (np.. podophyllum.. macrophyllum.. została introdukowana jako ozdobna roślina okrywowa.. Samoa Amerykańskim.. Australii.. Mikronezji.. Polinezji Francuskiej.. Nowej Kaledonii.. Niue.. Portoryko.. Singapurze.. , południowej.. Afryce.. , na.. Florydzie.. Hawajach.. Bahamach.. Wyspie Wielkanocnej.. Rocie.. Wyspach Salomona.. Wyspach Dziewiczych.. oraz na.. Wyspie Bożego Narodzenia.. Wszędzie tam łatwo dziczeje, jest.. inwazyjna.. i wypiera roślinność rodzimą.. Podobnie gatunkiem inwazyjnym na wielu wyspach.. Pacyfiku.. oraz archipelagu.. Czagos.. Oceanie Indyjskim.. jest.. Syngonium angustatum.. Wiecznie zielone.. pnącza.. , osiągające wysokość 10–20 m.. Wydłużona, pnąca lub płożąca łodyga zielna o.. sympodialnym.. typie wzrostu, bez odgałęzień (rozgałęzia się jedynie po uszkodzeniu.. merystemu wierzchołkowego.. ), cylindryczna do owalnej w przekroju.. Po wyrośnięciu kwiatostanów ze szczytu łodygi, kończy ona wzrost, a z.. pąku.. bocznego, umieszczonego dwa węzły poniżej wierzchołka łodygi, tworzy się nowy pęd główny.. Łodyga osiąga kilka milimetrów średnicy u roślin młodocianych i do 6 cm (przeciętnie 1–2 cm) u roślin dojrzałych.. U roślin młodocianych łodyga jest zielona i przeprowadza.. fotosyntezę.. , jednak wraz z wiekiem rośliny komórki łodygi tracą.. chlorofil.. Łodygi pnące mają wydłużone międzywęźla i są do pewnego stopnia elastyczne, jednakże po wygięciu skórka łodygi często pęka i złuszcza się, zmieniając kolor na brązowy lub żółtawy.. Łodyga w przekroju ukazuje wyraźną warstwę.. kolenchymy.. bezpośrednio pod.. skórką łodygi.. Granica między kolenchymą a rdzeniem łodygi jest słabo zarysowana.. miękiszu.. losowo rozmieszczone są ziarenka.. skrobi.. Tkanki łodygi zawierają też.. idioblasty.. z kryształkami.. szczawianu wapnia.. druzy.. W łodydze obecne są również komórki wydzielnicze, zawierające.. taniny.. sok mleczny.. , krzepnący na powietrzu.. Korzenie.. Tuż poniżej każdego węzła łodygi powstają dwa typy.. korzeni przybyszowych.. : wiązka korzeni czepnych i pojedynczy korzeń, którego funkcją jest dostarczanie roślinie wody wraz z substancjami odżywczymi.. Ulistnienie skrętoległe o dywergencji 2 2/5, niekiedy zaburzone przez lekkie skręcanie się łodygi.. Ogonki liściowe tworzą zawsze wyraźną, szeroką pochwę, o długości sięgającej od połowy do niemal wierzchołka ogonka.. Wierzchołek pochwy często kończy się wolno, jest spiczasty do zaokrąglonego.. Ogonek liściowy gatunków zaliczanych do nieformalnej sekcji.. Oblongatum.. jest poszerzony i przedłuża się poza nasadę blaszki.. W tkankach ogonków liściowych istnieje wiele międzykomórkowych komór powietrznych, co czyni je miękkimi i łamliwymi.. W przekroju ogonki liściowe są zaokrąglone po stronie odosiowej i pojedynczo żeberkowane po stronie doosiowej.. Żeberko to jest niemal niewidoczne u gatunków.. chiapense.. neglectum.. auritum.. W przypadku gatunków.. hoffmannii.. wendlandii.. triphyllum.. żeberko obecne jest również po stronie odosiowej.. Ogonki liści młodocianych są często żłobkowane.. Blaszki liściowe zroślich są zróżnicowane na liście młodociane, przejściowe i dojrzałe, różniące się kształtem blaszki.. Rośliny często rozpoczynają kwitnienie przed wykształceniem liści dojrzałych, co prowadziło do mylnego opisywania nowych gatunków zroślich.. Kształt blaszek liściowych jest cechą dzielącą rodzaj na nieformalne grupy:.. Cordatum.. – liście młodociane całobrzegie, jajowate lub eliptyczne; liście dojrzałe całobrzegie, jajowato-eliptyczne, podłużno-jajowate lub jajowate, rzadziej strzałkowate i słabo zwężone,.. – liście młodociane i dojrzałe podłużne do podłużno-eliptycznych lub jajowato-eliptycznych,.. Pinnatilobum.. – liście młodociane jajowate, często o sercowatej nasadzie, liście dojrzałe podzielone, wąsko klapowane,.. – liście młodociane całobrzegie, jajowate lub eliptyczne; liście dojrzałe trójsieczne do 11-siecznych i wachlarzowatopalczastych; stopień sieczności blaszek liści dojrzałych zależy od wieku liścia oraz jego położenia na łodydze, liście starsze i położone wyżej na łodydze są bardziej skomplikowane od młodocianych i położonych niżej.. Nie w pełni dojrzałe liście roślin rozpoczynających wspinanie są strzałkowate lub oszczepowate.. Żyłki pierwszorzędowe pierzaste, zbiegające się do od 3 do 5 osobnych wiązek przewodzących.. Żyłka marginalna położona najdalej od brzegu blaszki jest największa, tworzą ją najniżej położone żyłki boczne.. Dalsze, mniejsze żyłki marginalne są tworzone przez wyżej położone, mniejsze żyłki pierwszorzędowe lub żyłki drugorzędowe.. Często czwarta i piąta wiązka marginalna nie jest widoczna gołym okiem.. Użyłkowanie dalszego rzędu tworzy nerwację siatkowatą.. Rośliny.. jednopienne.. , tworzące od 1 do 11 kwiatostanów, typu.. kolbiastego.. pseudancjum.. Kwiatostany powstają zawsze na wierzchołku głównego pędu.. Profile.. towarzyszą szypułkom, które są niemal zawsze wzniesione i trójkątne lub niemal cylindryczne w przekroju, z rozwartym żeberkiem po jednej stronie.. Szypułki są relatywnie krótkie, lecz wydłużają się po zapłodnieniu kwiatów i zginają do ziemi pod ciężarem dojrzewających owoców.. Pochwa kwiatostanu przed okresem kwitnienia jest zamknięta, zwinięta i bardzo ciasno otacza kolbę, często dzieli się na dwie części oddzielone zwężeniem: dolną komorę, jajowatą do eliptycznej i część górną.. W czasie kwitnienia pochwa kwiatostanu rozpościera się, tworząc mniej więcej kulistą "filiżankę" z tyłu pochwy.. Wnętrze pochwy jest generalnie białe lub kremowo-białe w górnej części, na poziomie komory często z czerwonym lub fioletowym zabarwieniem.. W przypadku niektórych gatunków (np.. ) pochwa odchyla się do tyłu, w całości odsłaniając kolbę.. Po przekwitnięciu pochwa zamyka się, a górna jej część wysycha.. Dużo krótsza od pochwy kolba kwiatostanu dzieli się na trzy odcinki: położony najniżej, pokryty zielonkawymi lub jasnopomarańczowymi.. kwiatami żeńskimi.. , osiągający długość od 7 do 48 mm, środkową szczelinę, niekiedy szeroką, pokrytą.. prątniczkami.. oraz fragment szczytowy, poszerzony, pokryty białymi.. kwiatami męskimi.. Każdy kwiat żeński składa się z dwóch (rzadko trzech) zrośniętych.. owocolistków.. Zalążnie 2- (rzadziej 1- lub 3-komorowe), odwrotnie jajowate, zawierające w każdej komorze pojedynczy (rzadko 2), anatropowy zalążek, powstający z bazalnego.. łożyska.. Znamiona.. słupków są dyskowate (np.. angustatum.. ), zrośnięte w pierścień (np.. ), kuliste (tylko u.. ) lub miseczkowate.. Prątniczki są zwykle rozmiaru płodnych kwiatów męskich, ale bardziej nieregularne w kształcie.. Kwiaty męskie składają się z 4 (rzadziej 2, 3 lub 5), niemal siedzących główek pręcików, zrośniętych w większym lub mniejszym stopniu w.. synandrium.. , o ściętym wierzchołku i rombowatych, pięciokątnych lub sześciokątnych krawędziach, rzadko ząbkowanych.. Pylniki połączone są grubym łącznikiem, otwierają się przez krótką szczeliną położoną poniżej łącznika.. Owocem jest jajowaty,.. wielojagodowy.. owoc złożony, otoczony komorą pochwy kwiatostanu, która niekiedy pęka i zwija się, odsłaniając owoc, który jest zwykle brązowawy i bardzo aromatyczny (nasiona rozsiewane przez ssaki) lub biały (u.. mauroanum.. ; nasiona rozsiewane przez ptaki).. Każdy owoc zawiera od 50 do 100.. , które są zazwyczaj jajowate lub cylindryczne, o wymiarach 5–10×3–6 mm, z zaokrąglonymi końcami.. Łupina nasion jest czarna lub brunatna, cienka, błyszcząca.. Nasiona tracą zdolność kiełkowania po wyschnięciu.. Podobne rodzaje.. Przedstawiciele rodzaju.. filodendron.. , od których zroślichy różnią się przede wszystkim zrośniętymi, 1-3-komorowymi zalążniami (w przypadku rodzaju filodendron zalążnie są wolne i wielokomorowe) oraz nasionami bez bielma.. W stanie niekwitnącym.. można odróżnić od filodendronów po liściach nie wyrastających z.. katafylli.. oraz wyraźnie widocznej submarginalnej żyłce zbiorczej znajdującej się w odległości 3-10 mm od brzegu liścia.. Wieloletnie.. wiecznie zielone.. hemiepifity.. Niekiedy rośliny, np.. po przerwaniu łodygi,  ...   używają soku.. do zatruwania strzałek.. dmuchawek.. Trynidadzie.. , w celu zwiększenia skuteczności polowania na.. pekari.. , psy gończe kąpane są w soku z liści zroślichy stopowcowej i.. Dendropanax arboreus.. Zroślichy najlepiej prezentują się pokrywając podporę, np.. tworząc ściankę działową.. Młode rośliny sadzi się zwykle w doniczki z palikiem.. Dla rośliny należy przeznaczyć dużo miejsca, ponieważ rozrasta się stosunkowo szybko i osiąga znaczne rozmiary.. Optymalnym stanowiskiem jest miejsce widne, ale nie bezpośrednio nasłonecznione, o wysokim poziomie wilgotności.. Podłoże powinna stanowić mieszanka.. torfu.. kompostu.. z dodatkiem składników zwiększających przepuszczalność (.. perlitu.. styropianu.. , kory, węgla drzewnego).. Rośliny nie są mrozoodporne (.. strefy mrozoodporności.. 10–12.. ), wymagają wysokiej temperatury, około 22 °C.. –27 °C.. , nie spadającej poniżej 18 °C.. Na stanowiskach zbyt ciemnych i zimnych zroślichy tworzą bardzo długie międzywęźla.. Pielęgnacja.. Rośliny należy podlewać miękką wodą, umiarkowanie od wiosny do jesieni i rzadziej zimą.. Powierzchnia podłoża powinna lekko przeschnąć między kolejnym podlewaniem.. Nawożenie umiarkowane nawozem z przewagą azotu i potasu.. stosuje się w okresie wzrostu tj.. od połowy marca do połowy sierpnia.. Badania wykazały, że oprysk roślin roztworem 100.. ppm.. Witaminy C.. , 50 ppm.. Witaminy B1.. i 40 ppm.. kinetyny.. istotnie zwiększa wszystkie parametry wzrostu zroślichy stopowcowej.. Rośliny należy przesadzać tylko w razie zbytniego przerośnięcia bryły korzeniowej w doniczce.. Brak korzeni przybyszowych na łodydze oznacza, że powietrze jest zbyt suche.. Obcięcie wierzchołka pędu powoduje krzewienie się rośliny.. Rośliny doniczkowe na ogół nie tworzą liści dojrzałych, stąd popularna zroślicha stopowcowa tworzy w mieszkaniach na ogół liście oszczepowate, a nie sieczne.. Przez sadzonki wierzchołkowe lub łodygowe, które ukorzeniają się w wodzie.. lub w stale wilgotnej mieszance żyznej ziemi liściowej, torfu i piasku.. Zroślichy zapadają na bakteryjną i grzybiczą plamistość liści.. Patogenami.. są przede wszystkim grzyby.. Cephalosporium cinnamomeum.. i bakterie.. Xanthomonas campestris.. syngonii.. Pseudomonas.. spp.. Choroba objawia się pojawieniem nieregularnych,.. chlorotycznych.. plam na liściach, które z czasem powiększają się i stają czerwonawo-brązowe z jasnożółtą obwódką.. W wyniku zarażenia liście usychają i odpadają.. Choroba pojawia się w wysokiej temperaturze, w przypadku nadmiernego podlewania i zmaczania liści.. Inną chorobą zroślich jest zgnilizna łodyg, liści i korzeni wywoływana przez bakterie.. Pectobacterium carotovorum.. carotovorum.. P.. chrysanthemi.. oraz zgnilizna łodyg, wywoływana przez grzyby z rodzaju.. Ceratocystis.. Po zarażeniu pędy czernieją i gniją, wydzielając brzydki zapach.. W razie zarażenia grzybiczego roślinę należy na 3 minuty zanurzyć w wodzie o temperaturze 50 °C, a następnie przesadzić.. Rośliny z rodzaju.. są często zasiedlane przez.. wciornastki.. Jeden z gatunków tych owadów (.. wciornastek amerykański.. ) został.. do Europy w 1993 r.. , a do Polski w 2000 r.. , na liściach roślin zroślichy importowanej ze Stanów Zjednoczonych do Holandii.. Owady pojawiają się w przypadku zbyt suchego powietrza i atakują liście.. W razie ich zauważenia należy wykonać oprysk malationem.. Zroślichy są również atakowane przez.. mszyce plamiste.. , które występują na liściach roślin importowanych do Polski.. , a także.. wełnowce cytrusowce.. Peter F.. Stevens:.. [dostęp 2010-08-05].. Index Nominum Genericorum.. Rafael Govaerts, David G.. Frodin:.. World Checklist and Bibliography of Araceae (and Acoraceae).. The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew, 2002.. [dostęp 2010-07-28].. s.. 1-560.. 4,00.. 4,01.. 4,02.. 4,03.. 4,04.. 4,05.. 4,06.. 4,07.. 4,08.. 4,09.. 4,10.. Thomas B.. A Revision of Syngonium (Araceae).. „Annals of the Missouri Botanical Garden”.. 68 (4), s.. 565-651, 1981.. Missouri Botanical Garden Press.. Janet Marinelli (red.. Wielka Encyklopedia Roślin.. Warszawa: Świat Książki, 2006, s.. 469.. ISBN 83-7391-888-4.. National Biological Information Infrastructure (NBII) IUCN/SSC Invasive Species Specialist Group (ISSG):.. Distribiuton of Syngonium podophyllum.. 2010.. Pacific Island Ecosystems at Risk (PIER).. [on-line].. [dostęp 2010-08-06].. Syngonium (genus).. [dostęp 2010-08-07].. 9,3.. 9,4.. 9,5.. Jan Tykač:.. Rośliny pnące.. Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza BGW, 1992, s.. 188-191.. ISBN 83-7066-152-1.. Paul C.. Standley.. Trees and shrubs of Mexico.. „Contributions from the United States National Herbarium”.. 23, s.. 85, 1920.. Mathieu Chouteau et al.. Thermogenesis in Syngonium (Araceae).. „Can.. J.. Bot.. ”.. 85, s.. 184-190, 2007.. NRC Canada.. doi:10.. 1139/B07-004.. Marc Gibernau.. Pollinators and Visitors of Aroid Inflorescences.. „Aroideana”.. 26, s.. 66-83, 2003.. Allen Press.. Ecology of Syngonium podophyllum.. Renán Agüero-Alvarado, Steven Brenes-Prendas, Ana María Rodríguez-Ruíz.. Alternativas para el control químico de conde (Syngonium podophyllum Schott) en banano (Musa AAA).. „Agronomía Mesoamericana”.. 19 (2), s.. 285-289, 2008.. ISSN.. 1021-7444.. Dietrich Frohne:.. Poisonous plants: a handbook for doctors, pharmacists, toxicologists, biologists and veterinarians.. London: Manson Publishing, 2005, s.. 62-63.. ISBN 1-874545-94-4.. Norberto Asensio et al.. Foraging Habits of Alouatta palliata mexicana in Three Forest Fragments.. „Folia Primatol”.. 78, s.. 141–153, 2007.. 1159/000099136.. Thoria R.. Mohamed et al.. Leaf Protein Electrophoretic Profiles and Chromosome Numbers of Some Araceae.. „International Journal of Agriculture Biology”.. 8 (2), s.. 231–234, 2006.. 1560–8530.. Lidia I.. Cabrera et al.. Phylogenetics relationships of aroids and duckweeds (Araceae) inferred from coding and noncoding plastid DNA.. „American Journal of Botany”.. 95 (9), s.. 1153-1165, 2008.. Michael H.. Nomenclatural and Taxonomic Notes on Costa Rican Araceae.. „Phytologia”.. 82 (l), s.. 30-57, 1997.. Missouri Botanical Garden.. Adolf Engler, Kurt Krause.. Araceae-Colocasioideae.. „Das Pflanzenreich”.. 71, 1920.. Wilhelm Engelmann Verlag.. Włodzimierz Masłowski:.. Wielki leksykon szaradzisty.. Wyd.. Videograf, 1995.. Neil G.. Odenwald, James Turner:.. Identification, Selection, and Use of Southern Plants: For Landscape Design.. Claitor's Law Books and Publishing Division.. ISBN 1-59804-317-X.. Benavides i N.. Pitman:.. IUCN 2010.. IUCN Red List of Threatened Species.. Version 2010.. 2, 2003.. 26,2.. Thomas H.. Everett:.. Encyclopedia of Horticulture.. Routledge, s.. 3277-3278.. ISBN 0-8240-7240-5.. 27,0.. 27,1.. Kirsten A.. Llamas:.. Tropical flowering plants: a guide to identification and cultivation.. Timber Press, 2003, s.. 87.. Peter Beck:.. Rośliny akwariowe.. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2002, s.. ISBN 83-7073-335-2.. David J.. Mabberley:.. The plant-book: a portable dictionary of the vascular plants.. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press, 1997.. ISBN 0-521-41421-0.. Robert A.. DeFilipps et al.. Medicinal Plants of the Guianas (Guyana, Surinam, French Guiana).. Department of Botany, Smithsonian Institution, s.. 82.. James Duke, Rodolfo Vásquez Martínez:.. Amazonian ethnobotanical dictionary.. Boca Raton, FL: CRC Press, 1994, s.. 162.. Robert Hegnauer:.. Chemotaxonomie der Pflanzen.. 2: Monocotyledoneae.. Basel: Birkhauser Verlag, 1963, s.. 95.. Chandrika UG, Basnayake BM, Athukorala I, Colombagama PW, Goonetilleke A.. Carotenoid content and in vitro bioaccessibility of lutein in some leafy vegetables popular in Sri Lanka.. „J Nutr Sci Vitaminol”.. 56 (3), s.. 203-207, 2010.. 3177/jnsv.. 56.. 203.. PMID 20651462.. Walter H.. Lewis:.. Medical botany : plants affecting human health.. Hoboken: John Wiley Sons, 2003.. ISBN 0-471-62882-4.. Cheryl Lans et al.. Medicinal and ethnoveterinary remedies of hunters in Trinidad.. „BMC Complementary and Alternative Medicine”.. 1, 2001.. 1186/1472-6882-1-10.. 36,0.. 36,1.. 36,2.. 36,3.. 36,4.. 36,5.. 36,6.. Jiří Haager:.. Mieszkanie w kwiatach: moje hobby.. Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza "BGW", 1992, s.. 211.. ISBN 83-7066-343-5.. 38,0.. 38,1.. 38,2.. Praca zbiorowa:.. Botanica.. Könemann, 2005, s.. 867.. ISBN 3-8331-1916-0.. Nahed G.. Abd El-Aziz et al.. Response of Vegetative Growth and Some Chemical Constituents of Syngonium podophyllum L.. To Foliar Application of Thiamine, Ascorbic Acid and Kinetin at Nubaria.. „World Journal of Agricultural Sciences”.. 3 (3), s.. 301-305, 2007.. IDOSI Publications.. 1817-3047.. Pascal Pompey Pirone:.. Diseases and pests of ornamental plants.. New York: Wiley, 1978.. ISBN 0-471-07249-4.. Gabriel Łabanowski.. Wciornastek amerykański (Echinothrips americanus Morgan) – jego występowanie w Polsce i możliwości zwalczania.. „Postępy w Ochronie Roślin”.. 47 (1), 2007.. Bacterial diseases of Anthurium, Dieffenbachia, Philodendron and Syngonium.. Szkodniki roślin ozdobnych zawlekane do polskich szklarni.. 49 (4), 2009.. Polat et al.. Developmental Biology of citrus mealybug, Planococcus citri (Risso) (Hemiptera: Pseudococcidae), on ornamental plants.. „Proceedings of the XI International Symposium on Scale Insect Studies”, s.. 177-184, 2008.. Ankara.. Zdjęcie.. w serwisie.. International Aroid Society.. php?title=Zroślicha oldid=35505483.. Obrazkowate.. Rośliny pokojowe.. Winaray.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 03:22, 16 mar 2013..

    Original link path: /wiki/Zro%C5%9Blicha
    Open archive

  • Title: Żmijownik – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Żmijownik.. Ten artykuł dotyczy rodzaju.. Dracontium.. Zobacz też: rodzaj.. Lysichiton.. także zwany żmijownikiem.. Dracontium spruceanum.. Lasioideae.. żmijownik.. Pl.. : 967 (1753).. Dracontium polyphyllum.. Eutereia.. Raf.. Echidnium.. Ophione.. Chersydrium.. Godwinia.. Seem.. , mięśliwonia (.. roślin zielnych z rodziny.. , obejmujący 24.. , występujące w tropikalnej.. Ameryce.. , od.. Paragwaju.. Rośliny z tego rodzaju osiągają wysokość 6 metrów i wyglądem przypominają drzewko o parasolowatej koronie.. Ich bulwy stanowią składnik diety niektórych amerykańskich zwierząt roślinożernych, są także spożywane przez Indian.. Wiele gatunków żmijowników w medycynie tradycyjnej stosowanych jest jako remedium na ukąszenia jadowitych węży i inne dolegliwości.. Mimo swojej atrakcyjności są to rośliny bardzo rzadko spotykane w uprawie.. Północny kraniec zasięgu geograficznego żmijowników wyznacza.. równoleżnik.. 15°22'N, do którego w.. meksykańskim.. dystrykcie Soconusco w stanie.. Chiapas.. sięga.. Dracontium soconuscum.. Najdalej na południu żmijowniki występują w południowoamerykańskich tropikach na.. zwrotniku Koziorożca.. w Paragwaju.. , gdzie występuje.. Dracontium margaretae.. Wschodni obszar występowania żmijowników ograniczony jest.. południkiem.. 44°28'W, w.. brazylijskim.. Maranhão.. , natomiast na zachodzie rośliny te występują aż do wybrzeża.. Kolumbii.. Ekwadorze.. Na wskazanym obszarze żmijowniki są nieobecne na.. Kubie.. , w.. Chile.. Argentynie.. Urugwaju.. Amazonii.. , na granicy.. Gujany.. Gujany Francuskiej.. Wenezueli.. Na obszarze tym występuje 7 gatunków żmijowników.. Pięć gatunków.. występuje w.. peruwiańskim.. stanie.. Loreto.. Najszerzej rozprzestrzenionym gatunkiem żmijownika jest.. , obserwowane od Kostaryki do Ekwadoru, Peru i Brazylii.. Jako jedyny z gatunków tego rodzaju występuje na obu zboczach.. Andów.. Pozostałe spotykane są na zboczach wschodnich.. , z wyjątkiem.. D.. croatii.. występującego wyłącznie na zboczach zachodnich.. Spośród wszystkich znanych obecnie gatunków.. dziewięć to.. endemity.. znane jedynie z kilku stanowisk:.. bogneri.. dubium.. guianense.. longipes.. nivosum.. polyphyllum.. prancei.. ulei.. Rośliny zielne osiągające okazałe rozmiary.. Jedynie.. margaretae.. jest niższy niż 1 metr, większość gatunków osiąga wysokość 2 metrów, a.. peruvianum.. bywa wyższy niż 4 metry (osiąga maksymalnie 6 metrów).. Po wypuszczeniu liścia roślina przypomina wyglądem małe drzewko o parasolowatej koronie.. Podziemne, kuliste, bogate w.. skrobię.. bulwy pędowe.. o spłaszczonym wierzchołku.. Zgromadzone w bulwie.. substancje zapasowe.. są niemal w całości zużywane przez roślinę na stworzenie kwiatostanu i liścia, a następnie ponownie uzupełniane.. Proces ten powoduje zmianę wysokości bulwy i skutkuje powstawaniem w glebie wolnych przestrzeni pod bulwą (o wysokości 3–8 cm) i nad nią (1–3 cm).. Wolna przestrzeń powyżej bulwy pozwala rozrastać się bulwkom i korzeniom przybyszowym.. Przestrzeń pod bulwą powoduje zagłębienie się łodygi w podłożu, po przejściu rośliny w okres spoczynku i obumarciu korzeni przybyszowych.. Rozmnóżki.. Na wierzchołku bulwy pędowej, rzadziej po jej bokach.. , powstaje wiele luźno przytwierdzonych.. bulwek.. , wydłużonych, jajowatych do eliptycznych lub cylindrycznych, często bocznie spłaszczonych, o długości od 0,5 do 3 cm i średnicy 0,5–1 cm.. Rozmnóżki te są jasnobrązowe i posiadają więcej niż jeden ciemnobrązowy.. merystem wierzchołkowy.. Bulwki przez większość czasu pozostają uśpione.. Po dojrzeniu bulwki tworzą pojedynczy.. pąk.. szczytowy oraz niezależne korzenie.. Budowa żmijownika wielolistnego.. Korzenie żmijowników tworzą system wiązkowy.. Pierwotne korzenie przybyszowe wyrastają z wierzchołka bulwy i rosną w dół we wszystkich kierunkach, całkowicie ją otaczając.. Korzenie wtórne powstają tuż poniżej wierzchołka bulwy pędowej i rozgałęziają się na wiele mniejszych korzeni.. Oprócz pobierania wody i składników odżywczych korzenie odpowiedzialne są za podtrzymanie i zagłębianie rośliny w podłożu.. Po przejściu żmijownika w okres spoczynku korzenie obumierają.. Na wczesnym etapie rozwoju pędów naziemnych są one często całkowicie otoczone.. katafilami.. , chroniącymi ich wzrost.. Liście te są jasno- do ciemnobrązowych i często zabarwione na różowo, niekiedy z purpurowymi kropkami.. Dorastają do 20 cm powyżej poziomu podłoża.. Szybko obumierają, wysychając i brązowiejąc, a następnie rozkładając się tak, że na etapie rozwinięcia.. trofofila.. są one już właściwie niewidoczne.. W okresie wegetacji z merystemu wierzchołkowego bulwy pędowej powstaje pojedynczy (bardzo rzadko więcej) liść właściwy, składający się z długiego, cylindrycznego i lekko zwężającego się ogonka oraz trójdzielnej blaszki, parasolowato rozłożonej poziomo lub pod kątem 45° do osi ogonka.. Ogonki liściowe.. żmijowników są grube i.. miękiszowe.. Osiągają długość 2 metrów, niekiedy dorastając nawet do 6 metrów.. Zewnętrzna powierzchnia ogonków jest często bardzo barwna, ciemnozielona lub purpurowa, niekiedy brązowo zabarwiona, jasnozielono lub kremowo cętkowana i przypomina rysunek skóry gadów.. Tekstura powierzchni ogonków jest zależna od gatunku żmijownika, od bardzo gładkiej do szorstkiej i pokrytej.. kolczastymi.. wypukłościami.. Nasada ogonka tworzy zwiniętą.. pochwę.. , tworzącą zamkniętą przestrzeń, przez którą wyrasta pęd kwiatostanowy.. Przestwory międzykomórkowe.. w ogonku są cylindryczne i puste, osiągają długość 6 cm i szerokość 0,5 cm.. Blaszki liściowe.. żmijowników dzielą się wielokrotnie i nieregularnie.. U nasady rozdzielają się na trzy.. osadki.. pierwszego rzędu, na których osadzone są główne, pierzastodzielne segmenty blaszki, o długości od 50 do 150 cm i szerokości od 50 do 180 cm.. Dalszymi osiami podziału są osadki drugiego rzędu, dzielące segmenty blaszki na sekcje (środkowy trychotomicznie, a boczne dychotomicznie), i osadki trzeciego rzędu, dzielące poszczególne sekcje jednokrotnie lub dwukrotnie na dalsze części.. Całobrzegie lub falisto wcięte.. listki.. , wolne (np.. spruceanum.. ) lub zlewające się ze sobą (.. gigas.. ), położone są na wierzchołkach każdej części blaszki liściowej, a także wzdłuż osadek, niekiedy je oskrzydlając.. Są papierowate do cienko skórzastych, ich górna powierzchnia jest zwykle zielona do ciemnozielonej i błyszcząca (rzadko matowa); dolna część jest zwykle jaśniejsza.. Wzdłuż osadek blaszki liściowe mogą być perforowane.. Osadki mogą być plamiste i o strukturze ogonka liściowego, jednak o jaśniejszym zabarwieniu, lub jednokolorowe, jasnozielone do brązowawych.. Żyłki główne.. unerwienia.. listków oraz żyłki pierwszorzędowe są wypukłe i jasnozielone.. Żyłki drugorzędowe odchodzą od pierwszorzędowych pierzaście, w kierunku wierzchołka, schodząc się w żyłkę marginalną.. Liście młodych roślin są zwykle strzałkowate, rzadko równowąskie lub trójlistkowe do dłoniasto złożonych.. Pędy kwiatostanowe otoczone są u nasady.. podsadkami.. , zbliżonymi do katafili, ograniczonymi do nasady pędu (.. plowmanii.. ) lub dłuższymi od niego i otaczającymi nasadę pochwy kwiatostanu (.. Podsadki gniją bezpośrednio po przekwitnięciu rośliny.. Budowa.. Dracontium gigas.. Kwiatostany.. Żmijowniki są roślinami.. jednopiennymi.. , tworzącymi pojedynczy (rzadko kilka) kwiatostan typu.. , przed pojawieniem się liścia właściwego lub bezpośrednio po nim.. Pęd kwiatostanowy.. jest zbudowany i ubarwiony tak samo jak ogonek liściowy, aczkolwiek jest smuklejszy i jaśniejszy.. W zależności od gatunku bądź jest bardzo krótki i praktycznie nie wyrasta ponad poziom podłoża (np.. changuango.. ), bądź jest równej długości lub dłuższy od ogonka liściowego (.. Kształt i rozmiar.. pochwy kwiatostanu.. jest najistotniejszym czynnikiem rozróżniającym poszczególne gatunki żmijowników.. W okresie kwitnięcia osiąga od kilku centymetrów długości i 1 cm szerokości (.. ) do 85 cm długości i 20 cm szerokości (.. Pochwy są mniej więcej kapturkowate i łódkokształtne (np.. asperum.. pitteri.. ) lub gwałtownie ścieśnione i spiczaste (np.. angustispathum.. Brzegi pochwy mogą głęboko zachodzić na siebie u nasady, tworząc dzwonowatą tubę, szeroko otwierającą się powyżej (np.. grayumianum.. soconuscum.. ), głęboko zachodzić na siebie w dolnej ⅓ długości i wąsko otwierać się powyżej (np.. ) lub płytko zachodzić na siebie (np.. Wierzchołek pochwy jest wąsko lub szeroko spiczasty, wzniesiony, wygięty pod kątem nie większym niż 45° (np.. ) lub pod kątem nawet do 90° (np.. amazonensne.. Powierzchnia zewnętrzna pochwy jest matowa i pokryta wieloma podłużnymi paskami, bordowawo-zielona (.. ), purpurowo-czerwona lub oliwkowo-brązowa (.. ) lub zielona (.. ), czasami jaśniejsza u nasady.. Wnętrze pochwy może być błyszczące (.. ), niemal błyszczące (.. pittieri.. ) lub gęsto pokryte prześwitującymi łuskami (.. purdieanum.. ); bordowe (.. ), bordowo-czerwonawe (.. ) lub czerwonawo-brązowe do oliwkowo-brązowego (.. Powierzchnia wnętrza pochwy zwykle pokryta jest białawo lub brązowawo cętkowanymi.. szparkami.. , przypominającymi gruczoły, odpowiedzialnymi za emisję zapachu i będącymi najprawdopodobniej.. osmoforami.. Kolba.. żmijowników jest cylindryczna, rzadziej cylindryczno-stożkowata lub kulista, siedząca lub osadzona na trzonku o długości od 5 do 25 mm.. W okresie kwitnienia jej długość osiąga od 1 do 9 cm, a średnica od 0,5 do  ...   za podrodzaj.. , by wycofać się z tej decyzji w roku 1911, ponownie wyodrębniając go do rangi rodzaju.. Dopiero w 1985.. Joseph Bogner.. uznał argumenty Englera za niewystarczające i ponownie synonimizował.. w rodzaj.. , uznając za prawidłowe nazwy.. W 1859.. Karl Koch.. opisał roślinę sprowadzoną do Berlina z Amsterdamu jako gatunek żmijownika,.. 6 lat później.. wyodrębnił tę roślinę do osobnego rodzaju.. , jako.. Ch.. jararaca.. ; gatunek ten został ponownie włączony do rodzaju.. przez R.. Govaertsa w 1999 roku, pod nazwą określoną przez Kocha.. W 1869.. Berthold Seemann.. Nikaragui.. Godwinia gigas.. , którą 10 lat później Adolf Engler zaklasyfikował jako.. W 1905 Engler opisał 2 kolejne gatunki żmijownika,.. , na podstawie materiału sprowadzonego z.. Kostaryki.. , a po 6 latach włączył.. W 1914.. opisał jako.. roślinę sprowadzoną z Brazylii.. Kolejne gatunki żmijownika zostały opisane w 1949 przez Matudę (jako.. ), w 1981 przez Bognera (.. ) i w 1995 przez Zhu (.. Przełom w badaniach rodzaju nastąpił w roku 2004, kiedy Zhu i Croat opisali, w ramach rewizji rodzaju, 10 nowych gatunków żmijowników wraz ze szczegółowym, współczesnym opisem już poznanych gatunków.. W 2007 Morgan i Sperling odkryli ostatni ze znanych obecnie gatunków tych roślin (.. iquitense.. Należy do podrodziny.. Gatunki.. Dracontium amazonense.. H.. Zhu Croat.. Dracontium angustispathum.. Dracontium asperispathum.. K.. Koch.. Dracontium bogneri.. Zhu.. Kunth.. (Seem.. ) Engl.. in A.. L.. P.. de Candolle A.. C.. de Candolle.. Dracontium grandispathum.. Dracontium grayumianum.. Dracontium guianense.. Dracontium iquitense.. E.. Morgan J.. Sperling.. Dracontium longipes.. Bogner.. Dracontium nivosum.. (Lem.. Zhu in R.. Govaerts D.. G.. Frodin.. Dracontium peruvianum.. Dracontium pittieri.. Dracontium plowmanii.. żmijownik wielolistny.. Dracontium prancei.. Dracontium purdieanum.. (Schott) Engl.. (Schott) G.. Zhu (.. Dracontium loretense.. Krause).. Dracontium ulei.. Krause.. Toponimia nazwy naukowej.. Nazwa rodzaju pochodzi od.. greckiego.. słowa.. δράκοντίων.. drakontion.. – smok, wąż) i odnosi się do ubarwienia ogonków liściowych, przypominającego rysunek skóry gadów.. Nazwa ta była używana już w czasach starożytnych (w pracach.. Teofrasta.. Hipokratesa.. Pliniusza.. ) na określenie roślin występujących w Europie, zaliczanych obecnie do rodzaju.. Dracunculus.. i została przejęta wprost przez.. Nazwy rodzajowe.. Nazwa żmijownik dla określenia roślin z rodzaju.. pojawiła się już w pracy.. Stanisława Wodzickiego.. z 1827 roku.. O chodowaniu, użytku, mnożeniu i poznawaniu drzew, krzewów i ziół.. W roku 1852.. Ignacy Rafał Czerwiakowski.. w pracy.. Opisanie róślin jednolistniowych lekarskich i przemysłowych.. użył dla określenia rodzaju.. nazwy "żmijownik", podając jako nazwę oboczną "mięśliwonia".. Czerwiakowski podał też polską nazwę gatunku.. ("żmijownik wielolistny").. W roku 1894.. Erazm Majewski.. Słowniku nazwisk zoologicznych i botanicznych polskich.. podał polskie nazwy tego rodzaju: "mięśliwonia", "smoczykorzeń", "żmijowiec" i "żmijownik".. W roku 1900.. Józef Rostafiński.. Słowniku polskich imion rodzajów oraz wyż szych skupień roślin, poprzedzony historyczną rozprawą o źródłach.. podał jako nazwy polskie rodzaju: "zmijownik", "smoczy korzeń", "mięśliwonia", "żmijownik", "źmijownik" i "żmijowiec".. Współczesne słowniki botaniczne nie podają polskiej nazwy tego rodzaju.. został w roku 2003 uwzględniony w.. ze statusem "zagrożony" (EN – A4c, B1ab(iii) ver 3.. 1).. Gatunek ten jest.. , gdzie znanych jest jego 12 subpopulacji na zachodnich stokach.. , liczących niewiele osobników.. Niektóre z siedlisk znajdują się na terenach ochrony obszarowej: rezerwacie Indian.. Awá.. oraz rezerwatach przyrody.. Cotacachi-Cayapas.. Los Ilinizas.. Roślinie tej zagraża niszczenie siedlisk.. Indianie Ameryki Południowej.. stosują rośliny z rodzaju żmijownik (przede wszystkim.. ) jako remedia na jad.. węży.. po ukąszeniu.. Sposób użycia i gatunek rośliny różnią się w zależności od obszaru i plemienia indian.. korzenie i ogonki liściowe są rozdrabniane z.. cukrem.. alkoholem.. i sporządzana jest z nich.. nalewka.. , spożywana w razie ukąszenia.. Zmacerowana.. pulpa.. stosowana jest miejscowo.. Ludność.. stosuje na ugryzienia napar z liści żmijownika.. Indianie.. przykładają na ukąszenia tartą bulwę i surowe kwiatostany lub owocostany.. W kraju tym na ukąszenia węży stosowana jest również pieczona pasta z bulw i liści.. kalatei.. W roku 2010 wykazano, że substancje zawarte w bulwach.. częściowo neutralizują jad żmij z rodzaju.. żararaka.. Miazga z bulw i ogonków liściowych.. stosowana jest w Peru bezpośrednio na zranienia.. oraz bolące stawy.. Achuar.. używa miażdżonych bulw zmieszanych z dwoma gatunkami roślin z rodzaju.. psianka.. oparzenia.. guzy.. W Peru bulwa tej rośliny jest spożywana po ugotowaniu w razie bóli w.. klatce piersiowej.. Kofan.. używają.. naparu.. do leczenia.. biegunki.. Sproszkowana bulwa.. stosowana jest do leczenia.. astmy.. anemii.. , uporczywego.. kaszlu.. oraz w razie braku.. menstruacji.. Sok z bulw tych roślin oraz z liści.. stosowany jest.. przeciwrobaczo.. u zwierząt.. znajdują zastosowanie do leczenia.. hemoroidów.. stosowany jest do kąpieli leczniczych, a liście stosowane są.. przeciwdrgawkowo.. Gujanie.. stosowane są jako antidotum na ukąszenia jadowitych pająków oraz rany zadane przez.. ogończe.. Rozdrobniona bulwa żmijownika wielolistnego stosowane jest również u ludzi do usuwania spod skóry larw muchówki.. Dermatobia hominis.. Odwary z.. wykazują działanie.. przeciwdrgawkowe.. , również przeciw drżeniu rąk, znacząco wzmagają.. odporność.. organizmu oraz mają właściwości.. przeciwhistaminowe.. przeciwalergiczne.. przeciwzapalne.. W Polsce preparaty z tej rośliny dostępne są jako.. suplement diety.. pod nazwą.. Jergon Sacha.. Bulwy.. są jadalne.. Po ugotowaniu są spożywane jak.. ziemniaki.. lub ugniatane z wodą i pite.. Także owoce.. są jadalne po ugotowaniu.. Niektóre gatunki żmijowników, przede wszystkim.. są cenione przez ogrodników z uwagi na ubarwienie ogonków liściowych i parasolowate liście właściwe.. jest uprawiana w ogrodach europejskich od czasu jej odkrycia w Nikaragui w 1869 roku.. Inne gatunki, jak.. są uprawiane w.. ogrodach botanicznych.. Holandii.. Wielkiej Brytanii.. Stanach Zjednoczonych.. sok z.. używany jest do zatruwania strzał.. W celu odstraszenia węży Indianie nacierają nogi liśćmi.. Podłoże dla żmijowników powinno składać się z 3–5 części.. , 2 części ziemi ogrodowej, 2 części.. kory.. lub innego materiału zwiększającego przepuszczalność i 1 części.. Rośliny najlepiej rosną na częściowo zacienionym stanowisku, nasłonecznionym tylko w chłodniejszych porach dnia.. Wymagają temperatury otoczenia nie niższej niż 15 °C.. Żmijowniki wymagają umiarkowanego podlewania, około 0,5–0,75 litra od 2 do 4 razy w miesiącu.. Podłoże powinno całkowicie przeschnąć na kilka dni między kolejnymi podlewaniami.. Po podlaniu należy dopilnować, aby doniczka nie stała w wodzie, a jednocześnie bryła korzeniowa była całkowicie wilgotna.. Co 15–20 dni roślinę należy zasilić nawozem bogatym w.. azot.. potas.. [dostęp 2010-09-04].. 3,6.. 4,11.. 4,12.. 4,13.. 4,14.. 4,15.. 4,16.. Guanghua Zhu, Thomas B.. Revision of Dracontium (Araceae).. 91 (4), s.. 593-667, 2004.. St.. Louis, MO: Missouri Botanical Garden.. 0026-6493.. 3, 2003.. [dostęp 2010-09-05].. 6,3.. 6,4.. 6,5.. 6,6.. 6,7.. Guanghua Zhu:.. The Introduction to Dracontium.. The International Aroid Society, 2004.. Haigh et al.. CATE Araceae: Dracontium L.. Portland, Or.. : Timber Press, 2003, s.. ISBN 0-88192-585-3.. 66-83, 2003.. Richard C.. Keating.. Systematic Occurence of Raphide Crystals in Araceae.. 91, s.. 495-504, 2004.. Benavides, A.. Napolitano, C.. Bassarello, V.. Carbone i inni.. Oxylipins from Dracontium loretense.. „Journal of Natural Products”.. 72 (5), s.. 813-7, 2009.. 1021/np8006205.. PMID 19341262.. Katarzyna Żurowska:.. Ziołolecznictwo amazońskie i andyjskie.. Gdańsk: Tower Press, 2001, s.. 97.. ISBN 83-87342-41-6.. Helmut Genaust:.. Etymologisches Wörterbuch der botanischen Pflanzennamen.. Basel: Birkhäuser Verlag, 1996, s.. 216.. ISBN 3-7643-2390-6.. Stanisław Wodzicki.. Kraków: Uniwersytet Jagielloński, 1827, s.. 154.. Botanika szczególna.. 2: Opisanie róślin jednolistniowych lekarskich i przemysłowych.. Kraków: 1852, s.. 375.. 2: T.. : Słownik Łacińsko - Polski.. Warszawa: Druk Noskowskiego, 1894, s.. 289.. Słownik polskich imion ródzajow oraz wyższych skupień roślin, poprzedzony historyczną rozprawą o źródłach.. Kraków: Akademia Umiejętności, 1900, s.. 255.. Np.. Wiesław Gawryś:.. Słownik roślin zielnych łacińsko-polski.. Kraków.. 2008.. Antony Gomes et al.. Herbs and herbal constituents active against snake bite.. „Indian Journal of Experimental Biology”.. 48, s.. 865-878, 2010.. 28.. Kuracje z zastosowaniem roślin peruwiańskich.. „Zdrowie, Uroda i Życie”.. 3/189, s.. 8, 2005.. Zdjęcia wybranych gatunków w serwisie International Aroid Society.. Klucz do oznaczania gatunków (ang.. ) w serwisie International Aroid Society.. php?title=Żmijownik oldid=40152764.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 18:30, 17 sie 2014..

    Original link path: /wiki/%C5%BBmijownik
    Open archive

  • Title: Cantedeskia – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Cantedeskia.. Zobacz też: kibuc.. Kalia.. Zantedeschia albomaculata.. cantedeskia.. Zantedeschia.. Spreng.. Syst.. Veg.. 3: 756, 765 (1826).. Zantedeschia aethiopica.. ) Spreng.. Houttinia.. Neck.. Colocasia.. Link.. Richardia.. Otosma.. Arodes.. Heist.. ex Kuntze.. Pseudohomalomena.. Hawkes.. Morfologia cantedeskii etiopskiej.. Cantedeskia etiopska.. Cantedeskia Rehmanna.. Cantedeskia Elliotta.. , kalijka, kalia (.. roślin z rodziny.. , obejmujący 8.. gatunków.. pochodzących ze środkowo-południowej.. Afryki.. , z jednym gatunkiem introdukowanym na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy.. Z uwagi na bardzo atrakcyjne kwiatostany i ulistnienie cantedeskie, zarówno gatunki botaniczne jak i ich.. , są szeroko uprawiane na świecie jako.. rośliny ozdobne.. Cantedeskie pochodzą ze środkowo-południowej.. (od.. Nigerii.. Tanzanii.. RPA.. została.. introdukowana.. do Europy najprawdopodobniej w XVII wieku.. Obecnie uznaje się ten gatunek za.. naturalizowany.. w Europie (na.. Azorach.. Maderze.. Półwyspie Iberyjskim.. Korsyce.. Półwyspie Bałkańskim.. oraz w.. , Niemczech, Grecji, Irlandii i Szwecji.. ), w.. Ameryce Północnej.. (zachodnie Stany Zjednoczone).. Ameryce Środkowej.. Kostaryka.. Nikaragua.. Ameryce Południowej.. Ekwador.. Wyspach Towarzystwa.. Oceanii.. Nowej Zelandii.. W wielu miejscach uznany jest za groźny.. gatunek inwazyjny.. , wypierający roślinność rodzimą.. Średniej wielkości rośliny zielne, osiągające wysokość 120 cm.. , tworzące kępy i skupiska.. Duża i gruba spichrzowa łodyga podziemna.. W zależności od autora nazywana.. kłączem.. bulwą pędową.. Z botanicznego punktu widzenia typ łodygi podziemnej nie został ostatecznie ustalony.. Czasem przyjmuje się, że łodyga gatunków cantedeskia etiopska i.. Zantedeschia odorata.. jest kłączem, a pozostałych gatunków bulwą.. , choć również u cantedeskii etiopskiej niektórzy autorzy mówią o bulwiasto zgrubiałej łodydze.. Korzenie, których główną funkcją jest utrzymanie rośliny w podłożu, wyrastają z górnej części łodygi podziemnej.. Rośliny tworzą wiele długoogonkowych liści właściwych, które utrzymują się od późnej zimy do późnej wiosny (cantedeskia etiopska i.. ), od wiosny do jesieni (pozostałe gatunki) lub całorocznie (cantedeskia etiopska w niektórych siedliskach).. Ogonki liściowe gąbczaste, o długości od 15 cm (cantedeskia Rehmanna) do 1,5 m (cantedeskia etiopska).. Blaszki liściowe pierzaście unerwione, ciemnozielone, niekiedy biało nakrapiane (np.. Z.. albomaculata.. Liście zawierają.. hydatody.. umożliwiające.. guttację.. Cechy ulistnienia poszczególnych gatunków cantedeskii.. Kształt blaszki.. Rozmiar blaszki.. Plamistość.. aethiopica.. jajowato-sercowate lub oszczepowate.. 15–45×10–25 cm.. rzadko.. odorata.. jajowate do sercowatych.. bd.. brak.. podłużno-oszczepowate.. 20–50×6–8 cm.. macrocarpa.. trójkątno-oszczepowate.. 18–20×5–7 cm.. tak.. valida.. elliottiana.. sercowato-jajowate.. 22×18 cm.. jucunda.. pentlandii.. lancetowate do eliptycznych.. rehmannii.. lancetowate.. 20–30×3 cm.. , tworzące kilka kwiatostanów, typu.. Szypułki zwykle dłuższe od ogonków liściowych, wynoszące kwiatostany ponad poziom liści.. Pochwa kwiatostanu niezwężona, u podstawy spiralnie zwinięta, w górnej części lejkowato otwierająca się, o odchylonym i niekiedy spiczastym wierzchołku, o długości od około 10 cm (cantedeskia Rehmanna, c.. albomaculata) do około 25 cm (c.. etiopska).. Kolba obła, gęsto pokryta kwiatami.. Położone w dolnej części kolby.. kwiaty żeńskie.. niekiedy otoczone 3 szpatułkowatymi.. Zalążnie jajowate, 1-5-komorowe, zawierające do 4 anatropowych zalążków w każdej komorze.. Szyjki słupków krótkie lub nieobecne.. Znamiona słupków półkulisto-dyskowate.. Kwiaty męskie.. 2-3-pręcikowe, zrośnięte w.. , siedzące, o klinowato-kwadratowych główkach.. Pylniki długie, niemal dotykające kolbę, otwierające się przez pionowy otworek.. Cechy kwiatostanów poszczególnych gatunków cantedeskii.. Kolor pochwy kwiatostanu.. Okres kwitnienia.. biało-różowawy.. późna zima – późna wiosna.. biały.. biało-jasnożółto-różowawy.. późna zima.. żółty.. lato.. kremowy.. złoto-żółty.. cytrynowo-żółty.. biało-różowo-kasztanowy.. Zielone lub pomarańczowe.. odwrotnie jajowate do niemal kulistych, 1-5-komorowe, zawierające od 1 do 2 nasion w każdej komorze.. Nasiona odwrotnie jajowate, o podłużnie żłobkowanej łupinie i obfitym bielmie.. geofity ryzomowe.. , przechodzące okresowy spoczynek lub.. (tylko cantedeskia etiopska, w niektórych siedliskach).. Rośliny uprawiane na półkuli północnej przechodzą stan spoczynku (odpowiednik pory suchej) w okresie koniec od maja do lipca.. W tym czasie liście zasychają i roślina zaczyna ponowny rozwój z końcem lata (obficie podlewana).. Kwitnienie następuje od lutego i trwa do końca maja.. Wszystkie gatunki zasiedlają brzegi lasów równikowych zrzucających liście na zimę i suchych lasów podrównikowych oraz sawanny, o przeciętnych temperaturach w zimę od 10 do 11 °C (minimalnie 2–3 ºC), a latem około 20 °C (maksymalnie 27ºC) i wyraźnym podziale na porę suchą (zima) i mokrą (lato).. Cantedeskia etiopska jest rośliną wiecznie zieloną i zasiedla również tereny bagniste w wilgotnych (wysychających podczas pory suchej.. ), zawsze zielonych lasach podzwrotnikowych i wilgotnych lasach równikowych.. W miejscach występowania rośnie łanowo.. Wszystkie części cantedeskii zawierają ostre kryształki.. oraz niezidentyfikowane, toksyczne.. Kwiatostany zawierają również.. cytokininy.. : swertyzynę i swertiajaponinę,.. antocyjany.. cyjanidynę.. peonidynę.. kwas ferulowy.. W liściach i owocach cantedeskii etiopskiej obecna jest 6-(O)-hydroksybenzylamino-9-β-D-rybofuranozy.. puryna.. i jej 2-metylotio pochodna oraz.. polifenole.. leukocyjanidyna.. Brak jest doniesień o poważnych zatruciach cantedeskią u ludzi.. Kontakt rośliny ze skórą może powodować.. dermatozę.. , a ze śluzówką jamy ustnej obrzęk języka, warg i gardzieli.. Spożycie może prowadzić do biegunki i zapalenia żołądka i jelit.. Rośliny są silnie trujące dla zwierząt.. U królików spożycie części zielonych cantedeskii powoduje.. hipestezję.. i paraliż.. Kłącza cantedeskii stanowią składnik diety.. dzików.. jeżozwierzy.. , a jagody ptaków.. Kłącza różnych gatunków cantedeskii  ...   W celu zwiększenia plonów odmian kolorowych zaleca się namoczenie bulw przed posadzeniem w roztworze wodnym.. kwasu giberelinowego.. (50–100 mg/l).. Po zbiorze kwiatów lub przekwitnięciu roślin należy stopniowo ograniczyć podlewanie, a następnie całkowicie go zaprzestać na okres około 1–1,5 miesiąca.. Po tym czasie bulwy/kłacza należy wykopać, dodatkowo podsuszyć w przewiewnym miejscu i przechowywać w przewiewnych pojemnikach temperaturze 8–15 °C.. Podział bulw/kłączy po zakończeniu okresu spoczynku lub z nasion (wiosną).. Przy dzieleniu kłączy należy na poszczególnych jego odcinkach zachować przynajmniej dwa pąki, co gwarantuje skuteczną regenerację i kwitnienie zwykle już w następnym roku po podziale.. Kłącza należy sadzić płytko, ponieważ silne ich zagłębienie przyczynia się do zapadania na choroby grzybowe i bakteryjne.. Choroby.. Cantedeskie są podatne na zgniliznę bulw/kłączy, korzeni i liści, powodowaną przez.. lęgniowce.. z rodzajów.. Pythium.. Phytophtora.. Rhizoctonia.. , grzyby z gatunków.. Thielaviopsis basicola.. Sclerotium rolfsii.. Botrytis cinerea.. oraz bakterię.. Rośliny te atakowane są też przez.. opieńkową zgniliznę korzeni.. , wywoływaną przez.. opieńkę miodową.. Patogeny.. rozwijają się w wysokiej temperaturze przy wysokiej wilgotności powietrza.. W ramach działań zapobiegawczych zaleca się sterylizację podłoża przed posadzeniem bulw oraz zapewnienie właściwej cyrkulacji powietrza wokół rośliny.. Rozwojowi choroby sprzyja nadmierne przelewanie roślin i niski poziom przepuszczalności podłoża.. Inną chorobą cantedeskii jest grzybicza plamistość liści i kwiatostanów, wywoływana przez grzyby z rodzajów.. Coniothecium.. Alternaria.. Phyllosticta.. Choroba pojawia się przy nadmiernym zraszaniu liściu przy relatywnie wysokiej temperaturze otoczenia.. Cantedeskie są również podatne na mozaikowatość liści wywoływaną przez wirusy.. dasheen mosaic virus.. wirus mozaiki cantedeskii.. Zantedeschia mild mosaic virus.. – ZaMMV).. , powodujące przebarwienia i.. martwicę.. liści oraz śmierć roślin.. Szkodniki.. Szkodnikami cantedeskii są.. nicienie.. mszyce.. (w tym mszyce korzeniowe z rodzaju.. Rhizoglyphus.. czerwce.. (np.. Coccus hesperidum.. wełnowce.. Pseudococcus longispinus.. ) i.. Na cantedeskiach żerują też larwy chrząszczy.. Hoplia callipyge.. zwójkowatych.. z gatunku.. Cnephasia longana.. Błędy w uprawie.. W przypadku narażenia cantedeskii na temperaturę powyżej 30 °C, szczególnie w okresie niskiego nasłonecznienia wiosną i jesienią, rośliny "wyciągają się", tworząc nienaturalnie długie i cienkie ogonki liściowe i szypułki.. [dostęp 2010-08-10].. Alice Aubrey:.. Zantedeschia aethiopica (L.. 2001.. [dostęp 2010-08-12].. National Germplasm Resources Laboratory:.. Germplasm Resources Information Network – (GRIN).. [dostęp 2010-08-13].. Biological Collection Access Service for Europe.. Comité français de l'UICN, IUCN SSC Invasive Species Specialist Group:.. Global Invasive Species Database.. 8,2.. 8,3.. 8,4.. Funnell:.. The genus Zantedeschia.. Botanical Classification and Morphology.. 1994.. 9,6.. 9,7.. 9,8.. Araceae-Philodendroideae-Anubiadeae, Aglaonemateae etc.. 64, 1915.. Kallijka etiopska.. W: Zbigniew Podbielkowski:.. Słownik roślin użytkowych.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1989, s.. 138.. ISBN 83-09-00256-4.. Natural Occurrence, Habitat and Ecology.. Bolesław Chlebowski, Kazimierz Mynett:.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1990, s.. 217–218.. ISBN 83-09-01362-0.. Anna Skalicka:.. Encyklopedia roślin domowych.. 247.. ISBN 83-7066-242-0.. 14,0.. 14,1.. Wóycicki Stanisław:.. Uprawa roślin ozdobnych.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1965, s.. 15, 133.. 15,0.. 15,1.. Khare:.. Indian Medicinal Plants.. New York: Springer, 2007, s.. 729.. ISBN 978-0-387-70637-5.. W.. Blaschek et al.. Hagers Handbuch der Pharmazeutischen Praxis.. 3: Drogen L-Z.. Springer, 1998, s.. 808.. John Skinner, Christian T.. Chimimba:.. The mammals of the southern African subregion.. Cambridge: Cambridge University Press, 2005, s.. 19.. ISBN 978-0-521-84418-5.. W: Klaus Kubitzki (red.. The Families and Genera of Vascular Plants.. IV: Flowering Plants.. Monocotyledons: Alismatanae and Commelinanae (except Gramineae).. Berlin Heidelberg: Springer, 1998, s.. 64.. ISBN 3-540-64061-4.. Species Records of Zantedeschia.. [dostęp 2010-09-02].. John Cunliff i Uschi Teicher:.. Botanical names and their meanings.. [dostęp 2010-08-11].. Paul Ascherson, Paul Graebner:.. Synopsis der mitteleuropaïschen flora.. 2: Monocotyledones.. Leipzig: Wilhelm Engelmann Verlag, 1902-1904, s.. 368.. Engler w Das Pflanzenreich 64 (Araceae-Philodendroideae-Anubiadeae, Aglaonemateae etc.. ) wskazuje na żyjącego w tym samym czasie włoskiego fizyka Francesco Zantedeschi, powołując się jednak na pracę botaniczną autorstwa Giovanni Zantedeschi.. Ignacy Czerwiakowski:.. 2: Opisanie roślin jednolistniowych.. Kraków: Uniwersytet Jagielloński, 1852.. Beata Janowska, Marek Jerzy.. Effect of gibberellic acid on the post-harvest flower longevity of Zantedeschia elliottiana (W.. Wats) Engl.. „Acta Scientarum Polonorum, Hortorum Cultus”.. 3 (1), s.. 3-9, 2004.. Zantedeschia (Cantedeskia).. GardenWeb's HortiPlex Plant Database.. 2006.. 28,0.. 28,1.. Zantedeschia (Genus).. Taxonomy.. 2010-04-27.. 29,2.. Joanna Krause.. Kolorowe cantedeskie.. „Hasło ogrodnicze”, 1999.. 30,0.. 30,1.. 30,2.. 30,3.. Steve H.. Dreistadt:.. Integrated pest management for floriculture and nurserie.. Davis, CA: ANR Communication Services, 2000, s.. 291-292.. ISBN 1-879906-46-5.. -H.. Huang et al.. Zantedeschia mild mosaic virus, a new widespread virus in calla lily, detected by ELISA, dot-blot hybridization and IC-RT-PCR.. „Plant Pathology”.. 56, s.. 183 –189, 2007.. Blackwell Publishing.. Araceum - Ilustrowana Baza Danych.. Zdjęcia odmian firmy Golden State Bulb Growers (.. Callafornia Callas®.. ), USA.. Zdjęcia odmian firmy Calla Lily World, USA.. Zdjęcia odmian firmy Pacific Callas, USA.. Zdjęcia odmian firmy Kapiteyn, Holandia.. php?title=Cantedeskia oldid=40145091.. བ ད་ཡ ག.. پنجابی.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 13:20, 17 sie 2014..

    Original link path: /wiki/Cantedeskia
    Open archive

  • Title: Anturium – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Anturium.. Anthurium Scherzera.. Pothoideae.. Anthurium.. Kunst 3: 828 (1829).. Anthurium acaule.. (Jacq.. Podospadix.. Strepsanthera.. Morfologia.. Anthurium nitidulum.. Pokrój epifitycznego gatunku anturium.. Ulistnienie.. Anthurium hookeri.. Kwiatostan.. Anthurium andicola.. Owocostan.. Anthurium obtusum.. , kitnia (.. , obejmujący około 850 opisanych.. neotropikalnych (łączną ich liczbę szacuje się na około tysiąca).. Rodzaj ten jest w obrębie rodziny obrazkowatych najbogatszym w gatunki i najbardziej zróżnicowanym morfologicznie.. Wiele.. tego rodzaju uprawianych jest na całym świecie, w tym w Polsce, przemysłowo na kwiaty cięte lub jako.. rośliny pokojowe.. Obecność w kulturze i symbolice.. Obszar występowania anturium sięga od północnego.. Tamaulipas.. Nayarit.. Wielkich Antyli.. do południowej.. , północnej.. Argentyny.. Różnorodność gatunkowa tego rodzaju jest największa w.. , a także na nizinach i wyżynach północnej Ameryki Południowej, w mniejszym stopniu również w górach południowego Meksyku i południowej Brazylii.. 82 gatunki anturium są.. endemiczne.. dla Panamy, w tym 26 występuje jedynie na zachód od.. Strefy Kanału Panamskiego.. , a 30 na wschód od tej Strefy.. Trzy gatunki endemiczne:.. hutchisonii.. sanctifidense.. antonioanum.. są szeroko rozpowszechnione w tym kraju.. 26 gatunków anturium jest endemicznych dla Meksyku, np.. rozpowszechnione.. andicola.. chiapasense.. schlechtendalii.. ssp.. jimenezii.. nizandense.. ovandense.. pedatoradiatum.. beltianum.. jest gatunkiem endemicznym dla.. lancetillense.. Hondurasu.. , a.. armeniense.. parvispathum.. retiferum.. Gwatemali.. Wzniesione,.. pnące.. lub zwisłe.. rośliny zielne.. Rozgałęzia się sympodialnie.. Międzywęźla, w zależności od gatunku, są skrócone lub bardzo wydłużone.. Na każdym międzywęźlu występuje pojedynczy profil, większy od niego.. katafil.. oraz jeden.. liść właściwy.. i kwiatostan (niekiedy bezpłodny).. Wraz z wiekiem rośliny skórka łodygi brązowieje i obsycha.. Zwykle licznie wyrastają z każdego węzła łodygi.. U gatunków klasyfikowanych do sekcji.. Polyphyllium.. korzenie są liczne, krótkie, smukłe i rosną łukowato wzdłuż międzywęźli.. W przypadku większości gatunków z sekcji.. Pachyneurium.. oraz gatunków o krótkich międzywęźlach korzenie są bardzo liczne i tworzą gęstą, splątaną i niemal przylegającą masę wzdłuż łodygi.. W wielu przypadkach u roślin z tego rodzaju doszło do rozróżnienia funkcji korzeni.. Niektóre pełnią wyłącznie funkcje wspierające, podczas gdy inne rosną w górę, pełniąc funkcje asymilacyjne.. U gatunku.. Anthurium gracile.. występują korzenie pokryte warstwą.. welamenu.. , służące do absorpcji wilgotności z powietrza.. Katafile są zwykle lancetowate, zwykle zielone, szybko wysychają, brązowiejąc, czerwieniejąc lub żółknąc.. U niektórych gatunków odpadają, jednakże w przypadku większości przedstawicieli tego rodzaju pozostają na roślinie, redukując się z czasem do siateczki włókien, akumulującej martwą materię organiczną.. Jedynie u dwóch gatunków z sekcji.. katafile nie występują.. Liście właściwe zwykle skupione wierzchołkowo na łodydze.. Ogonki liściowe anturium są sztywne lub elastyczne i kończą się kolankiem.. Są bardzo zróżnicowane w przekroju, ich budowa stanowi istotną cechę rozróżniającą poszczególne gatunki tych roślin.. W przypadku większości przedstawicieli tego rodzaju ogonki są w przekroju cylindryczne.. Wiele gatunków pochodzących z Meksyku ma ogonki D-kształtne i żłobkowane.. Przekrój ogonków innych gatunków bywa również trójkątny, trapezoidalny lub kwadratowy.. W przypadku niektórych gatunków, np.. ogonki różnią się w przekroju nawet w ramach tej samej populacji.. Blaszki liściowe anturium są zwykle niemal skórzaste, rzadko cienkie lub całkowicie skórzaste.. Ich kształt jest bardzo zróżnicowany, przeważnie są jajowate, eliptyczne lub lancetowate, często sercowate u nasady.. U gatunków z sekcji.. Porphyrochitonium.. Tetraspermium.. Digitinervium.. blaszki posiadają gruczołkowate punkciki.. Blaszki liściowe gatunków z sekcji.. Calomyslrium.. pokryte są brązowawymi plamkami.. Liście roślin z sekcji.. Cardiolonchium.. zawierają brodawkowate komórki epidermy, a z sekcji.. Calomystrium.. widoczne.. zawierające.. rafidy.. Nerw główny jest gruby, a żyłki przewodzące pierwszorzędowe często tworzą żyłkę marginalną.. Z węzłów łodygi wyrastają pojedyncze.. kwiatostany.. typu.. Podobnie jak w przypadku ogonków liściowych budowa pędu kwiatostanowego roślin z rodzaju anturium jest zróżnicowana.. Przeważnie pędy te są w przekroju cylindryczne, a także spłaszczone, U-kształtne, kanciaste, kwadratowe, trójkątne lub trapezoidalne i często żeberkowane.. Istotną cechą różnicującą gatunki anturium jest także długość pędu kwiatostanowego w stosunku do ogonka liściowego.. Pochwa kwiatostanu wyrasta ukośnie z wierzchołka pędu i jest przeważnie płaska, lancetowata, jajowata, sercowata lub rzadziej łódkokształtna, przeważnie jest odchylona lub odgięta, niekiedy wzniesiona, a rzadko kapturkowato obejmuje kolbę.. Rzadko jest zwinięta u nasady.. Pochwy kwiatostanowe są często bardzo kolorowe.. Siedząca lub osadzona na krótkiej szypule kolba jest jednolita, zwykle zwęża się w kierunku wierzchołka, rzadziej jest cylindryczna, zgrubiała lub kulista, niekiedy skrzywiona.. Pokryta jest na całej długości ściśle położonymi w spiralach, przeważnie.. przedsłupnymi.. , obupłciowymi kwiatami o ściętych, rombowatych, czworokątnych lub czteropłatkowych wierzchołkach i prostych lub esowatych krawędziach.. składa się z 4 spłaszczonych listków, szerszych i trójkątnych przy wierzchołku.. Każdy kwiat składa się z prostej, dwukomorowej zalążni, o.. znamieniu.. ze szczelinowatym wgłębieniem.. W każdej komorze zalążni znajduje się jeden zalążek (rzadko więcej).. Poza tym kwiaty zawierają cztery.. pręciki.. o spłaszczonych, mięsistych nitkach wynoszących pylniki na poziom listków okwiatu (rzadko ponad okwiat).. Główki pręcików są dwukomorowe, szersze niż dłuższe.. Pylniki otwierają się przez podłużną szczelinę.. Pyłek jest różnobarwny.. Kolor kwiatów, a więc i kolor kolby kwiatostanu różni się od zielonego do fioletowo-purpurowego.. U wielu gatunków kolor zmienia się wraz z fazą dojrzewania kwiatów lub po przekwitnięciu rośliny.. U wielu gatunków kwiaty anturium wydzielają wyraźny aromat, słodki w przypadku roślin o jasnych kolbach lub imitujący gnijące owoce w przypadku tych o ciemnych kwiatach.. W przypadku większości gatunków zapach wydzielany jest jedynie około południa.. Owocostan zwykle zwisły, niekiedy wzniesiony, składa się z różnobarwnych.. jagód.. , podłużnych do jajowatych, o cienkim.. egzokarpie.. oraz mięsistym, soczystym, przezroczystym i słodkim.. mezokarpie.. Każda jagoda składa się z dwóch komór, zawierających po jednym, spłaszczonym.. nasieniu.. skrzydłokwiat.. , którzy zamiast katafili tworzą pochwy liściowe.. rośliny zielne, przeważnie.. fanerofity.. epifity.. litofity.. reflexinervium.. ), również naziemne.. chamefity.. clarinervium.. reofity.. (tylko.. amnicola.. Większość gatunków anturium jest wyłącznie.. owadopylna.. , istnieją doniesienia o gatunkach zapylanych przez.. kolibry.. i wiatropylnych.. Rośliny z tego rodzaju wykorzystują zjawisko.. protogynii.. w celu zapobieżenia.. samozapyleniu.. Badania biologii rozmnażania.. formosum.. consobrinum.. wykazały, że proces kwitnienia tych roślin trwa od 8 do 15 dni i dzieli się na trzy fazy: trwającą 2–3 dni fazę aktywności słupków, fazę nieaktywną oraz trwającą 3–5 dni fazę aktywności pręcików.. W okresie płodnym rośliny w godzinach 6:30–22:00 produkują słodki aromat przywabiający owady.. Owadami zapylającymi anturium są chrząszcze z rodzin.. ryjkowcowatych.. kusakowatych.. pszczoły właściwe.. z plemienia.. Euglossini.. z rodzin.. pryszczarkowatych.. wywilżankowatych.. oraz równikowe.. lasy górskie.. Organy roślin z rodzaju anturium, w szczególności liście i łodygi, zawierają niewielką ilość kryształów.. Kontakt skóry z sokami tej rośliny może spowodować wysypkę.. Objawy związane z doustnym przyjęciem anturium, takie jak obrzęk warg, języka i gardła, są łagodne i szybko przemijające.. Anturium są roślinami żywicielskimi dla.. czerwców.. z gatunków:.. Ceroplastes floridensis.. Coccus angustatus.. Saissetia anthurii.. Chrysomphalus dictyospermi.. perseae.. Pinnaspis buxi.. Pygidium floriniae.. mączlików.. Aleurotulus anthuricola.. Pierwszy przegląd rodzaju anturium wraz z propozycją dalszego jego podziału przedstawił w roku 1860.. Schott opisał 183 znane wówczas gatunki anturium w podziale na 28 sekcji.. W 1905 roku.. opublikował w.. rewizję rodzaju, w której opisał 486 gatunków i  ...   botanika.. Józefa Warszewicza.. άνθος.. anthos.. – kwiat) i.. ουρά.. oura.. – ogon) i odnosi się do kwiatów zebranych w ogoniaste kolby.. W 1894 roku w.. Słowniku nazwisk zoologicznych i botanicznych polskich (.. rodzajowi.. przypisano polską nazwę.. kitnia.. Już 6 lat później w.. Słowniku polskich imion ródzajow oraz wyższych skupień roślin (.. oprócz nazwy kitnia użyto nazwy.. anturyum.. , która – z uwzględnieniem reformy ortografii.. języka polskiego.. z początku XX wieku (y→i) – przyjęła się i jest stosowana do dzisiaj.. W języku.. nazwa zwyczajowa anturium odnosi się do ptaków z rodzaju.. flamingów.. (odpowiednio.. flamingo flower.. Flamingoblumen.. 127 gatunków anturium znajduje się w.. , w tym 41 jako zagrożone wyginięciem.. krytycznie zagrożone (CR):.. zagrożone (EN):.. narażone (VU):.. Anthurium coerulescens.. Anthurium bucayanum.. Anthurium albovirescens.. Anthurium leonianum.. Anthurium eggersii.. Anthurium bushii.. Anthurium auritum.. Anthurium magnifolium.. Anthurium linguifolium.. Anthurium cutucuense.. Anthurium balslevii.. Anthurium manabianum.. Anthurium tenuicaule.. Anthurium hieronymi.. Anthurium bullosum.. Anthurium miniatum.. Anthurium pichinchae.. Anthurium cabuyalense.. Anthurium nemorale.. Anthurium saccardoi.. Anthurium ceratiinum.. Anthurium oxyphyllum.. Anthurium scaberulum.. Anthurium curtispadix.. Anthurium pedunculare.. Anthurium tenuifolium.. Anthurium dolichophyllum.. Anthurium polystictum.. Anthurium ecuadorense.. Anthurium punctatum.. Anthurium esmeraldense.. Anthurium rimbachii.. Anthurium gualeanum.. Anthurium silanchense.. Anthurium hebetatilaminum.. Anthurium subcoerulescens.. Anthurium jaramilloi.. Anthurium superbum.. Anthurium jimenae.. Anthurium tenaense.. Anthurium lennartii.. Głównym zagrożeniem dla tych gatunków jest niszczenie siedlisk związane z przekształcaniem lasów w pola uprawne i pastwiska.. Kwiatostan kultywaru anturium Andrego 'Tennessee'.. Ozdobne liście anturium powabnego.. Chacabo.. Boliwii.. w przypadku.. zapalenia wyrostka robaczkowego.. W tradycyjnej medycynie.. Majów.. jako środek przeczyszczający stosowano lek przygotowywany z korzeni rośliny z rodzaju anturium (.. x buc tum.. , prawdopodobnie.. tetragonum.. Eupatorium odoratum.. x tok abam.. ) z rodziny.. astrowatych.. i małych roślin z rodzaju.. cibora.. x tu put su'uc.. Z uwagi na atrakcyjne i trwałe kwiatostany anturium są najczęściej uprawianymi na kwiat cięty roślinami z rodziny obrazkowatych.. Najistotniejszymi ekonomicznie przedstawicielami tego rodzaju są.. anturium Andrego, o czerwonej, połyskującej pochwie o wyraźnej nerwacji i wydłużonych, sercowatych liściach, osiągające wysokość 60 cm,.. , o różowych, wydłużonych pochwach i sercowatych liściach,.. anturium Scherzera, o czerwonej pochwie i zwiniętych kolbach oraz wydłużonych liściach, osiągające wysokość 75 cm,.. Anthurium ×ferrierense.. andraeanum.. ×.. nymphaeifolium.. ), o bladoróżowych kwiatostanach.. Wartość produkcji kwiatów tych roślin w 2002 roku wyniosła 20 milionów.. dolarów.. W uprawie domowej i przemysłowej spotyka się także wiele mieszańców pochodzących od anturium Andrego i Scherzera, o pochwach koloru różowego, łososiowego, białego lub bordowego.. Niektóre gatunki anturium, takie jak.. forgetii.. leuconeurum.. veitchii.. , uprawiane są przede wszystkim ze względu na szczególnie dekoracyjne liście.. spotykany jest zaś w uprawie z uwagi na swoje atrakcyjne, białe, bladoniebieskie lub fioletowe owoce.. Gatunki o atrakcyjnych kwiatostanach wymagają wysokiej wilgotności powietrza i wysokiej temperatury.. W uprawie pokojowej rośliny te rzadko kwitną lub tworzą kwiatostany zdeformowane i niepozorne.. Łatwiejsze do uprawy domowej są gatunki o ozdobnych liściach.. Anturium wymagają podłoża stanowiącego mieszankę.. , ziemi liściowej,.. i kawałków rozkładającego się drewna lub węgla drzewnego, z domieszką piasku.. Gatunki epifityczne mogą być uprawiane bez podłoża, w spękanej korze.. Rośliny te należy ustawić w miejscu widnym, słabo wietrzonym i ciepłym, ale nie bezpośrednio nasłonecznionym.. Pędy tych roślin powinny być okładane świeżym, stale wilgotnym torfem.. Pożądane jest również obłożenie torfem powierzchni podłoża.. Anturium nie są mrozoodporne (.. 10-12).. Rośliny wymagają obfitego podlewania oraz zraszania liści miękką wodą o temperaturze pokojowej.. Zraszanie kwiatostanów może spowodować powstanie na nich brązowych plam.. W zależności od podłoża anturium należy nawozić niewielkimi dawkami nawozów.. Dobrze reagują na nawożenie gnojowicą.. Optymalna temperatura uprawy wynosi około 22–25 ºC; nocą nie powinna spadać poniżej 16 ºC.. Anturium przechodzą jesienią i na początku zimy okres spoczynku, należy wówczas ograniczyć podlewanie i zraszanie, a temperaturę zmniejszyć do poziomu 16–20 ºC.. Rośliny przesadza się co 3–4 lata.. Anturium rozmnaża się z nasion lub odrostów, jedynie odmiany uprawne rozmnażane są wyłącznie wegetatywnie.. Uzyskanie nasion jest bardzo trudne, ponieważ rośliny te trudno się zapylają; z gatunków spotykanych w uprawie jedynie.. jest rośliną samopylną.. Kwiatostan anturium został rzekomo użyty przez.. Marcina Lutra.. przy projektowaniu herbu rodzinnego z uwagi na swój przypominający serce kształt.. Kwiatostan tej rośliny jest też elementem zdobienia ceremonialnej.. buławy.. Senatu.. Trynidadu i Tobago.. Kompozycja z kwiatostanami anturium.. Anturium Scherzera na znaczku pocztowym.. ZSRR.. Japońska grafika z kwiatostanem anturium.. [dostęp 2010-10-10].. A Revision of the Genus Anthurium (Araceae) of Mexico and Central America.. Part I: Mexico and Middle America.. 70 (2), s.. 211-416, 1983.. Part II: Panama.. „Monographs in the Systematic Botany from the Missouri Botanical Garden”.. 14, 1986.. The European garden flora: a manual for the identification of plants cultivated in Europe.. Cambridge: Cambridge University Press, 1984, s.. 81-85.. ISBN 0-521-25864-2.. 7,6.. 7,7.. 7,8.. Croat:.. The International Aroid Society.. [dostęp 2010-10-12].. Croat, Richard D.. Sheffer:.. The Sectional Groupings of Anthurium (Araceae).. [dostęp 2010-10-14].. The [Anthurium.. Species].. [dostęp 2010-10-16].. Nico M.. Franz.. Pollination of Anthurium (Araceae) by derelomine flower weevils (Coleoptera: Curculionidae).. „Rev.. Biol.. Trop.. 55 (1), s.. 269-277, 2007.. 0034-7744.. Susan Scott, Craig Thomas:.. Poisonous plants of paradise: first aid and medical treatment of injuries from Hawaií's plants.. Honolulu: University of Hawaií Press, 2000, s.. 8-12.. ISBN 0-8248-2251-X.. Maria E.. Fernald:.. A catalogue of the Coccidæ of the world.. Amherst, MA: Carpenter Morehouse, 1903, s.. 152, 168, 200, 290, 292.. Alexander D.. Macgillivray:.. Coccidae.. Urbana, IL: Scarab Co.. , 1921, s.. 290, 374.. Suto Nakahara.. A New Species of Aleurotulus (Homoptera: Aleyrodidae).. „Proceedings of the Entomological Society of Washington”.. 91 (3), s.. 436-440, 1989.. 21, s.. 53-295, 1905.. I.. 95(9), s.. : Słownik łacińsko-polski.. 147.. Zbigniew Podbielkowski:.. Słownik roślin użytkowych [polski, łaciński, angielski, francuski, niemiecki, rosyjski].. 18-19.. [www.. iucnredlist.. org IUCN 2010.. ].. Gerard Bodeker et al.. Medicinal plants for forest conservation and health care.. Rzym: Food and Agriculture Organization of the United Nations, 1997, s.. 15.. ISBN 92-5-104063-X.. Marianna Appel Kunow:.. Maya medicine: traditional healing in Yucatan.. Albuquerque, N.. M.. : University of New Mexico Press, 2003, s.. 122.. ISBN 0-8263-2864-4.. John H.. Wiersema:.. World economic plants: a standard reference.. Boca Raton: CRC Press, 1999, s.. ISBN 0-8493-2119-0.. Zamir K.. Punja, Hélène Sanfaçon:.. Biotechnology and plant disease management.. Cambridge, MA: Cabi Pub.. , 2008, s.. 170.. ISBN 978-1-84593-310-4.. 26,3.. Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza "BGW", 1992.. Anthurium (anturium) – Rodzina Araceae (obrazkowate).. Miejski Ogród Botaniczny w Zabrzu.. Anthurium species and hybrids.. Parliament of the Republic of Trynidad and Tobago.. About Parliament: The Maces.. Wyszukiwarka wszystkich opisanych gatunków anturium w checkliście Govaertsa i Frodina na stronie Kew Botanic Garden.. Interaktywny klucz do oznaczania 820 gatunków anturium na stronie CATE-Araceae (ang.. Opisy i zdjęcia wybranych gatunków na stronie International Aroid Society (ang.. php?title=Anturium oldid=40139471.. Basa Jawa.. Қазақша.. മലയ ള.. ස හල.. தம ழ.. Lea faka-Tonga.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 10:38, 17 sie 2014..

    Original link path: /wiki/Anturium
    Open archive

  • Title: Moczarka kanadyjska – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Moczarka kanadyjska.. żabiściekowate.. moczarka.. moczarka kanadyjska.. Elodea canadensis.. Michaux.. Flora Boreali-Americana.. 1: 20.. 1803.. Anacharis canadensis.. (Michx.. ) Planch.. ,.. Anacharis occidentalis.. (Pursh) Vict.. Anacharis pomeranica.. Peterm.. Elodea brandegeeae.. John.. Elodea ioensis.. Wylie,.. Elodea latifolia.. Casp.. Elodea linearis.. (Rydb.. John,.. Elodea occidentalis.. (Pursh) H.. St.. John,.. Elodea planchonii.. Caspary,.. Hydora canadensis.. ) Besser,.. Philotria canadensis.. ) Britton,.. Philotria linearis.. Rydb.. Philotria occidentalis.. (Pursh) House,.. Serpicula canadensis.. ) Eaton,.. Serpicula occidentalis.. Pursh,.. Serpicula verticillata.. Rostk.. Schmidt,.. Udora canadensis.. ) Nutt.. Pokrój rośliny.. Michx.. gatunek typowy.. rodzaju.. należącego do rodziny.. żabiściekowatych.. Pochodzi z.. Ameryki Północnej.. , skąd w XIX wieku został zawleczony do wód większej części.. i innych części świata.. W początkowym okresie inwazji gatunek ten nazywany był "zarazą wodną" z powodu problemów powodowanych w żegludze i rybołówstwie.. Z czasem uciążliwości związane z jego obecnością w wodach europejskich się zmniejszyły.. We florze Polski gatunek ma status inwazyjnego.. kenofita.. agriofita.. W klasyfikacji.. roślin wodnych.. roślina ta zaliczana jest do.. elodeidów.. Rozmnaża się głównie.. wegetatywnie.. , a na obszarach, gdzie została zawleczona – wyłącznie w ten sposób.. W Europie środkowej występują wyłącznie osobniki wytwarzające kwiaty żeńskie.. Znaczenie ekonomiczne tego gatunku jest niewielkie, a zwalczanie w miejscach masowego występowania – bardzo kłopotliwe.. Zasięg naturalny.. Obszar inwazji.. Anatomia.. Genetyka i zmienność.. Fitosocjologia.. Inwazyjność.. 4.. Zależności międzygatunkowe.. Zwalczanie.. naturalny gatunku obejmuje rozległe obszary kontynentu północnoamerykańskiego, od.. Kanady.. na północy po stany.. Kalifornia.. Nowy Meksyk.. Floryda.. na południu.. Moczarka kanadyjska rozprzestrzeniła się w.. , w północnej i południowej części.. , niemal na całym kontynencie europejskim, w.. Azji.. (szczególnie silna inwazja od lat 70.. XX wieku.. (od drugiej połowy XIX wieku), na.. Maskarenach.. Na nowych obszarach pojawia się głównie w wyniku rozprzestrzeniania jako.. roślina akwariowa.. po raz pierwszy odnaleziona została w stawie w Warrington koło.. Kilkenny.. Irlandii.. w 1836.. W 1842 zaobserwowano ją w.. Szkocji.. , w 1847 w środkowej.. Anglii.. Równocześnie rozprzestrzeniana była w uprawie, m.. w 1840 trafiła do.. Ogrodu Botanicznego w Berlinie.. Z miejsc uprawy w związku z nadmiernym rozrastaniem się była wyrzucana, m.. do rzek.. Od połowy XIX wieku obserwowana była w stanie dzikim na kontynencie.. W obecnych granicach.. Polski.. pierwszy raz podawana była w latach 1866 i 1867 z rejonu dolnej.. Odry.. Gdańska.. Na ówczesnych ziemiach polskich pierwszej obserwacji tego gatunku dokonał.. Marian Raciborski.. w 1872 (miał wówczas 14 lat), znajdując moczarkę w.. Dębnikach.. pod.. Krakowem.. Królestwie Polskim.. do końca XIX wieku znanych było ok.. 30 stanowisk.. W tym samym czasie w.. Wielkim Księstwie Poznańskim.. moczarka rosła już we wszystkich powiatach.. W ciągu XX wieku gatunek szeroko rozprzestrzenił się w Europie Środkowej, stając się tu jedną z najbardziej pospolitych.. Roślina korzeniąca się lub unosząca się w wodzie.. Nie zawsze wykształcone – mają charakter fakultatywny.. Pełnią tylko funkcję zakotwiczającą roślinę w podłożu.. , roślina składniki pokarmowe pobiera z wody przez liście.. Są białe i nierozgałęzione.. Czasem czerwonawo zabarwione za sprawą związków.. żelaza.. Włośniki.. powstają tylko w przypadku korzeni zagłębionych w dnie.. Długa do 60 cm, rzadziej osiągająca nawet do 3 m długości, cienka, nitkowata, gładka i okrągła na przekroju, zwykle obficie rozgałęziona.. Międzywęźla.. mają długość 3-7 mm.. Dzięki kanałom powietrznym pędy unoszą się w wodzie, część jednak płoży się po dnie i zakorzenia.. Po trzy w okółku (rzadziej 4 lub 5.. ), w dolnej części pędu czasem po 2 (naprzeciwległe).. Następujące po sobie okółki skręcone są względem siebie o 60°.. Liście mają od 6 do 13 mm długości (rzadko do 17 mm) i szerokość od 1 do 5 mm.. kształtu.. podłużnie jajowatego lub równowąsko-lancetowatego (zwłaszcza na roślinach męskich liście są wyciągnięte i wąskie.. ), ku szczytowi zwężone i zaostrzone lub tępe.. Na brzegu są drobno ząbkowane (ząbki jednokomórkowe).. Liście są płasko rozpostarte lub podgięte.. U nasady liści występują dwie całobrzegie łuski śródpochwowe.. Drobne, rozdzielnopłciowe (wówczas roślina.. dwupienna.. ), bardzo rzadko obupłciowe.. tworzy niemal wyłącznie kwiaty żeńskie, kwiaty męskie stwierdzano tylko w.. Na antypodach w.. występują tylko rośliny żeńskie, w.. – tylko męskie.. Kwiaty wyrastają pojedynczo (rzadko kwiaty męskie po 3.. ) w kątach górnych liści i są siedzące.. Podczas kwitnienia kwiatom silnie wydłuża się nitkowata gardziel sięgająca nad powierzchnię wody.. Oś ta może mieć do 30 cm długości.. i wyrasta w osłonce (.. spatha.. ) złożonej z dwóch jajowatych listków.. Listki te w kwiatach męskich osiągają 8–13 mm długości, w kwiatach żeńskich 8–17 mm.. W kwiatach żeńskich oś jest rozrośniętą.. zalążnią.. W kwiatach męskich listki zewnętrznego okółka trójkrotnego.. są owalne, zielonawe lub czerwonawe, do 5 mm długości i 2,5 mm szerokości.. Listki okółka wewnętrznego są białawe i osiągają 5 mm długości przy 0,7 mm szerokości.. Znajduje się w nich 7, do 9, rzadko do 18.. , których nitki złączone są w kolumienkę.. Główki pręcików mają 1,7–3 mm długości i zawierają.. ziarna pyłku.. połączonego w tetrady.. Dojrzałe kwiaty męskie odrywają się od roślin macierzystych i na odgiętych listkach okwiatu unoszą się na wodzie.. Wewnętrzny okółek pręcików ma wzniesione główki pręcików, działające jak.. żagiel.. , zewnętrzne są rozpostarte na boki, tak by ułatwić zapylenie napotkanych kwiatów żeńskich.. Rośliny z kwiatami.. W kwiatach żeńskich eliptyczne listki zewnętrznego okółka okwiatu są białawe i mają do 2,2 mm długości i 1,1 mm szerokości, listki okółka wewnętrznego są białoróżowe i przy 2,6 mm długości osiągają do 1,3 mm szerokości.. Wydłużona.. zalążnia.. tworzy oś kwiatu.. na szczycie z wystającym spomiędzy listków okwiatu.. słupkiem.. zakończonym trzema.. znamionami.. Owalne.. o średnicy ponad 6 mm.. , zawierające wrzecionowate.. nasiona.. o długości 4–5,7 mm.. W Europie owoce nie były obserwowane.. Moczarka delikatna.. Elodea nuttallii.. ) różni się dłuższymi, węższymi i bardziej zaostrzonymi liśćmi zebranymi w okółkach po 3–4.. Moczarka argentyńska.. Egeria densa.. ) ma w okółku po 4–5 liści (rzadziej od 3 do 8).. Przesiąkra okółkowa.. Hydrilla verticillata.. ) ma liście dłuższe (10–20 mm długości), ostro ząbkowane i zebrane po 3–6, w górnej części pędu po 5–6.. U nasady liści znajdują się dwie wystrzępione łuski (u moczarki całobrzegie).. okryta jest pojedynczą warstwą komórek tworzących.. epidermę.. Kora pierwotna.. składa się z.. przestworów powietrznych.. W prostym.. walcu osiowym.. znajduje się tylko wiązka.. protoksylemu.. liściach.. miękisz.. jest niezróżnicowany i zredukowany.. Liście są cienkie – składają się tylko z dwóch warstw komórek i są przejrzyste.. Środkiem biegnie nierozgałęziająca się.. wiązka przewodząca.. , a wzdłuż brzegu 2–3 szeregi komórek.. sklerenchymatycznych.. bylina.. zimująca w postaci.. pączków zimowych.. powstających późnym latem w formie krótkich, gęsto ulistnionych bocznych pędów.. oraz w postaci ulistnionych pędów na dnie zbiornika wodnego.. Przeżywa zamrożona w lodzie, a pod pokrywą lodową potrafi nawet wolno rosnąć.. Kwitnie od maja do sierpnia.. Płciowo rozmnaża się tylko w obrębie naturalnego.. zasięgu.. , w Europie wyłącznie wegetatywnie, poprzez fragmentację pędów.. Przed.. kwitnieniem.. pąki kwiatowe zamknięte są w osłonkach po czym podczas kwitnienia osie kwiatów wydłużają się szybko wynosząc je nad powierzchnię wody.. Dojrzałe kwiaty męskie odrywają się od roślin i unoszone na powierzchni wody zapylają kwiaty żeńskie po zetknięciu się z nimi.. Kwiaty są krótkotrwałe, ich żywotność nie przekracza 48 godzin.. Po zapłodnieniu oś kwiatu szybko rośnie nierównomiernie w różnych częściach, co w efekcie powoduje jej skręcenie i wciągnięcie tworzącego się owocu pod wodę.. Rozmnażanie płciowe odgrywa niewielką rolę także w obrębie naturalnego zasięgu.. – dojrzałe nasiona powstają rzadko, co tłumaczy się tym, że pędy obciążone owocami mają utrudnione warunki rozwoju – zwykle opadają na dno.. Liczba.. = 24, 48.. Ze względu na rozmnażanie wegetatywne zróżnicowanie genetyczne tego gatunku jest niewielkie.. Na obszarach, gdzie jest rośliną inwazyjną i gdzie nie następuje rozmnażanie płciowe, niewielka zmienność tłumaczona jest tylko.. mutacjami somatycznymi.. Tak jak w przypadku wielu innych.. makrofitów.. występuje w przypadku moczarki znaczna.. zmienność  ...   dobre schronienie dla drobnych ryb i.. , intensywnie pobiera składniki odżywcze z wody, przez co hamuje rozwój.. glonów.. Rybactwo śródlądowe.. Gatunek ceniony ze względu na silne wzbogacanie wody w.. tlen.. i jako substrat – miejsce składania.. ikry.. Z drugiej strony ze względu na silny przyrost biomasy wymaga kontroli i ograniczania liczebności w stawach rybnych.. , gdzie moczarka bywa szczególnie uciążliwa.. Rolnictwo.. Ze względu na duży przyrost biomasy niekiedy używana jest na.. paszę.. świń.. drobiu.. nawóz zielony.. o wysokiej wartości nawozowej.. Biologiczne oczyszczanie ścieków.. Moczarka kanadyjska dzięki szybkiemu tempu pobierania pierwiastków (zarówno z wody, jak i z osadów) i ich wysokiej akumulacji jest wykorzystywana w biologicznych oczyszczalniach ścieków.. Ze względu na wymagania tlenowe i nietolerancję wysokiego stężenia.. azotu.. mineralnego i.. fosforu.. , stosowana jest jednak w zakresie ograniczonym – do oczyszczania wód pościekowych lub jako uzupełnienie silnie rosnących.. helofitów.. Ziołolecznictwo.. Irokezi.. używali.. z moczarki kanadyjskiej jako silnego środka.. wymiotnego.. Biomonitoring.. Moczarka jest jednym z gatunków uwzględnianych w obliczaniu.. Makrofitowego Indeksu Rzecznego.. na potrzeby.. monitoringu jakości wód.. Ma wartość L=5 wskazującą na niezbyt wysoką.. trofię.. siedliska i przeciętną wartość W=2 oznaczającą średnią tolerancję ekologiczną gatunku.. Roślinę rozmnaża się wegetatywnie poprzez podział pędów, które sadzi się do szerokich, ale płytkich pojemników po kilka sztuk i umieszcza na głębokości 20–50 cm.. Można też pozyskać jesienią.. turiony.. i z nich odrodzić rośliny wiosną.. Sadzić należy rośliny w miejscach o spokojnej toni, gdzie nie ma ruchu wody, który mógłby pokrywać liście osadem.. Jako podłoże wystarczy sam piasek lub żwir (służy tylko do zakotwiczenia roślin).. Dobrze rośnie zarówno na stanowiskach słonecznych, jak i ocienionych.. W oczkach wodnych wystarczy w razie potrzeby przerzedzić rośliny.. W większych zbiornikach opanowanych przez moczarkę za ekonomicznie uzasadnione i skuteczne uznaje się osuszenie, stosowanie.. herbicydów.. , introdukcję.. amura białego.. Ze względu na skutki dla środowiska metody te stosowane mogą być w zasadzie tylko w kanałach żeglugowych, rowach i stawach rybnych, nie mających większego znaczenia przyrodniczego.. Mechaniczne zwalczanie nie jest zalecane ze względu na fragmentację pędów i ułatwienie ich rozprzestrzeniania.. W sytuacji jednak, gdy moczarka jest już w zbiorniku rozpowszechniona, może to być sposób na ograniczenie jej biomasy.. Osuszanie zbiornika jest skuteczną metodą pozbycia się moczarki, choć oczywiście muszą istnieć do tego odpowiednie warunki.. Poza tym osuszenie skutecznie eliminuje moczarkę tylko jeśli wykonane zostanie w okresie letnich upałów lub zimowych mrozów.. Herbicydy mają ograniczony efekt działania ze względu na warstwą bakterii i.. peryfiton.. izolucjący liście oraz tworzenie przez gęsto rosnące moczarki grubej warstwy pędów, co utrudnia zniszczenie ich w całości.. Użycie herbicydów jest też w większości przypadków nieskuteczne w wodach płynących.. Do zwalczania moczarki stosuje się.. fluridon.. terbutrynę.. akroleinę.. W warunkach laboratoryjnych odkryto także, że moczarki niszczone są przez grzyb z rodzaju.. Fusarium.. [dostęp 2009-06-08].. org.. [dostęp 2011-01-04].. Elodea canadensis Michx.. , Fl.. Bor.. -Amer.. 1: 20 (1803).. World Checklist of Selected Plant Families.. Kew Gardens.. [dostęp 2011-01-06].. The PLANTS Database.. Natural Resources Conservation Service (NRCS).. Gatunki obce w Polsce.. Instytut Ochrony Przyrody PAN.. [dostęp 2010-02-13].. Szmeja Józef:.. Przewodnik do badań.. 2006, s.. 17.. [dostęp 2010-03-26].. 8,00.. 8,01.. 8,02.. 8,03.. 8,04.. 8,05.. 8,06.. 8,07.. 8,08.. 8,09.. 8,10.. 8,11.. 8,12.. Bowmer K.. , Jacobs S.. W.. , Sainty G.. R.. Identification, Biology and Management of Elodea canadensis , Hydrocharitaceae.. Aquat.. Plant Manage.. 33: 13-19.. 1995.. Weeds Australia.. Australian Weeds Committee.. [dostęp 2011-01-24].. Leszek Kucharski: Rośliny pochodzenia amerykańskiego zadomowione w wodach i na siedliskach wilgotnych Polski.. Rośliny pochodzenia amerykańskiego zadomowione w Polsce.. Maria Ławrynowicz, Urszula Warcholińska (red.. Łódź: Łódzkie Towarzystwo Naukowe Nr 19, 1992, s.. 20–22.. Jadwiga Gawłowska:.. Marian Raciborski pionier idei ochrony przyrody w Polsce.. Warszawa: Ochrona Przyrody w Polsce.. Liga Ochrony Przyrody, 1983, s.. Podbielkowski Zbigniew, Tomaszewicz Henryk:.. Zarys hydrobotaniki.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982, s.. 293.. ISBN 83-01-00566-1.. 13,2.. 13,3.. 13,4.. Hubert Zientek:.. Rośliny w oczkach wodnych.. Warszawa: Medical Tribune Polska Sp.. z o.. o.. 75-76.. ISBN 978-83-60135-40-2.. 14,2.. 14,3.. Earl J.. Rook:.. Elodea canadensis Canadian Waterweed.. Flora, fauna, earth, and sky.. 15,00.. 15,01.. 15,02.. 15,03.. 15,04.. 15,05.. 15,06.. 15,07.. 15,08.. 15,09.. 15,10.. 15,11.. Simpson D.. Taxonomy of Elodea Michx in the British Isles.. „Watsonia”.. 16.. 1-14.. Lucjan Rutkowski:.. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, s.. 528-529.. 17,5.. 196–197.. 18,2.. 18,3.. Mühlberg Helmut:.. Das grosse Buch der Wasserpflanzen.. Edition Leipzig, 1980, s.. 295-296.. 19,2.. 19,3.. 19,4.. 19,5.. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.. Słownik botaniczny.. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003.. ISBN 83-214-1305-6.. Clapham A.. , Tutin T.. , Warburg E.. Flora of the British Isles.. Cambridge: University Press, 1962, s.. 938.. Jasnowski Mieczysław, Kowalski Wojciech, Friedrich Stefan, Starczewska Halina:.. Hydrobotanika.. Szczecin: Akademia Rolnicza w Szczecinie, s.. 333.. 22,2.. 22,3.. 22,4.. 22,5.. 22,6.. Bernatowicz S.. , Wolny P.. Botanika rybacka.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1969, s.. 60–61.. 23,0.. 23,1.. 23,2.. 23,3.. 23,4.. 23,5.. Kłosowscy S.. i G.. Rośliny wodne i bagienne.. 2001, s.. 104-105.. 24,0.. 24,1.. 24,2.. Rośliny kwiatowe.. Warszawa: Muza S.. , 1998, s.. 346, seria: Wielka Encyklopedia Przyrody.. ISBN 83-7079-779-2.. Bolesław Hryniewiecki:.. Owoce i nasiona.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1952, s.. 133-134.. 27,2.. 27,3.. American Waterweed - A common native plant.. Native Freshwater Plants.. Department of Ecology State of Washington.. Lambertini C, Riis T, Olesen B, Clayton JS, Sorrell BK, Brix H.. Genetic diversity in three invasive clonal aquatic species in New Zealand.. „BMC Genet.. ”, 2010.. Józef St.. Mikulski:.. Biologia wód śródlądowych.. 267.. ISBN 83-01-03577-3.. Tropicos.. Missouri Botanical Garden.. 31,0.. 31,1.. Native Plants Database.. Lady Bird Johnson Wildflowercenter.. The University of Texas at Austin.. Peter Obrdlik: Ekologiczne następstwa żeglugi dla biocenozy rzek.. Ekologiczne i ekonomiczne aspekty rozbudowy dróg wodnych.. Chojnacki I.. , Jermaczek A.. , Kołodziejska R.. Świebodzin: Wydawnictwo Lubuskiego Klubu Przyrodników, 1996, s.. 50.. 102.. 34,0.. 34,1.. Matuszkiewicz Władysław.. Naukowe PWN, Warszawa, 2006.. 35,0.. 35,1.. 35,2.. Jakub Mowszowicz:.. Rośliny wodne krajowe.. Łódź: Państwowe Wydawnictwo Naukowe Oddział w Łodzi, 1973, s.. 38.. Wolfgang Dreyer:.. Staw.. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Multico, 1995, s.. 13, seria: Świat przyrosy.. 37,0.. 37,1.. Maria Polakowska:.. Rośliny wodne.. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1976, s.. 86.. Kłosowski Stanisław: Hydrilla verticillata.. Polska Czerwona Księga Roślin.. Róża Kaźmierczakowa, Kazimierz Zarzycki (red.. Kraków: Polska Akademia Nauk, 2001, s.. 398-400.. Barrat-Segretain, Marie-Hélène.. Growth of Elodea canadensis and Elodea nuttallii in monocultures and mixture under different light and nutrient conditions.. „Archiv für Hydrobiologie”.. 161, 1, s.. 133 - 144, 2004.. 1127/0003-9136/2004/0161-0133.. 406.. Ewa Pieczyńska.. Effect of damage by the snail Lymnaea (Lymnaea) stagnalis (L.. ) on the growth of Elodea canadensis Michx.. „Aquatic Botany”.. 75, 2, s.. 137-145, 2003.. 1016/S0304-3770(02)00170-5.. Krzysztof Pabis.. Różnorodność i biologia motyli (Lepidoptera) związanych ze środowiskiem wodnym.. „Kosmos”.. 58, 1/2, s.. 161–171, 2009.. Zdzisław Kajak.. Hydrobiologia-Limnologia.. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s.. 55.. ISBN 83-01-12537-3.. Daniela Erhard, Elisabeth M.. Gross.. [en.. Allelopathic activity of Elodea canadensis and Elodea nuttallii against epiphytes and phytoplankton.. 85, 3, s.. 203-211, 2006.. 1016/j.. aquabot.. 2006.. 04.. 002.. Erazm Majewski:.. Marian Rejewski:.. Lewczuk Jerzy:.. Domowe akwarium słodkowodne.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1980, s.. 129-130.. ISBN 83-09-01309-4.. 411.. Native American Etnobotany.. University of Michigan.. Metoda oceny i klasyfikacji rzek na podstawie makrofitów.. W: Krzysztof Szoszkiewicz, Janina Zbierska, Szymon Jusik, Tomasz Zgoła:.. Makrofitowa Metoda Oceny Rzek : Podręcznik metodyczny do oceny i klasyfikacji stanu ekologicznego wód płynących w oparciu o rośliny wodne.. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2010, s.. 62.. Stephan Gollasch:.. Delivering Alien Invasive Species Inventories for Europe.. Stanisław Kłosowski, Grzegorz Kłosowski:.. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2007.. ISBN 978-83-7073-248-6.. Przewodnik do badań roślinności wodnej.. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2006.. ISBN 83-7326-366-7.. php?title=Moczarka_kanadyjska oldid=39132327.. Żabiściekowate.. Inwazyjne gatunki roślin.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 19:21, 27 mar 2014..

    Original link path: /wiki/Moczarka_kanadyjska
    Open archive

  • Title: Rzęsa – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Rzęsa.. Ten artykuł dotyczy rodzaju roślin z rodziny obrazkowatych.. Rzęsa (anatomia).. rzęsa drobna.. rzęsa garbata.. rzęsa trójrowkowa.. spirodela wielokorzeniowa.. (dawniej zaliczana do rodzaju rzęsa).. rzęsowe.. rzęsa.. Lemna.. : 970 (1753).. Lemna minor.. Lenticularia.. Ség.. Lenticula.. Micheli ex Adans.. Hydrophace.. Hallier.. Telmatophace.. Schleid.. Staurogeton.. Rchb.. Thelmatophace.. Godr.. Micheli ex Montandon.. Systematyka w Wikispecies.. Zobacz hasło.. w Wikisłowniku.. drobnych.. , liczący 13.. występujących niemal na całym świecie, z czego 5 w Polsce.. Rzęsy są jednymi z najmniejszych.. roślin zielnych.. Osiągnęły niezwykłą skuteczność.. rozmnażania wegetatywnego.. , w sprzyjających warunkach potrafią podwoić swoją liczebność nawet w 48 godzin.. Z uwagi na wysoką zawartość.. białka.. stanowią istotne źródło pożywienia dla wielu gatunków zwierząt.. Rośliny te znalazły wiele zastosowań, przede wszystkim jako.. rośliny pastewne.. Z uwagi na swoje zdolności.. fitoremediacyjne.. wykorzystywane są też na całym świecie, w tym w Polsce, do biologicznego.. oczyszczania ścieków.. Rzęsa jest rodzajem.. kosmopolitycznym.. , którego przedstawiciele występują naturalnie lub zostali.. naturalizowani.. niemal na całym świecie.. Jedynymi.. regionami.. , w których rzęsa nie występuje, są wyspy środkowego.. Atlantyku.. , wyspy południowo-środkowego.. Antarktyka.. Do czasu odkrycia w 2002 roku.. introdukowania.. Jemenu.. roślin z gatunku.. Lemna perpusilla.. rzęsa nie występowała też na.. Półwyspie Arabskim.. Ekstremalny.. zasięg występowania.. rodzaju nie oznacza, że wszystkie zaliczane do niego gatunki są równie dobrze przystosowane do każdych warunków.. klimatycznych.. Każdy gatunek rzęsy ma charakterystyczny obszar występowania, na przykład.. występuje przede wszystkim w.. klimacie śródziemnomorskim.. gatunkiem rodzimym.. dla chłodniejszych obszarów.. i zachodniej.. , rzadko występującym w innych regionach, głównie za sprawą.. introdukcji.. naturalizacji.. Zasięg występowania większości gatunków rzęsy obejmuje różne kontynenty, jedynie trzy gatunki występują regionalnie:.. Lemna disperma.. Lemna japonica.. Dalekim Wschodzie.. Lemna yungensis.. flory Polski.. Zgodnie z.. Krytyczną Listą Roślin Naczyniowych Polski.. Polsce.. występują.. Lemna gibba.. (rzęsa mniejsza) –.. Lemna trisulca.. W ostatnich latach do Polski.. introdukowane.. zostały dwa inne gatunki rzęsy:.. rzęsa turionowa.. (rzęsa purpurowa) –.. Lemna turionifera.. Landolt, po raz pierwszy zaobserwowana w 1987 roku w okolicach.. Krakowa.. , obecnie szerzej rozprzestrzeniona w Polsce północno-wschodniej i wschodniej (okolice.. Elbląga.. Olsztyna.. Suwałk.. Łomży.. Siedlec.. ) i w Polsce południowej (okolice.. Przemyśla.. Brzeska.. Znane są również pojedyncze stanowiska tego gatunku nad.. Odrą.. Lemna minuta.. Kunth, zaobserwowana w 2007 r.. na dwóch stanowiskach: w.. rezerwacie przyrody Łężczak.. Ogrodzie Botanicznym we Wrocławiu.. rzęsy drobnej.. a) cztery kolonie naturalnej wielkości.. b) człon pędowy z rozwijającym się pręcikiem.. c) kwiat (pośrodku słupek tkwiący w pochwie /niewidoczny/, po prawej rozwinięty pręcik, po lewej rozwijający się pręcik).. Rzęsy to jedne z najmniejszych.. o długości od 1 do 5 mm (jedynie.. osiąga rozmiar od 6 do 10 mm).. Pęd.. Rośliny o ciele uproszczonym do poziomu organizacji roślin.. plechowatych.. , których jedynymi wyróżnialnymi organami są zredukowane kwiaty oraz korzeń.. Ich organizmy stanowią luźnokomórkowe człony pędowe, będące hybrydami rozwojowymi pochodzącymi zarówno z zawiązków liści, jak i łodygi, według niektórych badaczy prawdopodobnie zatrzymanych częściowo na etapie rozwoju zarodkowego.. (w niektórych publikacjach człony określane są jako plechy.. Są one spłaszczone, rzadziej rozdęte po stronie brzusznej przez.. miękisz powietrzny.. rzęsy garbatej.. ), w przekroju owalno-podłużne (w przypadku.. rzęsy trójrowkowej.. bardzo wydłużone, z wyodrębnionym długim trzonkiem), z 1–3 (rzadziej 5).. wiązkami przewodzącymi.. , jasnozielone (niemal przezroczyste) lub ciemnozielone, niekiedy nasycone czerwonawymi.. antocyjanami.. U niektórych gatunków po stronie grzbietowej występują w rzędzie drobne brodawki.. Rzęsy rosną na powierzchni wody, pojedynczo lub w koloniach składających się z kilku, przeważnie 2–8 roślin złączonych niewyraźnym trzonkiem.. Jedynie w przypadku rzęsy trójrowkowej rośliny są zanurzone i tworzą łańcuch złożony z od 10 do 30 roślin, często potomnych, połączonych ze sobą wyraźnymi, długimi i stożkowatymi trzonkami.. Często są tak liczne, że tworzą zwarte pokrycie powierzchni zbiornika (tzw.. "kożuch").. Rzęsy są organizmami.. proliferatycznymi.. Organizmy potomne (a w przypadku.. rzęsy turionowej.. również.. pędy przetrwalne.. ) powstają w 2.. merystematycznych.. woreczkach umieszczonych brzusznie po każdej stronie członu pędowego (powstają w nich również kwiaty).. Rzęsy tworzą pojedynczy korzeń wyrastający po brzusznej stronie członu pędowego.. U roślin o grubszych członach pędowych często widoczna jest głęboka bruzda korzeniowa.. Korzenie pozbawione są.. tkanki przewodzącej.. , są bardzo smukłe, nie grubsze niż 0,5 mm, nie przyrastają na grubość, nie rozgałęziają się, nie rozwijają.. włośników.. , ich koniec okryty jest pochewką.. Długość korzenia rzęsy jest uzależniona od warunków środowiskowych.. Niski poziom.. lub pierwiastków śladowych powoduje rozwój długiego korzenia.. W przypadku wysokiej żyzności wody rośliny tworzą bardzo krótkie korzenie lub nie tworzą ich w ogóle.. Z uwagi na skuteczność rozmnażania wegetatywnego rośliny z tego rodzaju rzadko kwitną.. Kwiaty obupłciowe.. (według innych autorów kwiatostany składające się z 1.. kwiatu żeńskiego.. i 2.. kwiatów męskich.. ) powstają pojedynczo w każdym z woreczków umieszczonych po bokach członu pędowego i otoczone są błoniastą pochwą.. Kwiat zbudowany jest z jednokomorowej.. , zawierającej jeden amfitropowy lub ortotropowy zalążek (rzadko od 2 do 4 anatropowych zalążków).. , zakończonej kubeczkowatym.. znamieniem.. , oraz dwóch dwukomorowych.. Owocem jest kulista i lekko spłaszczona, podobna do.. mieszka.. łagiewka, zawierająca jedno (rzadziej kilka), podłużnie żeberkowane (rzadko gładkie).. nasiono.. z wyraźnym wieczkiem (.. operculum.. Rzęsy odróżniają się od przedstawicieli innych rodzajów z podrodziny.. rzęsowych.. posiadaniem jednego korzenia (rośliny z rodzajów.. wolfia.. Wolffiella.. są pozbawione korzeni, a te z rodzajów.. spirodela.. Landoltia.. posiadają ich więcej niż jeden).. Rzęsy są roślinami.. wodnymi.. jednorocznymi.. Są to unoszące się na powierzchni wody.. lemnidy.. zaliczana jest przez niektórych autorów do unoszących się wolno w toni wodnej.. ceratofilidów.. Z uwagi na skuteczność.. rośliny te rzadko kwitną.. Rośliny podwajają swoją masę w ciągu 1–6 dni, a swoją liczbę w ciągu 2–3 dni.. W wodach żyznych obszar pokryty przez te rośliny może ulec podwojeniu w bardzo krótkim czasie.. Każda roślina tworzy w ciągu życia określoną, zależną od gatunku, liczbę organizmów potomnych, po czym umiera.. Po śmierci organizm rzęsy traci.. i żółknie, jednak z uwagi na obecność miękiszu powietrznego długo utrzymuje się na powierzchni wody, przed całkowitym.. rozkładem.. Jedynym gatunkiem rzęsy tworzącym.. Turiony tego gatunku są bezkorzeniowe, mniejsze i ciemniejsze od organizmów potomnych.. Są to rośliny bądź długiego (np.. ), bądź krótkiego dnia (np.. Lemna aequinoctialis.. Ich.. fotoperiodyzm.. regulowany jest przez.. system fitochromatyczny.. , indukowany.. kwasem salicylowym.. Rzęsy kwitną latem, zwykle w okresie od czerwca do sierpnia, rzadziej już pod koniec maja lub we wrześniu.. Na początku okresu kwitnienia kolonie rzęsy rozdzielają się na mniejsze grupy, na przykład w przypadku.. składające się np.. z 4–5 osobników, a w przypadku.. 2–4.. Przed zakwitnięciem w roślinach zachodzą przemiany morfologiczne, na przykład człon pędowy.. nabiera ciemniejszej pigmentacji oraz powiększa się w związku z rozrostem międzykomórkowych przestworów powietrznych, w przypadku rzęsy trójrowkowej człon pędowy staje się cieńszy i jaśniejszy, a jego wierzchołek zgina się ku dołowi, a rzęsa garbata nabiera oliwkowo-purpurowego koloru.. Kwiaty powstają pojedynczo w każdym z woreczków umieszczonych po bokach członu pędowego.. Znamię słupka emituje dużą kroplę.. nektaru.. , przywabiającego małe owady.. Jej poruszenie powoduje wchłonięcie nektaru przez słupek.. Jeżeli nie był on pokryty ziarnami pyłku, kropla pojawia się ponownie po kilku godzinach.. Kwiat żeński jest płodny przez jedną dobę.. Pręciki obu kwiatów męskich pojawiają się w odstępie 24 godzin, różny jest też czas ich płodności.. Pierwszy pręcik pozostaje aktywny przez 60 godzin, a drugi 90 godzin.. Pyłek roznoszony jest przez drobne owady poruszające się po tworzonym przez rośliny kożuchu, przede wszystkim wodne.. roztocze.. , jednak po 12–24 godzinach staje się on lekki i kruchy, co pozwala strumieniom powietrza przenosić go na duże odległości.. Rzęsy są więc przede wszystkim roślinami.. owadopylnymi.. , ale również.. wiatropylnymi.. Od momentu zainicjowania zmian morfologicznych do przekwitnięcia roślin mija około 20 dni.. Owoce rzęsy są przenoszone na duże odległości przede wszystkim na odnóżach ptaków i przez wodę.. Ponieważ jednak rzadko one owocują, za ich rozprzestrzenianie  ...   suszyć, zamrozić lub spożywać na surowo, po 1 łyżeczce 3 razy dziennie przez co najmniej 21 dni.. Według innych źródeł rośliny z gatunku.. stosowana są również w leczeniu trudności w oddawaniu moczu, a także zewnętrznie w leczeniu chorób skóry i w obrzękach.. stosują na obrzęki macerat z.. Udowodniono możliwość pozyskiwania z rzęsy drobnej terapeutycznych.. przeciwciał monoklonalnych.. Oparta na rzęsie oczyszczalnia ścieków w.. Luksemburgu.. Rośliny fitoremediacyjne.. Właściwości fitoremediacyjne oraz szybki przyrost roślin z rodzaju rzęsa są wykorzystywane w biologicznym.. oczyszczaniu ścieków.. Badania przeprowadzone na gatunkach.. udowodniły wysoką skuteczność tych roślin w eliminacji.. fitoplanktonu.. bakterii kałowych.. oraz zanieczyszczeń chemicznych, przede wszystkich.. azotanów.. amoniaku.. ortofosforanów.. oraz związków.. ołowiu.. kadmu.. Oparte na rzęsie oczyszczalnie ścieków zostały opatentowane w.. w 1985 roku, znajdując zastosowanie na całym świecie.. Mimo że w obszarze.. klimatu umiarkowanego.. wykorzystanie rzęsy jest ograniczone z uwagi na krótki.. okres wegetacyjny.. , w Polsce od 1992 zbudowano wiele wodno-roślinnych oczyszczalni ścieków typu „Lemna”.. Na początku 2.. dekady XXI w.. udział tego typu oczyszczalni wśród wszystkich oczyszczalni.. makrofitowych.. w Polsce wynosił ok.. 40%.. Odpady rzęsy pozyskiwane z oczyszczalni ścieków, po poddaniu.. wermikompostowaniu.. przekształcają się w wartościowy.. kompost.. Stosowanie tego typu oczyszczalni w warunkach środkowoeuropejskich budzi jednak kontrowersje ze względu na uwarunkowania klimatyczne.. Zdarza się, że stawy przeznaczone do uprawy rzęsy są jej niemal całkowicie pozbawione.. Co więcej, według niektórych badań nawet oczyszczalnie z właściwie wytworzonym kożuchem rzęsy w tych warunkach nie spełniają swojej funkcji.. Oczko wodne pokryte rzęsą.. Rzęsy stosowane są jako rośliny ozdobne w.. akwariach.. Oprócz walorów dekoracyjnych rośliny te stanowią również pokarm dla ryb oraz oczyszczają wodę ze szkodliwych substancji chemicznych.. Z uwagi na swoją niezwykłą ekspansywność często są one jednak uważane za chwast.. Kontrola nad rzęsą jest bardzo trudna, szczególnie w otwartych zbiornikach wodnych.. Do eksterminacji tej rośliny stosuje się.. herbicydy.. (są wrażliwe na.. kwas 2,4-dichlorofenoksyoctowy.. ), metody kontroli biologicznej (wprowadzanie do zbiorników preferujących rzęsę.. tilapii.. ), a także kontroli mechanicznej.. Rzęsa drobna i rzęsa garbata służą do testowania wpływu.. pestycydów.. i innych substancji toksycznych na wyższe rośliny wodne.. Testy.. bioindykacyjne.. z wykorzystaniem rzęsy prowadzone są również w Polsce.. Indiach.. przeprowadzono, z pozytywnym wynikiem, badania nad wykorzystaniem rzęsy garbatej do produkcji.. bioetanolu.. , a rzęsy drobnej do produkcji.. biogazu.. Również w Polsce prowadzone są badania nad wykorzystaniem biomasy rzęsy jako źródła energii odnawialnej.. 2001 (z późn.. zm.. [dostęp 2011-01-08].. Norbert Kilian, Peter Ali Hubaishan.. New and noteworthy records for the flora of Yemen, chiefly of Hadhramout and Al-Mahra.. „Willdenowia”.. 32, s.. 239-269, 2002.. [dostęp 2001-01-08].. 5,00.. 5,01.. 5,02.. 5,03.. 5,04.. 5,05.. 5,06.. 5,07.. 5,08.. 5,09.. 5,10.. 5,11.. 5,12.. 5,13.. 5,14.. 5,15.. 5,16.. John W.. Cross:.. The Charms of Duckweed.. The Missouri Botanical Garden, 2002.. [dostęp 2011-01-10].. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając:.. Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist.. Instytut Botaniki PAN im.. Władysława Szafera w Krakowie, 2002.. Peter Wolff, Elias Landolt.. Spread of Lemna turionifera (Lemnaceae), the red duckweed, in Poland.. „Fragmenta Floristica et Geobotanica – Series Polonica”.. 39 (2), s.. 439-451, 1994.. 1233-0132.. Gatunki obce w Polsce: Lemna turionifera Landolt.. 2009.. [dostęp 2011-01-15].. Anna Banaszek, Krystyna Musiał.. The new kenophyte in Poland –.. Humb.. , Bonpl.. „Acta Societatis Botanicorum Poloniae”.. 78 (1), s.. 69-72, 2009.. Christian F.. Hochstetter:.. Naturgeschichte des Pflanzenreichs in Bildern.. Stuttgart: Schreiber Schill.. , 1883, s.. 11,4.. 11,5.. 11,6.. 11,7.. 11,8.. 11,9.. Armstrong:.. Wayne's Word Lemnaceae On-Line.. Genus: Lemna.. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski:.. Botanika.. 2: Systematyka.. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s.. 454.. ISBN 978-83-01-13953-7.. Gordon D.. Lemon, Usher Posluszny.. Comparative Shoot Development and Evolution in the Lemnaceae.. „International Journal of Plant Sciences”.. 161 (5), s.. 733–748, 2000.. K.. Cook:.. Water Plants of the World.. Berlin: Springer Netherland, 1974, s.. 287.. ISBN 90-6193-024-3.. 15,2.. Donovan S.. Correll, Helen B.. Correll:.. Aquatic and wetland plants of southwestern United State.. Stanford: Stanford University Press, 1975, s.. 565-573.. ISBN 0-8047-0866-5.. 21.. Jean-Jacques Symoens:.. Vegetation of inland water.. Dordrecht, Boston: Kluwer Academic Publishers, 1988, s.. 120-121.. ISBN 90-6193-196-7.. Людмила Владимировна Цаценко, Николай Григорьевич Малюга:.. Duckweed biology.. Кубанский Государственный Аграрный Университет, 2002.. Krystyna Urbanska-Worytkiewicz.. Cytological variation within Lemna L.. 1, s.. 377-394, 1975.. Elsevier B.. V.. 1016/0304-3770(75)90038-8.. Arthur Cronquist:.. An Integrated System of Classification of Flowering Plants.. Columbia University Press, 1981.. Donald H.. Les, Daniel J.. Crawford, Elias Landolt, John D.. Gabel, Rebecca T.. Kimball.. Phylogeny and Systematics of Lemnaceae, the Duckweed Family.. „Systematic Botany”.. 27 (2), s.. 221-240, 2002.. 350.. 331.. Słownik roślin zielnych : łacińsko-polski.. Kraków: Officina Botanica, 2008, s.. 112.. Smolders, E.. Lucassen, J.. Roelofs.. The isoetid environment: biogeochemistry and threats.. 73 (4), s.. 325-350, sierpień 2002.. Elsevier.. doi:doi:10.. 1016/S0304-3770(02)00029-3.. 0304-3770.. Marten Scheffer, Egbert H.. van Nes.. Shallow lakes theory revisited: various alternative regimes driven by climate, nutrients, depth and lake size.. „Developments in Hydrobiology”.. 196 (8), s.. 455-466, 2007.. Springer.. 1007/978-1-4020-6399-2_41.. Marten Scheffer , Sándor Szabó, Alessandra Gragnani, Egbert H.. van Nes, Sergio Rinaldi, Nils Kautsky, Jon Norberg, Rudi M.. Roijackers , Rob J.. Franken.. Floating plant dominance as a stable state.. „Proceedings of the National Academy of Sciences”.. 100 (7), s.. 4040–4045, 2003-04-01.. National Academy of Sciences.. 1073/pnas.. 0737918100.. 1091-6490.. Władysław Matuszkiewicz.. Wydawnictwo Naukowe PWN.. , 2005.. Cedeño i N.. , 2004.. Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000.. Plants For A Future: Lemna gibba.. [dostęp 2010-01-08].. Bernatowicz i P.. Wolny:.. Warszawa: PWRiL, 1969.. Leng:.. Duckweed: A tiny aquatic plant with enormous potential for agriculture and environment.. Rzym: FAO, 1999.. Henryk Różański:.. Medycyna dawna i współczesna.. Lemna - rzęsa w ziołolecznictwie.. Plants For A Future: Lemna minor.. Daniel E.. Moerman:.. Native American ethnobotany.. : Timber Press, 1998, s.. 31.. ISBN 0-88192-453-9.. Cox, J.. Sterling, J.. T.. Regan, J.. Gasdaska i inni.. Glycan optimization of a human monoclonal antibody in the aquatic plant Lemna minor.. „Natural Biotechnology”.. 24 (12), s.. 1591-7, 2006.. 1038/nbt1260.. PMID 17128273.. Wafaa Abou El-Kheir et al.. Assessment of the Efficiency of Duckweed (Lemna gibba) in Wastewater Treatment.. 9 (5), s.. 681–687, 2007.. Engin Gürtekin, Nusret Şekerdağ.. The Role of Duckweed (Lemna minor L.. ) in Secondary Clarifier Tanks.. 12 (1), s.. 28-31, 2008.. tur.. 42,0.. 42,1.. Anna Kwarciak:.. Roślinne oczyszczalnie ścieków.. Wydział Chemii Uniwersytetu Warszawskiego.. [dostęp 2011-01-13].. Franciszek Czyżyk.. Badania efektywności pracy oczyszczalni gruntowo-roślinnych i wodno-roślinnych typu "Lemna".. „Ochrona Środowiska”.. 25, 2, s.. 57-60, 2003.. 44,2.. Teresa Ozimek, Maria Florkiewicz: Czy oczyszczalnie hydrofitowe typu „Lemna System” sprawdziły się w Polsce?.. Materiały XXII Zjazdu Hydrobiologów Polskich.. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2012, s.. 146.. ISBN 978-83-61191-60-5.. Janina Kaniuczak, Joanna Kostecka, Małgorzata Nowak, Grzegorz Pączka.. „Materiały V Konferencji Naukowej "Ekologiczne i gospodarcze znaczenie dżdżownic"”, 2003.. Rzeszów.. Maddy Hargrove, Mic Hargrove:.. Freshwater aquariums for dummies.. Hoboken, N.. J.. : Wiley, 2006, s.. 228-229.. ISBN 978-0-470-05103-0.. Ecological Effects Test Guidelines.. OPPTS 850.. 4400.. Aquatic Plant Toxicity Test Using Lemna spp.. , Tiers I and II.. United States Environmental Protection Agency, 1996.. Marlena Piontek, Katarzyna Bednar: Stała kontrola stanu fizjologicznego bioindykatorów w badaniach toksykologicznych.. Test kondycyjny.. W: B.. Kołwzan i K.. Grabas:.. Ekotoksykologia w Ochronie Środowiska.. PZiTS, 2008, s.. 313-318.. ISBN 978-83-921167-8-3.. B.. Subramanian, A.. Arunachalam i D.. Sharma.. Bioethanol production from Lemna gibba L.. „Current Science”.. 98 (9), 2010.. Jaina, G.. Gujrala, N.. Jhab i P.. Vasudevan.. Production of biogas from Azolla pinnata R.. Br and Lemna minor L.. : Effect of heavy metal contamination.. „Bioresource Technology”.. 41 (3), s.. 273-277, 1992.. 1016/0960-8524(92)90013-N.. Mirosław Krzemieniewski, Marcin Zieliński, Marcin Dębowski.. Biomasa wodna jako źródło energii odnawialnej.. „Czysta Energia”.. 12, 2007.. php?title=Rzęsa oldid=40170559.. Чӑвашла.. Ирон.. Nedersaksies.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 09:28, 18 sie 2014..

    Original link path: /wiki/Rz%C4%99sa
    Open archive

  • Title: Honkenia piaskowa – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Honkenia piaskowa.. goździkowce.. goździkowate.. honkenia.. honkenia piaskowa.. Honckenya peploides.. ) Ehrh.. Neues Mag.. Aerzte 5: 206 1783.. Arenaria peploides.. Ammodenia peploies.. Rupr.. Minuartia peploides.. ) Hiern.. ) –.. rośliny reprezentujący.. monotypowy.. Honckenya.. goździkowatych.. Caryophyllaceae.. Występuje na plażach nadmorskich w strefie umiarkowanej i subarktycznej na półkuli północnej, także nad.. Bałtykiem.. ta odgrywa istotną rolę w formowaniu.. wydm.. w pierwszym etapie ich powstawania.. Przystosowaniem do warunków siedliskowych jest m.. odporność na zawiewanie przez wiatr i wykorzystywanie pędzonych przez wiatr ziaren piasku do.. zapylenia.. Dla siedlisk honkenii zagrożeniem jest przekształcanie wybrzeży wydmowych i masowy wypoczynek na plażach.. Na dalekiej północy jest używana jako roślina pokarmowa.. Honkenia piaskowa występuje na morskich wybrzeżach półkuli północnej między 30° i 80° szerokości geograficznej.. Rośnie na piaskach wzdłuż atlantyckich wybrzeży Europy północnej i zachodniej, wzdłuż brzegów.. Morza Bałtyckiego.. Północnego.. , najdalej na południe sięgając ciągłym zasięgiem środkowej.. Portugalii.. Pojedyncze stanowiska stwierdzano także na południowych krańcach.. Półwyspu Iberyjskiego.. , a nawet nad.. Morzem Śródziemnym.. – na.. Lazurowym Wybrzeżu.. Występuje na wybrzeżach w strefie.. arktycznej.. – wzdłuż północnej.. , jest na wyspach.. Svalbard.. , wokół.. Grenlandii.. (z wyjątkiem wybrzeży na najdalszej północy), na wyspach.. Archipelagu Arktycznego.. , rośnie wzdłuż kontynentalnych wybrzeży.. sięgając na południu.. Wirginii.. nad Atlantykiem i.. Oregonu.. nad Pacyfikiem.. Poza wybrzeżem amerykańskim honkenia spotykana jest na.. Aleutach.. , na północno-wschodnich wybrzeżach Azji i na.. Wyspach Japońskich.. występuje wzdłuż całego wybrzeża.. Bałtyku.. , z wyjątkiem odcinków.. klifowych.. Największe skupiska honkenii w Polsce występują na plażach wysp.. Uznam.. Wolin.. w rejonie.. Bramy Świny.. Kwitnąca honkenia.. Owocująca honkenia.. Mięsista roślina, z rozesłanymi i podnoszącymi się łodygami.. Często żółtawozielona.. Niepozorna na powierzchni roślina posiada sięgający na kilka metrów w głąb system korzeniowy.. Na dużych głębokościach korzenie są silnie rozgałęzione sięgając do wód gruntowych.. Osiąga od kilkunastu do 30 cm długości, czterokanciasta.. W dole płoży się i zakorzenia, w górze podnosi się.. Naprzeciwległe, ułożone zwykle w czterech liniach, mięsiste, jajowate, ku szczytowi zaostrzone, u nasady nieco zrośnięte.. Mają tylko jedną żyłkę centralną.. Osiągają do 20 mm długości.. Rozdzielnopłciowe lub rzadziej obupłciowe (zwykle albo.. słupki.. albo.. są niedorozwinięte.. ), zebrane są w szczytowych.. wierzchotkach.. Wyrastają na.. szypułkach.. o długości do 5 mm.. Działki.. kielicha.. w liczbie 5 są zielone, jajowate, tępo zakończone i mięsiste.. Płatki.. korony.. , także w liczbie 5, są białe lub lekko zaróżowione.. W kwiatach męskich płatki są podobnej długości jak działki kielicha, w kwiecie żeńskim są nieco krótsze.. Pręcików jest 10, każdy z dużym, żółtym.. miodnikiem.. u nasady.. Zalążnia.. jajowata, zakończona trzema krótkimi szyjkami.. Kuliste, żółte.. torebki.. o średnicy 6–8 mm, pękające 3 klapami, zawierają nieliczne nasiona.. Nasiona.. Jajowate, o długości 3–4 mm.. Powierzchnia gładka, błyszcząca, ciemnoczerwonawobrunatna.. Rodzaj.. Ehrhart, Neues Mag.. Aerzte 5: 206.. 1783.. zaliczany jest do.. plemienia.. Alsineae.. i podrodziny.. Alsinoideae.. w obrębie rodziny.. Podobieństwo honkenii do.. Wilhelmsia.. Alaski.. i północno-wschodniej Azji było uznawane długi czas za przykład ze.. konwergencji.. spowodowanej bytowaniem w tych samych warunkach siedliskowych.. Badania molekularne potwierdziły jednak bardzo bliskie pokrewieństwo obu taksonów.. Analizy cech morfologicznych i molekularnych wskazują na to, że oba są.. taksonami siostrzanymi.. i tworzą z kolei grupę siostrzaną wobec.. endemicznego.. Hawajów.. Schiedea.. Wszystkie te trzy rodzaje wyodrębniane są w.. sekcję.. Pierwszy naukowy opis honkenii sporządził.. , który włączył ten gatunek do rodzaju.. Arenaria.. W odrębny rodzaj wyłączył tę roślinę.. Jakob Friedrich Ehrhart.. w 1788, jednak do połowy XX wieku trwały dyskusje o jej pozycji systematycznej (w tym proponowano zaliczenie jej do rodzaju.. Minuartia.. Mocnego argumentu za potrzebą wyodrębnienia honkenii w randze rodzaju dostarczyły dopiero badania nad jej.. kariotypem.. w latach 50.. Honkenia piaskowa to.. takson.. bardzo polimorficzny.. W przeszłości opisywano z różnych części zasięgu rozmaite gatunki honkenii lub podgatunki i.. Od przełomu XX i XXI wieku wyróżnia się już zwykle tylko jeden gatunek w obrębie.. rodzaju z 4 podgatunkami.. peploides.. podgatunek nominatywny.. , występuje wzdłuż wybrzeży europejskich.. Tego taksonu dotyczy opis ogólny.. robusta.. (Fernald) Hultén, Fl.. Alaska Yukon.. 4: 677.. 1944 – rośnie na wybrzeżach Ameryki Północnej.. Wyróżnia się bardzo tęgim pokrojem – łodygi mają 3-6 mm średnicy, płożą się i słabo podnoszą,.. szypułki.. kwiatowe mają tylko 2-3 mm długości.. diffusa.. (Hornemann) Hultén ex V.. V.. Petrovsky in A.. I.. Tolmatchew, Fl.. Arct.. URSS.. 6: 71.. 1971 (.. : var.. (Hornem.. ) Ostenf.. ) – rośnie w północnej Europie (.. Skandynawia.. ), na.. , w arktycznej części Ameryki Północnej i Azji.. Szypułki.. kwiatowe osiągają 4 do 15 mm długości, a w.. torebkach.. znajduje się od 4 do 12.. major.. Hooker, Fl.. 1: 102.. 1831 – rośliny o luźnym pokroju – międzywęźla na łodygach mają 8-40 mm długości, łodygi są nieliczne, ale osiągają do 30 cm, rzadko nawet do 50 cm długości.. Liście mają 20-46 mm długości i 10-20 mm szerokości.. Szypuły kwiatowe mają zwykle 8-16 mm długości.. Podgatunek występuje na.. pacyficznych.. wybrzeżach Ameryki Północnej (na północ od.. ) oraz w.. Honkenia na piaszczystej plaży w Świnoujściu.. Honkenia na kamienisto-żwirowej plaży na Grenlandii.. kwitnąca od czerwca do sierpnia.. , w łagodniejszym klimacie od maja do lipca.. Kwiaty silnie pachną miodem, wytwarzają dużo.. i zapylane są przez.. , które jednak rzadko odwiedzają kwiaty honkenii.. Zdarza się, że dochodzi do.. samozapylenia.. , jednak najczęściej.. dokonuje pędzony przez wiatr piasek.. Pyłek.. przyczepia się do ziaren piasku, które wpadają do kwiatów z płodnymi pręcikami.. Następnie ziarna takie zostawiają pyłek na.. znamionach.. słupka, jeśli tylko zostaną przeniesione przez podmuchy powietrza do kwiatów z  ...   drugiej stronie.. uznana została za gatunek specjalnej troski na listach roślin zagrożonych w stanach.. Connecticut.. Maryland.. W Polsce zaleca się wprowadzenie na najlepiej zachowanych siedliskach tego gatunku zakazu rekreacyjnego i turystycznego użytkowania plaży.. Dodatkowo postuluje się w takich miejscach zakaz stabilizacji piasków, zarówno metodami technicznymi, jak i poprzez nasadzenia roślin.. Wskazuje się jako celowe dokonywanie.. restytucji.. honkenii w miejscach osłoniętych od działania fal.. Roślina może być uprawiana i spożywana jako.. Posiada nieco cierpki, kwaśny smak oraz delikatny aromat.. Najlepiej smakuje przed kwitnieniem.. Jest bogata w.. witaminę A.. Liście mogą być także.. kiszone.. Na.. Islandii.. rośliny są maczane w.. serwatce.. fermentowane.. Uzyskuje się w ten sposób napój o smaku przypominającym nieco.. olej z oliwek.. Nasiona, których zbiór jednak jest trudny i nużący, używane są jako dodatek do potraw mącznych.. Inuici.. mieszają też drobno siekane liście honkenii z tłuszczem.. reniferów.. i jagodami przyrządzając w ten sposób "inuickie lody".. Poza tym honkenia bywa spożywana przez nich jako dodatek do tłuszczu.. foczego.. , na surowo i gotowana.. Pędy honkenii po wielokrotnym przegotowaniu przechowywane są jako pożywienie zimowe.. Honkenia jest uprawiana na łatwo przepuszczalnych, ubogich glebach w miejscach dobrze nasłonecznionych.. Rosnąć ma dobrze zarówno na stanowiskach wilgotnych jak i suchych.. Według innych źródeł wymaga podłoża stale wilgotnego.. Mając odpowiednie warunki szybko się rozrasta.. Honkenia łatwo rozmnaża się wegetatywnie.. Najlepiej rozdzielać silnie rozrośnięte rośliny wczesną wiosną i po dobrym ukorzenieniu w.. inspekcie.. wysadzać wiosną na stanowiska docelowe.. Nasiona (zbierane po dojrzeniu i wyschnięciu torebek.. ) wysiewa się w marcu w inspekcie.. Siewki rozdziela się do osobnych doniczek i wysadza latem na stanowiska docelowe.. Caryophyllales.. Angiosperm Phylogeny Website, 2001–.. [dostęp 2011-02-02].. The Plant List.. Thomas Gaskell Tutin:.. Flora Europaea.. Volumin 1.. 1993, s.. ISBN 052141007X.. Rośliny wydm.. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1992, s.. ISBN 8302049263.. Saltarv.. Den virtuella floran.. Naturhistoriska riksmuseet.. [dostęp 2011-02-06].. Plants Profile.. Natural Resources Conservation Service USDA.. Adam Zając, Maria (red.. ) Zając:.. 8,5.. 8,6.. Adam Jasiewicz (red.. Flora Polski.. Rośliny naczyniowe.. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 1992.. ISBN 83-85444068.. Tomasz A.. Łabuz:.. Znaczenie środowiskowe stanowisk honkenii piaskowej Honckenya peploides na wydmowym wybrzeżu Zatoki Pomorskiej.. [dostęp 2011-02-03].. Łukasiewicz A.. , 1992, Charakterystyka roślin psammofilnych i ich przystosowania do środowiska wydmowego Mierzei Łebskiej.. Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.. 85.. Index Nominum Genericorum (ING).. Genus: Honckenya.. United States Department of Agriculture.. Ann K.. Sakai, Stephen G.. Weller, Warren L.. Wagner, Molly Nepokroeff, Theresa M.. Culley.. Adaptive radiation and evolution of breeding systems in Schiedea (Carpyophyllaceae), an endemic Hawaiian genus.. „Ann.. Missouri Bot.. 93, s.. 49–63, 2006.. Malling.. The chromosome number of Honckenya peploides (L.. , withe a note on its mode of sex determination.. „Hereditas”.. 43, 3-4, s.. 517-524, 1957.. 139.. Honckenya peploides - (L.. )Ehrh.. [dostęp 2011-02-05].. 18,4.. 18,5.. Teofil Wojterski:.. Zielonym szlakiem polskiego wybrzeża.. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1957, s.. 31-34.. Sánchez-Vilas J, Philipp M, Retuerto R.. Unexpectedly high genetic variation in large unisexual clumps of the subdioecious plant Honckenya peploides (Caryophyllaceae).. „Plant Biol”.. 12 (3), s.. 518-525, 2010 May 1.. Sánchez-Vilas J, Retuerto R.. Sex-specific physiological, allocation and growth responses to water availability in the subdioecious plant Honckenya peploides.. 11(2), s.. 243-254, 2009 Mar.. Małgorzata Klimko.. Zróżnicowanie ekologiczne roślin plaży i wydm białych Słowińskiego Parku Narodowego w oparciu o cechy budowy anatomicznej.. „Badania Fizjograficzne nad Polską Zachodnią”.. 28, seria B Botanika, s.. 145-165, 1975.. Brysting, P.. Scott, S.. Aiken:.. Honckenya peploides (L.. Caryophyllaceae of the Canadian Arctic Archipelago.. Łabuz.. Initial foredune field as a factor of accumulative character of coastal dunes of the Swina Gate Barrier (west Polish coast).. „Oceanological and Hydrobiological Studies”.. 32, 1, s.. 39-58, 2003.. Jean-Michel Gagné, Gilles Houle.. Factors responsible for Honckenya peploides (Caryophyllaceae) and Leymus mollis (Poaceae) spatial segregation on subarctic coastal dunes.. 89, s.. 479-485, 2002.. Vija Znotina:.. Coastal habitats in Latvia.. Protection and Management of Coastal Habitats in Latvia.. Anna Namura-Ochalska:.. Inicjalne stadia nadmorskich wydm białych.. Herbich J.. ) Siedliska morskie i przybrzeżne, nadmorskie i śródlądowe solniska i wydmy.. Ministerstwo Środowiska, 2004.. [dostęp 2011-01-02].. 2011-08-16].. Piotrowska H.. Zbiorowiska psammofilne na wydmach polskiego brzegu Bałtyku.. „Acta Botanica Cassubica”.. 3, s.. 5–47, 2002.. Ortrun Lepping, Fred J.. Daniëls.. Phytosociology of Beach and Salt Marsh Vegetation in Northern West Greenland.. „Polarforschung”.. 76 (3), s.. 95 – 108, 2006.. Stephen S.. Talbot, Wilfred B.. Schofield, Sandra L.. Talbot, Fred J.. Vegetation of eastern Unalaska Island, Aleutian Islands, Alaska.. „Botany”.. 88(4), s.. 366–388, 2010.. Madziara-Borusiewicz K.. Honkenia piaskowa Honckenya peploides i tarczyk żółtawy Cassida flaveola.. „Chrońmy Przyrodę Ojczystą”.. 28, 4, s.. 48–51, 1972.. Sea Sandwort Honckenya peploides.. Northumberland Moths.. 2083 Coast Dart Euxoa cursoria.. UKmoths.. Anglian Lepidopterist Supplies and Birdguides.. com.. Y.. Yun, A.. Minnis, L.. Dixon, L.. Castlebury,:.. First Report of Uromyces acuminatus on Honckenya peploides, the Endangered Seabeach Sandwort.. Plant Disease.. Warszawa: KiW, 1996, s.. , Kulczyński S.. , Pawłowski B.. Rośliny polskie.. Warszawa - Lwów: Książnica - Atlas, 1924, s.. 233.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1969, s.. Endangered, Threatened Special Concern Plants.. Department of Environmental Protection.. State of Connecticut.. Rare, Threatened, and Endangered Plants of Maryland.. Maryland Wildlife and Heritage Service Natural Heritage Program.. Portland, Cambridge: Timber Press, 2004, s.. 268.. ISBN 0881924539.. 41,0.. 41,1.. PlantFiles: Seabeach Sandwort.. Dave's Garden.. Den virtuella floran (Hultén, E.. – Koeltz Scientific Books, Königstein) – mapa zasięgu geograficznego.. php?title=Honkenia_piaskowa oldid=40348739.. Goździkowate.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 18:03, 5 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Honkenia_piaskowa
    Open archive

  • Title: Borowik szlachetny – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Borowik szlachetny.. grzyby.. Typ.. podstawczaki.. pieczarniaki.. borowikowce.. borowikowate.. borowik.. borowik szlachetny.. Boletus edulis.. Bull.. Herb.. Fr.. : tab.. 60 (1782).. Dwa borowiki szlachetne w bieszczadzkim lesie.. Młody owocnik borowika szlachetnego.. Stary owocnik borowika szlachetnego.. Borowik szlachetny w.. Borach Tucholskich.. borowikowatych.. Boletaceae.. Występuje w.. (głównie na zachód od.. Gór Skalistych.. , rzadziej w części centralnej i wschodniej kontynentu) i w.. Ponadto został.. zawleczony.. i południowej.. często spotykany zwłaszcza w górach, rzadziej na niżu, zwykle rzadki w okolicach wielkich miast.. Jest jednym z najbardziej poszukiwanych.. grzybów jadalnych.. , wysoko ceniony ze względu na walory.. smakowe.. Nadaje się do bezpośredniego spożycia, marynowania, suszenia i do wszelkich innych rodzajów przerobu.. Jest wykorzystywany w.. przemyśle spożywczym.. Borowik szlachetny a zwierzęta.. Klasyfikacja.. Ochrona.. Znaczenie.. Ciekawostki.. Nazwy polskie.. Występujące w nazwie naukowej.. łacińskie.. słowo.. edulis.. oznacza.. jadalny.. Do polskiej literatury mykologicznej nazwę borowik szlachetny wprowadziła.. Alina Skirgiełło.. w 1960.. Grzyb ten znany jest pod wieloma nazwami polskimi (zwyczajowymi), głównie o charakterze.. potocznym.. ludowym.. Współcześnie poza najczęściej stosowaną nazwą zwyczajową borowik szlachetny, do popularnych określeń gatunku należą: prawdziwek i borowik jadalny.. Dawniej w języku polskim używano wielu określeń: borowik, grabak, grzyb borowik (też: borownik, borowy), grzyb jadalny, grzyb majowy, grzyb prawdziwy, grzyb sprawiedliwy, grzyb właściwy, prawdzik.. oraz grzyb prawy, prawak, prawik, przawdziwik, prawdziwiec, grzyb dębowy.. Poza tym ze względu na to, że młode osobniki borowika szlachetnego rozwijające się pod igliwiem są.. barwy białej.. , bywa on nazywany też grzybem białym.. Ma jeszcze nazwę, związaną ze zmianami w.. taksonomii.. botanicznej.. Dawniej borowiki rosnące pod brzozami zaliczano do odrębnego gatunku – borowik brzozowy.. Boletus betulicola.. (Vasilk.. , według aktualnych ustaleń taksonomicznych jest to synonim borowika szlachetnego.. Niektóre synonimy naukowe.. Ma ok.. 60 synonimów naukowych.. Niektóre z nich.. (Vassilkov) Pilát Dermek 1974.. f.. albus (Pers.. ) J.. Muñoz 2005.. arcticus.. Vassilkov 1966.. betulicola.. (Vassilkov) Vassilkov 1966.. laevipes.. (Massee) Vassilkov 1966.. (Vassilkov) Hlaváček 1994.. trisporus.. Watling 1974.. Vassilkov 1948.. Massee 1892.. Boletus esculentus.. ß.. albus.. Pers.. 1825.. Boletus persoonii.. Bon 1988.. Boletus solidus.. Sowerby 1809.. Dictyopus edulis.. (Bull.. ) Forq.. 1890.. Leccinum edule.. ) Gray 1821.. Kapelusz.. Ma średnicę od 6 do 25 centymetrów.. U młodych osobników jest zwykle barwy białej, później piaskowej.. Z czasem staje się jasnobrązowy i ciemnobrązowy.. Rzadko zdarza się, aby kapelusz borowika szlachetnego był barwy karminowej.. Kształt kapelusza początkowo jest gładki i półkolisty, później bardziej wypukły, stare okazy są poduszkowato rozpostarte.. Powierzchnia kapelusza jest matowa, bywa pomarszczona, w czasie deszczu i u osobników starszych – staje się gładka i lepka.. Hymenofor.. Drobne, okrągławe na przekroju.. rurki.. o długości od 8 do 30 milimetrów.. Dają się łatwo oddzielić od miąższu kapelusza.. Pory i rurki u młodych owocników są zwykle barwy białej bądź kremowej.. U osobników starszych są one żółtawooliwkowe, żółtozielone i oliwkowozielone.. U nasady hymenofor jest zatokowo wycięty.. Podstawki.. osiągają rozmiary 32-40 x 10-12 µm, maczugowate z 4 zarodnikami.. Trzon.. Ma wysokość od 5 do 20 centymetrów, a grubość od 1,5 do 10 centymetrów.. Jest koloru białego, szarobiaławego lub piaskowego.. U młodych osobników borowika szlachetnego trzon jest pękaty i głęboko osadzony w ziemi, później wydłuża się, staje się maczugowaty i baryłkowaty.. Posiada delikatną siateczkę o białawym lub jasnobrązowym zabarwieniu, widoczną zwłaszcza w górnej części trzonu.. Miąższ.. Zwykle ma kolor biały, rzadziej kremowy lub piaskowy, pod skórą czerwonawobrązowy.. U młodych osobników jest on twardy, a u starszych gąbczasty.. Nie zmienia zabarwienia na powietrzu ani w trakcie krojenia.. Zapach ma przyjemny, a smak opisywany jako orzechowy.. Zarodniki.. Mają 14-18 x 4,5-7 µm średnicy i mają wrzecionowaty kształt oraz gładką powierzchnię.. Zwykle są barwy białej, ciemnooliwkowej lub oliwkowobrązowej.. Rozprzestrzeniane są przez ruchy powietrza.. Borowik szlachetny występuje zarówno w.. lasach iglastych.. liściastych.. jak i.. mieszanych.. Grzyb ten tworzy.. mikoryzę.. z licznymi gatunkami drzew, głównie ze.. świerkami.. , obficie występuje w górskich drzewostanach świerkowych.. Preferuje drzewostany w średniej klasie wieku, w starszych drzewostanach iglastych ustępuje.. borowikowi kasztanowemu.. Owocniki pojawiają się najczęściej i najliczniej w okresie od maja do listopada, zdarzają się także w grudniu (np.. w 2000 roku).. Owocniki wyrastają pojedynczo, często w niewielkich grupach po kilka, bywa także, że tworzą kręgi.. Do prawidłowego rozwoju borowika szlachetnego potrzebne są nie tylko korzenie właściwego gatunku drzewa.. Gatunek ten rośnie dobrze tylko w zespole z jeszcze dwoma gatunkami.. muchomorów.. muchomora czerwonawego.. Amanita rubescens.. muchomora twardawego.. Amanita excelsa.. Rola borowika w tym zespole jest dominująca.. Na powierzchni kory tworzy on.. ryzomorfy.. – wyraźnie widoczne gołym okiem sznury grzybniowe, które rozchodzą się w glebie w różnych kierunkach i tworzą okazałe owocniki.. Poza tym, aby strzępki jego grzybni połączyły się z korzeniami drzew, w podłożu muszą się znajdować.. bakterie.. z rodzaju.. Owocniki smakują ludziom, ale też stanowią pokarm wielu gatunków zwierząt.. Amatorami ich są przede wszystkim.. myszy polne.. leśne.. czerwie.. muchówek.. obserwowano żerowanie na larwach obecnych w owocnikach "prawdziwków" tamtejszego.. trznadla.. pasówka rudosterna.. Grzybnia.. może być przez.. lub inne zwierzęta przenoszona i w ten sposób grzyb może zajmować nowe stanowiska.. Grzyby z grupy.. w poszczególnych klasyfikacjach uzyskiwały różną rangę – od form i odmian do podgatunków i odrębnych gatunków (wówczas nazwa.. edulis sensu lato.. oznaczała.. gatunek zbiorowy.. Różnice wiążą się głównie z preferencjami.. siedliskowymi.. , barwą kapelusza i wykształceniem siateczki na trzonie.. Taksonami wyróżnianymi obecnie w randze odrębnych gatunków, niegdyś łączonymi w jeden takson tej rangi są:.. borowik sosnowy.. Boletus pinophilus..  ...   co najwyżej 3.. centymetry.. nie może mierzyć więcej niż 1,5 centymetra.. Marynata.. potrzebna do zalania borowików wielkopolskich ma.. smak.. słodko-kwaśny, podkreślający walory smakowe borowika szlachetnego.. Dnia.. 28 lutego.. borowik wielkopolski został wpisany na Listę Produktów Tradycyjnych w kategorii „inne produkty”.. Zastosowania handlowe.. : Wizerunek borowika szlachetnego wykorzystywany jest w celach.. komercyjnych.. Grzyb ten pojawia się na opakowaniach wielu produktów spożywczych o smaku grzybowym.. Najbardziej pospolitym przypadkiem takiego użycia jest wizerunek borowika na etykietach serów twarogowych dostępnych na polskim rynku.. 2007.. na polskim rynku pojawiły się chipsy o smaku borowikowym, wyprodukowane przez jedną z firm.. Na opakowaniu zamieszczono zdjęcie borowika szlachetnego.. Borowik szlachetny wymieniony został na pierwszym miejscu w wykazie grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych albo środków spożywczych zawierających w swoim składzie grzyby stanowiącym załącznik do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia.. 2002.. w sprawie grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych albo artykułów spożywczych zawierających grzyby oraz uprawnień klasyfikatora grzybów i grzyboznawcy (.. Nr 21 z 10 lutego 2003 r.. , poz.. 178).. Historia użytkowania.. : Borowiki szlachetne na terenach krajów.. słowiańskich.. są od dawna jednym z elementów pożywienia, jakie dawały.. człowiekowi.. w okresie zbieractwa.. lasy.. puszcze.. Początkowo borowiki były suszone, a następnie używane jako przyprawy do różnych potraw.. W późniejszych czasach były one gotowane lub kiszone, a od.. XVI wieku.. marynowane.. Rodzaje marynat do przygotowania prawdziwków, jak i innych grzybów zależały od użytego do zalewy.. octu.. i przypraw oraz sposobu jej wykonania.. Marynowane grzyby znalazły uznanie w kuchni.. szlacheckiej.. oraz kuchni.. magnackiej.. Dopiero w późniejszych czasach, wraz z rozwojem.. kapitalizmu.. takie przetwórstwo dotarło na tereny.. wiejskie.. Marynowane borowiki nie były produktem spożywanym na co dzień, lecz były spożywane podczas uroczystości i świąt.. : Jak dotychczas próby uprawy borowika szlachetnego w celach konsumpcyjnych były daremne, ze względu na ścisłą symbiozę z określonymi drzewami i innymi organizmami, konieczną dla wydania owocników.. Mikoryza.. Udaje się szczepić grzybnią borowika szlachetnego sadzonki drzew (tzw.. szczepionki mikoryzowe) w celu wzmocnienia ich rozwoju.. W doświadczeniu mimo potwierdzenia obecności grzybni prawdziwka na korzeniach 82% szczepionych drzew po 6 latach uprawy – nie zarejestrowano owocników.. Wyróżniające się wielkością okazy prawdziwków są przedmiotem nierzadkich doniesień medialnych w sezonie.. grzybobrania.. Przykłady szczególnie efektownych znalezisk to okaz o wadze 3 kilogramów.. i osiągający 42 cm wysokości okaz o wadze 1,45 kg z okolic.. Korzybia.. W dawnym.. Związku Radzieckim.. znaleziono prawdziwka o wadze 6 kg.. Rekordowy prawdziwek znaleziony w Polsce ważył prawie 7,5 kg.. Index Fungorum.. [dostęp 2013-03-05].. Kuo, M.. Boletus edulis: The King Bolete.. MushroomExpert.. Com.. [dostęp 2008-01-14].. Stringer A et al.. Boletus edulis Bull.. Ex Fries in New Zealand.. „Australasian Mycological Society Newsletter”.. 1 (1), s.. 6, 2004.. Marais L.. , Kotzé J.. Notes on ectotrophic mycorrhizae of Pinus patula in South Africa.. „South African Forestry Journal”.. 100, s.. 61-71, 1977.. Władysław Wojewoda.. Checklist of Polish Larger Basidiomycetes.. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski.. Kraków: W.. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003.. ISBN 83-89648-09-1.. Słownik nazw zoologicznych i botanicznych polskich.. Warszawa: Nakładem autora, 1894, s.. 121-122.. Henryk Orłoś:.. Atlas grzybów leśnych.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1974, s.. 48.. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda:.. Grzyby i ich oznaczanie.. Warszawa: PWRiL, 1985.. ISBN 83-09-00714-0.. Species Fungorum.. [dostęp 2013-11-12].. Smith, Alexander Hanchett:.. The boletes of Michigan.. University of Michigan Herbarium Fungus Monographs.. Markus Flück:.. Jaki to grzyb?.. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Delta W-Z, 1995, s.. ISBN 83-85817-97-2.. Elena Salerni i Claudia Perini:.. Experimental study for increasing productivity of Boletus edulis s.. l.. in Italy.. Forest Ecology and Management 201, 2-3.. 2004.. Grzyby w grudniu?.. [dostęp 2007-10-21].. Ewa Nieckuła:.. W koalicji z grzybami.. Gazeta Wyborcza.. 2006-09-06.. [dostęp 2008-01-15].. Dlaczego nie uprawia się borowików?.. NaGrzyby.. pl.. 2005-10-11.. Fox sparrow foraging on a king bolete mushroom.. Northwestern Naturalist 87, 3.. [dostęp 2008-01-16].. King bolete.. Marek Snowarski:.. Atlas grzybów Polski.. [dostęp 2008-01-11].. Czerwona lista grzybów wielkoowocnikowych zagrożonych w Polsce.. Wojewoda W.. i Ławrynowicz M.. Kraków: Instytut Botaniki im.. Szafera, Polska Akademia Nauk, 1992.. Piekarska, A.. Szczygieł, M.. Łoś-Kuczera,.. Popularne tabele wartości odżywczych żywności.. , PZWL, Warszawa 1983.. 90-91.. 210Po bioaccumulation by mushrooms from Poland.. Journal of Environmental Monitoring.. Borowik wielkopolski.. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.. [dostęp 2007-09-02].. Nowa, grzybowa Rama Creme Bonjour.. [dostęp 2007-10-11].. Kolejna odsłona kampanii Crunchips.. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2002 r.. w sprawie grzybów dopuszczonych do obrotu.. Mykoflor:.. Szczepionki.. [dostęp 2011-01-05].. Meotto, S.. Pellegrino, G.. Bounous:.. Evolution of Amanita caesarea (scop.. : fr.. ) Pers.. and Boletus edulis Bull.. : Fr.. synthetic ectomycorrhizae on european chestnut (Castanea sativa Mill.. ) seedlings under field conditions.. ISHS Acta Horticulturae 494: II International Symposium on Chestnut.. Rekordowy prawdziwek.. Dziennik Podhalański.. 2006-08-17.. Tomasz Turczyn:.. Powiat sławieński.. Gigantyczny prawdziwek!.. Dziennik Bałtycki.. 2006-08-22.. Gediminas Bagdonas:.. Boletus.. Rekordy polskiej przyrody.. Leksykon grzybów.. BoryTucholskie.. [dostęp 2007-08-11].. Galvez SL:.. La Enciclopedia Interactiva de las Setas.. 1998.. [dostęp 2007-10-10].. Andrzej Grzywacz:.. Grzyby leśne.. Warszawa: PWRiL, 1988.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1988.. Frank Moser:.. Steinpilz.. Natur Lexikon.. Podkarpacki Portal Turystyczny.. Mirko Svrček:.. Atlas grzybów.. Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza "BGW", 1993.. ISBN 83-7066-361-3.. php?title=Borowik_szlachetny oldid=40304264.. Borowikowate.. Grzyby jadalne.. Mykobiota Polski.. Башҡортса.. Boarisch.. Эрзянь.. Kurdî.. Кырык мары.. Occitan.. Piemontèis.. Саха тыла.. Srpskohrvatski / српскохрватски.. Татарча/tatarça.. Vèneto.. Walon.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 18:23, 1 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Borowik_szlachetny
    Open archive

  • Title: Chorioactis geaster – Wikipedia, wolna encyklopedia
    Descriptive info: Chorioactis geaster.. Dojrzały askokarp.. Gromada.. grzyby workowe.. kustrzebniaki.. kustrzebkowce.. Chorioactidaceae.. Chorioactis.. (Peck 1893) Kupfer 1902 ex Eckblad.. Torrey bot.. Club.. 29: 142 (1902).. (Peck) Kupfer,.. Kumanasamuha geaster.. Nagao, Sh.. Kurogi Kiyota,.. Urnula geaster.. Peck.. Owocnik.. po uwolnieniu zarodników.. Zasięg występowania w Teksasie.. Zasięg występowania w Japonii.. grzybów należący do rodziny.. Jest bardzo rzadko spotykany, występuje jedynie w.. Teksasie.. i w.. , na wyspie.. Kiusiu.. prefekturze Miyazaki.. Sikoku.. prefekturze Kōchi.. , i na wyspie.. prefekturze Nara.. W Stanach Zjednoczonych nosi popularną nazwę „Devil’s Cigar” (z.. diabelskie cygaro.. ), którą zawdzięcza wydłużonemu kształtowi niedojrzałych.. owocników.. i uwalnianej po dojrzeniu chmurze.. zarodników.. wyglądającej jak dym.. Dojrzałe owocniki pękają i rozpościerają się na kształt gwiazdy, uwidaczniając białawą.. warstwę zarodnionośną.. Jest jednym z niewielu gatunków grzybów, u których uwolnieniu zarodników towarzyszy efekt dźwiękowy.. Taksonomia i nazewnictwo.. Owocniki.. Występowanie.. Gatunek został opisany po raz pierwszy jako.. przez.. Charlesa Hortona Pecka.. na podstawie znalezionych przez Luciena Marcusa Underwooda w.. Austin.. okazów, przesłanych Peckowi do identyfikacji.. W 1902 Elsie Kupfer, badając budowę mikroskopową warstwy zarodnionośnej tego i trzech zbliżonych gatunków (.. Geopyxis carbonaria.. Urnula craterium.. Urnula terrestis.. ), stwierdziła, że za sprawą znacznej odmienności teksańskiego gatunku, zasługuje on na sklasyfikowanie w ramach odrębnego rodzaju, który nazwała.. Zmiana ta była później krytykowana – nowego rodzaju nie uznali Heald i Wolf (1910).. , a także Seaver (1928, 1942).. Finn-Egil Eckblad.. w 1968 ostatecznie potwierdził status nowego rodzaju jako ważny.. Kontrowersje wzbudzała również pozycja systematyczna nowego rodzaju; Bellemere (1994) zaliczył go do rodziny.. Sarcoscyphaceae.. , wcześniej uznawano go za przedstawiciela rodziny.. Sarcosomataceae.. Obecnie klasyfikowany jest w odrębnej rodzinie.. Podstawą nowej klasyfikacji jest analiza filogenetyczna opublikowana w 1999 roku, w której.. należy do tego samego.. kladu.. co rodzaje.. Desmazierella.. Neournula.. Wolfina.. Gatunki z rodziny.. należą do siostrzanego kladu.. Młode owocniki (.. apotecja.. ) mają wydłużony, cylindryczno-buławkowaty kształt, osadzone są na krótkim, często przykrytym ziemią.. trzonie.. , który zwykle ma swój początek 5-10 cm poniżej poziomu gruntu.. Owocnik ma od 1,2 do 3,5 cm szerokości w najszerszym miejscu i wysokość 4 do 12 cm; trzon ma 0,75 do 1,5 cm szerokości i 1 do 5 cm długości.. Zewnętrzna powierzchnia jest gęsto pokryta miękkim, brązowym.. kutnerem.. tomentum.. Po dojrzeniu owocniki pękają, rozpościerając 4-6 ramion zaginających się w dół, przypominając tym.. gwiazdosze.. Geastrum.. ); stąd nazwa gatunkowa.. Zewnętrzna powierzchnia owocnika ma barwę ciemnobrązową lub czarną.. Owocnik otwiera się na krótko przed dojrzeniem.. spor.. i ich uwolnieniem z worków; otwarcie owocnika spowodowane jest ciśnieniem wywieranym przez zwiększające objętość.. wstawki.. (parafizy), czyli komórki płonne rozdzielające worki.. Otwarciu apotecjum towarzyszy uwolnienie chmury zarodników, co dodatkowo budzi skojarzenia z cygarem.. Powstanie chmury zarodników spowodowane jest przez nagłe zmiany wilgotności pomiędzy wnętrzem apotecjum a środowiskiem zewnętrznym.. Część autorów podaje, że otwarciu towarzyszy syczący dźwięk, zjawisko opisywane u zaledwie około 15 innych gatunków grzybów.. Askospory.. są wrzecionowato podłużne, spłaszczone na jednym końcu; mają rozmiary 54–68 µm na 10–13 µm.. W każdym znajduje się 3–5 kropli tłuszczu.. Worki.. mają długość 700–800 µm i szerokość  ...   w sekwencji DNA świadczą o tym, że rozdzielenie populacji nastąpiło co najmniej 19 milionów lat temu.. Nie wytłumaczono do tej pory niezwykłego.. Fred Seaver pisał.. : "To tylko kolejny przykład niezwykłego i nieprzewidywalnego rozmieszczenia spotykanego u wielu gatunków grzybów.. Trudno to wyjaśnić, po prostu akceptujemy fakty takimi, jakie są".. Rudy KC, Keller HW.. The rare and fascinating devil's cigar,.. „Mycologist”.. 33–35, 2006.. 1016/S0269-915X(96)80051-6.. Peck CH.. „Report of the N.. State Botanist”.. 49, s.. 39, 1893.. Kupfer EM.. Studies on.. Urnula.. and.. Geopyxis.. „Bulletin of the Torrey Botanical Club”.. 137–44, 1902.. 5,3.. 5,4.. Heald FD, Wolf FA.. The structure and relationship of.. „Botanical Gazette”.. 49.. 182–88, 1910.. 1086/330146.. Seaver FJ:.. The North American Cup-Fungi (Operculates).. New York: Hafner Publishing Co.. , 1928.. II ed.. 1942.. Eckblad F-E.. The genera of the Operculate Discomycetes.. A reevaluation of their taxonomy, phylogeny and nomenclature.. „Nytt Magasin for Botanikk”.. 15, s.. 1–191, 1968.. Constantine John Alexopoulos, Charles W.. Mims, Meredith Blackwell:.. Introductory mycology.. New York: Wiley, 1996, s.. 417.. ISBN 0-471-52229-5.. Discomycetes and Tuberales.. W: Sussman A.. Fungi an Advanced Treatise.. Academic Press, 1973.. ISBN 0-12-045604-4.. Pfister DH, Slater C, Hansen K.. Chorioactidaceae: a new family in the Pezizales (Ascomycota) with four genera.. „Mycological research”.. Pt 5 (112), s.. 513–27, maj 2008.. mycres.. 2007.. 11.. 016.. PMID 18406592.. Harrington FA, Pfister DH, Potter D, Donoghue MJ.. Phylogenetic studies within the Pezizales.. 18S rRNA seuence data and classification.. „Mycologia”.. 41–50, 1999.. Aneja.. An Introduction to Mycology.. South Asia Books, s.. 376.. ISBN 81-224-0089-2.. Pfister DH.. Apothecial development in.. Cookeina tricholoma.. with comments on some related species.. Mycologia 70 (6): 1253–57 (1978).. Korf RP.. Synoptic key to the genera of the Pezizales.. 5, s.. 937–94, 1972.. Pfister DH, Kurogi S.. A note on some morphological features of.. (Pezizales, Ascomycota).. „Mycotaxon”.. 89.. 2, s.. 277–81, 2004.. Ubelaker JE, Starks JK.. A new record of the Devil's Cigar,.. (Pezizales: Ascomycota), from Collin County, Texas.. „SIDA Contributions to Botany”.. 1939–40, 2005.. Mims FM.. (2004).. The rare and exotic devil's cigar.. " Dostęp 25-4-2009.. Rediscovery of.. in Kyushu, Japan [jap.. ].. „Nippon Kingakukai Kaiho”.. 222–29, 1975.. Rare ‘Devil’s Cigar’ fungus discovered in Nara.. Dostęp 26-4-2009.. キリノミタケ Chorioactis geaster.. Dostęp 28-4-2009.. jap.. Red List of Threatened Fungi of Japan.. Dostęp 25-4-2009.. forrest.. mims – The Texas Star (Chorioactis geaster).. " Dostęp 26-4-2009.. Jones T.. Ground Truth Investigations :: Devil's Cigar (Chorioactis geaster).. Peterson KR, Bell CD, Kurogi S, Pfister DH.. Phylogeny and biogeography of.. (Pezizales, Ascomycota) inferred from nuclear ribosomal DNA sequences.. „Harvard Papers in Botany”.. 8, s.. 141–152, 2004.. "This is only another illustration of the unusual and unpredictable distribution of many species of the fungi.. It would be difficult indeed to account for it, and we merely accept the facts as they are.. ".. Seaver FJ.. 367–68, 1939.. Zdjęcie na okładce czasopisma „Mycologist”.. link.. Chorioactis geaster (Peck) Kupfer.. w Index Fungorum.. php?title=Chorioactis_geaster oldid=40297076.. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano o 02:03, 1 wrz 2014..

    Original link path: /wiki/Chorioactis_geaster
    Open archive





  • Archived pages: 2198